2. Bijlage 2 - onderbouwing aanvraag gebiedsaanwijzing Wbmgp 's-Hertogenbosch 2021 - DEF

Onderbouwing aanvraag gebiedsaanwijzing selectieve woningtoewijzing Gemeente ’s-Hertogenbosch 2021 In het kader van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp)

Aan: Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Van: Gemeenteraad ’s-Hertogenbosch

Bijlage bij brief d.d. 23 september 2021

1

1.

Inleiding ................................................................................................................................................. 4

1.1

Doel selectieve woningtoewijzing ..................................................................................................4

1.3

Selectie aan te wijzen gebieden ....................................................................................................9

1.2 1.3.1 1.3.2 1.3.3

1.4

1.4.1 1.4.2 1.4.3

1.5 2.

1.6

Selectie van gebieden op basis van de wijk- en buurtmonitor ............................................... 10 Ondermijning en intimidatie .................................................................................................... 10 Aanwijzing gebieden en woningen ......................................................................................... 10

Toepassing van artikelen van de Wbmgp ...................................................................................12 Toepassen artikel 8 van de Wbmgp ....................................................................................... 12 Toepassen artikel 9 van de Wbmgp ....................................................................................... 12 Toepassen artikel 10 van de Wbmgp ..................................................................................... 12

Noodzakelijkheid, geschiktheid, subsidiariteit en proportionaliteit ..............................................13 Afstemming..................................................................................................................................13

Noodzakelijkheid en geschiktheid ....................................................................................................... 15

2.1 2.2

2.2.1 2.2.2 2.2.3

2.3

2.3.1 2.3.2 2.3.3

2.4

2.4.1 2.4.2

3.

Eerdere ervaringen en evaluatie toepassing Wbmgp 2017-2021 .................................................6

2.4.3

Algemene toelichting ...................................................................................................................15 Onderbouwing Hinthamerpoort-Zuid (Barten-Zuid).....................................................................17 Noodzakelijkheid..................................................................................................................... 18 Geschiktheid toepassing artikel 10 van de Wbmgp ............................................................... 21 Conclusie noodzakelijkheid en geschiktheid .......................................................................... 22

Onderbouwing Hambaken...........................................................................................................23 Noodzakelijkheid..................................................................................................................... 23 Geschiktheid toepassing artikel 10......................................................................................... 30 Conclusie noodzakelijkheid en geschiktheid .......................................................................... 35

Onderbouwing Gestelse Buurt ....................................................................................................36 Noodzakelijkheid..................................................................................................................... 36 Geschiktheid toepassing artikel 10 van de Wbmgp ............................................................... 39 Conclusie noodzakelijkheid en geschiktheid .......................................................................... 40

Subsidiariteit ........................................................................................................................................ 41

3.1

3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4

3.2

3.2.1

Algemene inzet van instrumenten ...............................................................................................41 Wijkgericht werken.................................................................................................................. 41 Integrale veiligheid.................................................................................................................. 41 Uitstroom probleemgevende huishoudens ............................................................................. 43 Inzetten van verhuurinstrumentarium ..................................................................................... 43

Nadere toelichting per gebied......................................................................................................43 Hinthamerpoort-Zuid (Barten-Zuid) ........................................................................................ 44

3.2.2. De Hambaken..............................................................................................................................44 3.2.2 3.2.3

Conclusie subsidiariteit De Hambaken................................................................................... 45 Gestelse Buurt ........................................................................................................................ 45

Gestelse Buurt Werkt (Buurtvisie 2020-2030)..................................................................................... 45 2

4.

Proportionaliteit ................................................................................................................................... 48

4.1

Omvang aan te wijzen woningen.................................................................................................48

4.3

Conclusie proportionaliteit ...........................................................................................................49

4.2 5.

Passende huisvesting en slaagkans ...........................................................................................48

Monitoring en evaluatie ....................................................................................................................... 50

5.1

Welke indicatoren? ......................................................................................................................50

5.3

Enkele kanttekeningen en beperkingen bij het meten van effecten............................................51

5.2 5.4 5.5 5.6

Te verwachten effecten ...............................................................................................................51 Termijn beëindiging maatregelen ................................................................................................52 Evaluatie ......................................................................................................................................52 Inzicht van de kosten ...................................................................................................................52

Bijlage 1: plattegronden aanvraag gebiedsaanwijzing ............................................................................... 53 Bijlage 2: tussenevaluatie toepassing Wbmgp 2020.................................................................................. 56

3

1.

Inleiding

Voor u ligt de aanvraag van de gemeenteraad ’s-Hertogenbosch om op grond van artikel 5 van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (hierna: Wbmgp of wet) selectieve woningtoewijzing toe te passen. Deze aanvraag betreft een verlenging van de huidige gebiedsaanwijzing voor de periode 1 november 2017 tot 1 november 2021. De gebiedsaanwijzing wordt aangevraagd voor de volgende buurten op basis van artikel 8 van de Wbmgp:  De Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt en Edelstenenbuurt. En op basis van artikel 10 van de Wbmgp:  Hinthamerpoort-Zuid;  De Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt en De Hambaken;  De Gestelse Buurt. Indien u besluit een of meer van bovenstaande gebieden aan te wijzen, wordt u verzocht de gebiedsaanwijzing per 1 november 2021 in te laten gaan zodat kan worden aangesloten op het eerder door u verleende besluit van 1 november 2017. In een verder verleden werden vrijkomende huurwoningen van de corporaties in de gemeente ’sHertogenbosch op basis van een convenant selectief toegewezen. Dit was een samenwerking tussen gemeente, politie en woningcorporaties. Daarbij werd in Hinthamerpoort-Zuid (ook wel Barten-Zuid of de Bartjes) en in drie buurten (Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt en Edelstenenbuurt) die onderdeel zijn van het aandachtsgebied Hambaken selectief toegewezen op basis van politiegegevens.

En in de drie buurten in het aandachtsgebied Hambaken ook op basis van de aard van het inkomen. De resultaten van de evaluatie van het convenant zijn meegenomen in de afweging om vanaf november 2017 het instrument van selectieve woningtoewijzing op basis van de Wbmgp in te zetten. Bij besluit van 8 september 2017 heeft u op grond van artikel 5, eerste lid van de Wbmgp de Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt en de Edelstenenbuurt aangewezen op grond van artikel 8 van de Wbmgp (selectieve toewijzing op basis van de bron van inkomen). Voor de toepassing van artikel 5, derde lid, van de Wbmgp heeft u de Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt, De Hambaken, Hinthamerpoort-Zuid en de Gestelse Buurt aangewezen op grond van artikel 10 van de Wbmgp (selectieve toewijzing op basis van uit politiegegevens blijkend (risico op) crimineel of overlastgevend gedrag). Op basis van artikel 5, vierde lid, van de Wbmgp betreft het de aanwijzing voor vier jaren, ingaande op 1 november 2017. Deze termijn kan op aanvraag worden verlengd met vier jaren als ook op dat moment blijkt dat aan artikel 6, eerste, tweede en derde lid van de Wbmgp wordt voldaan. Hierna treft u de onderbouwing aan van dit verzoek tot verlenging van de gebiedsaanwijzing op basis van de Wbmgp. 1.1

Doel selectieve woningtoewijzing

De gemeente 's-Hertogenbosch wil een ongedeelde stad zijn, waarin inwoners in leefbare en inclusieve buurten samenleven, wonen, werken en recreëren. We streven naar draagkrachtige en veerkrachtige buurten en wijken. In de in juni 2020 door de gemeenteraad vastgestelde woonvisie 's-Hertogenbosch 20201 zijn deze ambities vastgesteld. We willen een woonbeleid dat aansluit op de leefwereld van mensen: de buurt. We willen het karakter, de identiteit en de kracht van buurten erkennen en waarderen. We waken voor monotone buurten en verdringing van bepaalde doelgroepen in onze gemeente. Daarom streven we naar een divers woningaanbod dat past bij de buurt en deze versterkt. Zowel de behoefte in bepaalde buurten, als de gemeentebrede woningbouwopgave, is onderdeel van de afweging over de ontwikkelrichting. Zo voorkomen we dat er buurten ontstaan met een concentratie van kwetsbare doelgroepen, of juist alleen kansrijken met hoge inkomens. Door deze eenheid in verscheidenheid vormen de leefbare buurten en dorpen samen een sterke woongemeente. Sociale huurwoningen zijn in het algemeen steeds vaker bewoond door mensen met een zwakkere positie in de samenleving (lager opgeleid, minder draagkrachtig, minder perspectief). Mede door veranderende wet- en regelgeving neemt de druk op sommige wijken toe door een toenemend aantal kwetsbare bewoners.

Dat de rol van corporaties sinds de nieuwe Woningwet is ingeperkt, speelt hier in mee. Maar 1

https://www.s-hertogenbosch.nl/woonvisie/.

4

ook rijksbeleid over de afbouw van beschermd wonen en het langer zelfstandig thuis wonen speelt een rol. Deze ontwikkelingen hebben de afgelopen tijd de leefbaarheid, juist van de kwetsbaardere wijken, nog verder onder druk gezet. Er zijn signalen van inwoners en professionals dat de overlast toeneemt. Maar ook dat inwoners langs elkaar heen leven, zich eenzaam voelen of woonoverlast veroorzaken. We streven daarom naar draagkrachtige en veerkrachtige buurten en wijken. Dit doen we door – binnen de (on)mogelijkheden die er per buurt zijn – de spreiding van aanbod voor kwetsbare doelgroepen te bevorderen. En andersom ook meer draagkrachtige groepen aan te trekken in de meer kwetsbare buurten. Met de politie, woningcorporaties en zorg- en welzijnspartijen maken we afspraken om woonoverlast actief aan te pakken. Dit streven is met de woningcorporaties nader uitgewerkt in de in de meerjarige prestatieafspraken 202120252, die in maart 2021 zijn vastgesteld: We zien de noodzaak van goede zorg en begeleiding voor het toenemend aantal huurders dat dat nodig heeft. Dit is een logisch gevolg van overheidsbeleid, dat erop gericht is om ook mensen die voorheen in een zorginstelling verbleven ‘gewoon’ te laten wonen in een ‘gewone’ wijk. De impact daarvan wordt steeds meer zichtbaar, zeker in bepaalde gebieden waar de problematiek zich concentreert.

Daarom zetten we extra in op het zorgen dat alle huurders prettig kunnen wonen in vitale en veilige buurten. In buurten waar diverse huishoudens wonen. (…) We werken aan het versterken van de draagkracht en weerbaarheid van buurten. Dat doen we door gebiedsgericht afwegingen en keuzes te maken. Ook een trefzekere aanpak van overlast, woonfraude en ondermijnende criminaliteit hoort daarbij. Maar ook door het sturen op een gevarieerde woningvoorraad, op passende woonvormen, door het gericht inzetten van ons toewijzingsbeleid en door goede begeleiding en zorg voor de mensen die dat nodig hebben. Ten behoeve van de leefbaarheid en veiligheid is meer specifiek afgesproken: We verstevigen onze samenwerking in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit en het aanpakken van woonfraude en geven dit een expliciete plek in onze gebiedsgerichte aanpak. Over het al dan niet voortzetten van de selectieve woningtoewijzing in enkele buurten wordt naar verwachting in 2021 besloten. In sommige buurten doen we op dit moment al ervaring op met elementen van de gebiedsgerichte aanpak die we voorstaan. Bijvoorbeeld in Boschveld, Orthen-links, De Haren en de Gestelse buurt. Gemeente ’s-Hertogenbosch, BrabantWonen en Zayaz werken hier samen met bewoners, welzijnsorganisatie en politie aan aantrekkelijke, veilige buurten waar bewoners prettig kunnen wonen.

In het Integraal Veiligheidsplan 2019-20223 is verder vastgesteld dat onder andere het veiligheidsthema ‘Veilige en leefbare wijken en buurten’ prioritaire aandacht en inzet nodig heeft. Het veiligheidsniveau bij dit thema is onvoldoende of de aanpak vraagt om speciale aandacht. De basis van de veiligheid van de stad, van de inwoners, is ‘veiligheid dichtbij’. Dit betekent de veiligheid van de wijk, van de alledaagse woon- en leefomgeving. Dit vereist maatwerk per wijk want de wijken verschillen. We creëren condities daarvoor zoals kennis van wijkprioriteiten en benodigde inzet (‘wijkfoto’s’); goede verbindingen tussen wijkprofessionals en wijkbewoners; praten met één mond als professionals; afgestemde en gedoseerde aanpak per wijk. In 2022 is maatwerk per wijk vast onderdeel van onze veiligheidsaanpak. Dit doen we samen met onze partners zoals de politie, het Openbaar Ministerie en Veiligheidsregio, maar ook met andere partners zoals de zorg- en welzijnsinstellingen, woningcorporaties en inwoners. De veiligheid en leefbaarheid van onze wijken en buurten kunnen onder druk staan door verschillende vormen van overlast, geweld en vermogenscriminaliteit. In bepaalde delen van de stad komen verschillende van deze bedreigingen bij elkaar. Dit zijn onze aandachtswijken en –buurten. Voor deze wijken en buurten voeren we een integrale, gebiedsgerichte aanpak.

Veiligheid is daarbij één van de componenten, naast onder meer zorg en welzijn, openbare ruimte, inrichting/infrastructuur en economie. Vanuit het veiligheidsbeleid worden veiligheidsonderdelen ingebracht en uitgevoerd voor deze programmatische aanpak. Betreffende wijken worden geselecteerd op basis van de wijk- en buurtmonitor. Selectieve woningtoewijzing kan op basis van verschillende artikelen in de Wbmgp worden toegepast. De gemeente ’s-Hertogenbosch wenst artikel 8 en artikel 10 toe te passen omdat deze instrumenten een belangrijke toevoeging zijn voor het behalen van de hierboven genoemde doelen en resultaten. 2 3

Meerjarige prestatieafspraken ’s-Hertogenbosch t/m 2025 - Gemeente 's-Hertogenbosch IVP 2019-2022 def (hetccv.nl)

5

De inzet van artikel 8 van de Wbmgp heeft tot doel de concentratie van het aantal en aandeel financieel kwetsbare bewoners te verminderen. Dit om de sociaal zwakke structuur van de buurt te beïnvloeden en het draagvermogen van de wijk te vergroten. De inzet van artikel 10 van de Wbmgp is er op gericht personen die op grond van hun verleden een risico met zich meebrengen voor het creëren van woonoverlast en het ontplooien van criminele activiteiten uit de buurt te weren. Bijkomend doel is de naar binnen gekeerde en besloten structuur te doorbreken en geleidelijk de bevolkingssamenstelling te veranderen. Samen met andere maatregelen moet daarmee de verstoorde balans in het leef- en woonklimaat worden hersteld door te zorgen voor een betere spreiding binnen de gemeente. 1.2

Eerdere ervaringen en evaluatie toepassing Wbmgp 2017-2021

Hierna gaan we in op de ervaringen van toepassing van de Wbmgp in de afgelopen jaren. Deze evaluatie is mede gebaseerd op de eerdere tussenevaluaties. Doel van toepassing van de Wbmgp 2017-2021 Op basis van het besluit gebiedsaanwijzing selectieve woningtoewijzing 2017-2021 zijn artikelen 8 en 10 van de Wbmgp toegepast. Toepassing van de Wbmgp paste in een bredere gebiedsaanpak gericht op het bevorderen van de leefbaarheid en veiligheid. Dit instrument heeft daarmee bijgedragen aan de ambitie om in heel ’sHertogenbosch een aantrekkelijk woon- en leefklimaat te realiseren. Naast de Wbmgp vonden er ook andere interventies plaats zoals de interventieaanpak Hambaken en Barten-Zuid, Aanpak Gestelse buurt, renovatie en verduurzaming en soms sloop-nieuwbouw van woningcomplexen, opknappen van de openbare ruimte en het bevorderen van de sociale samenhang/binding. Reikwijdte van toepassing in 2017-2021 De gemeenteraad past selectieve woningtoewijzing bij voorkeur alleen toe in de aangewezen aandachtsbuurten waar ook het instrumentarium en de middelen van de wijkaanpak zich concentreren. Ten tijde van de gebiedsaanwijzing in 2017 kwamen uit de gemeentelijke wijk- en buurtmonitor in totaal 19 (zeer) zwakke buurten naar voren. Binnen deze 19 buurten werden er 9 aandachtsbuurten benoemd.

Voor 3 van de 9 aandachtsbuurten is besloten het middel niet toe te passen omdat er een flinke fysieke herstructurering plaats ging vinden. Bovendien speelde in die buurten de problematiek van georganiseerde criminaliteit en ondermijning minder. Een voorname reden om artikel 10 van de Wbmgp toe te passen was de aanpak van een klimaat van intimidatie en ondermijning in de buurten. Dit was onderdeel van de aanpak van het Integraal Veiligheidplan. Aandachtsgebieden de Hambaken, Hinthamerpoort-Zuid en Gestelse Buurt waren in 2017 aangewezen als vrijplaatsen door de Driehoek van politie, Openbaar Ministerie en gemeente ‘sHertogenbosch. Het aanwijzen als vrijplaatsen betekent dat de Driehoek van mening is dat er in deze buurten activiteiten plaatsvinden die het daglicht niet verdragen en er dus extra inzet gepleegd moet worden om het sociale klimaat in deze buurten te normaliseren. Naast de instrumenten uit de Wbmgp heeft er ook een intensivering van de strafrechtelijke aanpak plaatsgehad én is de aanpak verbeterd van onderliggende gelegenheidsstructuren die georganiseerde, ondermijnende criminaliteit mogelijk maken en faciliteren. De gebiedsaanwijzing uit 2017 had betrekking op de volgende gebieden en woningen 4:

Gebied

Hinthamerpoort-Zuid Sprookjesbuurt Edelstenenbuurt Muziekinstrumentenbuurt De Hambaken Gestelse Buurt5 Totaal

Art 8 763 233 353

1.349

Art 10 636 763 233 353 291 473 2.749

# mutaties BW 2018 59 nvt 0 0 nvt 30 83

# mutaties BW 2019 44 nvt 0 0 nvt 61 78

# mutaties BW 2020 17 nvt 1 0 nvt 41 35

# mutaties Zayaz 2018 12 54 10 14 9 nvt 99

# mutaties Zayaz 2019 13 51 15 12 9 nvt 100

# mutaties Zayaz 2020 10 35 53 19 15 nvt 132

Bron: woningcorporaties BrabantWonen en Zayaz. Een deel van de woningen in de aangewezen gebieden heeft een verkooplabel. Bij verkoop vindt geen screening plaats. Omdat denkbaar is dat deze woningen bij mutatie toch verhuurd worden, zijn deze woningen wel meegenomen. De aantallen mutaties betreffen de reguliere nieuwe verhuringen in de aangewezen gebieden. 5 Als gevolg van de beoogde sloop worden veel woningen door tussenkomst van een bureau tijdelijke verhuurd. Omdat deze tijdelijke huurders ook worden gescreend, zijn deze mutaties in de tabel opgenomen (6 in 2018, 27 in 2019 en 24 in 2020). 4

6

Selectieve woningtoewijzing is niet ingezet bij particuliere eigenaren. Hiervoor is in 2017 gekozen omdat veruit het grootste deel van de huurwoningen corporatiebezit betreft, met hen ook nauw wordt samengewerkt in een bredere wijkaanpak en het proces van het verstrekken van een huisvestingsvergunning makkelijk te mandateren is aan corporaties maar niet aan kleine verhuurders. Samenwerking en procedure Voor artikel 8 van de Wbmgp voert de corporatie de screening uit. De screening op grond van artikel 10 vindt plaats volgens een afgesproken werkwijze tussen corporatie (verhuurmedewerker), politie en gemeente (afdeling Openbare Orde en Veiligheid). Deze werkwijze is vanuit jarenlange ervaring met toepassing van selectieve woningtoewijzing in s’-Hertogenbosch opgebouwd. De politie voert onderzoek uit op basis van politiegegevens zoals vastgesteld in de Wbmgp. De lijst is limitatief en niet alle politiegegevens kunnen worden meegenomen. Justitiële gegevens zoals veroordelingen en andere informatie die de gemeente, de woningcorporatie, de wijkagent of de wijkmanager heeft, mogen niet worden betrokken bij de afweging. Dat wordt als een gemis ervaren. Het proces wordt door de gemeente en de politie zo goed en efficiënt mogelijk ingericht. De lijnen zijn kort. Wanneer een aanvraag van een woningcorporatie binnenkomt, wordt deze dezelfde dag of de dag erna doorgezet naar de politie.

Zij onderzoekt de belanghebbende(n) dan tevens dezelfde dag of de dag erna en stuurt een bericht dat er geen bijzonderheden zijn of stuurt een verstrekking. Dit betekent dat wanneer er geen bijzonderheden zijn, er binnen een aantal dagen een woonverklaring afgegeven kan worden. Bij een verstrekking wordt wegens het korte tijdsbestek via de mail een voornemen tot afwijzen van de woonverklaring verstuurd. Vaak zien we dat de belanghebbende(n) doordat deze er een groot belang bij heeft direct contact opneemt met de gemeente zodat ook snel een zienswijze kan worden ingediend en vervolgens snel een beslissing genomen kan worden. Partijen geven aan dat de korte doorlooptijd gewaardeerd wordt. Kwantitatieve resultaten In de periode november 2017 - december 2020 zijn er 704 huisvestingsvergunningen aangevraagd. Daarvan zijn er 55 geweigerd en zijn 10 aanvragen ingetrokken. Er zijn 22 huisvestingsvergunningen geweigerd op basis van artikel 10 van de Wbmgp (3,1%) en 33 op basis van artikel 8 van de Wbmgp (4,7%). Tabel: Aangevraagde woonvergunningen (tussen november 2017 en december 2020)5 Verlening

Gestelse Buurt Hinthamerpoort-Zuid Muziekinstrumentenbuurt Sprookjesbuurt De Hambaken Edelstenenbuurt Eindtotaal Percentage

161 171 54 177 40 36 639 90,8%

Weigering Artikel 10 9 4 1 5 0 3 22 3,1%

Weigering Artikel 8 nvt Nvt 9 20 Nvt 4 33 4,7%

Intrekking 1 3 1 2 0 3 10 1,4%

Totaal Totaal Weigering 10 171 7 178 11 65 27 204 0 40 10 46 65 704

% weigering (excl. intr.) 5,3 2,2 15,4 12,3 0,00 15,2

In hoeveel gevallen een vergunning wel is verstrekt omdat men zes jaar of langer onafgebroken in de regio woonde of omdat iemand onder de uitzonderingsbepalingen van art. 8, eerste lid, c t/m f viel, is niet nader geregistreerd. Er is in Wbmgp-gebieden geen sprake van aantoonbaar meer leegstand dan bij niet aangewezen corporatiebezit. Of en in welke mate de woningzoekenden zich als gevolg van de Wbmgp meer op de particuliere woningmarkt richten kan niet worden bepaald en wordt niet gemeten. Kwantitatieve effecten van toepassing van artikel 8 van de Wbmgp Bij toepassing van artikel 8 van de Wbmgp in de periode 2017-2021 in drie buurten in Noord, de Edelstenenbuurt, de Sprookjesbuurt en de Muziekinstrumentenbuurt was de veronderstelling dat de inzet van artikel 8 van de Wbmgp zou zorgen voor een afname van het:  Percentage bijstandsuitkeringen (BUIG)  Percentage niet-werkende werkzoekenden  Percentage laag inkomen 7

De onderstaande tabel geeft een beeld van de ontwikkeling van de sociaal-economische kenmerken van deze buurten. Een vergelijking van de cijfers voor deze buurten van de jaren 2016, 2018 en 2020 laat voor de periode 2016-2020 voor alle buurten een verbetering (afname) zien van het aantal huishoudens met een laag inkomen. Het aandeel werkzoekenden zonder baan nam in de periode 2016-2018 sterk af. Het aandeel huishoudens met een uitkering (BUIG) nam in de periode 2016-2020 in de Edelstenenbuurt geleidelijk af van 17 naar 14%. In de Sprookjesbuurt nam het aandeel mensen met een uitkering na een toename in 2018, in 2020 weer af naar het niveau van 2016. Het aandeel uitkeringen in de Muziekinstrumentenbuurt bleef tussen 2016 en 2018 ongeveer gelijk, maar daalde daarna van 20 naar 15% in 2020. De cijfers geven een gemengd beeld. Over de gehele peridode van 2016-2020 is het aandeel huishoudens met een laag inkomen afgenomen, maar in de periode 2018-2020 nam dit in de Edelstenenbuurt en Sprookjesbuurt toe. Het aandeel huishoudens met een uitkering (BUIG) bleef ongeveer gelijk (Sprookjesbuurt) of verbeterde. De Edelstenenbuurt en Muziekinstrumentenbuurt laten een sterkere verbetering zien dan het gemeentelijk gemiddelde. De Sprookjesbuurt ontwikkelde zich gelijk aan de gemeente als geheel.

Ook in de gemeente als geheel nam het aandeel huishoudens met een laag inkomen in de periode 20162020 af. De afname was in de Edelstenen en Muziekinstrumentenbuurt echter een stuk forser. De afname in de Sprookjesbuurt ligt rond het gemeentelijke gemiddelde. Het aandeel huishoudens met een bijstandsuitkering. % hh laag inkomen 2016

2018

2020

% (BUIG) 2016

bijstandsuitkeringen 2018

Edelstenenbuurt 23,9 12,5 16 17 16 Sprookjesbuurt 23,4 19,5 21 15 21 Muziekinstrumentenbuurt 25 20,8 19 19 20 s-Hertogenbosch 10,7 8,5 8 6 7 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2016, 2018 en 2020

2020 14 15 15 6

Evaluatie politiegegevens De politie heeft tussen 6 november 2017 en 31 december 2020 868 personen gescreend in het kader van de Wbmgp. Dit betrof 662 adressen (aanvragen voor een huisvestingsvergunning). Hiervan zijn 10 aanvragen afgebroken of ingetrokken. Bij 479 van de adressen waren er geen relevante politiegegevens zoals bedoeld in artikel 10b van de Wbmgp bekend. De woonverklaring is in deze gevallen verleend. Bij 173 adressen waren er wel relevante politiegegevens m.b.t. de aanvrager(s) en deze zijn verstrekt aan de gemeente t.b.v. de beoordeling van de aanvraag. Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in 22 geweigerde woonverklaringen, 7 woonverklaringen onder voorwaarden en 1 aanvraag die alsnog na gehonoreerd bezwaar is verleend. Kwalitatieve of ervaren effecten De conclusie uit de opgehaalde ervaringen is dat men positieve effecten ziet van de selectieve toewijzing. Vooral in de wijken waar ook anderszins stevig ingezet wordt op verbetering van de leefbaarheid worden verbeteringen gemeld. De effecten van de selectieve toewijzing op basis van artikel 8 van de Wbmgp (selectie op basis van de aard van het inkomen) worden minder gezien. Ook hierin is toepassing van de Wbmgp een traject van de lange adem.

(Neven)effecten die de betrokken partners zien, zijn: - Doordat mensen die niet verwachten door de screening te komen, ook geen aanvraag doen, zijn de effecten op de leefbaarheid groter dan sec op grond van het aantal weigeringen valt te concluderen. - De samenstelling van de wijk is door de nieuwe bewoners veranderd. - De corporaties en wijkmanagers merken dat de problematiek verschuift naar andere wijken. - Door ‘nieuwe’ bewoners met een strafblad en familieleden te weren uit de wijk, is in de eerste jaren zeker een verandering opgetreden in de leefbaarheid. Aanvullend wordt toegelicht dat het niet 8

-

alleen de screening is, maar de combinatie met een strakke inzet van het netwerk van politie, wijkmanager, maatschappelijk werk, e.a. waardoor het beter gaat in de wijk. De leefbaarheid is een stuk verbeterd, het is een stuk rustiger geworden. De wijk is nu minder ‘gesloten’, ze is ‘opener’ geworden. De “aandachtsgebieden” hebben nog altijd geen al te beste naam in ’s-Hertogenbosch. Een respondent geeft aan dat bewoners nog steeds bepaalde personen in de wijk zien komen die er eigenlijk niet meer toegelaten zouden moeten worden. Maar tegelijk ziet men wél dat bewoners die “niet wenselijk waren in de wijk” door de selectieve toewijzing zijn tegengehouden.

Via de wijkmanagers en corporaties horen we dat er draagvlak voor de maatregel is onder bewoners en huurders van de buurten. Er zijn positieve effecten maar het idee leeft dat er méér ongewenste toewijzingen tegengehouden kunnen worden. Belangrijk is dat de toepassing van de wet goed uitlegbaar is. Knelpunten en verbeterpunten  Het feit dat enkel met politiegegevens kan worden gewerkt, zorgt voor problemen. Er is méér informatie die ertoe kan leiden dat een huisvestingsvergunning geweigerd moet worden, maar deze informatie mag volgens de wet niet gebruikt worden. De politie adviseert hierbij te gaan werken met VOG’s. Het is dan ook prettig om te lezen dat het Ministerie van BZK dit heeft meegenomen in de landelijke evaluatie.  Antecedentenonderzoek over 4 jaar (2 jaar ingeval van minderjarigen) is te smal. Ook criminele antecedenten van ouder dan vier jaar mogen niet worden betrokken. In het verleden, toen werd gewerkt met een convenant, werd er door de politie gescreend op veel meer politiegegevens / politiële antecedenten. Zou die uitvoerigere toetsing nu nog mogelijk zijn dan had dat naar verwachting bij 3 van 25 gevallen waarschijnlijk tot een weigering geleid;  Het delen van persoonsgegevens wordt nog vaak als problematisch ervaren (vanwege AVG). Dit zit regelmatig een snelle en effectieve aanpak in de weg;  Inschrijven in het BRP kan iedereen op ieder moment.

Hier is geen woonvergunning voor nodig. Daarom kan het lang onbekend blijven dat er iemand is komen wonen, en of deze nieuwe bewoner een woonvergunning heeft. Handhaving op deze bij-inschrijvingen is moeilijk. Verder is het lastig om de inwonende/ingeschreven personen aan te spreken. Zij zijn immers geen (huur)contractpartij. De corporatie met hen dan via de huurder op basis van de huurovereenkomst aanspreken;  Verder blijkt het moeilijk personen met een nauwe persoonlijk relatie tot de hoofdhuurder en die aangeven bij de hoofdhuurder te willen gaan wonen te weigeren op basis van artikel 8 of 10 van de Wbmgp. Men heeft recht op wonen in familieverband ('family life' in zin van artikel 8 EVRM);  Woningen die verhuurd worden via zorginstellingen worden niet gecontroleerd. Het huurcontract staat op naam van de zorginstelling. De uiteindelijke huurder van de woning wordt daardoor niet gescreend, net als huurders in de particuliere sector overigens;  De reikwijdte van het begrip “woonomgeving” is onduidelijk (artikel 10a van de Wbmgp). De gemeente ’s-Hertogenbosch hanteert de regel dat alle incidenten die genoemd zijn in artikel 10a van de Wbmgp kunnen en moeten worden verstrekt om een goede afweging te kunnen maken of huisvesting zal leiden tot een toename van overlast of criminaliteit in dat complex, die straat of dat gebied. Dus ongeacht de afstand tot de nieuwe woning.

Alle gedragen in ‘een woonomgeving’ worden betrokken bij de afweging. Zeker omdat het in artikel 10.a van de Wbmgp niet gaat om overlast, maar juist om criminele activiteiten. Uit de landelijke evaluatie komt naar voren dat dit breed als knelpunt wordt ervaren. Het is dan ook goed te lezen dat het Ministerie de wet op dit punt wil aanpassen. Op basis van de landelijke evaluatie wordt mogelijk een aantal wijzigingen in de wet/regeling voorgesteld. Als de wettelijke mogelijkheden verruimd worden, zijn die via de verwijzingen in de Huisvestingsverordening ook in ’s-Hertogenbosch van toepassing en passen wij die mogelijkheden ook één op één toe. 1.3

Selectie aan te wijzen gebieden

Hieronder wordt omschreven hoe de selectie van de gebieden tot stand is gekomen en voor welke gebieden de gemeenteraad het verzoek aan de minister doet om selectieve woningtoewijzing toe te passen. In hoofdstuk 2 tot en met 4 wordt een nadere onderbouwing gegeven voor de selectie van deze gebieden, waarbij wordt ingegaan op de wettelijke criteria. 9

1.3.1 Selectie van gebieden op basis van de wijk- en buurtmonitor6

De gemeenteraad wil selectieve woningtoewijzing in beginsel alleen toepassen in de aangewezen aandachtsbuurten waar ook het instrumentarium en de middelen van de wijkaanpak zich clusteren. De laatste wijk- en buurtmonitor is onlangs verschenen en bestaat uit 14 wijkrapporten. Het geeft inzicht in de actuele situatie een de ontwikkeling in de wijken, buurten en dorpen in de gemeente ’s-Hertogenbosch. De monitor is een combinatie van objectieve gegevens zoals cijfers van de politie en meer subjectieve gegevens zoals de beleving van bewoners. Binnen de 14 wijken zijn er acht aandachtsbuurten benoemd7. Selectieve woningtoewijzing op grond van de Wbmgp is een uiterste middel en kan niet in alle aandachtsbuurten worden toegepast, omdat juist in die buurten ook veel van de betaalbare woningvoorraad in de stad zit. Selectieve woningtoewijzing moet daarnaast effectief zijn en passen binnen het bredere instrumentarium dat kan worden ingezet in de buurt. 1.3.2 Ondermijning en intimidatie

Fenomenen als drugsproductie en -handel, fraude en witwassen, mensenhandel, cybercrime, gaan óók aan ‘s-Hertogenbosch niet voorbij. De precieze aard en omvang zijn, zoals gebruikelijk bij deze fenomenen, niet goed vast te stellen. Er zijn fijnmazige, diffuse verbindingen met de lokale samenleving en economie. Soms is er sprake van een concentratie op specifieke locaties zoals industrieterreinen of woonbuurten. Georganiseerde criminaliteit werkt ondermijnend als de werking van overheidsinstrumenten erdoor aangetast wordt, de integriteit en veiligheid van publieke taken onder druk staan en de democratische rechtsorde in het geding is. We hebben in afgelopen jaren al belangrijke stappen gezet om de ondermijnende criminaliteit aan te pakken, de speelruimte te ontnemen. De maatschappelijke schade van deze fenomenen is al met al aanzienlijk en rechtvaardigt blijvende prioritaire aandacht. Vervolgstappen zijn echter nodig. We hebben immers geen tekenen dat de risico’s significant zijn afgenomen. We kunnen de activiteiten en invloed van criminele netwerken nog effectiever ontregelen. We blijven de vernieuwing zoeken, zodat we nog effectiever in onze aanpak kunnen zijn. Innovatieve onderdelen zoals de gebiedsgerichte trajecten in onder meer Barten-Zuid en de Gestelse buurt maar ook maatregelen zoals ‘selectieve woningtoewijzing’ continueren en verzilveren we.

Het toepassen van ‘selectieve woningtoewijzing’ op basis van artikel 10 Wbmgp is een voorname reden om ook de aanpak van een klimaat van intimidatie en ondermijning in de buurten tegen te gaan. Verder bestrijdt de gemeente drugscriminaliteit bijvoorbeeld door woningen waar een handelshoeveelheid drugs aanwezig is of voorwerpen die daar op duiden tijdelijk te sluiten. Drugscriminaliteit heeft een ontwrichtende werking op de directe (woon)omgeving. Het instrument van selectieve woningtoewijzing draagt er vervolgens aan bij dat personen die zich met dergelijke activiteiten inlaten, zich niet kunnen vestigen in de aangewezen aandachtsgebieden. 1.3.3 Aanwijzing gebieden en woningen

Hieronder is een overzichtstabel weergegeven met het aantal aan te wijzen woningen (en standplaatsen) en is een kaart opgenomen met de ligging van de buurten/gebieden in de stad. In bijlage 1 zijn meer gedetailleerde kaarten en de straatnamen terug te vinden. In hoofdstuk 4 “proportionaliteit” gaan we in op de relatieve omvang van het aantal aan te wijzen woningen ten opzichte van het woningbezit van de woningcorporaties in de gemeente en woningmarktregio. Totaal aan te wijzen woningen8: Zie voor meer informatie over de Wijk- en buurtmonitor hierna in paragraaf 2.1. De Gestelse buurt, Hinthamerpoort zuid, de Hambaken, Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt, Orthen west en Boschveld. Daarnaast is er ook extra ingezet op de Schutskamp en de Kruiskamp 8 Bron: woningcorporaties BrabantWonen en Zayaz. De woningaantallen wijken af ten opzichte van de omvang van het corporatiebezit in de aangewezen gebieden in 2017. Hiervoor is een aantal verklaringen: door verkoop en sloop is een aantal woningen uit de sociale voorraad verdwenen, abusievelijk is in 2017 een aantal garageboxen meegeteld en doordat de buurt Hinthamerpoort-Zuid in de registraties deel uitmaakt van het grotere gebied Hinthamerpoort zijn mogelijk ten onrechte een aantal woningen buiten het gebied meegeteld. Na een grondige controle door de corporaties zijn de aantallen woningen bijgesteld; 6 7

10

Gebied Hinthamerpoort-Zuid

Artikel 8

Sprookjesbuurt

798

798

Edelstenenbuurt

283*

283*

Muziekinstrumentenbuurt

387

387

De Hambaken Gestelse Buurt Totaal9

1.459

Artikel 10 526

349 (ZY) 426**

Bezit per corporatie (356 BW) (170 ZY)

(798 ZY) (27 BW) (250 ZY) (15 BW) (372 ZY)

411 (BW)

2.769

* Aangevuld met 6 huurstandplaatsen woonwagens woonwagencentrum De Jade; ** Aangevuld met 15 huurstandplaatsen woonwagens woonwagencentrum Bilderdijkstraat.

Kaart: ligging voorgestelde gebieden selectieve woningtoewijzing in de stad:

Diverse woningen hebben een verkooplabel. Deze woningen zijn in dit overzicht wel meegenomen. Bij verkoop kan hier niet selectief worden toegewezen. Het kan echter zijn dat in de nabije toekomst de woningen alsnog een huurlabel krijgen. In dat geval is de wens om ook hier selectief te kunnen toewijzen; 9 Diverse woningen hebben een verkooplabel. Deze woningen zijn in dit overzicht wel meegenomen. Bij verkoop kan hier niet selectief worden toegewezen. Het kan echter zijn dat in de nabije toekomst de woningen alsnog een huurlabel krijgen. In dat geval is de wens om ook hier selectief te kunnen toewijzen.

11

Selectieve woningtoewijzing kan niet worden ingezet bij particuliere eigenaren (in de koop). Het heeft de voorkeur om de toewijzing in te zetten op het bezit van de corporaties (zowel DAEB als Niet-DAEB bezit) en niet op dat van particuliere verhuurders. Daarvoor zijn een paar argumenten te noemen:  Veruit het grootste deel van de huurwoningen in de buurten is in bezit van de corporaties dus daar is het effect het grootst;  Met de woningcorporaties wordt nauw samengewerkt in een bredere wijkaanpak waar selectieve woningtoewijzing een aanvulling op is. Bij particuliere verhuurders is dit niet of nauwelijks gedaan;  Het proces van het verstrekken van een huisvestingsvergunning is makkelijk te mandateren aan corporaties maar niet aan kleine verhuurders. Voor de snelheid en inrichting van het proces is dit wel van belang om zo het middel zo efficiënt mogelijk in te zetten. 1.4

Toepassing van artikelen van de Wbmgp

1.4.1 Toepassen artikel 8 van de Wbmgp

De afgelopen jaren is op grond van artikel 8 van de Wbmgp selectief toegewezen op basis van de aard van het inkomen. De bepaling van artikel 8 is toegepast in de Sprookjesbuurt, Edelstenenbuurt en Muziekinstrumentenbuurt. De selectieve toewijzing op grond van artikel 8 Wbmgp beperkt zich tot woningzoekenden met een bijstandsuitkering die minder dan 6 jaar binnen de woningmarktregio wonen. Mensen die langer in de regio wonen mogen niet geweigerd worden vanwege de maatschappelijke binding met het gebied. De gemeente hanteert voor toepassing van artikel 8 de categorieën uit de wet. Op basis van de Wijk- en buurtmonitor 2020 laten de cijfers van de afgelopen jaren een stabiel beeld en in de Hinthamerpoort een lichte verbetering zien. Desondanks scoren de Hambaken, Sprookjesbuurt, Edelstenenbuurt en Muziekinstrumentenbuurt en de Gestelse Buurt nog altijd flink beneden gemiddeld. Gelet op deze voorzichtige ontwikkeling, maar tevens de nog altijd relatief lage score verzoekt de gemeenteraad in deze buurten de toepassing van het selectief toewijzen op basis van artikel 8 te continueren. 1.4.2 Toepassen artikel 9 van de Wbmgp

De Wbmgp biedt ook de mogelijkheid om voorrang te verlenen aan bepaalde doelgroepen en hierbij te sturen op sociaal-economische kenmerken, zoals inkomen, opleiding, leeftijd of huishoudenssamenstelling. In de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn de woningcorporaties zelf verantwoordelijk voor de woonruimteverdeling. Dit vindt plaats via het platform WoonService Regionaal. Over de slaagkansen en toewijzingen voor specifieke doelgroepen en de woonruimteverdeling als geheel wordt er tussen partijen (woningcorporaties, huurdersplatform en gemeente) gesproken over de keuzes die daarbinnen gemaakt worden en zijn prestatieafspraken gemaakt over de wijze van monitoren en bijsturen. Begin 2021 is in het verlengde van het opgestarte gebiedsgericht traject in de Gestelse Buurt de mogelijkheid van het toepassen van artikel 9 van de Wbmgp opnieuw tegen het licht gehouden. . Om de draagkracht te vergroten zijn er ook andere instrumenten die gebiedsgericht ingezet kunnen worden. De gebiedsgerichte benadering sluit ook aan bij de manier waarop we naar de stad willen kijken zoals is opgenomen in de meerjarige prestatieafspraken 2021-2025. De woningcorporaties hebben immers zelf ook ruimte om te sturen op de huishoudenssamenstelling. De vrije toewijzingsruimte die de corporaties hebben binnen de regels voor passend toewijzen geeft daarvoor voldoende mogelijkheden.

Uiteindelijk is daarom geconcludeerd dat eerst de mogelijkheden via (onder andere) het gebiedsgericht inzetten van de vrije toewijzingsruimte ten volle benut moet worden. Als daaruit blijkt dat die mogelijkheid onvoldoende ruimte biedt, kunnen we in de toekomst alsnog toepassing van artikel 9 overwegen. Er is dan ook voor nu geen wens om gebruik te maken van artikel 9 van de Wbmgp en dit te regelen via de huisvestingsverordening. 1.4.3 Toepassen artikel 10 van de Wbmgp

De afgelopen jaren is selectief toegewezen op basis van het criterium “overlastgevend en crimineel gedrag” op basis van politiegegevens. Zoals ook uit de lokale evaluatie blijkt is er niet direct een één-op-één relatie te leggen tussen het instrument en het effect. Dat deze relatie niet direct kan worden gelegd is ook als bevinding uit de landelijke evaluatie van de wet naar voren gekomen. 12

Hoewel er niet direct een relatie te leggen valt tussen toepassing van dit instrument en een effect op de leefbaarheid, zien we de afgelopen jaren wél een lichte verbetering. Desondanks scoren de Sprookjesbuurt, Edelstenenbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Hambaken, Gestelse Buurt en Hinthamerpoort-Zuid nog altijd (flink) lager dan het stedelijk gemiddelde. De Raad verzoekt dan ook in deze buurten het selectief toewijzen van woningen op basis van artikel 10 van de Wbmgp te continueren. De toepassing van dit instrument vraagt om een lange adem. De gemeente hanteert voor toepassing van artikel 10 de categorieën uit de wet. Politiegegevens geven bij uitstek een beeld over het gedrag van een persoon. En het gedrag van een persoon is van groot belang voor de impact die hij of zij heeft op de fysieke leefomgeving. Iemand die structureel overlast veroorzaakt kan een wijk of gebied behoorlijk onder druk zetten. Zeker in woonomgevingen lopen spanningen snel op en kunnen zodoende (onherstelbare) conflictsituaties ontstaan. De burgemeester en de woningbouwcorporatie hebben weliswaar instrumenten om op te treden tegen woonoverlast. Maar dit vraagt om een langdurige en gefaseerde aanpak. In een dergelijke situatie is voorkomen echt beter dan genezen. Meldingen van (geluids)overlast zijn zichtbaar bij screening op basis van politiegegevens.

Screening op basis van politiegegevens maakt het hierdoor beter mogelijk om te voorkomen dat mensen die crimineel of overlastgevend gedrag vertonen, zich vestigen in de gebieden die toch al (het meest) kwetsbaar zijn. Daarnaast gaat van selectieve woningtoewijzing een signaal uit. Enerzijds naar buurtbewoners van de inspanning om de leefbaarheid en veiligheid in de buurt te verbeteren. Anderzijds ook naar gegadigden die zich in de aangewezen gebieden willen vestigen. 1.5

Noodzakelijkheid, geschiktheid, subsidiariteit en proportionaliteit

In artikel 6 van de Wbmgp worden de volgende punten genoemd die de gemeenteraad bij de aanvraag tot aanwijzing van de gebieden naar het oordeel van de minister voldoende aannemelijk moet maken:  De aanwijzing is noodzakelijk en geschikt voor het bestrijden van de problematiek;  De aanwijzing voldoet aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit;  Er zijn voldoende mogelijkheden binnen de regio voor woningzoekenden, die als gevolg van de aanwijzing geen huisvestingsvergunning kunnen krijgen in het gebied waarvoor de aanwijzing geldt;  Het onderzoek op basis van politiegegevens of een Verklaring omtrent het gedrag, is het meest geschikte instrument voor het bestrijden van overlast en criminaliteit in het aan te wijzen gebied. In de hoofdstukken 2 tot en met 4 gaan wij nader in op de onderbouwing voor toepassing van de wet in het licht van de vorenstaande criteria. 1.6

Afstemming

Projectgroep Wbmgp Deze aanvraag is tot stand gekomen in samenwerking met diverse partijen, waaronder de leden van de projectgroep. Een paar keer per jaar vindt over toepassing van de Wbmgp projectgroep-overleg met de partners plaats. De projectgroep bestaat uit vertegenwoordigers van de gemeente ’s-Hertogenbosch (afdeling Wonen en Openbare Orde en Veiligheid), woningcorporaties Zayaz en BrabantWonen en de politie. In deze overleggen worden de actualiteiten rond de Wbmgp en de toepassing daarvan in de praktijk besproken. De gemeente inventariseert in de projectgroep ook altijd de vragen voor de Landelijke Leerkring en koppelt informatie daaruit terug. Gebiedsdialogen Met de professionals uit de wijk is gesproken over de huidige toepassing van de Wbmgp. Hierin kwamen aspecten aan bod als de meetbare en ‘voelbare’ effecten op en ontwikkelingen van de buurt. De huidige leefbaarheidssituatie en de noodzaak of behoefte de toepassing te beëindigen, te beperken of te continueren. Ook is gesproken over ontwikkeling in andere buurten en wijken, al dan niet in de directe omgeving van de huidige aangewezen gebieden. De uitkomsten van deze gesprekken zijn voor de onderbouwing van deze verlengingsaanvraag gebruikt.

Aan deze gesprekken namen vertegenwoordigers van de woningcorporaties Zayaz en BrabantWonen, van de politie (wijkagenten), van Farent (welzijn), van het Stedelijke huurdersPlatform, wijkmanagers en mensen van Openbare Orde en Veiligheid en Wonen van de gemeente deel.

13

Lokale Driehoek De evaluatie en het proces van de verlengingsprocedure is tevens ter kennisgeving aangeboden aan de lokale Driehoek. Regio(gemeenten) en provincie In het regionaal ambtelijk overleg Wonen op 8 april 2021 is de voorgenomen verlengingsaanvraag voor toepassing van de Wbmgp besproken. De gemeenten Bernheze, Meierijstad en Oss hebben daarbij aangegeven graag geïnformeerd te worden en mee te kijken bij de verdere voorbereiding van deze verlengingsaanvraag. Op 18 juni 2021 is de conceptaanvraag met beleidsmedewerkers van deze gemeenten en de provincie besproken.

14

2.

Noodzakelijkheid en geschiktheid

Noodzakelijkheid – Kan kwantitatief/kwalitatief voldoende aannemelijk worden gemaakt dat de problemen substantieel zijn om het instrument van selectieve woningtoewijzing in te zetten? Geschiktheid – Zijn de maatregelen van artikel 8 en artikel 10 van de Wbmgp geschikt om toe te passen in het aan te wijzen gebied? 2.1

Algemene toelichting

Om de noodzakelijkheid en geschiktheid van de inzet van het instrument van selectieve woningtoewijzing te onderbouwen, is gekeken naar (meerjarige) cijfers van de Leefbaarometer, de wijk- en buurtmonitor en de veiligheidsmonitor en Voortgangsrapportage veiligheid. Daarnaast is er ook kwalitatief gekeken wat bewoners en professionals van de buurt vinden. Leefbaarometer10 Met behulp van de Leefbaarometer kan de leefbaarheid in Nederland worden gemonitord. Het laat zien hoe de situatie van de leefbaarheid is en hoe die zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Hieronder is opgenomen hoe de buurten scoren in de Leefbaarometer van 2018 11. De gemeente ’s-Hertogenbosch als geheel scoort in de Leefbaarometer een goed. De meeste buurten waar de Wbmgp wordt toegepast scoren nog altijd een zwak, ondanks de gedane investeringen om de leefbaarheid te verbeteren. De wijken waar de buurten in liggen scoren steeds hoger, met inmiddels in 2018 een ‘ruim voldoende’. Net als in 2016 scoort de Hinthamerpoort ook in 2018 een voldoende. Dit komt omdat de buurt twee gezichten heeft. De selectieve woningtoewijzing op basis van artikel 10 van de Wbmgp vindt plaats in de Hinthamerpoort Zuid. Het noordelijker gelegen deel is een aantal jaar geleden grotendeel geherstructureerd waarmee de buurt een impuls kreeg.

Door de kleine schaal van de subbuurten ‘Noord en Zuid’ geeft de Leefbaarometer slechts een totaalbeeld van de buurt Hinthamerpoort. Het beeld van de buurt Hinthamerpoort-Zuid strookt niet met de score die de Leefbaarometer laat zien. in paragraaf 2.2. gaan we nader in op de specifieke eigenschappen van Hinthamerpoort Zuid. Overzicht leefbaarheidssituatie Leefbaarometer 2018: wijk

Zuidoost Graafsepoort Noord

‘s-Hertogenbosch

Bron: Leefbaarometer

buurt

Gestelse buurt Hinthamerpoort (noord én zuid) De Hambaken

Sprookjesbuurt Muziekinstrument en-buurt Edelstenenbuurt

Score 2012

score 2014

score 2016

score 2018

voldoende

voldoende

voldoende

voldoende

onvoldoende

zwak

zwak

zwak

zwak zwak

onvoldoende

onvoldoende ruim voldoende

zwak zwak

onvoldoende

zwak ruim voldoende

zwak

voldoende zwak

zwak ruim voldoende

zwak

voldoende zwak zwak goed

Wanneer in de Leefbaarometer wordt gekeken naar de leefbaarheidsontwikkeling tussen 2016 en 2018 is te zien dat de leefbaarheid in geen van de buurten een vooruitgang laat zien. In De Gestelse Buurt wordt zelfs een ‘mogelijke achteruitgang’ genoemd (zie de onderstaande tabel). Dat wil echter niet zeggen dat toepassing van de Wbmgp geen effect op de leefbaarheid heeft gehad. Wanneer gekeken wordt naar de leefbaarheidsontwikkeling tussen 2014 en 2018 is wel degelijk een vooruitgang te zien bij de Muziekinstrumentenbuurt en de Edelstenenbuurt. Verder wordt gesteld dat een ‘mogelijke voortuitgang’ bestaat voor de Hambaken en de Sprookjesbuurt. Bovendien is het algemene beeld dat de leefbaarheid van met name de kwetsbare buurten de afgelopen jaren onder druk staat. Dat de leefbaarheid desondanks in de betreffende buurten niet is verslechterd, kan daarom als positief worden opgevat. 10 11

Zie de website: Leefbaarometer Home De Leefbaarometer bevat informatie over de situatie tot en met 2018. Er is geen recentere data beschikbaar.

15

Overzicht leefbaarheidsontwikkeling Leefbaarometer 2018 per gebied: wijk

buurt

Graafsepoort

Hinthamerpoort (noord én zuid) De Hambaken

Zuidoost

Gestelse buurt

Noord

score 2014-2016

Mogelijke vooruitgang Geen ontwikkeling

score 2016-2018

Mogelijke achteruitgang Geen ontwikkeling

score 2014-2018

Geen ontwikkeling Geen ontwikkeling

Geen ontwikkeling

Geen ontwikkeling

Sprookjesbuurt

Geen ontwikkeling

Geen ontwikkeling

Muziekinstrumentenb uurt Edelstenenbuurt

Mogelijke vooruitgang Mogelijke vooruitgang Geen ontwikkeling

Geen ontwikkeling

Mogelijke vooruitgang Mogelijke vooruitgang Vooruitgang

Geen ontwikkeling

Vooruitgang

Geen ontwikkeling

Mogelijke vooruitgang

‘s-Hertogenbosch

Bron: Leefbaarometer

Wijk- en buurtmonitor Onlangs zijn de resultaten uit de Wijk- en buurtmonitor 2020 beschikbaar gekomen. De monitor geeft inzicht in de actuele situatie en de ontwikkelingen in de wijken, buurten en dorpen in de gemeente. De monitor is een combinatie van objectieve gegevens zoals cijfers van de politie en meer subjectieve gegevens zoals de beleving van bewoners. Verderop gaan we per buurt in op de bevindingen uit de wijk- en buurtmonitor. Hieronder is opgenomen hoe de gebieden waarop deze verlengingsaanvraag betrekking heeft in de wijken buurtmonitor van de gemeente scoren. Het gaat in de Wijk- en buurtmonitor 2018 om relatieve cijfers (de buurten zijn afgezet tegen het gemeentelijk gemiddelde). De Wijk- en buurtmonitor van 2020 geeft de score van de buurt afgezet tegen het gemeentelijke gemiddelde weer. Maar voor de ontwikkeling van de buurt in de afgelopen twee jaar kijkt de monitor naar de ontwikkeling van buurten zelf (ten opzichte van het beeld van twee jaar eerder). De buurten scoren over het algemeen zwak tot zeer zwak ten opzichte van het gemiddelde. Ontwikkeling per gebied:

Wijk

Buurt

Score 2016

Score 2018

Score 2020

Graafsepoort

Hinthamerpoort (noord én zuid) De Hambaken

beneden gemiddeld beneden gemiddeld beneden gemiddeld beneden gemiddeld beneden gemiddeld ruim beneden gemiddeld

gemiddeld

gemiddeld

beneden gemiddeld ruim beneden gemiddeld beneden gemiddeld beneden gemiddeld ruim beneden gemiddeld

Beneden gemiddeld Ruim beneden gemiddeld Beneden gemiddeld Beneden gemiddeld Beneden gemiddeld

Noord

Sprookjesbuurt Muziekinstrume ntenbuurt Edelstenenbuurt Zuidoost

Gestelse buurt

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ‘s-Hertogenbosch

Ontwikkeling 2016-2018 gemiddeld

Ontwikkelin g 2018-2020 vooruit

ongunstiger dan gemiddeld gemiddeld

Gelijk

gunstiger dan gemiddeld gemiddeld

gelijk

gunstiger dan gemiddeld

Gelijk

gelijk

Gelijk

Voor iedere buurt is ook een diagram (“wiel”) gemaakt met de meest de actuele situatie in 2020 en de ontwikkeling over de periode 2018-2020. Hieronder is een voorbeeld opgenomen van een diagram van de huidige situatie in de Sprookjesbuurt. In het kader van selectieve woningtoewijzing zijn met name de indicatoren “Veiligheid” (specifiek “veilig voelen”, “criminaliteit” en “overlast”), “Werk & leren” (specifiek “werk & inkomen” en “rondkomen”) en “samenleven” (specifiek “omgaan met elkaar” en “tolerantie”) van belang. Maar ook het overall-beeld en de overige indicatoren daarvoor tellen uiteraard mee, zoals “Sociale contacten”, “Zelfredzaam”, “openbare ruimte” en “wonen”. In de volgende paragrafen gaan we in op het beeld per aan te wijzen gebied.

16

Veiligheidsmonitor Elke twee jaar verschijnt er een nieuwe veiligheidsmonitor. Met daarin inzichten in de actuele veiligheidssituatie en ontwikkelingen in de gemeente ’s-Hertogenbosch. Op dit moment is dat de Veiligheidsmonitor 2019. De leidraad voor de veiligheidsmonitor is het ‘Integraal Veiligheidsplan’ (IVP) . In het IVP staan de hoofdlijnen van het gemeentelijk veiligheidsbeleid. In de periode 2019-2022 zijn er vier belangrijke prioriteiten genoemd: ‘veilige en leefbare wijken en buurten’, ‘veilig uitgaan en veilige evenementen’, ‘problematische jeugd en jeugdgroepen’ en ‘ondermijning’. Ook in de ‘tussenjaren’ is behoefte aan monitoring. Daarom verschijnt er voor de even jaren een voortgangsrapportage veiligheid. In de voortgangsrapportage wordt voornamelijk ingegaan op de objectieve indicatoren; dit betreft met name registratiegegevens van de politie. De subjectieve indicatoren gaan in op de beleving van overlast en criminaliteit door inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch. De Voortgangsrapportage veiligheid 2020 is inmiddels gepubliceerd. Deze rapportage gaat in op objectieve indicatoren (registraties van de politie) en subjectieve indicatoren (beleving van overlast en criminaliteit door inwoners). Specifiek in de wijk de Hambaken is geregistreerd dat horizontale fraude en jongerenoverlast negatief scoren.

In de Hinthamerpoort en Gestelse buurt wordt meer dan gemiddeld geluidsoverlast geregistreerd. Ten aanzien van zogeheten 'ruzie/twist’ situaties, situaties van geen fysiek geweld maar wel ruzies, scheldpartijen en andere conflicten, geldt voor de Sprookjesbuurt een negatieve score ten opzichte van het gemiddelde van de gemeente. Voor de Sprookjesbuurt en Muziekinstrumentenbuurt geldt hetzelfde ten aanzien van huiselijk geweld. De diverse veiligheidsaspecten zijn per buurt weergegeven in een profieltaart. In de volgende paragrafen gaan we per buurt in op de belangrijkste elementen daaruit, zoals: Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten voor een wijk of buurt? Naast de profieltaarten geven we in een tabel per buurt/wijk weer hoe dat gebied scoort op een aantal specifieke onderwerpen (veelal IVP-doelstellingen). De tabel bevat zowel de score van 2019 als van 2017 en van de gemeente als geheel. Hierdoor zijn gemakkelijk de ontwikkelingen ten opzichte van 2017 te zien, en het verschil ten opzichte van het gemeentelijke gemiddelde. De gegevens zijn afkomstig van de politie (P) of de vragenlijst Leefbaarheid & Veiligheid (L&V). Corona en veiligheid Sinds maart 2020 heeft Nederland te maken met de uitbraak van het coronavirus (COVID-19). De coronapandemie en de maatregelen om de verspreiding tegen te gaan hebben effect op de overlast en criminaliteit.

In algemene zin dient naast de verdieping per buurt opgemerkt te worden dat we op het gebied van ‘zorg & veiligheid’ gedurende de coronapandemie verschillende ongunstige ontwikkelingen zien. Doordat meer mensen thuis zijn (zoals door thuiswerken, thuisonderwijs, gesloten sport- en horecagelegenheden) wordt er meer woonoverlast ervaren. Ten opzichte van 2019 waren er in 2020 meer incidenten van burengerucht (zoals burenruzies) (+27%), ruzie/twist (+8%) en geluidshinder (+49%). Daarnaast waren er in 2020 ook meer incidenten geregistreerd van overlast door zwervers (+24%) en overlast door personen met verward gedrag (+35%) dan in 2019. Om in 2022 aan de IVP-doelstelling te voldoen, dient het aantal overlastincidenten door personen met verward gedrag zo’n 75 procent af te nemen. Een positieve ontwikkeling zien we op het gebied van vermogenscriminaliteit. Zo daalde tussen 2019 en 2020 het aantal woninginbraken (-6%), diefstallen uit/vanaf auto’s (-10%), diefstallen van motorvoertuigen (-23%), diefstallen van bromfietsen/snorfietsen (40%), diefstallen af/uit/van overige voertuigen (-17%) en zakkenrollen (-34%). Wel nam het aantal inbraken in garages, schuurtjes, tuinhuizen (+53%) en fietsendiefstallen (+8%) toe. Tot slot Hierna in de paragrafen 2.2, 2.3 en 2.4 gaan we per aan te wijzen gebied nader in op de ‘noodzakelijkheid’ en de ‘geschiktheid’. 2.2

Onderbouwing Hinthamerpoort-Zuid (Barten-Zuid)

In de Hinthamerpoort-Zuid is tot op heden gebruik gemaakt van het instrument van artikel 10 van de Wbmgp. Selectieve woningtoewijzing wordt (eerder op basis van convenanten) in deze buurt sinds 2005 toegepast. De aanpak is in deze periode een aantal keer gewijzigd. Rond 2010 om enkele invloeden 17

gerichter aan te kunnen pakken en in 2017 om te voldoen aan de criteria die destijds in de wet zijn opgenomen. De onderhavige verlengingsaanvraag ziet op toepassing van artikel 10 Wbmgp in de komende vier jaar. 2.2.1 Noodzakelijkheid

Ligging en fysieke buuttypering Hinthamerpoort wordt in de volksmond de Bartjes genoemd. Hier worden twee subbuurten onderscheiden: Barten-Noord en Barten-Zuid. De Barten is al jaren een aandachtsbuurt. Er is jarenlang inzet gepleegd op de leefbaarheid in de buurt (fysiek, sociaal en veilig). In het begin is stevig ingezet op de (sociale) veiligheid, onder andere door acties op ‘verwonder-adressen’. Barten-Noord is na een rigoureuze herstructurering volledig nieuw opgebouwd. Daarbij zijn er ook woningen in het duurdere segment toegevoegd. Na de herstructurering van de Barten-Noord, is in 2012 herstructurering van de Barten-Zuid overwogen. Uiteindelijk is besloten niet te slopen maar de bestaande woningen te behouden en vergaand te renoveren. In Barten-Zuid is al langere tijd gewerkt aan een intensief wijkverbeteringsplan, dat voor een groot deel gereed is. De woningcorporaties BrabantWonen als Zayaz hebben met groot onderhoud en renovatie hun woningvoorraad verbeterd. In beide gevallen volgde de gemeente de planning van de corporaties met een evenzo ingrijpend opknapplan voor het openbare gebied. Ook zijn er diverse sociale activiteiten georganiseerd. Hinthamerpoort was één van de buurten van het voormalige GSB aandachtsgebied Barten/Eikendonk/Hofstad. Het zuidelijk deel van Hinthamerpoort is op dit moment een aandachtsbuurt.