Document · PDF

Programmabegroting 2025 - 2028

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente DelftBij agendapunt: Voorstel van het college aan de raad inzake programmabegroting 2025-2028 (nr. 2438505).36.382 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

In het IOP worden keuzes gemaakt over de renovatie/verduurzaming van het bezit van Woonbron in de Gillisbuurt. Ook de ontwikkeling en de nog op te stellen GREX van het naastgelegen Delfia-terrein, waar nu nog tijdelijke huisvesting voor Oekraïners zit, is onderdeel van dit IOP. Doelstellingen B.

Woonbeleid en uitvoering

Een goede balans in de stad Het is onze ambitie dat er in Delft een plek is voor mensen met verschillende draagkracht. We willen dat Delft een stad is voor starters, jongeren en studenten, alleenstaanden, gezinnen en ouderen, statushouders, vluchtelingen en andere kwetsbare groepen. Wij zetten in op betaalbare, gezonde woningen, die ook duurzaam zijn (zie hoofdstuk Duurzame stad) en hebben daarbij oog voor de draagkracht en veerkracht van een gebied in relatie tot de overige delen van de stad en de regio. Wij zetten dus in op gemengde wijken. In 2040 is ten minste een derde van de hele woningvoorraad in Delft sociale huur (exclusief studentenhuisvesting). We willen niet onder dit percentage komen. We werken aan wijken met een gedifferentieerd aanbod naar woningtype, eigendomsvorm en prijssegment. Passende nieuwbouw is belangrijk, zodat bewoners in de wijk stappen kunnen maken in hun wooncarrière en we bewoners niet de wijk uitduwen. Dit heeft ook als doel om gebieden met te grote concentraties van kwetsbare huishoudens te ontlasten. Groei van 15.000 woningen in de periode 2018 tot 2040 Delft kent in alle segmenten een tekort aan woningen. Het Rijk neemt met nieuwe wetgeving weer meer regie op de woningmarkt, de betaalbaarheid van het wonen en het beter bedienen van zowel kwetsbare als niet-kwetsbare huishoudens. Ook Delft neemt deze regierol.

In regionaal verband willen we de woningbouwproductie voor alle doelgroepen versnellen volgens de afspraken. Delft moet in 2030 minimaal een woningvoorraad van 60.000 (flex)woningen hebben. En twee derde deel van de nieuwbouw moet vanaf 2025 betaalbaar zijn (sociale huur, middenhuur, koop tot € 390.000). Corporaties zijn verantwoordelijk voor ten minste de helft van de betaalbare nieuwbouw. Dat alles is inclusief studentenwoningen. We werken hierbij onder het regime van de nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging (nieuw per 1 januari 2024). We begeleiden initiatieven tot complete en haalbare aanvragen voor omgevingsvergunningen via het in 2024 opgestarte nieuwe initiatievenproces, onder andere door de omgevingstafel en de inzet van inhoudelijke deskundige initiatiefbegeleiders.

Studentenhuisvesting In de stad zijn meer studentenwoningen nodig. Deels op en rond de campus (Innovatiedistrict Delft), deels in kleine volumes in de wijken. In totaal willen we 3.500 nieuwe studentenwoningen bouwen in de periode 2020-2030, waarvan minstens de helft onzelfstandige eenheden. Daarnaast spannen we ons in voor plekken voor studentenwoningen in de regio. Huisvesten van bijzondere doelgroepen We zorgen er met partners voor dat mensen lang zelfstandig thuis kunnen wonen. We zorgen ervoor dat mensen in instellingen met goede begeleiding en zorg kunnen uitstromen naar passende woonplekken. We willen dakloosheid voorkomen. We willen de wettelijke taakstelling huisvesting statushouders realiseren. En we werken toe naar uitbreiding van het aantal standplaatsen voor woonwagens. Bevorderen van gerichte doorstroming van senioren in sociale en particuliere sector We zorgen voor nieuwbouwwoningen en woonzorgconcepten die aansluiten bij de wensen van senioren en bevorderen doorstroming. Beter benutten bestaande woningvoorraad, aanpakken woonexcessen en woonoverlast In regionaal verband willen we de systematiek van woonruimteverdeling vernieuwen met behoud van voldoende slaagkans voor reguliere woningzoekenden ten opzichte van bijzondere doelgroepen.

We zetten gericht in op het behoud en de kwaliteit van de woningvoorraad, het beter benutten ervan, en het aanpakken van woonexcessen. Thema's zijn bijvoorbeeld bouwveilige en -technische kwaliteit, opkoopbescherming en tegengaan van verkamering. Gereguleerd woningdelen moet daarbij mogelijk blijven. Bijna de helft van de inwoners is bekend met het meldpunt Woonoverlast. Dit moet groeien naar 80% in 2026 in combinatie met het streven van ten minste één melding per dag (= >365 meldingen per jaar). De stad maken met elkaar We zetten met bewoners een representatief Delfts Woonplatform op om structureler samen te kunnen werken en de uitvoeringskracht te versterken. Op te pakken activiteiten in relatie tot rijksbeleid Vanuit het Rijk komt nieuwe wet- en regelgeving op ons af, met onder andere als doel de regie van de overheid op de woningmarkt te versterken. Met een aantal grote wetswijzigingen in het vooruitzicht moeten we steeds bezien wat dit voor onze woonvisie en concrete activiteiten gaat betekenen, en sturen we waar nodig bij. Maatregelen 15.000 woningen groeien in de periode 2018-2040, betaalbare nieuwbouw (bestuurlijk accent ruimte voor wonen) We constateren dat door stijgende bouwkosten en hogere rentelasten woningbouwprogramma’s in de knel komen.

In regionaal verband hebben we in 2023 afspraken gemaakt om tot realisatie van woningbouw te blijven komen en ten minste twee derde deel van de nieuwbouw in het betaalbare segment te realiseren. Ontwikkelingen gaan we intensiever monitoren. Hiermee kunnen we sneller regie terugpakken door bijvoorbeeld te herprioriteren, bijsturen waar nodig of hulp vragen waar mogelijk. Via een op te zetten lokale Bouwtafel met externe samenwerkingspartners (corporaties en ontwikkelaars) voeren we het goede gesprek. Deze tafel staat in verbinding met een regionale Versnellingstafel waaraan ook het Rijk en de provincie Zuid-Holland deelnemen. In 2025 vindt evaluatie en mogelijk bijsturing van de regionale afspraken plaats. Met de corporaties overleggen we over de na te streven sociale en middenhuur voorraad en werken we de mogelijkheden per wijk uit. Met de grote woningcorporaties die in Delft actief zijn, maken we prestatieafspraken over de streefvoorraad, segmentering en beoogde nieuwbouwlocaties voor betaalbare huurwoningen. Met grotere particuliere verhuurders gaan we in gesprek over het behoud van de particuliere sociale huursector. We blijven startersleningen verstrekken.

We zetten in 2025 in op drie initiatieven voor collectief wonen in nieuwbouwprojecten. Daartoe bekijken we mogelijkheden in de bestaande planvoorraad. We willen een meldpunt inrichten en initiatiefnemers koppelen aan ontwikkelaars. Begeleiding van de wooncollectieven gebeurt primair door de (beoogd) ontwikkelaar via een gemeentelijk incentive. 3.500 nieuwe Delftse studentenwoningen in 2020-2030 Met de TU Delft en studentenhuisvester DUWO bekijken we in 2024 op welke locaties in Delft (3.500 stuks) en in de directe omgeving we snel extra studenten(flex)woningen willen bouwen, welke (rijks)middelen daarvoor nodig zijn en wat daarbij de rol van de gemeente is. In 2025 werken we aan de Delftse locaties voor studentenwoningen. Beter benutten bestaande voorraad, aanpakken woonexcessen en woonoverlast Woonruimteverdeling In regionaal verband werken we ook in 2025 aan vernieuwing van de woonruimteverdelingsmethodiek en actualiseren we de huisvestingsverordening. We verkennen kansen vanuit nieuwe wet- en regelgeving, zoals de uitbreiding van het gereguleerd huursegment ('middenhuur'). Dit in samenhang met in de maak zijnde wetgeving, zoals de Wet versterking regie volkshuisvesting, de Wet betaalbare huur en de Wet op de huurtoeslag. Een jaar na de start van de piot Woning loten van Stedelink en Woonbron evalueren we dit gezamenlijk.

In 2024-2025 werken we aan beleidsuitgangspunten voor sturen op instroom in Delft-West. De huisvestingsverordening reguleert ook de omzetting van zelfstandige naar onzelfstandige woonruimte, woningvorming, toeristische verhuur en de opkoopbescherming. Tegen overtredingen wordt opgetreden. Evaluaties vinden plaats twee jaar na introductie. Dit is in 2025 aan de orde bij opkoopbescherming en toeristische verhuur. We maken gereguleerd woningdelen mogelijk via de pilot Woningdelen van Vidomes. Ook statushouders willen we op deze wijze bedienen. Op kleine schaal experimenteren we met friendswonen en hospitaverhuur. We benutten mogelijkheden voor tijdelijke (doelgroep)contracten van vijf jaar, bijvoorbeeld voor jongeren. Aanpakken woonexcessen en overlast Inzage in 'basisregistatie personen' (BRP) en data-analyse helpen corporaties om ondermijning en woonfraude tegen te gaan. Aan de hand van het in 2024 opgestelde convenant met de woningcorporaties willen we de corporaties goed faciliteren. Met een pilot-huurteam (tot en met 2024) willen wij huurders van particuliere verhuurders ondersteunen in het contact met hun verhuurder. Op basis van de evaluatie uit 2024 bekijken we het vervolg voor 2025 en verder. In 2025 voeren we de verplichte taken uit de nieuwe Wet goed verhuurderschap uit en verkennen we nut en noodzaak van verhuurdersvergunningen.

Afhankelijk van de resultaten van de verkenning van Leegstand woningen bekijken we of we in 2025 werkzaamheden verrichten op het gebied van een Leegstandsverordening. We zetten de huidige aanpak woonoverlast en de verbetering ervan voort met onze partners. We ontvangen meer meldingen, die niet alleen gaan over burenoverlast, maar ook over andere zaken als bijvoorbeeld hondenpoep. Bijna de helft van de inwoners is bekend met het meldpunt woonoverlast. We blijven streven naar 80% naamsbekendheid in 2026 en maximaal één melding woonoverlast per dag (nu gemiddeld twee meldingen per dag). In 2025 gaan we werken met PGA-x applicatie, waarmee we meer inzicht krijgen in de meldingen. Vergunningen, toezicht, handhaving Het uitvoeringsbeleid Vergunningen Toezicht en Handhaving (VTH) is vastgesteld en jaarlijks wordt op de prioriteiten gerapporteerd. Wij zetten in op onder andere de prioriteiten monumenten, huisvesting,

gezondheid, constructieve- en brandveiligheid. Door de komst van de Omgevingswet is het legesmodel aangepast; de begroting zal daar verder op worden afgestemd. De uitvoering en de procesinrichting in de keten zal daarbij worden geëvalueerd en verder worden verbeterd. Het jaar 2024 geldt als een overgangsjaar van de Wabo naar de Omgevingswet. In 2025 zullen we pas een goed beeld krijgen van de effecten van de Omgevingswet op de leges en de begroting. Verder draagt VTH bij aan een aantal grote projecten, zoals de herontwikkeling van Schieoevers, Nieuw Delft, maar ook duurzaamheidsprojecten, zoals de Energielabel C-verplichting voor kantoorgebouwen. De afhandeling van Wet kwaliteitsborging (Wkb) projecten verloopt goed. De voorbereiding in de vorm van proefprojecten heeft haar vruchten afgeworpen. Verbouw valt op dit moment nog niet onder de Wkb. Wanneer dit wel gaat gelden, wordt voor het eind van het jaar besloten. We verwachten dat er meer inzet nodig zal zijn, zodra verbouw ook onder de Wkb-plicht valt. Op dit moment is er een transitie gaande van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) naar de Omgevingswet. Deze nieuwe wetgeving is complexer en bevat (nu nog) grijze gebieden. De uitvoerende afdeling volgt de ontwikkelingen actief, zet in op kennisdeling tussen collega's en past continu de werkwijze aan op nieuwe inzichten.

Ook de samenwerking met ketenpartners is intensiever geworden. Bevordering gerichte doorstroming senioren In Delft blijven de komende jaren seniorenmakelaars bij corporaties werkzaam. Op basis van een verkenning (2024) bekijken we de mogelijkheden voor een uitbreiding gericht op meer samenhang met de particuliere sector (2025). Het creëren van aantrekkelijk Delfts nieuwbouwaanbod op de juiste locaties brengt doorstroom op gang. De gemeente is structureel cofinancierder. De stad maken met elkaar In 2025 werken we aan een representatief Delfts Woonplatform met bewoners om met elkaar woonopgaven en mogelijke oplossingsrichtingen te bediscussiëren. In 2025 willen we ook de eerste ervaringen opdoen.

Huisvesting bijzondere doelgroepen Haaglanden is koploper van het Nationale Programma 'Een thuis voor iedereen'. In 2024 maken we in de regio keuzes voor de huisvesting en meer evenwichtige spreiding van bijzondere doelgroepen (regionale woonzorgvisie). In 2025 bekijken we wat dit betekent voor het lopende Delftse programma Langer en Weer Thuis en werken we dit uit tot een lokale woonzorgvisie. In regionaal verband blijven we met netwerkpartners Leger des Heils en Limor werken aan flexwoningen voor dreigend daklozen en Housing First-plekken voor daklozen. In 2025 maken we standplaatsenbeleid, gerelateerd aan een mogelijke uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen aan de Lau Mazirelweg. Statushouders Het aantal vrijkomende sociale huurwoningen is ontoereikend om – met voldoende kans voor reguliere woningzoekenden – de wettelijke taakstelling voor statushouders te realiseren. Ook in 2025 blijven we werken aan alternatieve huisvestingsvormen voor statushouders, te weten via samenwerking in de pilot woning delen (Vidomes) en realisatie van flexwoningen (Vidomes). Met de flexwoningen willen we ook andere spoedzoekers bedienen.

5.3 WAT MAG HET KOSTEN Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2025

Raming 2026

Raming 2027

Raming 2028

Baten

14.911

38.225

14.951

23.074

Lasten

25.905

47.559

23.856

31.285

Saldo

-10.994

-9.334

-8.905

-8.211

Overzicht mutaties (bedragen × € 1.000)

Begroting 2025

Raming 2026

Raming 2027

Raming 2028

-8.164

-7.282

-6.964

-6.833

Goed wonen Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2024-2027 Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2024 ARB 1 - 2024

-154

Kadernota 2024

-2.377

-1.450

-1.300

-769

-63

-34

-79

-260

-242

-237

-234 -2

MPG Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Bestaand beleid - Energiekosten

-2

- Doorbelaste rente

-203

-201

-20

-9.334

-8.905

-8.211

- Overig Actualisering investeringsprogramma (herfasering) Bijsturingsmaatregelen - Realistisch ramen o.b.v. rekeningresultaten Totaal - Goed wonen

210 -10.994

Toelichting op de mutaties Kadernota 2024 (-/- € 2,377 miljoen) In de kadernota zijn voorstellen opgenomen voor ambtelijke ondersteuning Themagroep Woningmarkt, pilot woningdelen statushouders, analyse/aanpak leegstand woningen, ondersteuning van collectief wonen en de opgave InnovatieDistrict Delft (IDD) (15e begrotingswijziging 2024). Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling (-/- € 260.000) De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2025. Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Financiële positie. Energiekosten (-/- € 2.000) In de Najaarsrapportage 2022 is een structureel budget gereserveerd voor de stijging van energiekosten (gas en electra). Het voorstel betreft de verdeling van de gereserveerde middelen over de programma’s. Doorbelaste rente (€ 9.000) Dit betreft een correctie van de toegerekende rente. Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat rentekosten worden toegerekend aan de taakvelden. Hiermee ontstaat een beter inzicht in de kosten per taakveld en per programma. De rentelasten worden toegerekend aan de

beleidsprogramma’s op basis van een renteomslag (gemiddeld rentepercentage, zie paragraaf Financiering) en de waarde van de activa. Overig (-/- € 203.000) Dit betreft diverse financieel-technische correcties zoals verschuivingen in de formatie en aanpassing kostenverdeelstaat. Actualisering investeringsprogramma (herfasering) (€ 8.000) Op basis van de realisatie in 2023 is het investeringsprogramma geactualiseerd. De mutatie betreft het effect voor de kapitaallasten. Tevens is de stelpost voor de verwachte realisatie van het totale investeringsprogramma geactualiseerd (zie programma Financiën - Stelposten). Realistisch ramen o.b.v. rekeningresultaten (€ 210.000) In de Kadernota 2024 zijn de positieve rekeningresultaten van de afgelopen jaren nader geanalyseerd en is voor de jaarlijks terugkerende positieve resultaten een beperkte verlaging (€ 2,35 miljoen) van de geraamde lasten in 2025 opgenomen. Het voorstel betreft de toedeling op programmaniveau. Overzicht investeringen Investeringen

Toegekend bedrag

Realisatie t/m 2023

Jaarschijf 2024 na NJR24

Fasering

Brug Professor Schoemakerplantage

340

267

Brug Professor Schoemakerplantage - bijdrage van derden

-340

-162

-178

Parkeerplaatsen Roland Holstlaan

410

10 336

Riool Teding v Berkhoutlaan

285

258

Riool Teding v Berkhoutlaan - bijdrage van derden

-69

Totaal

626

186

10 336

(bedragen × € 1.000) Goed wonen

2024 2025 2026 2027 2028

Toelichting op investeringen Parkeerplaats Roland Holstlaan (€ 10.000) Uitvoering is gekoppeld aan uitvoering van het warmtenet. Start wordt verwacht 2026. Overige investeringen De investeringen brug Professor Schoemakerplantage én riolering Teding van Berkhoutlaan worden in 2024 afgerond.

6 SCHONE EN VEILIGE STAD Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2025

Baten

36.101

Lasten

71.174

Saldo

-35.073

Algemeen We zetten in op een woon- en leefomgeving die aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers en mensen die hier werken. De inzet is een schone leefomgeving waar mensen prettig kunnen verblijven. En we werken aan een veilige stad, waarin criminaliteit en onveiligheid het dagelijks leven niet belemmeren (opgave Delft-West). Dit programma sluit aan bij de bestuurlijke accenten 'een gezonde en veilige stad' en 'een duurzame stad'. Relevante beleidskaders • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Beheervisie Openbare Ruimte Delft Beheerplan Schoon 2024-2027 Beheerplan Verkeersregelsystemen 2022-2025 Beheerplan Openbare Verlichting 2024-2027 Beheerplan Wegen 2024-2027 Beheerplan Civiele constructies 2024-2027 Beheerplan Groen en Water 2024-2027 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Beheerplan Speelvoorzieningen 2024-2027 Algemene verordening Ondergrondse Infra Uitvoeringsbesluiten Ondergrondse Infra Grip op grondstoffen Afvalstoffenverordening Delft 2016 Verordening kwijtscheldingsbeleid Veiligheidsplan 2023-2026 “Samen veilig in Delft” Aanpak extremisme, polarisatie en radicalisering. Delft, Midden-Delfland, Rijswijk en Westland v.a. 2020 Regionaal Crisisplan, Rampenbestrijding en crisisbeheersing, VRH 30 januari 2019 Regionaal Risicoprofiel, Rampenbestrijding en crisisbeheersing, VRH 27 januari 2023 Beleidsnota iedereen Delftenaar, over respectvol samenleven, vrijheid en gelijke kansen Nota Dierenwelzijn

Onder dit programma vallen deze onderwerpen: het schoonmaken van de openbare ruimte, verkeersvoorzieningen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, wegen, straten en pleinen, civiele constructies, verkeer en vervoer algemeen, groen en water, speelvoorzieningen, recreatiegebieden, riolering, afval, ongediertebestrijding, begraafplaatsen en crematoria en de inkomensregelingen die onder dit programma vallen (begrafenissen onvermogenden, kwijtschelding rioolrechten, kwijtschelding afvalstoffenheffing), crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid, anti-discriminatie, dierenwelzijn en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

6.1 WAT WILLEN WE BEREIKEN Algemeen schone stad Beheer en onderhoud openbare ruimte Met beheer en onderhoud houden we een aantrekkelijke en veilige fysieke leefomgeving in stand. De onderhoudsniveaus zijn vastgelegd in de Beheervisie Openbare Ruimte 2019. Het niveau van onderhoud is vastgesteld op de ondergrens van duurzaam technische instandhouding (CROW-niveau 'C') waarbij we kapitaalvernietiging voorkomen. Het merendeel van de stad onderhouden we op dit niveau, met uitzondering van de binnenstad en het Agnetapark, die we op een hoger niveau onderhouden (CROW-niveau 'B'). In het reguliere onderhoud wordt ingespeeld op de directe leefomgeving en de beleving van de openbare ruimte. Dus: schone straten, inzamelen van huishoudelijk afval, verwijderen van onkruid, laten branden van verlichting en het in orde zijn van de speelplekken. Met het groot onderhoud zorgen we ervoor dat de openbare ruimte de functie kan blijven vervullen en dat de beoogde levensduur behaald kan worden. Aan het einde van de levensduur vervangen we assets zoals bomen, wegen, kunstwerken, riolering, speeltoestellen etc. Met het in 2024 vastgestelde afvalbeleid geven we verdere invulling aan de realisatie van de Van Afval Naar Grondstof-doelstellingen (maximaal 100 kilogram restafval per inwoner). Dit draagt bij aan de ambities op het gebied van circulariteit.

De uitwerking van de zorgplichttaken voor hemel-, grond- en vuilwater zijn opgenomen in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026. Algemeen veilige stad Delft is een prettige leefomgeving voor bewoners, bezoekers en mensen die hier werken. Daar werken we actief aan door onder andere de Delftse aanpak tegen ondermijning en het programma Preventie met Gezag, gericht op Delft-West. Criminaliteit en onveiligheid mogen het dagelijks leven niet belemmeren in Delft. In 2025 willen we dat het aantal misdaden en overlast in de stad afneemt. Jeugdcriminaliteit moet gaan dalen in deze collegeperiode. Daarnaast willen we dat de veiligheidsbeleving verbetert. We werken hierin samen met inwoners, sociale partners en partners in het veiligheidsdomein en het fysieke domein aan preventie van overlast en criminaliteit. De basis is hierbij vertrouwen, verantwoordelijkheid en initiatief van mensen zelf. Ook handhaving speelt daarbij een belangrijke rol. Zo leveren we een actieve bijdrage aan een veilig en aantrekkelijk woon- en leefklimaat in Delft. Overzicht beleidsindicatoren schone stad Schone stad % Tevreden bewoners over openbare ruimte

Stand: 79%

Streven: PB 2025 78%

Streven: 2030 85%

Overzicht beleidsindicatoren veilige stad

Veilige stad

Stand:

Streven: PB 2025

Streven: 2030

% Voelt zich veilig in de buurt

86%

87%

90%

Veiligheidsindex: misdrijven

index

-1%

-5%

Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten

12%

10,5%

Toelichting op de beleidsindicatoren % Voelt zich veilig in de buurt De indicator ‘% Voelt zich veilig in de buurt’ is een indicator die elke 2 jaar wordt gemeten in de Omnibusenquête. Het percentage geeft aan hoeveel deelnemers de vraag “voelt u zich veilig in de buurt” positief beantwoorden. Veiligheidsindex: misdrijven Het aantal aangiftes van misdrijven ('door de politie opgemaakte processen-verbaal van misdrijven'). De veiligheidsindex is aan het begin van de periode 100. Als de veiligheidsindex stijgt, naar bijvoorbeeld 102, dan neemt de criminaliteit toe. Als de veiligheidsindex zakt naar 98, dan neemt de criminaliteit af. We streven dus naar een afname van de criminaliteit in 2025: van 100 naar 99. Vanwege de coronapandemie is het aantal misdrijven aanzienlijk gedaald. Om die reden verplaatsen we het ijkpunt naar 2022 in plaats van 2021. We streven naar een vermindering van alle misdrijven. Bron: data.politie.nl. Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten De indicator Jeugdcriminaliteit is een indicator die uit het incidentenregistratiesysteem van de politie komt en het aandeel minderjarigen weergeeft in het totale aantal geregistreerde verdachten. Het streven voor 2030 is naar beneden bijgesteld omdat we verwachten dat de activiteiten die we uitvoeren in het kader van Preventie met Gezag impact gaat hebben op de langere termijn.

6.2 WAT GAAN WE ERVOOR DOEN Doelstellingen Beheer en onderhoud openbare ruimte schone stad Bij de vaststelling van de kadernota 2024 heeft de raad aanvullende middelen beschikbaar gesteld. Deze lichten we hier kort toe. Daarnaast lichten we ook nog enkele specifieke werkzaamheden toe. Vergroenen openbare ruimte Met het vaststellen van het beheerplan groen en water 2024-2027 is budget vrijgemaakt voor vergroening van de openbare ruimte. Dat doen we om groene initiatieven van bewoners en bedrijven op locaties waar we de komende jaren niet aan de slag gaan, te ondersteunen en realiseren. Daarnaast werken we aan aanvullende projecten om de stad telkens iets groener te maken. Daarmee zorgen we voor een klimaatbestendigere stad. Door de uitvoeringskracht groene initiatieven te versterken, kunnen we op meer plekken en sneller de openbare ruimte in de stad vergroenen. Vergroenen Gasthuisplaats Met het autoluw maken van de binnenstad komt er ruimte om de Gasthuisplaats te vergroenen. Om tot planvorming te komen, is al een budget beschikbaar waarmee het stedenbouwkundig schetsontwerp opgesteld kan worden. Met dit aanvullende investeringsbudget kunnen we invulling geven aan de (verdere) vergroening van de Gasthuisplaats.

Ruimte in de Binnenstad Onder de noemer Ruimte in Binnenstad werken we aan de integrale afstemming tussen alle fysieke projecten in de openbare ruimte die in de binnenstad worden uitgevoerd. De diverse deelprojecten kennen hun eigen uitvoering en voorbereiding, maar onderlinge afstemming en eenduidige communicatie en participatie hierover is van essentieel belang. Er speelt veel, zoals vergroening en klimaatadaptatie, de vervanging van kabels en leidingen, duurzaam zoneren, uitbreiding autoluw-plus, vergroenen Gasthuisplaats en fietsparkeren. Naast de integrale afstemming valt de inrichting van de vrijkomende ruimte als gevolg van de uitbreiding van autoluw-plus hieronder, die we samen met de bewoners vormgegeven. In 2025 wordt de inrichting verder uitgewerkt en start de uitvoering. De diverse deelprojecten lichten we toe binnen het betreffende beleidsprogramma. Vervanging Beheersysteem Het huidige beheersysteem is aan het einde van zijn levensduur en moet vervangen worden. Het nieuwe beheersysteem of de beheersystemen moeten in januari 2026 operationeel zijn. Vervangen Bruggen Schie In het beheerplan civiel is een bedrag opgenomen voor het groot onderhoud van de drie beweegbare bruggen (Hambrug, Plantagebrug, Abtswoudsebrug). Omdat binnen de gemeente hiervoor geen expertise is, heeft de provincie (in opdracht van de gemeente) een aanbesteding gedaan.

Door exogene factoren en de extreme inflatie is het aanbestedingsbedrag veel hoger uitgevallen dan de (bijgestelde) begroting. Gevel-tot-gevel-aanpak In 2025 werken we verder aan de voorbereiding van de rioolvervanging in Tanthof, Voorhof en Buitenhof. In Voorhof-Oost starten we in 2025 met de uitvoering van de daadwerkelijke werkzaamheden. Het eerste resultaat van de huidige gevel-tot-gevel-aanpak is te zien rondom de Fuutlaan in Tanthof. Zonder aanvullende financiële middelen zal de gevel-tot-gevel-aanpak in de huidige vorm, waarbij de openbare ruimte volledig vervangen wordt, na 2027 komen te vervallen. Beheervisie Openbare Ruimte De Beheervisie Openbare Ruimte Delft is in 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Inmiddels zijn er ontwikkelingen waardoor het nodig is de Beheervisie te actualiseren. Hiermee zijn we gestart. Na de actualisatie van de beheervisie zal de nota kapitaalgoederen geactualiseerd worden.

Maatregelen Beheervisie Openbare Ruimte De Beheervisie Openbare Ruimte Delft is in 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Inmiddels zijn er ontwikkelingen waardoor het nodig is de Beheervisie te actualiseren. Hiermee zijn we gestart. Na de actualisatie van de beheervisie zal de nota kapitaalgoederen geactualiseerd worden. Gevel tot gevel projecten In 2025 werken we verder aan de voorbereiding van de rioolvervanging in Tanthof, Voorhof en Buitenhof. In Voorhof-Oost starten we in 2025 met de uitvoering van de daadwerkelijke werkzaamheden. Zonder aanvullende financiële middelen zal de gevel tot gevel aanpak in zijn huidige vorm waarbij de openbare ruimte volledig vervangen wordt, na 2027 komen te vervallen. Vergroenen openbare ruimte Met het vaststellen van het beheerplan groen en water 2024-2027 is budget vrijgemaakt voor vergroening van de openbare ruimte. Dat doen we om groene initiatieven van bewoners en bedrijven op locaties waar we de komende jaren niet aan de slag gaan, te ondersteunen en realiseren. Daarnaast werken we aan aanvullende projecten om de stad telkens iets groener te maken. Daarmee zorgen we voor een klimaatbestendigere stad. Door de uitvoeringskracht groene initiatieven te versterken, kunnen we op meer plekken en sneller de openbare ruimte in de stad vergroenen.

Doelstellingen Programma openbare ruimte schone stad Het is steeds noodzakelijker om integraal te programmeren. Daarom willen we in 2025 een programma openbare ruimte opstellen. In dit programma combineren we de planningen voor de vervanging van de riolering, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, wegen, civiele constructies, groen, speelvoorzieningen, het vergroenen en het groot onderhoud van de openbare ruimte. Gelet op de complexiteit werken we stap voor stap toe naar een compleet programma. Openbare orde en veiligheid veilige stad Veiligheid is niet alleen een taak voor politie, brandweer en gemeente. De stad kan niet zonder de eigen inzet van inwoners, ondernemers en instellingen. Als gemeente werken we daarom nauw samen met diverse partners in de stad. Door de eigen verantwoordelijkheid, weerbaarheid en burgerbetrokkenheid te vergroten en het nemen van preventieve maatregelen, dringen we het aantal slachtoffers van criminaliteit terug en dragen we bij aan het verbeteren van het veiligheidsgevoel van alle Delftenaren. In 2025 zetten we, naast de reguliere inzet, extra in op de intensivering van onze aanpak tegen mensenhandel. Ook het tegengaan van overlast houdt onze aandacht en we continueren onze versterkte aanpak op ondermijning en op jeugdcriminaliteit via Preventie met Gezag.

Maatregelen Gedigitaliseerde criminaliteit In 2023 zijn we van start gegaan met de aanpak van gedigitaliseerde criminaliteit. Er zijn verschillende interventies uitgevoerd voor jongeren, ouderen en ondernemers, zoals re_B00TCMP voor jongeren,

de film ‘Echt of Nep’ voor ouderen en het cybercongres voor Delftse ondernemers. De komende jaren geven we verdere uitvoering aan het plan van aanpak gedigitaliseerde criminaliteit en blijven we dit ontwikkelen. In 2025 gaan we in ieder geval door met ‘Echt of Nep’ en willen we een vervolg geven aan de HackShield-campagne (voor 8- tot 12-jarigen). Daarnaast werken we regionaal samen op dit thema. Ons hoofddoel is het creëren van bewustwording en het weerbaarder maken van met name de kwetsbaarste groepen (jongeren en ouderen). Op die manier willen we dat het slachtofferschap afneemt. Jeugdcriminaliteit en voorkomen jonge aanwas Ook in 2025 heeft de Persoonlijke Aanpak Delft (PAD) het doel om (afglijden naar) overlastgevend en/of crimineel gedrag van Delftse jongeren te doen stoppen. In het kader van het programma Preventie met Gezag is de aanpak verbreed en versterkt. Hierdoor kunnen we meer jongeren bereiken en willen we inzetten op sneller interveniëren bij overlastgevend gedrag voordat er sprake is van afglijden naar crimineel gedrag. Ook signaleren we wanneer broertjes/zusjes dreigen af te glijden of andere familieleden extra ondersteuning nodig hebben en zetten daar actief op in.

Komende periode gaan we, aan de hand van de concrete aanknopingspunten uit het landelijke kwaliteitskader effectieve jeugdinterventies voor preventie van jeugdcriminaliteit, onderzoeken of en hoe we de PAD nog effectiever kunnen maken. We gaan verkennen of de aanpak door het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) erkend kan worden als interventie. Naast de lokale inzet, continueren we ook de regionale aanpak op rivaliserende jeugd en zoeken we de samenwerking op met gemeenten buiten de regio. Met behulp van het programma Dealbreakers versterken we de samenwerking met het onderwijs. Dealbreakers biedt scholen een doorlopende leerlijn en een weerbaarheidsmodule gericht op het voorkomen van jonge aanwas. Ondermijning Met onze intensieve aanpak tegen ondermijning willen we als gemeente voorkomen dat ondermijnende criminaliteit onbewust of ongewild gefaciliteerd wordt. Niet door het gemeentelijke handelen, maar ook niet door het handelen van partners of inwoners. In 2025 zetten we in op de versterking van de maatschappelijke weerbaarheid tegen ondermijning via voorlichting en preventie aan inwoners, woningcorporaties en ondernemers. We werken barrières op tegen ondermijning onder meer door inzet van de Wet Bibob en trainingen aan ambtenaren (versterken bestuurlijke weerbaarheid).

Ook zetten we het VeiligheidsInformatieknooppunt (VIK) in om op signalen van ondermijning te kunnen acteren (versterken informatiepositie). Tot slot volgen we de landelijke, regionale maar vooral ook lokale ontwikkelingen op de voet om in te kunnen spelen op trends die duiden op een verschuiving in waar problematiek zich voordoet. We intensiveren onze aanpak tegen mensenhandel zodat signalen van mensenhandel die bij de gemeente binnenkomen grondiger kunnen worden onderzocht en we hierop in samenwerking met onze partners op kunnen acteren, bijvoorbeeld door hulp te bieden aan slachtoffers van mensenhandel. We gaan aan de slag met het verbeteren van het signalerend vermogen van de gemeente en het vergroten van de meldingsbereidheid. We zetten daarbij in op het bevorderen van aandacht voor en bewustwording van het fenomeen mensenhandel. Samen met onze ketenpartners (in de regio) versterken we de (regionale en bovenregionale) samenwerking voor een goede opvang van en hulpverlening aan slachtoffers. Ook zetten we in op het verbeteren van de informatiedeling en gegevensverwerking tussen partners met als doel om een sluitende aanpak tegen mensenhandel op te zetten die gericht is op preventie. Overlast We blijven inzetten op het voorkomen en bestrijden van de verschillende vormen van overlast.

De focus ligt op de vormen die uit de analyse het meeste naar voren zijn gekomen; jeugdoverlast, (woon)overlast, overlast door drugshandel, overlast door personen met verward /onbegrepen gedrag, rommel op straat en verkeersoverlast. In 2025 willen we de ketensamenwerking bij complexe

casuïstiek van personen met verward en onbegrepen gedrag versterken. Daarnaast willen we meer casuïstiek opnemen binnen de lokale persoonsgerichte aanpak 0- tot 100-jarigen. Preventie met Gezag (Opgave Delft-West) Met het programma Preventie met Gezag zetten we een breed pakket aan interventies in, gericht op voorkomen, signalen en aanpakken van jeugdcriminaliteit. De leefwereld van jongeren speelt zich steeds meer (ook) online af en daarom gaan de jongerenwerkorganisaties zich meer richten op het online jongerenwerk. In 2025 is er ook volop aandacht voor de preventieve en signalerende rol van het onderwijs met betrekking tot jeugdcriminaliteit. We gaan op basis van de veiligheidsvraagstukken die er leven binnen het primair en voortgezet onderwijs in gesprek met basisscholen en middelbare scholen hoe de gemeente hierin kan ondersteunen. Te beginnen met het convenant en handelingsprotocol ‘Veiligheid in en om de school’ dat met en voor het voortgezet onderwijs wordt gemaakt. Daarnaast starten we met een pilot nazorg ex-gedetineerden om de uitvoering daarvan structureel te verbeteren. In de pilot worden alle jongeren in detentie bezocht en wordt, waar nodig, hulp en ondersteuning geboden. Verder breiden we de samenwerking met jongeren en hun omgeving verder uit, zodat we steeds meer gezamenlijk optrekken in het bepalen van de benodigde inzet en de uitvoering daarvan.

Het geheel van initiatieven, waaronder die hierboven genoemd zijn, moet ertoe leiden dat de jeugdcriminaliteit in 2030 is afgenomen tot 10,5% van het totaal aantal verdachten. Dat is nu 12%. Radicalisering, Extremisme en polarisatie (maatschappelijk ongenoegen) We zien dat de voedingsbodem voor een mogelijk proces van radicalisering en extremisme steeds diffuser en meer fluïde wordt. De dreiging komt steeds vaker uit meerdere hoeken tegelijkertijd en neemt verschillende vormen aan. Denk aan rechts/links-extremisme en rechts/links-terrorisme, antiinstitutioneel extremisme en jihadisme. Dit vraagt om tijdig signaleren, preventief handelen en optreden als dat nodig is. We bouwen voort op de stevige basis die we de afgelopen jaren met elkaar gelegd hebben. Dit doen we samen met onze lokale, nationale en internationale partners vanuit verschillende domeinen. De volgende drie speerpunten staan hierin centraal: 1) signaleren, 2) het bevorderen van een veerkrachtige en een open samenleving (preventie) en 3) de persoonsgerichte aanpak. We besteden ook extra aandacht aan gedeeld eigenaarschap en een stevige lokale borging. Dit doen we onder andere door kennis en kunde vast te leggen in bestaande systemen en organisaties en trainingen en bijeenkomsten te organiseren voor onze partners.

Samen met het sociale domein verkennen we de mogelijkheden voor een lokale strategie op polarisatie en maatschappelijke onrust.

6.3 WAT MAG HET KOSTEN Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2025

Raming 2026

Raming 2027

Raming 2028

Baten

36.101

35.730

35.552

Lasten

71.174

72.236

72.569

35.945 72.835

Saldo

-35.073

-36.506

-37.017

-36.890

Overzicht mutaties De toegerekende kosten voor overhead, btw en perceptiekosten zijn niet op de taakvelden Riolering en Afval geraamd. Deze aanvullende kosten worden wel toegerekend aan de tarieven voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. In de paragraaf Lokale heffingen lichten we dit nader toe. (bedragen × € 1.000)

Begroting 2025 Raming 2026 Raming 2027 Raming 2028

Schone en veilige stad Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2024-2027

-34.324

-35.577

-36.175

-36.994

Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2024 ARB 1 - 2024

Kadernota 2024

-464

-684

-719

-769

-1.313

-1.330

-1.341

-1.334

- Energiekosten

-222

- Doorbelaste rente

447

375

197

- Overig

253

255

-2

128

436

1.584

Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Bestaand beleid

Actualisering investeringsprogramma (herfasering) Bijsturingsmaatregelen - Aanpassing afschrijftermijnen Wegen, Groen & water, Kunstwerken Totaal - Schone en veilige stad

479

-35.073

-36.506

-37.017

-36.890

Toelichting op de mutaties Kadernota 2024 (-/- € 464.000) In de kadernota zijn voorstellen opgenomen voor intensivering aanpak mensenhandel, verhoging wettelijke bijdrage VRH, areaaluitbreiding, vergroenen Gasthuisplaats en het actualiseren van beheerplannen (15e begrotingswijziging 2024). Nog te besluiten voorstellen: De toegerekende kosten voor overhead, btw en perceptiekosten zijn niet op de taakvelden Riolering en Afval geraamd. Deze aanvullende kosten worden wel toegerekend aan de tarieven voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. In de paragraaf Lokale heffingen staat een nadere toelichting. Nominale ontwikkeling (-/- € 1.313.000) De nominale ontwikkeling betreft de aanpassing van de budgetten aan het prijspeil voor 2025. Een nadere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Financiële positie.

Energiekosten (-/- € 222.000) In de Najaarsrapportage 2022 is een structureel budget gereserveerd voor de stijging van energiekosten (gas en electra). Het voorstel betreft de verdeling van de gereserveerde middelen over de programma’s. Doorbelaste rente (€ 447.000) Dit betreft een correctie van de toegerekende rente. Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat rentekosten worden toegerekend aan de taakvelden. Hiermee ontstaat een beter inzicht in de kosten per taakveld en per programma. De rentelasten worden toegerekend aan de beleidsprogramma’s op basis van een renteomslag (gemiddeld rentepercentage, zie paragraaf Financiering) en de waarde van de activa. Overig (€ 253.000) Dit betreft diverse financieel technische correcties zoals verschuivingen in de formatie en aanpassing kostenverdeelstaat. Actualisering investeringsprogramma (herfasering) (-/- € 2.000) Op basis van de realisatie in 2023 is het investeringsprogramma geactualiseerd. De mutatie betreft het effect voor de kapitaallasten. Tevens is de stelpost voor de verwachte realisatie van het totale investeringsprogramma geactualiseerd (zie programma Financiën - Stelposten). Aanpassing afschrijvingstermijnen Wegen, Groen & water, Kunstwerken (€ 479.000) Uit onderzoek is gebleken dat de levensduur van een aantal investeringen langer is dan aangenomen.

Door aanpassing van de afschrijftermijnen worden de afschrijvingslasten lager.

Overzicht investeringen

Investeringen

Toegekend Realisatie Jaarschijf 2024 bedrag t/m 2023 o.v.v. NJR24

Fasering

(bedragen × € 1.000) Schone en veilige stad Begraafplaatsen

200

2024

2025

2026

2027

2028

100

Beheerplan civiele constructies

27.345

5.410

7.935

5.000

4.000

2.500

Beheerplan groen en water

9.848

497

1.904

1.877

1.760

1.933

900

178

201

173

174

Waterberging

3.000

478

500

522

500

Beheerplan openbare verlichting

13.082

1.486

2.494

2.502

2.200

618

153

Beheerplan wegen

20.230

2.460

3.184

4.789

4.539

2.758

2.356

Bomenwijk (Vestia)

2.500

2.376

123

Gevel tot gevel

5.600

206

894

1.500

600

172

428

1.000

1.100

Beheerplan groen en water t.l.v. reserve

Beheerplan openbare verlichting t.l.v. reserve

Kanaalweg (BHP Wegen) Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen t.l.v. reserve

4.100

Poptahof

2.920

507

173

2.220

Projecten Tramlijn 19

31.769

31.264

505

Bijdrage projecten Tramlijn 19

-3.422

-3.423

Reconstructie Ireneboulevard

500

1.425

3.500

816

2.100

Rioolinvesteringen kostenverhaal

9.950

Schieoevers bovenwijkse voorzieningen t.l.v. reserve

2.100

4.209 -

Speelplekken

3.000

399

481

530

Stadsvernieuwing

1.290

221

329

230

140

Tractie

1.293

149

278

Uitplaatsing Stedin 2020-2024 t.l.v. reserve

1.330

937

393

Uitbreiding Vulcanusweg

150

140

Verkeersvoorzieningen

1.815

239

315

6.629

4.204

Vernieuwen riolen (GRP)

35.475

6.708

7.101

6.629

Voorziening vernieuwen riolen (GRP)

-35.475

-6.708

-7.101

-6.629 -6.629

-4.204 -4.204

Verplaatsen loswal en Gelatinebrug

27.777

1.400

7.400 12.700

13.200

500

2.900

100

500

Verplaatsen loswal en Gelatinebrug - bijdrage van derden Voorzieningen - Schieoevers Vervangen beheersystemen openbare ruimte

-13.200 3.400

600 -

Totaal

159.295

47.654

21.786

24.987 20.011

25.550 14.252

* Investeringen vetgedrukt, zijn gewijzigde investeringen. Zie hoofdstuk Investeringen, onder financiële begroting meerjarenbeeld.

Toelichting op de investeringen Diverse investeringen zijn gebaseerd op de huidige beheerplannen en het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. Zie hiervoor ook de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Uitdaging bij de besteding van de investeringsgelden is onder andere de capaciteit. Het betreft hier zowel de arbeidsmarkt (juiste mensen op de juiste plek), als de beschikbare capaciteit op de markt (om projecten voor te bereiden en uit te voeren).

Begraafplaatsen (€ 100.000) Voor de vervanging van diverse objecten op de begraafplaatsen is € 100.000 in 2025 beschikbaar. Beheerplan Civiele Constructies (€ 5.000.000) In het beheerplan Civiele Constructies is een aanvullende investering opgenomen voor de vervanging van het areaal aan bruggen, kademuren en andere constructies. In de kadernota 2024 is aanvullend budget beschikbaar gesteld voor de vervanging van drie bruggen over de Schie. Beheerplan Groen en Water (€ 2.050.000) In het beheerplan Groen en Water is aangegeven dat aanvullende middelen nodig zijn voor het beheer en onderhoud van het groen in de stad. De extra benodigde middelen zijn voor het dagelijks onderhoud, groot onderhoud en de dekking van de kapitaallasten als gevolg van een stijging van de investering. Waterberging en stedelijke vernieuwing (€ 730.000) Het investeringsbudget waterberging zetten we in voor de creatie van waterberging in de openbare ruimte, waar mogelijk in combinatie met reguliere onderhoudswerkzaamheden of vervanging. Op die manier wordt synergievoordeel behaald. Met het budget Stedelijke vernieuwing is het mogelijk om binnen projecten specifieke aanpassingen te doen, onder andere op basis van wensen van bewoners.

Beheerplan Openbare verlichting & uitplaatsing Stedin (€ 2.655.000) In het beheerplan Openbare verlichting is de vervanging van de openbare verlichting opgenomen, aanvullend is de spanverlichting in de binnenstad opgenomen. Beheerplan Wegen (€ 4.789.000) Uit de inspecties blijkt dat er achterstanden zijn ontstaan in het beheer en onderhoud van het areaal wegen. Om deze achterstanden in te lopen is een aanvullende vervangingsinvestering opgenomen. Gevel tot gevel (€ 1.500.000) Dit betreft de jaarschijf 2024 van de gevel tot gevel-aanpak, zoals besloten door de raad. Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen (€ 1.000.000) Voor de gebiedsontwikkeling in de rest van de stad (bijvoorbeeld De Staal en Schoemaker Plantage) dekken we de kosten van aanpassingen aan bovenwijkse voorzieningen uit het investeringsbudget Openbare ruimte bovenwijkse voorzieningen. Poptahof Het Poptahofpark is na het beëindigen van de grondexploitatie (GREX) Poptahof nog niet voltooid. Het project De Reiger is in voorbereiding waarna we over kunnen gaan tot verdere voltooiing van het Poptapark. Reconstructie Ireneboulevard (€ 500.000) Door op dit moment onduidelijke redenen is de Ireneboulevard meer dan verwacht mag worden verzakt. Voor het herstel en weer op hoogte brengen is budget opgenomen.

Rioolinvesteringen kostenverhaal (€ 3.500.000) Investeringen in uitbreiding van rioolcapaciteit worden op basis van de nota kostenverhaal gedekt via de reserve kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen. In 2022 is al € 2,85 miljoen ten laste van deze reserve gebracht. Zie hiervoor ook de nota T-MPG 2023. Bij de jaarrekening 2023 zal het resterende deel van € 7,1 miljoen worden onttrokken aan deze reserve voor de dekking van de kapitaallasten. Beheerplan Spelen (€ 530.000) Uit het beheerplan Spelen blijkt dat er aanvullende dekking nodig is voor de vervanging van de speeltoestellen in de openbare ruimte.

Tractie (€ 278.000) Het gemeentelijk wagenpark wordt deels vervangen. Onder het wagenpark vallen bijvoorbeeld de auto’s voor het serviceteam en de middelen voor de gladheidbestrijding. Uitbreiding Vulcanusweg (€ 150.000) Om de integratie tot één serviceteam te bevorderen, is (na een extern onderzoek van mogelijke locaties) ervoor gekozen om voorjaar 2025 alle medewerkers te huisvesten aan de Vulcanusweg. Beheerplan verkeersvoorzieningen (€ 315.000) Voor de vervanging van het PRIS en de verkeersregelinstallaties is investeringsbudget beschikbaar gesteld. Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) (€ 6.629.000) Voor de vervanging van het rioolstelsel en de gemalen in Delft is via het vGRP investeringsbudget beschikbaar gesteld. Gelatinebrug (€ 1.400.000) Binnen het project Gelatinebrug werken we aan het Stedenbouwkundig plan en het ruimtelijk kader. Ook wordt de aanbesteding van de Architect en het Ingenieursbureau die de brug gaan ontwerpen opgestart. Voor wat betreft de financiële kaders van het project wordt gewerkt aan maatwerkafspraken met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) over hun bijdrage aan de Gelatinebrug. Met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) werken we aan het beschikbaar maken van versnellingsmiddelen voor de bouw van de Gelatinebrug.

De beschikbare dekking, waaronder de voorziene bijdragen van derden en de € 8 miljoen, die bij de Kadernota 2023 voor de Gelatinebrug is geoormerkt, is met de huidige inzichten passend bij de investering. In deze programmabegroting is de fasering geactualiseerd. Vervanging Beheersysteem (€ 500.000) Het huidige beheersysteem is aan het einde van de levensduur en moet vervangen worden.

7 GEZONDE EN SOCIALE STAD Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2025

Baten

4.162

Lasten

129.743

Saldo

-125.582

Algemeen We werken aan een gezonde, veilige en inclusieve stad, met inzet op ontmoeting en preventie. Delftenaren moeten een gezonde leefomgeving hebben, waarin ze prettig en actief kunnen wonen, opgroeien en ouder worden. Een gezonde stad is een investering in gezonde en gelukkige mensen. Een waardevolle investering die in de toekomst de vraag naar extra zorg kan beperken. We zetten in op een stad waar iedereen mee kan doen en maken werk van inclusie. Dit geldt vanzelfsprekend voor de gehele stad, maar in het bijzonder voor de opgave die de gemeente heeft met betrekking tot DelftWest. Hiermee geven we invulling aan de bestuurlijke accenten 'Delft kansrijk voor iedereen' en 'een gezonde en veilige stad'. Relevante beleidskaders • • • • • • • •

Manifest Opvoeden en Opgroeien in Delft 2020 Beleidskader jeugdpreventie – Een Delftse (op)voedingsbodem Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden 2021-2026 Gezondheidsbeleid Delft 2020-2026, Werken aan Positieve Gezondheid Kadernota Innovatie Sociaal Domein 2017-2030, deel III Basis, Sterke basis voor een sociale stad H5 Inkoopvisie Ondersteuning – Samen de transformatie bestendigen Regiovisie Transformatie van Beschermd wonen naar Beschermd thuis en van Maatschappelijke opvang naar Maatschappelijk wonen 2022-2026 Regiovisie Aanpak huiselijk geweld Haaglanden 2019-2022 (verlengd tot 2026)

Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen: basisvoorzieningen, toegang en eerstelijnsvoorzieningen: inclusief Veilig thuis, Zorg In Natura en persoonsgebonden budgetten voor jeugd en volwassenen, Langer en Weer Thuis, beschermd wonen, maatschappelijke en vrouwenopvang/huiselijk geweld, verslavingsbeleid, begeleiding exgedetineerden, (jeugd)gezondheidszorg (JGZ, GGD en (preventief) gezondheidsbeleid) en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

7.1 WAT WILLEN WE BEREIKEN Overzicht beleidsindicatoren Algemeen Wij werken aan een gezonde, veilige en inclusieve stad, met inzet op ontmoeting en preventie. Gezonde en sociale stad

Stand:

Streven: PB 2025

Streven: 2030

Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening

71%

Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+

53%

49%

45%

% Eenzaamheid

44%

39%

35%

% Voelt zich vaak/soms gediscrimineerd

12%

10%

Toelichting op de beleidsindicatoren Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening Het aandeel jeugdhulptrajecten dat volgens plan wordt afgesloten. We streven ernaar om het percentage van de geslaagde jeugdhulptrajecten boven de 71% te hebben in 2025 en later. Onder invloed van landelijke ontwikkelingen streven we naar het verkleinen van de jeugdhulp doelgroep. Voor de complexere groep die overblijft is het reëel dat het % geslaagde jeugdhulp daalt. Daarom is het structureel op of boven de 71% houden ambitieus. Bron: CBS. Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+ Het aandeel Delftenaren van 75 jaar en ouder dat eenzaamheid ervaart, sociaal en emotioneel. We streven ernaar de eenzaamheid onder ouderen te verkleinen. Ouderen zijn een doelgroep van de aanpak eenzaamheid. Zie ook de toelichting op de hiernavolgende beleidsindicator. Bron: Omnibusenquête. % Eenzaamheid Het aandeel Delftenaren dat eenzaamheid ervaart, sociaal en emotioneel. We streven naar het verlagen van het percentage eenzaamheid. Op basis van cijfers zien we dat de eenzaamheid in Delft is toegenomen. Het uitdrukken van eenzaamheid in een percentage en het bestrijden ervan is lastig, omdat er zoveel meer kan meespelen waardoor dit percentage beïnvloed wordt. Ook heeft de gemeente beperkte sturingsmogelijkheden.

De sturingsmogelijkheden die er zijn, zijn vooral: verbinden met andere partners, het incorporeren binnen beleidsterreinen en inzetten op ontmoeting. Een hoger percentage eenzamen in Delft geeft de noodzaak weer voor een programma tegen eenzaamheid. We merken op dat we in Delft te maken hebben met veel studenten en vergrijzing. Deze specifieke doelgroepen zijn gemiddeld vaker eenzaam en zijn daarom onderdeel van de aanpak. Ook is de aanpak verbreed met speciale aandacht voor de doelgroepen jongeren, GGZ en inwoners met een migratieachtergrond. % Voelt zich vaak/soms gediscrimineerd Het aandeel Delftenaren dat zich vaak/soms gediscrimineerd voelt. Bron: Omnibusenquête.

7.2 WAT GAAN WE ERVOOR DOEN Doelstellingen Gezondheid, preventie en sociale basis We zetten in op fysieke en mentale gezondheid, preventie en een stevige sociale basis. Dit is verankerd in de diverse beleidskaders om een gezond en actief leven van Delftenaren te bevorderen en krijgt uitwerking binnen Positieve Gezondheid. Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) zetten we in op een gezonde generatie in 2040. De GGD gaat

zich de komende jaren toeleggen op de regionale coördinatie van onderdelen uit het GALA en is partner in de uitvoering van het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA). Met het RIGA geven partners en gemeenten regionaal uitvoering aan het IZA, in samenhang met het GALA. We gaan verder met de uitvoering van deze akkoorden vanuit een lokaal plan van aanpak (Brede Specifieke Uitkering voor de thema’s sport en bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis) en een regionaal plan van aanpak (RIGA). We bouwen voort op wat er al is en verbinden en versterken interventies. Dit vraagt om een integrale, domeinoverstijgende samenwerking tussen partijen en interventies. We verbinden de uitvoering van de doelen uit het GALA aan het Hoofdlijnen Sportakkoord II en de Brede Regeling Combinatiefuncties. In het GALA staan vijf ketenaanpakken waarmee gemeenten en zorgverzekeraars komende jaren samen aan de slag gaan. In 2025 gaan we verder met de uitvoering van de ketenaanpakken: • Kansrijke Start • Valpreventie • Kind naar Gezond Gewicht • Gecombineerde Leefstijlinterventie overgewicht en obesitas volwassenen • Welzijn op recept Regionaal werken partners en gemeenten vanuit de programmalijn Gezond Leven uit het RIGA ook samen aan deze ketenaanpakken. Hiermee wordt de verbinding gemaakt tussen het medisch en het zorgdomein (bijvoorbeeld huisartsen, ziekenhuis en ouderenzorg).

Als onderdeel van het GALA zijn we in 2024 gestart met het opstellen van een beleidsvisie op de sociale basis in Delft om aan te geven wat voor stad we willen zijn. Hiermee sluiten we aan bij de transformatie van het sociaal domein. Ook versterken we de bestaande sociale structuren in de wijken door het organiseren van meer informele en formele ondersteuning dichtbij inwoners in de wijk. Dit vraagt om een hernieuwde welzijnsaanpak per 2026.

Doelstellingen Uitvoering gezondheidszorg Naast de landelijke en regionale opgaven die uitwerking krijgen in Delft, voeren we ook onze lokale beleidskaders uit. Zo voeren we het beleidskader Jeugdpreventie en de notitie Gezondheidsbeleid 2020-2026 uit. Uitgangspunt van het gezondheidsbeleid is Positieve Gezondheid. Dit is ook een belangrijk uitgangspunt in het GALA en IZA. In de wijken Voorhof en Buitenhof gaan we in 2025 voor volwassenen verder met de interventies van Positieve Gezondheid in de wijk, samen met bewoners en maatschappelijke partners. Binnen het brede kader van Positieve Gezondheid zetten we de interventies voort uit het lokaal preventieakkoord. In 2025 zetten we in op een meer integrale aanpak van eenzaamheid, door samenwerking met plannen vanuit Positieve Gezondheid en een verbreding van doelgroepen. Daarnaast starten we in 2025 met het herijken van de gezondheidsnotitie.

Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (JGZ) voert in Delft de preventieve wettelijke taak uit voor jeugdgezondheidszorg (0-18). Daarnaast geven zij op verzoek van de gemeente vorm aan aanvullende diensten, zoals de samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein. Tegelijkertijd houden deze aanvullende diensten ook uitvoering in, zoals de ketenaanpak overgewicht en interventies als Kansrijke Start voor Ouders (Kasto), Prenataal Huisbezoek (het Goede Start gesprek) en Regie op preventie (voorlichting op scholen voor voortgezet onderwijs). GGD Haaglanden is de uitvoerende partij voor de wettelijke taak preventieve gezondheidszorg (18+). De GGD zet vooral in op preventieve maatregelen voor de gezondheid van de bevolking en risicogroepen. Het gaat onder andere om gezondheidsonderzoek van grote groepen mensen. De GGD adviseert ons over publieke gezondheid en voert voor Delft lokale taken uit. Dat zijn taken op het gebied van de Gezonde-Schoolaanpak, sociaal-medisch advies en geweld in afhankelijkheidsrelaties. Ook is de GGD vroegtijdig betrokken bij het ontwikkelen van omgevingsbeleid en bij gebiedsontwikkelingen. Het gaat om bijvoorbeeld binnenhuisklimaat, bescherming geluid- en luchtkwaliteit en bescherming tegen hitte. Vanuit het GALA en het IZA ligt ook de opdracht om via de fysieke leefomgeving te werken aan gezondheid en het terugdringen van de zorgvraag.

Maatregelen Hervormingsagenda en toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming We zien veel knelpunten (bijvoorbeeld wachtlijsten en het hoge percentage kinderen met jeugdhulp) in de jeugdzorg die dringend vragen om actie om het voor onze kinderen en hun ouders beter en makkelijker te maken. Dat vraagt om aan de slag te gaan met de volgende opgaven uit de Hervormingsagenda: • Toegankelijke en beschikbare jeugdzorg voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen; • Gezinsgerichte zorg; • Stevige lokale teams die waar nodig ook zelf hulp bieden; • Kinderen groeien zo thuis mogelijk op; • Jeugdigen en ouders kunnen vertrouwen op goede kwalitatieve zorg die daadwerkelijk helpt; • Samenwerking tussen gemeente en aanbieders wordt versterkt; • Verminderen van de bureaucratie en houdbaar financieringsmodel. Met deze opgaven gaan we verder met de beweging die we in Delft al hebben ingezet. Om de knelpunten die we zien in de jeugdbeschermingsketen het hoofd te bieden, is er landelijk het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming ontwikkeld. Naar aanleiding daarvan werken we aan vervlechting tussen het programma Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM) en de jeugdbeschermingsketen. Ook loopt er een regionale proeftuin om te experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking rondom complexe veiligheidscasussen.

Doelstellingen Wmo We blijven inwoners (0-100 jaar) die dat nodig hebben ondersteunen, zowel met jeugdhulp als met Wmo-maatwerkvoorzieningen. Jeugdhulp wordt uitgevoerd door regionaal ingekochte zorgaanbieders, die zowel individuele als groepsgerichte inzet plegen. Ambulante jeugdhulp is de meest voorkomende vorm van jeugdhulp, maar ook verblijfsvoorzieningen, crisiszorg en jeugdbescherming/jeugdreclassering worden waar nodig ingezet. Verwijzers naar zorg handelen vanuit het principe 'licht waar mogelijk, zwaar waar nodig'. Daarmee hebben zij een sleutelpositie in het bepalen waarin voorliggende voorzieningen toereikend zijn voor de inwoners of waar zwaardere vormen van zorg noodzakelijk zijn.

Door de stijgende kosten (die niet in verhouding staan tot de inkomsten vanuit het Rijk) zijn we genoodzaakt om zowel lokaal als regionaal (bijvoorbeeld door de aanpak kostenbeheersing) na te denken over manieren om kosten te besparen. We stellen hierbij de inhoud centraal en focussen op de meest kwetsbare inwoners. In de regio Haaglanden is in 2024 het plan van aanpak kostenbeheersing Jeugdhulp vastgesteld. De uitvoering is gestart en krijgt in 2025 een vervolg. Lokaal doen we hierop nog een verkenning voor eventueel aanvullende maatregelen en innovaties. Bij de kadernota zijn hiervoor middelen beschikbaar gesteld in de reserve sociaal domein. Hiermee willen we de structurele kosten omlaag gaan brengen. Voorbeelden van maatwerkvoorzieningen (18+) zijn sociaal en persoonlijk functioneren, ondersteuning en regie bij het huishouden, dagbesteding, woningaanpassingen, vervoer en hulpmiddelen. De beweging om maatwerk en algemene voorzieningen beter te verbinden, wordt in 2025 voor de maatwerkdiensten voortgezet. Speciale aandacht gaat bij uit naar de specifieke doelgroep ouderen, bijvoorbeeld middels herstelgerichte interventies en dementievriendelijke gemeente aan te jagen. De nazorg voor ex-gedetineerden wordt verder verbeterd en de verbinding met Wmo-ondersteuning, waar dat nodig is, wordt makkelijker gemaakt.

Maatregelen Toegang Delft Support biedt, als toegangspoort (0-100 jaar) zowel voor jeugd als Wmo, laagdrempelige en passende ondersteuning (jeugd) danwel leidt daarnaartoe (Wmo en jeugd). Daarbij stuurt zij erop dat de ondersteuning ‘licht waar mogelijk, zwaar waar nodig’ is. Delft Support levert gespecialiseerde jeugdhulp niet zelf. Dit gebeurt door regionaal ingekochte zorgaanbieders. Ook de inzet van de doorbraakmethode gaat door. Met name het Sociaal Team zet deze methode in bij multidisciplinaire problemen van inwoners. Delft Support werkt nauw samen met preventie-, onderwijs-, zorg- en veiligheidspartners. Voor de verdere verbinding van het medisch en sociaal domein, in het kader van het RIGA, vragen we ook inzet van Delft Support. Komend jaar zet Delft Support extra capaciteit in voor de ondersteuningsbehoefte van bewoners bij ingrijpende renovaties van woningen (Meldpunt Bezorgd) en het voorkomen van overlast door verward of onbegrepen gedrag. Door extra financieel specialisten ontstaat daarnaast meer capaciteit voor hulp bij financiële zorgen. Wmo Centrumgemeentetaken Delft voert voor (en in samenwerking met) de gemeenten in de DWO-regio (Delft, Westland, Oostland) enkele taken uit als centrumgemeente. De taak van de centrumgemeente is het financieren van voorzieningen die hieronder vallen en het voeren van regie op het beleid.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14582518/1