1. Bijlage 1 - Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug

selectie van de meest herkenbare en zeldzame gebouwen van Den Bosch, waaronder de met graffiti getekende vrijplaats Cultureel Collectief Ontspoord (ook wel bekend als Knoflook). Reclamant meent dat dit collectief ruimte heeft geboden aan allerlei zelfgeorganiseerde initiatieven en communities van onderop, waaronder de weggeefwinkel, informatie- en filmavonden, atelier, repetitieruimte voor jonge muzikanten, kookgroepen voor en door minima, intieme concerten, spelletjesavonden en last but not least betaalbare woonruimte voor jongeren. In dit plan en herontwikkelingsplannen van de Bossche Delta mist hij de erkenning van het belang van het behoud van bestaande initiatieven en vrijplaatsen en ziet hij graag dat de gemeente ruimte maakt voor het behoud van deze vrijplaatsen. Als culturele hoofdstad van het zuiden is het volgens hem essentieel om diverse (sub)culturen een plaats te geven en te behouden. Reclamant vindt dat dit rauwe randje van Den Bosch iets toevoegt aan de stad en zijn plek behoort te behouden in plaats van genegeerd te worden. Hij vraagt om te plan te herzien en een plek te vinden voor het Cultureel Collectief Ontspoord. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan.

Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. In de Bossche Stadsdelta komt veel ruimte voor niet-woonfuncties (circa 45.000 bvo m²) waaronder kunst en cultuur. Van de niet-woonfuncties wordt ruimte voor ongeveer 50% niet-commerciële functies geboden. We bekijken welke bestaande en nieuwe functies een plek kunnen krijgen. Voor bestaande functies kan dat op Tramkade en omgeving maar ook op een andere plek binnen de Bossche Stadsdelta zijn. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Naast ruimte voor ontmoeting, cultuur, religie, sport, werk en duurzame innovatie biedt de Bossche Stadsdelta plek aan een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past. In de Bossche Stadsdelta is ruimte voor circa 1.600 tot 1.700 woningen. Daarbij is uitgangspunt dat een groot deel betaalbare woningen worden gerealiseerd; minimaal 30% sociale huur en minimaal 40% middenhuur/betaalbare koop, d.w.z. minimaal 70% betaalbaar. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Woningbouw Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 5 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 6 d.d.

18 november 2022 Reclamant vindt het hartverscheurend. De Tramkade is voor nagenoeg alle Bossche jongeren (en ouderen) de lievelingsplek. Nu is het volgens haar een vruchtbare plek vol muziek en cultuurzaken die voor ieder mens gunstig zijn. Reclamant vindt dat deze plek nodig is omdat het waarde heeft voor Bosschenaren om te ontspannen, ontmoeten en ontdekken. In dat kader meent zij dat een grotere brug niets voor ons doet. De Tramkade maakt volgens haar gelukkig. Zij meent dat de vestigingen op de Tramkade niet te verhuizen zijn. Zij verzoekt deze bron van zoveel goeds niet te verpletteren voor een groter, nieuwer model van iets wat er al is.

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 19 van 71

Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Het plan maakt geen grotere brug mogelijk. De brug wordt juist lager. Het gaat om de verplaatsing en verlaging van de brug waarbij de nieuwe brug een meer prominente rol voor langzaam verkeer (voetgangers en fietsers) krijgt. Deze nieuwe brug op de betreffende locatie zorgt voor een goede verbinding tussen de twee deelgebieden van de Bossche Stadsdelta (zuidzijde en noordzijde van de Dieze). Voor een nadere toelichting op de doelstelling en keuze van de locatie en het ontwerp van de Lage Diezebrug wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdelen Doelstelling Lage Diezebrug, Situering Lage Diezebrug en Ontwerp en beeldkwaliteit brug. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 7 d.d. 18 november 2022 Reclamant wil de Tramkade houden zoals deze nu is. Commentaar gemeente: De Tramkade is in 2015 voor een periode van tien jaar vrijgegeven voor een experiment met tijdelijk gebruik om hier een creatieve en culturele hotspot te laten ontstaan.

Deze termijn van 10 jaar loopt af in augustus 2025. De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 8 d.d. 18 november 2022 Reclamant vindt dat de Tramkade het enige cultureel diverse gebied in Den Bosch is. Volgen hem zou dit een groot mooi deel van deze stad vernietigen. Dit zou direct indruisen tegen de levendigheid die er in Den Bosch is, een plek die de Brabantse hoofdstad uniek en begeerlijk maakt voor alle leeftijden. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug vernietigt geen enkel deel van de stad, maar zorgt juist voor een meer toegankelijke verbinding tussen het zuidelijk en noordelijke deel van de stad over de Dieze. De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond.

Zienswijze 9 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4.

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 20 van 71

Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 10 d.d. 18 november 2022 Reclamant meent dat dit plan culturele instellingen die belangrijk zijn voor het cultuurlandschap van Den Bosch vernietigt. Commentaar gemeente: Het plan voor de Lage Diezebrug verandert op zichzelf niets aan de daaromheen gelegen bestaande culturele functies en/of aan de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 11 d.d. 18 november 2022 Reclamant doet de oproep: Hou de Tramkade. Commentaar gemeente: De Tramkade is in 2015 voor een periode van tien jaar vrijgegeven voor een experiment met tijdelijk gebruik om hier een creatieve en culturele hotspot te laten ontstaan. Deze termijn van 10 jaar loopt af in augustus 2025. De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta.

Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 12 d.d. 17 november 2022, ingekomen 18 november 2022 Provincie vermeldt dat zij eerder heeft gereageerd op het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta en dat zij zich in principe kan vinden in de ontwikkeling. Zij vraagt het plan op twee onderdelen nader te onderbouwen: ecologie en water. Provincie vindt het onderdeel m.b.t. de ecologische aspecten van de voorgenomen ontwikkeling beperkt omschreven. In de toelichting is opgenomen dat uitwerking van de Ecologische verbindingszones in het kader van de Bossche Stadsdelta vorm wordt gegeven. Provincie geeft mee dat er een win-winsituatie mogelijk is als in het kader van de vernieuwing brug de EVZ aan noordzijde wordt meegenomen en verzoekt hier nader op in te gaan. Commentaar gemeente: De ecologische aspecten zijn wel degelijk meegenomen in de planvorming van de Lage Diezebrug maar wellicht wat onderbelicht in de tekst van het ontwerpbestemmingsplan. Duidelijk is dat er een opgave is voor het realiseren van een Ecologische Verbindingszone. Voor de invulling van de EVZopgaven in de stad ’s-Hertogenbosch voegt een brede ecologische zone onder de nieuwe brug niets toe; daar komt nauwelijks zonlicht en neerslag, dus vegetatie zou nagenoeg afwezig zijn.

Daarom is Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 21 van 71

realisatie door middel van stapstenen onvermijdelijk. Dat betekent voor de EVZ-opgave dat deze langs de hele oever met een wisselende breedte zal worden ingevuld, waarbij een aaneengesloten ecologische zone de voorkeur heeft. Het bestemmingsplan behelst echter enkel het realiseren van het bouwwerk brug en de aansluiting op de omliggende wegen. Op de oevers onder de brug wordt ruimte gelaten voor de realisatie en inrichting van de EVZ. In het ontwerp van de Lage Diezebrug is voor het invullen van de ecologische opgaven op de noordoever 10 meter ruimte gereserveerd tussen waterlijn en aanlanding van de brug. Hiermee wordt de ontwikkeling van de EVZ ondersteund en zelfs verbeterd ten opzichte van de bestaande situatie. De invulling van de oevers en talud wordt afgestemd op de verdere planontwikkeling van de Bossche Stadsdelta. We doen dit in overleg met het Waterschap Aa en Maas. De toelichting van het bestemmingsplan is ambtshalve aangevuld met onder andere bovenstaande uitgangspunten. Dit heeft geleid tot tekstuele aanpassingen van de paragraaf 3.6 (Dieze en ecologie) en 5.8 (Water) van het bestemmingsplan. Ook vindt provincie het onderdeel water in de toelichting beperkt omschreven. Het effect van de aanleg van de brug op de Dieze (bijvoorbeeld of het waterpeil wijzigt) komt niet aan de orde.

Provincie verzoekt nader te onderbouwen waarom het geen effect heeft (of welke maatregelen daarvoor worden genomen) en ook welke maatregelen worden genomen om het water te infiltreren (artikel 3.2 IOV). Indien nodig verzoekt zij vast te leggen in het bestemmingsplan. Provincie vindt het werkingsgebied Behoud en herstelwatersystemen (artikel 3.27 lOV) in de regels van het plan goed geborgd. Zij verzoekt om de onderdelen die nog niet in overeenstemming zijn met de Interim-Omgevingsverordening aan te passen. Gemeentelijke commentaar: Het ontwerp van de Lage Diezebrug wordt momenteel nader uitgewerkt. De effecten van de Lage Diezebrug op het water zijn alvast getoetst op basis van een voorlopig ontwerp van de brug. Dit voorlopig ontwerp van de Lage Diezebrug is gemodelleerd in het HOWABO-model van het Waterschap. De effecten van de nieuwe brug op gebied van opstuwing, bergingsverlies en stroomsnelheden zijn daarbij vergeleken met de huidige situatie met de bestaande Hoge Diezebrug. Het voorlopig ontwerp van de Lage Diezebrug heeft geen negatief effect. Er hoeven in dat geval geen mitigerende maatregelen genomen te worden. Aangezien het definitieve ontwerp nog wordt uitgewerkt, wordt hiervoor als ontwerpuitgangspunt meegegeven dat geen verslechtering van de waterhuishoudkundige situatie optreedt. Het hemelwater van de brug infiltreren we niet ter plekke.

We voeren het hemelwater van wegen zoveel als mogelijk af naar de bermen om ter plaatse te infiltreren. Waar dit niet mogelijk is, wordt aangesloten op het reguliere hemelwaterriool van de gemeente. Een en ander is mede afhankelijk van de toekomstige ontwikkelingen in de Bossche Stadsdelta en wateropgaven die daarbij horen. De waterparagraaf in het ontwerpbestemmingsplan was nog onvolledig. Alleen het aspect ‘hemelwater’ werd beschreven, de overige waterhuishoudkundige belangen ontbraken. Er werd ook niet verwezen naar het waterbeheerplan, de Keur en de Legger van Waterschap Aa en Maas. De Dieze betreft een zogenaamde A-watergang. Aan beide zijden van deze watergang geldt een beschermingszone met een breedte van 5 meter, gemeten vanaf de insteek ten behoeve van het doelmatig beheer en onderhoud. Binnen deze beschermingszone is de Keur van toepassing. Bovendien mogen de pijlers van de brug vanuit hydrologisch oogpunt geen belemmering vormen voor de waterafvoerende capaciteit. De toelichting van het bestemmingsplan is op deze onderdelen ambtshalve aangevuld. Paragraaf 5.8 (Water) van het bestemmingsplan is, ook in overleg met Waterschap Aa en Maas, volledig herschreven en aangevuld. Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 22 van 71

Conclusie: zienswijze is gegrond maar de benodigde aanvullingen op de onderdelen ecologie en water maken al onderdeel van de ambtshalve aanpassingen van de paragrafen 3.6 en 5.8 van de toelichting van het bestemmingsplan. Dit heeft niet geleid tot wijziging van het juridisch bindende deel (regels en/of verbeelding) van het bestemmingsplan. Zienswijze 13 d.d. 18 november 2022 Reclamant heeft een gelijkluidende zienswijze als zienswijze 4, met een aanvulling: Reclamant vraagt zich af of gemeente de Noordkade kent in Veghel. Hij vindt dit een uniek project, een samengaan van horeca en kleine bedrijfjes, ontwikkeld op een voormalig fabriekscomplex. Dit loopt goed, en trekt veel bezoekers. Reclamant denkt dat de Tramkade voor onze stad dezelfde functie kan vervullen, sterker nog ze doet dit al. Door het herbergen van onder andere de Skatehal, het COC, de Arcadehal, van Aken, Knoflook, De Bossche Brouwers...kortom de Tramkade LEEFT, maar is volgens reclamant door de plannen nu ten dode opgeschreven. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Verder zijn wij bekend met de ontwikkeling Noordkade in Veghel. Wij hebben in het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta een aanzienlijk deel niet-wonen programma voorzien (45.000 m²) waarvan ongeveer de helft niet-commercieel.

De programmamenu’s uit het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta geven al een indruk van wat er denkbaar is, niet wat er precies komt. Gedurende de haalbaarheidsfase is er met uiteenlopende stakeholders gesproken en is ook naar referentieprojecten elders gekeken. Het resultaat is een verdere inkleuring van het werk- en cultuurprogramma aan de hand van inhoudelijke thema’s in clusters. Voor het niet-wonen programma is een kwartiermaker aangesteld, die de concrete invulling van het niet-wonen programma gaat organiseren. Voor het overige wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 14 d.d. 18 november 2022 Reclamant meent dat de nieuwe brug een gebied van strategisch belang in gevaar brengt, aangezien het een van de knooppunten is van cultuur, kunst en informatiedeling. Dit is vooral belangrijk voor de lokale en internationale jeugd. Hij verwijst naar het cultureel centrum met de naam Knoflook. Exposities, muziekrepetities en netwerken, evenals vele andere activiteiten vinden hier wekelijks plaats om waarde toe te voegen aan de stad. Tramkade herbergt ook jamsessies, bars en nachtclubs, maar ook het skatecenter en is een prachtige aanvulling op de skyline van Den Bosch.

Herinrichting van dit gebied brengt volgens reclamant de uniciteit van dit deel van de stad in gevaar en kan het sociale leven van veel mensen destabiliseren. Hij verzoekt om dit plan te herzien, aangezien het meer kan vernietigen dan het mogelijk kan bieden. Hij wil de gemeente aanmoedigen om minder ingrijpende manieren te evalueren om dit te benaderen door een andere route te nemen of een plan te maken om de reeds bestaande brug te herstellen, zodat de omgeving kan worden behouden. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug verandert op zichzelf niets aan de door relamant genoemde bestaande functies en de andere bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. We zijn het met reclamant eens dat er bepaalde activiteiten plaatsvinden in de omgeving die waarde aan de stad (kunnen) toevoegen. Kunst en cultuur maken straks ook onderdeel uit van de Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 23 van 71

gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. In het kader van die ontwikkeling bekijken we met elkaar welke functies op welke plek kunnen landen. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 15 d.d. 18 november 2022 Reclamant meent dat de Tramkade een plek is met veel historie en deze ruimte een stuk beter benut worden dan het bouwen van een brug. Esthetisch is hij tegen het idee maar ook het bouwen vanuit een milieustandpunt. Reclamant zou liever geen brug willen zien en denkt dat mensen prima een extra stuk kunnen fietsen of iets dergelijks om op locatie te komen. Commentaar gemeente: We vinden dat een verbinding over de Dieze noodzakelijk is. Daarbij vinden we het belangrijk dat deze verbinding beter toegankelijk wordt voor iedereen. Dat betekent vooral voor langzaam verkeer (fietsers en voetgangers). Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Doelstelling Lage Diezebrug. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 16 d.d. 18 november 2022 pro forma, aangevuld d.d. 23 december 2022, ingekomen 23 december 2022 Reclamant heeft een bouwmarkt ten noordwesten van het plangebied van het bestemmingsplan.

De bouwmarkt met parkeerterrein, ten noordwesten van het plangebied van het bestemmingsplan betreft eigendommen en belangen van reclamanten. Samenhangende procedure Reclamanten wijzen erop dat er nog een procedure in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State aanhangig is. Die procedure gaat over de weigering van het college om medewerking te verlenen aan de uitbreiding van de bouwmarkt. Zij wijzen erop dat de uitkomst van die procedure mogelijk invloed heeft op de wenselijkheid en haalbaarheid van de met het bestemmingsplan te realiseren ontwikkeling. Daarom zijn reclamanten van mening dat de raad het bestemmingsplan niet vooruitlopend op een uitspraak van de Afdeling in die procedure zou moeten vaststellen. Commentaar gemeente: De procedure over de uitbreiding van een nabijgelegen bouwmarkt staat los van de verlegging van de Diezebrug. We zijn met reclamant in overleg over de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Inmiddels hebben reclamant en gemeente een intentieverklaring hiertoe getekend en de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verzocht tot uitstel van de zitting van de procedure in hoger beroep met één jaar. Dit uitstel is verleend.

Reclamant heeft in de intentieverklaring aangegeven dat hij de doelstelling van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta onderschrijft om te komen te komen tot een nieuw dynamisch stedelijk gebied met ruimte voor ontmoeting, cultuur, religie, sport, werk en duurzame innovatie, met een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past. En daarbij te komen tot een vorm van samenwerking waarin de wederzijde kennis en inventiviteit optimaal wordt benut. We willen de krachten bundelen om de potenties van het gebied Bossche Stadsdelta optimaal te benutten. De uiteindelijke doelstelling is met elkaar, en met andere spelers, het gebied van de Bossche Stadsdelta te transformeren tot een hoogstedelijk gebied met (inter)nationale Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 24 van 71

allure. Het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta en de verfijning daarvan in de Rapportage Haalbaarheidsfase Bossche Stadsdelta vormen hierbij het richtinggevend kader. Het onderschrijven van deze doelstelling staat haaks op de plannen voor een uitbreiding van de bouwmarkt op zijn gronden binnen het gebied. Om de doelstelling te bereiken is verplaatsing van de bouwmarkt en het vervallen van de uitbreidingsplannen vereist. Met reclamant worden de mogelijkheden onderzocht om een andere locatie in te zetten voor verplaatsing van de bestaande bouwmarkt. Verkeer Reclamanten zijn van mening dat de voorgenomen ontwikkeling niet aansluit bij de omgeving en dat er uitgegaan is van onzekere en onwaarschijnlijke toekomstige omstandigheden. Daarnaast vrezen reclamanten verkeersproblematiek en ten gevolge daarvan schade aan hun belangen, eigendommen en bedrijfsvoering. In de plantoelichting wordt met de ontwikkeling een streven geformuleerd ten aanzien van de gewenste functie van de brug die volgens reclamanten niet strookt met de werkelijkheid. Reclamanten betogen dat het plangebied in een omgeving ligt waar sprake is van verzameling aan functies, waaronder wonen, een cluster van hulpdiensten en de moskee en een cluster van supermarkten en andere detailhandel, die een grote verkeersaantrekkende werking hebben. De voorgestelde ontwikkeling past daarom volgens hen niet binnen de omgeving.

Reclamanten vinden het opmerkelijk dat het college zelf ook heeft onderkend dat in Orthenpoort sprake is van grote verkeersdrukte waarbij de bereikbaarheid onder druk staat. Zij menen dat het kruispunt ten noorden van de brug volgens het college cruciaal is voor de ontsluiting van het noordoostelijke deel van de binnenstad. Een verbinding die zowel door het openbaar vervoer, het fietsverkeer en het autoverkeer intensief wordt gebruikt. Reclamanten menen dat de OrthensewegCitadellaan-Vogelstraat volgens het college één van de zwaarst belaste hoekpunten van de Binnenstadsring vormt en daarmee één van de drukste kruispunten van de stad is. Commentaar gemeente: In de huidige situatie is het kruispunt Orthenseweg/Citadellaan een druk kruispunt als hoekpunt van de Binnenstadsring. Door te kiezen voor maatregelen om het doorgaande verkeer van de Binnenstadsring af te halen en om te leiden naar de doorstroomassen neemt de verkeersdruk op de binnenstadsring en ook dit kruispunt af. Daarnaast wordt ook gewerkt naar een parkeerstrategie, waarbij het centrumparkeren meer naar de buitenkant van het centrum wordt geleid en de inzet op transferia wordt doorgezet. In het deelgebied Citadelpoort van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta is een centrumparkeergarage voorzien.

Voor een nadere toelichting op het aspect verkeer en bereikbaarheid wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Verkeer en bereikbaarheid. Parkeren De ontwikkeling gaat ten koste van parkeerplaatsen. Ook hier zijn bij reclamanten zorgen over. De brug is gesitueerd ter hoogte van parkeerplaatsen ten noorden van de brug. Reclamanten merken op dat het college zich meermaals op het standpunt heeft gesteld dat er sprake is van een hoge parkeerdruk in de omgeving van het plangebied. Het realiseren van de brug, ten

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 25 van 71

koste van parkeerplaatsen strookt volgens hen niet met dat uitgangspunt. Reclamanten zijn van mening dat in de plantoelichting geen aandacht voor dit probleem is. Commentaar gemeente: Er wordt gewerkt aan een parkeerstrategie, waarbij het centrumparkeren meer naar de buitenkant van het centrum wordt geleid en de inzet op transferia wordt doorgezet. In het deelgebied Citadelpoort van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta is een centrumparkeergarage voorzien. Tot deze centrumparkeergarage is gerealiseerd zal in een tijdelijke compensatie van de voor de aanwezige voorzieningen benodigde parkeerplaatsen (op basis van de geldende parkeernormering) worden voorzien. Hiervoor kijken we in de directe omgeving naar mogelijkheden, waarbij zelfs een gedeelte van de dan niet meer gebruikte oude weg richting de Hoge Diezebrug kan worden omgevormd naar een tijdelijke parkeerplaats. Op termijn wordt bij de ontwikkeling van Citadelpoort rekening gehouden met een centrale parkeervoorziening voor die voor een groter gebied van de Bossche Stadsdelta een functie kan hebben. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 17 d.d. 17 november 2022 Reclamant vindt dat we geen nieuwe brug nodig hebben, de oude zou goed genoeg zijn. Zij vindt dat het geld beter gespendeerd kan worden.

Reclamant meent dat vanwege deze renovatie de helft van de stad geen goede communicatie zal hebben en politie, ambulance en brandweer geen gemakkelijke toegang tot grote delen van de stad zullen hebben. Ook is zij van mening dat mensen die ernaast wonen geen normale leefomstandigheden zullen hebben vanwege het geluid. Ook verwacht zij dat mensen op straat eindigen, hun bedrijf verliezen, alle cultuur weg zal zijn. En dat het ook de natuurlijke omgeving van wilde dieren die in dit gebied leven, zal vernietigen. Commentaar gemeente: De huidige staat van de Hoge Diezebrug maakt het noodzakelijk dat er maatregelen worden genomen. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Huidige Hoge Diezebrug. We hebben ervoor gekozen de brug te vervangen door een nieuwe lagere brug op een nieuwe locatie circa 50 meter ten westen van de bestaande brug. Deze nieuwe Lage Diezebrug kent vele voordelen. Zo kan de nieuwe brug eerst gebouwd worden, waarna de huidige brug kan worden gesloopt zodat het verkeer gebruik kan blijven maken van de route. De optimale route noord-zuid voor het openbaar vervoer en (snel-)fietsers blijft zo gehandhaafd. Door de ‘slinger’ in de weg wordt het gestrekte tracé enigszins onderbroken, passend bij de uitgangspunten voor de Binnenstadsring, waar de gewenste maximale snelheid 30 km/u is.

Ook ontstaat er voldoende ruimte om de Citadel en het ravelijn beter zichtbaar te maken én het deelgebied Citadelpoort te (her)ontwikkelen. De nieuwe brug komt aan het Waterplein te liggen als zichtbare verbinding tussen de beide helften van de Stadsdelta (haltermodel), maar ook als verbinding tussen de historische binnenstad en de Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt ook verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdelen Doelstelling Lage Diezebrug en Situering Lage Diezebrug. De ontwikkeling heeft niet tot gevolg dat de communicatie of toegang tot andere delen van de stad bemoeilijkt wordt. We zorgen er juist voor dat de huidige verbinding in stand blijft totdat de nieuwe brug gebouwd is. Ten slotte zijn de gevolgen van de ontwikkeling van de Lage Diezebrug onderzocht. De conclusie op basis van het uitgevoerde akoestisch onderzoek is dat het aspect geluid geen belemmering vormt Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 26 van 71

voor de ontwikkeling. Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2 van de toelichting van het bestemmingsplan. Ook de gevolgen voor dieren zijn onderzocht en worden in maatregelen vertaald. In de nieuwe brug komen verblijven voor vleermuizen en vogels en er komt een natuurvriendelijke oever zodat allerlei soorten dieren makkelijk onder de brug door kunnen. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 18 d.d. 18 november 2022 Reclamant vindt dat het plan ten koste gaat van de Tramkade en bijbehorende uitgaansgelegenheid voor de jeugd. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 19 d.d. 18 november 2022 Reclamant vindt behoud van een stukje cultuur en nachtleven cruciaal voor een gezonde stad. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta.

Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 20 d.d. 20 november 2022 Reclamant meent dat de detaillering in het bestemmingsplan ontbreekt. Hij vraagt zich af hoe de Diezebrug precies wordt uitgevoerd en ingericht, welke ruimte er komt voor groen, bomen, voetgangers, fietsers, welke ruimte er komt voor (zware) motorvoertuigen en hoeveel dat er naar verwachting zijn. Deze informatie is volgens hem vereist om een goede afweging te kunnen maken. Commentaar gemeente: Het ontwerp van de Diezebrug wordt momenteel uitgewerkt. Voor de uitwerking van het definitieve ontwerp gelden ontwerpuitgangspunten die zijn beschreven in de toelichting van het bestemmingsplan, in paragraaf 3.2 Uitgangspunten Ontwerp en inrichting Lage Diezebrug. Voor een beschrijving van het ontwerp van de brug wordt verder verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Ontwerp en beeldkwaliteit brug. Ook zijn de aantallen verkeersbewegingen die naar verwachting worst case gebruik maken van deze route bekend op basis van ons gemeentelijk verkeersmodel.

Aangezien de nieuwe brug op zichzelf niet meteen leidt tot minder verkeer, zijn we in de onderzoeken voor de brug uitgegaan van de prognoses van verkeer op basis van de huidige verkeersgegevens inclusief de verwachte groei van verkeer op basis van de huidige verkeersverdeling van de wegen. Dit is een “worst case” scenario waarbij nog geen rekening is gehouden met de gevolgen van de te nemen aanvullende maatregelen (bijvoorbeeld eventuele knips). Wij verwachten dat door het nemen van de betreffende maatregelen Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 27 van 71

de verkeersstromen op deze route op termijn afnemen. Voor dit onderdeel wordt verder verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Verkeer en bereikbaarheid. Reclamant verwijst naar het Bestuursakkoord waarin staat dat het College in deze bestuursperiode maatregelen neemt om het verkeer van noord naar zuid (en omgekeerd) om te leiden via de Zandzuigerstraat en de Magistratenlaan. Hij vraag zich af welke rol de nieuwe Diezebrug in deze context speelt. Ook vraagt hij welke maatregelen het College concreet op korte termijn neemt en wat het verwachten kwantitatieve effect daarvan is. Alsook wat het beoogde effect is na gereedkomen van de nieuwe Diezebrug. Commentaar gemeente: In het kader van het project Lage Diezebrug gaan we de mogelijkheden in beeld brengen voor een nadrukkelijker routing van het verkeer op de noord-zuid relatie via de Nelson Mandelalaan en de Magistratenlaan. Wij hebben de keuze gemaakt om het doorgaand verkeer om te leiden via de doorstroomassen. De specifieke uitwerking op welke manier dat vorm krijgt wordt op dit moment uitgewerkt. Dit zal uiteindelijk leiden tot een afname van verkeer op de Lage Diezebrug. De Lage Diezebrug draagt hieraan bij door de inrichting als 30 km/u weg met meer ruimte voor fietsers en voetgangers.

Voor een uitgebreidere toelichting hierop wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdelen Verkeer en bereikbaarheid en Ontwerp en beeldkwaliteit brug. Aan het bestemmingsplan ontbreekt volgens reclamant een integrale visie over de verkeersstromen in ’s-Hertogenbosch. Hij wijst erop dat de gemeente vanaf 2013 heeft toegezegd de Oranjeboulevard in hun wijk autoluw te maken. Met de geplande Lage Diezebrug zal het verkeer blijven stromen vanaf de Brugstraat naar de Koningsweg. Reclamant verwacht in de toekomst een toename van het verkeer. Twee concrete maatregelen zijn volgens hem belangrijk: a) De Diezebrug biedt een mogelijkheid een knip aan te brengen. Dat zou in overeenstemming zijn met het autoluw maken. b) Een aanvullende maatregel is het openstellen van de Vogelstraat en het doorgaand verkeer via de Zandzuigerstraat en Magistratenlaan leiden. Dit sluit aan op het plan in het bestuursakkoord om de Vogelstraat open te stellen voor fietsers en hulpdiensten. Commentaar gemeente: De mogelijke maatregelen om de Vogelstraat door te trekken al dan niet met het doorvoeren van een knip door de Diezebrug af te sluiten voor (gemotoriseerd) verkeer zijn onderzocht.

De conclusie van deze studie is dat de doortrekking van de Vogelstraat ongewenste effecten heeft voor de ambities en ontwikkelrichtingen van de Spoorzone en de vastgestelde keuzes uit de Bereikbaarheidsstrategie. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Verkeer en bereikbaarheid. Reclamant verwijst naar de door bezorgde burgers/bewoners ingediende petitie “Geen 20.000 auto’s per dag door onze buurt met de nieuwe Diezebrug” van februari 2022. Hij vraagt op welke wijze daarmee rekening wordt gehouden. Met de petitie hebben de bewoners de gemeenteraad verzocht pas een afgewogen besluit te nemen over een nieuwe Diezebrug, als er een goed plan is voor de verkeersafwikkeling en nadat er ook overleg is gevoerd met de bewoners van de Oranjeboulevard en

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 28 van 71

omgeving. Het overleg moet volgens hem gaan over de beloofde vermindering van de verkeersdruk en verbetering van de leefbaarheid aan en rond de Oranjeboulevard in ’t Zand. Commentaar gemeente: In 2021 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen voor een autoluwere binnenstad (gebied binnen de Binnenstadsring). In 2023 heeft de gemeenteraad in aanvulling daarop een motie aangenomen voor een nader onderzoek naar de mogelijkheid van knips op de Binnenstadsring om doorgaand verkeer onmogelijk te maken. Dit onderzoek wordt nu uitgevoerd, waarbij het de bedoeling is te komen tot een pakket van maatregelen om de autointensiteiten op de Binnenstadsring te reduceren. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Verkeer en bereikbaarheid. Begin 2022 heeft de gemeenteraad vervolgens besloten € 250.000 beschikbaar te stellen voor onderzoek. Nu ligt een ontwerpbestemmingsplan gereed. In dat plan lijken definitieve keuzes te worden gemaakt. Reclamant vraagt of de gemeenteraad een volwaardige gelegenheid gehad voor beraadslagingen over die keuzes, met input van bewoners. De gang van zaken komt onzorgvuldig voor. Reclamant verzoekt deze punten te betrekken bij de besluitvorming en daarbij een afgewogen en zorgvuldige beantwoording van de vragen te geven en de gelegenheid te geven voor een nadere toelichting.

Commentaar gemeente: Voor de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta is een uitgebreid participatietraject gevoerd. Bij het vaststellen van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta is vervolgens besloten tot de ontwikkeling van de Lage Diezebrug. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Participatie. De ingediende zienswijzen op het ontwerpbestemmingsplan Lage Diezebrug en de beantwoording ervan in deze Nota zienswijzen maakt onderdeel uit van de besluitvorming tot vaststelling van het bestemmingsplan. Voorafgaand aan de besluitvorming over het raadsvoorstel door de gemeenteraad, behandelt de commissie Omgeving het raadsvoorstel. Daarvoor kan iedereen de gemeenteraad zijn/haar mening geven over het raadsvoorstel door in te spreken tijdens de raadsbijeenkomst Informeren & Ontmoeten. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 21 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Reclamant weigert alle voorgestelde plannen. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 22 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 29 van 71

Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 23 d.d. 18 november 2022 Tramkade en Havendijkstraat is de enige plek in Den Bosch voor reclamant waar hij het in het weekend naar zijn zin kan hebben. Hier krijgen jonge mensen de kans om zich te ontplooien, nieuwe verbindingen te maken en is de enige plek in Den Bosch waar beginnende ondernemers en kunstenaars succesvol hun bedrijf op kunnen zetten. Reclamant vindt deze plek zo enorm kostbaar voor Bossche cultuur en sociale ontwikkeling. Daarnaast vindt hij de hoeveelheid miljoenen die in de brug geïnvesteerd gaan worden pure verspilling. Het nieuwe ontwerp lost volgens hem geen enkele van de vorige problemen op en maakt verlies aan cultuur. Reclamant vindt het beter om de jachthaven te verwijderen omdat niemand echt een boot nodig heeft. Basisbehoefte is volgens hem sociale aansluiting vinden in je jongvolwassen leven, en samen met je vrienden ergens kunnen wonen en het naar je zin hebben. Hij meent dat tijdens corona veel van deze plekken zijn verdwenen. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta.

Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Het nieuwe ontwerp zorgt dus niet voor een verlies aan cultuur. De nieuwe lagere brug zorgt voor een beter toegankelijke verbinding tussen de noord- en zuidoever van de Bossche Stadsdelta waardoor nog meer mensen het gebied kunnen ontdekken en genieten van de kunst en cultuur die een plek krijgt in het gebied. Het is ook niet nodig om daarvoor andere vormen van cultuur en/of vrijetijdsbesteding op te offeren, zoals het verwijderen van een jachthaven. We willen in onze stad meerdere vormen van vrijetijdsbesteding bieden voor al onze inwoners. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 24 d.d. 18 november 2022 Het besluit om van een stuk cultureel uitgaansgelegenheid waar vele Bosschenaren en zelfs buiten Den Bosch veel plezier hebben beleefd om te bouwen lijkt reclamant een onverstandig plan. Hij vindt dat er vele andere mogelijkheden zijn om het te renoveren en om te bouwen tot iets moois dat past in het plaatje van Den Bosch. Reclamant stelt voor om de plannen opnieuw te evalueren en op sommige plekken aanpassingen te maken. Hij noemt Knoflook als voorbeeld als een plek dat activiteiten aanbiedt. Het zal volgens reclamant tot een groot gemis komen als we deze plek van samenhorigheid zouden opgeven.

Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond.

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 30 van 71

Zienswijze 25 d.d. 20 november 2022 Reclamant maakt bezwaar tegen het bestemmingsplan waar het strijdig is het autoluw maken van de Oranjeboulevard. Het autoluw maken is volgens hem door gemeente besloten en toegezegd. Een bestemmingsplan dat veel autoverkeer naar de Oranjeboulevard toelaat is daarmee in strijd. Commentaar gemeente: Het bestemmingsplan voor de verplaatsing van de Diezebrug zorgt er niet voor dat er meer autoverkeer naar de Oranjeboulevard wordt toegelaten. Wij werken aan een autoluwere Binnenstadsring. Daarvoor richten we de weg rondom de binnenstad opnieuw in van een autoweg naar een Boulevard met meer groen en minder auto’s en met aandacht voor leefbaarheid én veiligheid. Op de Binnenstadsring rijdt het verkeer straks maximaal 30 km/u. De Oranjeboulevard is onderdeel van de Binnenstadsring. Vanwege de ligging - vlakbij station, bushaltes en centrum - is de Oranjeboulevard geen gewone traditionele woonstraat. De weg moet ook gebruikt kunnen worden als snelfietsroute, voor het openbaar vervoer, het bevoorraden van de binnenstad en door de hulpdiensten. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen gemeentelijke commentaar onder de onderdelen Verkeer en bereikbaarheid en Ontwerp en beeldkwaliteit brug. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 26 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4.

Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 27 d.d. 21 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 28 d.d. 21 november 2022 Reclamant roept op: Red de Tramkade Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 29 d.d. 21 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4.

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 31 van 71

Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 30 d.d. 18 november 2022 Reclamant verwijst naar het Gebiedsperspectief van de Bossche Stadsdelta waarin de bouw van de nieuwe brug wordt genoemd als voorwaarde voor de herontwikkeling van het gebied. Het document benoemt de Willem Twee, Verkadefabriek, Tramkade en de IJzergieterij als culturele ontmoetingsplaatsen. Reclamant mist hier de vrijplaats Knoflook op de Havendijk wat volgens hem de enige vrijplaats is. Met wekelijks 180+ bezoekers is het een van de meest toonaangevende speler op de Stadsdelta, mede ook door de herkenbare muurschildering aan de Diezebrug. Reclamant mist plannen om de vrijplaats Knoflook te behouden. Ook tijdens de bouw van de brug ziet hij geen voorzorgsmaatregelen om de kwaliteit van leven van de bewoners en de continuïteit van de vrijplaats Knoflook te waarborgen. Zonder garanties voor de enige vrijplaats in het gebied is reclamant bang dat de Bossche stadsdelta gegentrificeerd zal worden en haar gemeenschapsfunctie zal verliezen. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta.

Het gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta benoemt dat de bestaande initiatieven zich nu vooral concentreren in en rond de Willem Twee, Verkadefabriek, Tramkade en de IJzergieterij maar dat wil niet zeggen dat dit de enige initiatieven in het gebied zijn, ook Knoflook is bekend. In de Bossche Stadsdelta is plek voor ontmoeting en cultuur, aan beide zijden van de Dieze. Het aantrekken, uitdagen en laten doorstromen van talent staat centraal. We bekijken daarbij ook de bestaande andere en kleinere initiatieven. Voor het verder ontwikkelen en coördineren van het gehele niet-wonen programma is een kwartiermaker aangesteld. Hij werkt samen met zowel toekomstige als bestaande initiatiefnemers. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 31 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 32 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond.

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 32 van 71

Zienswijze 33 d.d. 18 november 2022 Reclamant verzoekt het plan te herzien en een plek te vinden voor het Cultureel Collectief Ontspoord. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 34 d.d. 18 november 2022 Reclamant merkt op dat in het plan (en de bijbehorende kostenraming) geen rekening lijkt te zijn gehouden met de bijbehorende verbouwing van de omgeving om de wegen op de brug aan te laten sluiten. Dit zal volgens hem immers ook de nodige tijd en overlast vereisen, zeker als de brug al in 2024 in gebruik moet worden genomen. Hierdoor is het volgens reclamant lastig - zo niet onmogelijk om nauwkeurig te bepalen wat de verdere effecten van het ontwerp zullen zijn. Gezien de strakke planning en de verplaatsing van de brug ter voorkoming van overlast, verzoekt reclamant om de doorgang en beperking van de overlast in dit project te monitoren en om met harde hand op te treden als dit in het geding dreigt te komen, althans bij te weinig vertrouwen hierin het plan preventief af te keuren.

Commentaar gemeente: Het project en het bestemmingsplan gaan uit van de verplaatsing van de Diezebrug inclusief de daarbij behorende aansluitingen op de bestaande infrastructuur. De kostenraming gaat hier ook vanuit en reikt uitsluitend tot dit project. Het betreft (nog) niet de verdere ontwikkelingen binnen de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta. Het is de bouwtechnische staat van de huidige Hoge Diezebrug die de planning bepaalt. De keuze voor en situering van de Lage Diezebrug is mede ingegeven doordat de verbinding onderdeel uitmaakt van de Binnenstadsring. Met de Lage Diezebrug op een andere locatie dan de huidige brug voorkomen we een faseringsprobleem dat tot gevolg zou hebben dat de doorgaande route over de Dieze een tijd lang niet beschikbaar zou zijn. We zorgen hiermee dat de aantakking op het aansluitend netwerk mogelijk blijft en de verkeershinder tot een minimum beperkt wordt. Tijdens de werkzaamheden proberen we hinder zoveel mogelijk te voorkomen door vooraf met stakeholders daarover in overleg te gaan. Voor een uitgebreidere toelichting op de keuze voor en de situering van de Lage Diezebrug wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdelen Doelstelling Lage Diezebrug en Situering Lage Diezebrug. Conclusie: zienswijze is ongegrond Zienswijze 35 d.d.

18 november 2022 Xx Commentaar gemeente: Naar aanleiding van deze zienswijze, hebben wij reclamant om een aanvulling/inhoudelijke reactie verzocht. Deze aanvulling dan wel inhoudelijke reactie is niet verstrekt. Vanwege het ontbreken van inhoudelijke gronden wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente. Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 33 van 71

Conclusie: zienswijze is niet-ontvankelijk dan wel ongegrond. Zienswijze 36 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 37 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 38 d.d. 18 november 2022 Reclamant meent dat de brug het begin zal zijn om de vrijheid van meningsuiting en cultuur in Den Bosch weg te nemen. Tramkade is, naast Knoflook en Pastorie, volgens hem de enige plek in Den Bosch die geldt als alternatief en als een plek waar mensen zich vrij en veilig kunnen voelen om zichzelf te zijn. Tramkade is ook een prachtig deel van de stad; door er bruggen omheen te bouwen en het zicht ernaartoe te blokkeren gaat het ook ten koste van de (visuele) culturele betekenis die de Tramkade nu heeft. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Ook niet voor de vrijheid van meningsuiting. Kunst en cultuur maken straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta.

De Lage Diezebrug wordt juist een stuk lager dan de huidige Hoge Diezebrug. Hiermee nemen we de barrière van de bestaande brug weg en wordt de ruimtelijke kwaliteit verbeterd. Het zicht op de Tramkade/Bossche Stadsdelta wordt hiermee niet geblokkeerd, maar hierdoor ontstaan juist zichtlijnen tussen de historische binnenstad en de Bossche Stadsdelta. Door het verlagen van de brug wordt de verbinding voor voetgangers en fietsers comfortabeler waardoor noord en zuid beter verbonden worden en er in onze ogen juist meer uitwisseling is tussen beide zijden van de Dieze en de stad. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 39 d.d. 18 november 2022 Als buurtbewoner wil reclamant niet meer verkeer dwars door zijn wijk. Ook is hij het helemaal niet eens om een aantal bruisende initiatieven hierom te moeten missen voor een aantal in zijn ogen onnodige toevoegingen aan 't Zand. Reclamant meent dat de Tramkade nu prima is, en volgens hem hoeft die brug er niet te komen. Als de brug zo nodig vervangen moet worden, stelt hij voor dit te doen op dezelfde plek als de huidige brug en de Tramkade te laten zoals hij is.

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 34 van 71

Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug zorgt niet voor meer verkeer dwars door de wijk. De nieuwe brug betreft een verplaatsing van de weg over de huidige Hoge Diezebrug. Deze weg takt ook in de nieuwe situatie aan op de Buitendijk en Havendijk richting Brugplein en gaat niet dwars door de buurt ten zuiden van de Boschdijkstraat. We verwachten bovendien op termijn dat er minder verkeer over de route gaat. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Verkeer en bereikbaarheid. De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, waarvan het gebied Tramkade expliciet onderdeel is. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Voor een onderbouwing van de keuze om een nieuwe lagere brug op een andere locatie te realiseren wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdelen Doelstelling Lage Diezebrug en Situering Lage Diezebrug. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 40 d.d. 22 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 41 d.d.

18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 42 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 43 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 44 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 35 van 71

Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 45 d.d. 18 november 2022 Reclamant roept op: Besteed het geld maar aan woningbouw. Commentaar gemeente: Investeren in de infrastructuur is noodzakelijk. Het noodzakelijke onderhoud van de huidige brug maakt het noodzakelijk dat er geld besteed moet worden aan de verbinding over de Dieze. Voor een onderbouwing van de keuze om een nieuwe, lagere brug op een andere locatie te realiseren wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdelen Doelstelling Lage Diezebrug en Situering Lage Diezebrug. Daarnaast maakt woningbouw ook een belangrijk onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta waar ruimte is voor circa 1.600-1.700 woningen. Hiervoor wordt verwezen van het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Woningbouw Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 46 d.d. 18 november 2022 Reclamant heeft een zienswijze als de Tramkade zijn belangrijke functie verliest op cultureel vlak en in de verbinding van een grote groep Bosschenaren. Daarnaast vindt hij dat de Knoflook moet blijven. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan.

Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 47 d.d. 18 november 2022 Reclamant is tegen de bouw nieuwe Diezebrug, waardoor een deel Tramkade verdwijnt. Zij roept op om dit niet te doen, omdat de cultuur en maatschappijgevoel op Tramkade daar te belangrijk voor is. Reclamant ziet de stad steeds meer veranderen in een grijze stad en de Tramkade is een belangrijke plek voor jonge Bosschenaren. Zij vindt het tijd dat er naar de jongeren wordt geluisterd. Op de Tramkade floreert kunst en cultuur, dus dit moet volgens haar behouden blijven. Namens vele andere jongeren smeekt reclamant om een ander alternatief te bedenken voor de Diezebrug. Commentaar gemeente: De Lage Diezebrug heeft op zichzelf geen gevolgen voor de bestaande voorzieningen en initiatieven op de Tramkade of de omgeving daarvan. De Tramkade verdwijnt dus niet door de nieuwe brug. Kunst en cultuur maken bovendien straks ook onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Kunst en cultuur in de Bossche Stadsdelta. Conclusie: zienswijze is ongegrond.

Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 36 van 71

Zienswijze 48 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 49 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is grotendeels gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 50 d.d. 18 november 2022 Zienswijze is gelijkluidend aan zienswijze 4. Commentaar gemeente: Zie commentaar gemeente onder zienswijze 4. Conclusie: zienswijze is ongegrond. Zienswijze 51 d.d. 18 november 2022 Reclamanten zijn drie projectontwikkelaars met gronden binnen het gebied van de Bossche Stadsdelta. De drie partijen hebben elk hun afzonderlijke zienswijze ingediend. Aanvullend hebben zij de volgende bezwaren, waardoor zij menen dat het bestemmingsplan Lage Diezebrug niet vastgesteld dient te worden. Ten onrechte geen overleg Reclamanten menen dat er ten onrechte geen overleg heeft plaatsgevonden. Zij vinden dat gemeente met hen in overleg moet treden over de herontwikkeling binnen de Bossche Stadsdelta, omdat ze ervaren projectontwikkelaars zijn en ook eigenaar van belangrijke gronden binnen het gebied. In de eerste plaats omdat artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening daartoe verplicht.

In de tweede plaats omdat reclamanten en gemeente hetzelfde doel hebben om de Bossche Stadsdelta te transformeren tot een gebied met allure met een positieve uitstraling op de stad. In de derde plaats omdat reclamanten de partijen zijn die de herontwikkeling binnen de Bossche Stadsdelta voor een aanzienlijk deel daadwerkelijk moeten uitvoeren. Commentaar gemeente: Wij zijn het niet eens met de stelling dat er geen overleg heeft plaatsgevonden. Naast het participatietraject dat gevoerd is bij het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta waar reclamanten aan hebben kunnen deelnemen, heeft ook daarna overleg over de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta plaatsgevonden met de eigenaren en belanghebbenden in het gebied van de Bossche Stadsdelta. Voor het participatietraject voor het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Participatie. Met reclamanten heeft in het kader van de voorbereiding van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta (haalbaarheidsfase) overleg plaatsgevonden. Sinds we de haalbaarheidsfase en daarmee Nota zienswijzen bestemmingsplan Lage Diezebrug Pagina 37 van 71

de definitiefase in mei 2023 hebben afgesloten zijn we in overleg met eigenaren in het gebied (waaronder reclamanten) over de uitwerking van de gebiedsontwikkeling in een Ontwikkelplan en over de mogelijke uitwerking daarvan voor de verschillende deelgebieden. Reclamanten vinden dat er geen reëel overleg heeft plaatsgevonden over de nieuwe Diezebrug. Zij vinden dit onjuist omdat de ligging en verkeersfunctie van de nieuwe brug van groot belang is voor de herontwikkelingsmogelijkheden binnen de Bossche Stadsdelta. Reclamanten vinden de keuze voor de nieuwe Diezebrug bepalend voor de herontwikkeling en vinden dat het bestemmingsplan daaraan voorbijgaat. Met de keuze voor de locatie van de brug, de verkeersfunctie daarvan en het ontwerp en de uitstraling van de brug wordt volgens hen ook beslist over de wijze hoe de Bossche Stadsdelta kan worden heringericht. Daar worden in het ontwerpbestemmingsplan echter geen overwegingen aan gewijd. Reclamanten menen dat het bestemmingsplan ruimtelijke keuzes maakt zonder dat daarover is nagedacht en zonder dat die keuzes worden gemotiveerd. Commentaar gemeente: De uitgangspunten voor de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta zijn vastgelegd in het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta. Het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta is met een uitgebreid participatief traject met de stad en de diverse stakeholders tot stand gekomen.

Hiertoe is ook een inspraakprocedure gevoerd. Wij merken op dat een van de partijen onder reclamanten ten tijde van het proces van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta nog geen eigenaar van gronden/panden in het gebied was, maar als Bossche ondernemer wel kennis had kunnen hebben van het participatietraject. De overige twee partijen onder reclamanten van deze zienswijze zijn uitgenodigd om mee te doen en hebben meegedaan aan de participatie op het Gebiedsperspectief en hebben ook een inspraakreactie ingediend. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Participatie. Daarin is ook de ligging en verkeersfunctie van de brug inderdaad al bepaald. Hiervoor wordt verwezen naar het algemeen commentaar gemeente onder onderdeel Samenhang Lage Diezebrug met Bossche Stadsdelta. Het bestemmingsplan Lage Diezebrug is niets meer dan het juridisch-planologisch instrument om de realisatie van de nieuwe brug mogelijk te maken. Plan maakt goede uitvoering van Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta onmogelijk Reclamanten zijn van mening dat het ontwerpbestemmingsplan Lage Diezebrug een goede uitvoering van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta onmogelijk maakt. De Lage Diezebrug ligt in het hart van de Bossche Stadsdelta. In potentie kan dit een iconisch gebied worden met een nationale of zelfs internationale uitstraling.

Volgens reclamanten doet het bestemmingsplan alle mogelijkheden van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta teniet. De plannen voorzien er volgens hen in dat de huidige Diezebrug iets naar het noorden wordt verplaatst, maar met behoud van de huidige functie met gelijkblijvende verkeersstromen. Zij vinden dan ook dat het bestemmingsplan ertoe leidt dat dwars door de Bossche Stadsdelta een hoogintensieve verkeersader blijft lopen, waardoor het een minder aantrekkelijk gebied zal zijn om te recreëren. Daar komt volgens reclamanten bij dat er een besluit over de brug wordt genomen zonder enig verkeers-, parkeer- of circulatieplan van zowel de Noordkant als Zuidkant van de Bossche Stadsdelta en het overige verkeer in de stad. Daarmee is volgens hen zeker dat de brug niet is afgestemd op de komende 50 jaar.