Programma-begroting 2023-2026 (5 - PZH)

We willen door herstelgerichte interventies ('Powerful ageing'), het meer onder de aandacht brengen van het reguliere openbaar vervoer en vrijwilligersvervoer de vervoersbewegingen van de regiotaxi gedeeltelijk vervangen door deze vormen van vervoer. Met woningcorporaties zijn afspraken gemaakt hoe aanpassingen van woningen en omgeving collectief kunnen worden uitgevoerd en gefinancierd. Het gaat bijvoorbeeld om het realiseren van collectieve scootmobielstallingen op plekken waar veel ouderen wonen, elektrische deuropeners en het weghalen van drempels. In 2023 gaan we verder met de uitrol van deze afspraken. De aanbesteding woningaanpassingen is in juli 2022 gestart. Met deze aanbesteding beogen we één partner te contracteren voor alle woningaanpassingen. Zo kunnen we een hogere kwaliteit van dienstverlening, een kortere doorlooptijd van een aanvraag en minder uitvoeringslasten voor Delft Support realiseren. Geëscaleerde zorg 18+: (O)GGZ Openbare geestelijke gezondheidszorg heeft betrekking op signalering, bemoeizorg, toeleiding en ketenzorg voor kwetsbare inwoners. Wij werken in toenemende mate samen met lokale ketenpartners (zorg, politie, woningbouw, Meldpunt Bezorgd) aan signalering en bemoeizorg (onder meer via Vangnet in de wijk en het Convenant Bemoeizorg). Met de regiogemeenten hebben we afspraken gemaakt over signalering en toeleiding.

Daarbij zijn gemeenten zelf verantwoordelijk voor de uitvoering, onder beleidsregie van centrumgemeente Delft. In de regio Haaglanden is het Veiligheidshuis getransformeerd naar een Zorg- en Veiligheidshuis. Mede onder invloed van de landelijke agenda Zorg en veiligheid wordt het aandachtsgebied van het Zorg- en Veiligheidshuis uitgebreid. Voorbeelden zijn de intensivering van de nazorg voor ex-gedetineerden en de persoonsgerichte aanpak van personen met een hoog veiligheids- en zorgrisico. Geëscaleerde zorg 18+: Beschermd wonen Alle gemeenten ontvangen vanaf 2024 een lokaal budget voor nieuwe cliënten en zijn lokaal verantwoordelijk voor het bieden van Beschermd Thuis en Beschermd Wonen. In de Regiovisie Beschermd Thuis 2022-2026 is vastgelegd dat gemeenten in de DWO-regio lokaal voorzieningen Beschermd Thuis treffen en dat regionaal de (intramurale) voorziening Beschermd Wonen beschikbaar blijft. In 2023 bereiden we deze transitie voor. We streven naar beter zicht op het aantal cliënten, het aantal plekken dat nodig is en locaties Beschermd Thuis en Beschermd Wonen. Zo kunnen we onder andere scherper in beeld brengen welke financiële middelen noodzakelijk zijn voor een goede verdeling van middelen tussen gemeenten voor Beschermd Thuis. Uiteraard nemen we hierin ook de uitname Wet langdurige zorg (Wlz) mee.

Omdat we jaarlijks geld overhouden op beschermd wonen brengen we via een investeringsplan in beeld welke middelen en voorzieningen er in de toekomst wel en niet noodzakelijk

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

70

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

zijn na de doordecentralisatie en de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Dat is ook belangrijk omdat de centrumgemeentefunctie die Delft heeft per 2030 vervalt. De gemeente Delft krijgt tot en met 2030 voor haar rol als centrumgemeente een regionaal budget van het Rijk. Dit budget wordt tot en met 2030 langzaam afgebouwd. Daarnaast wordt landelijke wetgeving verder uitgewerkt, zoals invoering van het woonplaatsbeginsel, bovenregionale samenwerking, en transformatie van vastgoed van leveranciers als gevolg van de uitname van de Wet langdurige zorg (Wlz). In 2023 zal daarnaast gezamenlijk een inkooptraject worden gestart voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. Huiselijk geweld en kindermishandeling – DWO Delft heeft als centrumgemeente voor het DWO-gebied de verantwoordelijkheid om voorzieningen in stand te houden op het gebied van de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals vrouwenopvang, ambulante hulp en tijdelijke huisverboden. Regionaal voeren we, samen met medecentrumgemeente Den Haag, regie op de uitvoering van de Regionale visie aanpak huiselijk geweld in Haaglanden. De focus ligt op preventie, het aanpakken van de oorzaken van geweld en de risicofactoren om zo het geweld duurzaam te stoppen. In 2023 gaan we conform planning verder met het uitvoeren van de regiovisie.

Daarnaast werken we aan een toekomstscenario voor kind- en gezinsbescherming. Maatschappelijke opvang Delft is als centrumgemeente voor de DWO-regio verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van dak- en thuislozen. Het besluit tot doordecentralisatie van de middelen voor maatschappelijke opvang is uitgesteld tot 2026. Delft blijft daardoor ook de komende jaren de rol van centrumgemeente vervullen voor de DWO-regio. Ondertussen werken we samen met de DWO-regio vanuit de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2026 naar de transitie van Maatschappelijke Opvang naar Maatschappelijk Wonen. We realiseren de komende jaren 25 flexwoningen voor de doelgroep binnen de regio, 15 Housing First-plekken, uitbreiding van Vangnet in de Wijk, meerdere Jongeren Informatie Punten en een aparte opvang voor Jongeren. Actieplan Sociaal Domein maatregelen In het actieplan ligt de nadruk bij de Wmo op het beter inzetten van de algemene voorzieningen. Maatregelen als de was- en strijkvoorziening voor ouderen, Thuisgekookt en Powerful ageing zijn inmiddels goed ingeregeld en leveren hun besparing op. Daarnaast bieden we in het nieuwe contract resultaatgerichte ondersteuning meer flexibiliteit in de zwaarte van indicaties, waardoor we beter rekening kunnen houden met de eigen mogelijkheden van de inwoner. Het project fraude en toezicht is afgerond.

Processen in de bedrijfsvoering zijn erop ingericht dat fraude zoveel mogelijk wordt voorkomen, signalering is verbeterd en er goed wordt samengewerkt tussen betrokken partijen. Het vrijwilligersvervoer als voorliggende voorziening is nog niet tot stand gekomen. Er wordt nu onderzocht of er animo is onder Delftse inwoners om een vrijwilligersorganisatie in het leven te roepen. In andere gemeenten in de regio is dit een succes gebleken. Daarnaast blijft de focus op doorontwikkeling samenwerking met Delft Support en Delft voor Elkaar om afschalen naar voorliggende voorzieningen mogelijk te maken. Deze maatregel vraagt een langere periode om tot de gewenste effecten te komen. Jeugd Het blijft van groot belang dat jongeren en ouders/verzorgers die écht hulp nodig hebben, deze hulp ook krijgen. Het college geeft hieraan uitvoering door: • Jeugdhulp in regionaal verband in te kopen om aan onze wettelijke taak te voldoen met behulp van de vastgestelde kaders: de inkoopstrategie en de regiovisie Jeugdhulp Haaglanden met onderstaande ambities: 1. Versterken van het gewone opvoeden en opgroeien 2. Tijdig inzetten van de best passende hulp 3. Kinderen en jongeren groeien zo thuis mogelijk op

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

71

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

4. Duurzaam veilig opgroeien 5. Jeugdhulp en onderwijs werken effectief samen •

Het manifest 'Opvoeden en opgroeien in Delft - Uitgangspunten voor de duurzame inrichting van het stelsel’ (RIS: 4414858) met het beleidskader Jeugdpreventie 'Een Delftse (op)voedingsbodem' te vertalen naar de praktijk. Naast het uitvoeren van de wettelijke preventieve medische basistaken (door bijvoorbeeld het vaccineren, meten en wegen bij de St. Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West) ligt de focus in Delft op preventie bij groepen waar bepaalde risicofactoren voorkomen

Een overzicht van de middelen die voor 2023 beschikbaar zijn gesteld in het kader van het onderdeel “Delft kansrijk voor iedereen” uit het coalitieakkoord, waaronder het vergroten van kansen voor kinderen’ staan opgesomd in het programma Werk en Inkomen. •

Een totaalpakket aan maatregelen op het gebied van jeugdhulp binnen het Actieplan Sociaal Domein, te weten: 1. Beter Samenspel voor Veilig Opgroeien 2. Versterking verwijzingen huisartsen 3. Kansrijke start voor ouders 4. Versterken bestaanszekerheid/Doorbraak-methode 5. Sturen op omvang trajecten 6. Sturen door middel van contractmanagement 7. Toeleiding Wet Langdurige Zorg Een kritische beoordeling van de zorgvraag is daarbij noodzakelijk. Niet elke levensgebeurtenis of elk probleem hoeft te leiden tot geïndiceerde (jeugd)zorg. Ook zorg voor elkaar kan hierbij een belangrijke rol spelen en de samenleving versterken. Hoewel de focus ligt op de leeftijd 0-18 jaar, stopt de ondersteuning en daarin de samenhang echter niet bij 18 jaar.

Geëscaleerde zorg 18- / Veilig Thuis Onze inzet op dit onderdeel betreft meerdere ontwikkelingen. Op landelijk niveau betreft dit de vorming van de expertisecentra specialistische jeugdhulp voor jeugdigen met meervoudige, complexe problematiek. In het kader van het ‘toekomstscenario kind- en gezinsbescherming’ starten we een regionale proeftuin zodat we een aanpak kunnen ontwikkelen die gezinsgericht, multidisciplinair, transparant en duidelijk is. Voor de aanpak van kindermishandeling wordt als onderdeel van de aanpak huiselijk geweld, via Veilig Thuis (onderdeel van de gemeenschappelijke regeling GGD/VT), in 2023 conform planning verder uitvoering gegeven aan de regiovisie Volksgezondheid Gezondheidszorg We voeren de notitie Gezondheidsbeleid 2020-2026 met als uitgangspunt Positieve Gezondheid in de wijk uit. In de wijken Voorhof en Buitenhof voeren we in 2023 interventies uit samen met bewoners en maatschappelijke partners. Verder zetten we de interventies voort uit het Preventieakkoord genotmiddelen. In het kader van corona richten we ons op de thema’s leefstijl en het voorkomen van eenzaamheid. GGD Bij de wettelijke taak preventieve gezondheidszorg is GGD Haaglanden de belangrijkste uitvoerende partij. De GGD zet vooral in op preventieve maatregelen voor de gezondheid van de bevolking en risicogroepen.

Het gaat onder andere om gezondheidsonderzoek van grote groepen mensen. Gezien de coronapandemie is het belang van een goede gezondheid nog nadrukkelijker naar voren gekomen. De GGD krijgt dan ook een nog steviger rol op het gebied van gezondheidspreventie en bij interventies gerelateerd aan de gevolgen van corona, bijvoorbeeld op het vlak van roken en eenzaamheid. Daarnaast kunnen zij medische hulp bij rampen verlenen, adviseren zij over gezondheidsaspecten in relatie tot het milieu en zijn ze verantwoordelijk voor de vaccinatie van bewoners. Verder voert de GGD

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

72

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

voor Delft lokale taken uit. Dat zijn taken op het gebied van de gezonde schoolaanpak, sociaal medisch advies (SMA) en geweld in afhankelijkheidsrelaties.

3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Begroting 2023

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

Baten 66 Maatwerkvoorziening (WMO) 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Baten

695 1.250 54 1.999

695 1.250 54 1.999

1.092 1.250 54 2.396

1.096 1.250 54 2.400

Lasten 62 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 66 Maatwerkvoorziening (WMO) 671a Hulp bij het huishouden (WMO) 671b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling znd verblijf 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering 71 Volksgezondheid Lasten

14.785 4.951 9.133 13.970 569 492 5.425 2.998 3.109 3.636 1.770 542 3.169 7.109 2.227 428 17.332 8.251 1.513 171 5.294 106.877

13.741 4.975 9.477 14.479 569 509 5.489 3.033 3.142 3.466 1.791 549 3.207 7.194 2.247 433 17.337 8.211 1.531 173 5.296 106.850

13.760 5.054 9.854 15.038 569 427 5.636 3.115 3.217 3.478 1.839 564 3.293 7.386 2.291 445 17.344 8.211 1.572 178 5.295 108.567

13.793 5.053 9.853 15.036 569 427 5.637 3.115 3.218 3.479 1.840 564 3.293 7.388 2.291 445 17.353 7.908 1.573 178 5.244 108.257

Saldo Gezonde en sociale stad

-104.878

-104.850

-106.170

-105.857

Gezonde en sociale stad

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

73

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Overzicht mutaties Begroting 2023

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

Gezonde en sociale stad Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2022-2025

-95.613

-95.264

-94.760

-93.272

Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2022 ARB 3 - 2021 Najaarsrapportage 2021 Septembercirculaire 2021 ARB 1 - 2022 Kaderbrief 2022

-300 325 -1.662 -67 -4.336

-300 325 -1.963 -67 -3.246

-300 325 -2.468 -67 -2.667

-300 325 -2.468 -67 -2.699

-924

-804

-804

-1.698 -40 -513 -50

-2.969

-4.865

-804 -1.500 -4.556

-512 -50

-514 -50

-516

-104.878

-104.850

-106.170

-105.857

(bedragen × € 1.000)

Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling - incl. Verhoogde indexatie Sociaal domein Jeugd - oploop hervormingsprogramma Meicirculaire 2022 - incl. Autonome groei WMO en Jeugd Actualisatie reserves - Nazorg ex-gedetineerden (doorschuif uit 2022) Actualisatie kostenverdeling Amendement 4.1.D Middelen aanpak eenzaamheid Totaal - Gezonde en sociale stad

Toelichting op de mutaties Nominale ontwikkeling - incl. verhoogde indexatie sociaal domein Naast reguliere nominale ontwikkeling is, als gevolg van stijgende tarieven voor de hulpmiddelen die we contractueel afnemen, het budget extra geïndexeerd. Jeugd - oploop hervormingsagenda Rekening is gehouden met een nadeel vanaf 2026 vanwege de oploop van de taakstelling die samenhangt met de landelijk afgesproken opbrengst van de hervormingsagenda. In Delft wordt deze taakstellende opbrengst niet gerealiseerd omdat de onderliggende maatregelen reeds opgenomen zijn in de begroting (via het Actieplan Sociaal Domein 2.0). Meicirculaire 2022 - incl. autonome groei Wmo en Jeugd De mutatie Meicirculaire 2022 bestaat uit een aantal grotere posten, namelijk: • Autonome groei jeugd en Wmo € 1,3 miljoen in 2024 en € 3,5 miljoen in 2025 en verder: met het vaststellen van het accres is de autonome groei tot en met 2025 geen risico meer maar is dit verwerkt in de begroting. De indexatie is nog wel een risico vanaf 2024. Zie paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. • Beschermd wonen € 1,3 miljoen structureel vanaf 2023 voor de volume en loon- en prijsontwikkeling (LPO). • Kind- en gezinsbescherming: hiervoor is incidenteel € 310.000 verstrekt in de jaren 2022-2025. • Eigen bijdrage Wmo wordt vanaf 2025 aangepast (circa € 400.000).

Dekking vindt niet meer plaats via de algemene uitkering uit het gemeentefonds, maar de eigen bijdrage wordt weer inkomensafhankelijk waardoor de inkomsten bij de gemeente gaan stijgen. Dit geeft een verlaging van de algemene uitkering (programma Financiën), maar een verhoging van de inkomsten (dit programma). Naast de grote posten zijn er nog kleine bijstellingen op valpreventie ouderen, voogdij 18+ en systeemleren. Actualisatie reserves - Nazorg ex-gedetineerden (doorschuif uit 2022) De kosten voor de begeleiding van ex-gedetineerden kunnen in 2022 nog worden gedekt met een

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

74

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

incidentele bijdrage van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Zodra deze bijdrage vervalt, zal de reserve worden aangesproken. Amendement 4.1.D Middelen aanpak eenzaamheid Bij de behandeling van de begroting is het amendement A4.1.D Middelen aanpak eenzaamheid aangenomen. Met dit amendement worden de middelen om eenzaamheid te bestrijden opgehoogd.

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

75

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Samenleven, onderwijs en cultuur 1 Wat willen we bereiken? Overzicht beleidsindicatoren Samenleven, onderwijs en cultuur Stand: JR 2021 % Startkwalificatie % Voortijdig schoolverlaters VVE doelgroeppeuters

91% 2,5% 73%

Streven: PB 2023 92% 2,4% 74%

Streven: 2030

Streven: PB 2023 ntb 7,0

Streven 2030

Streven: PB 2023 79% 41%

Streven: 2030

95% 1,5% 80%

Samenleven, onderwijs en cultuur Stand: JR 2021 Bruisene stad Cultuurwaardering

ntb 6,9

ntb 8,0

Samenleven, onderwijs en cultuur Stand: JR 2021 % Goede ervaren gezondheid % Niet sporters

78% 42%

85% 35%

Toelichting op de beleidsindicatoren Startkwalificatie/voortijdig schoolverlaten De aanpak Voortijdig School Verlaten (VSV) is een regionale aanpak met de RMC-regio Haaglanden. Onderwijs en gemeenten in deze regio zetten zich samen in om het percentage schoolverlaters omlaag te brengen en zoveel mogelijk jongeren met een startkwalificatie op zak het onderwijs uit te laten stromen. De genoemde cijfers zijn gebaseerd op regionale afspraken. Voor wat het betreft streefcijfer startkwalificatie is de hoogst mogelijk ambitie geformuleerd. Er is altijd een percentage jongeren voor wie dit door omstandigheden niet haalbaar is. VVE De gemeente heeft gefaciliteerd dat vanaf september 2022 een peuterconsulent toeleiding is aangesteld bij de JGZ (Jeugdgezondheidszorg). Vanaf 1 september starten we met een extern bureau met de invoering van de peutermonitor. In deze monitor worden gegevens verwerkt van de JGZ en kinderopvangorganisatie. De gemeente ontvangt uit de monitor rapportages. Hierdoor kunnen we beter sturen op toeleiding en bereik van peuters. Cultuurwaardering De cultuurwaardering wordt tweejaarlijks gemeten via een DIP-meting. In de coronajaren is deze gezakt naar een 6,9. Het streven is om in 2023 weer de opgaande lijn te bereiken met een score van minimaal een 7 en richting 2030 uit te komen op een 8.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

76

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

2 Wat gaan we ervoor doen? Maatschappelijke voorzieningen Goed toegankelijke en bereikbare maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan een leefbare en inclusieve stad. De groei van het aantal inwoners in de stad zorgt voor meer vraag naar maatschappelijke voorzieningen op zowel buurt- als stedelijk niveau enerzijds en een intensiever gebruik van de bestaande voorzieningen anderzijds. De gemeente heeft begin 2022 referentiekaders laten opstellen voor maatschappelijke voorzieningen (onder meer sport en recreatie, onderwijs, cultuur, welzijn/zorg). Op basis hiervan hebben we inzicht gekregen in de huidige en de in de toekomst benodigde infrastructuur aan maatschappelijke voorzieningen in Delft. Uit dit inzicht komt een aanzienlijke kwantitatieve opgave naar voren. Een nadere koersbepaling is nodig om te bepalen welke ambitie de gemeente specifiek per type maatschappelijke voorziening nastreeft en wat hiervan de ruimtelijke impact is (in vierkante meters en locaties). Daarbij speelt ook mee dat de rol en verantwoordelijkheid van de gemeente per type voorziening enorm kan verschillen. In 2023 pakken we dit verder op en stellen we een koersdocument op voor maatschappelijke voorzieningen. Uit de evaluatie van het accommodatiebeleid bleek eerder dat de gemeentelijke wijkcentra te weinig onderscheidend zijn van elkaar en onvoldoende aansluiten bij de profielen van de wijk.

Er zijn voor twee wijkaccommodaties (de Wending en de Hofstee) ontwikkelingstrajecten gestart, met betrokkenheid van maatschappelijke partners, gebruikers en omwonenden. Het doel is de bestaande accommodaties beter aan te laten sluiten op de wijk, zowel qua 'look & feel', de programmering als bij het beheer. In het najaar van 2022 wordt het definitief ontwerp vertaald in een projectvoorstel voor de uitvoering en start de voorbereiding van de realisatie. De daadwerkelijke uitvoering start in 2023. Daarnaast wordt de huidige opdracht voor het beheer van de welzijnsaccommodaties in 2023 vernieuwd. Daarbij kijken we ook naar de rol van de wijkcentra als ontmoetingsplek, gerelateerd aan de (bredere) maatschappelijke behoefte en nieuwe ontwikkelingen. Sportaccommodaties Uitgangspunt is dat de Delftse sportaccommodaties toegankelijk, functioneel en veilig moeten zijn en daarmee voldoen aan de normering van de sportbonden. Om de kwalitatieve en kwantitatieve knelpunten in de Delftse sportinfrastructuur op te lossen, is in 2019 de Investeringsagenda Sportaccommodaties vastgesteld. Om de basis op orde te krijgen, geeft de agenda een investeringsopgave van € 16,2 miljoen aan. Mede als gevolg van de coronacrisis is de uitvoering van de Investeringsagenda Sportaccommodaties vertraagd. Met Sportfondsen stemmen we de realisatie van het Sportcentrum Maria Duystlaan verder af.

In samenwerking en afstemming met de verenigingen bereiden we de uitplaatsing van Blue Birds voor en daaraan gekoppeld de uitbreiding met een extra hockeyveld voor Hudito. Voor de eventuele realisatie van een extra hockeyveld voor Ring Pass verkennen we met de vereniging twee mogelijke opties en voeren we hiervoor de noodzakelijke onderzoeken uit. Verder krijgt de skatevoorziening een upgrade op basis van het ontwerp dat met de gebruikers is opgesteld. Binnen de opdracht Stedelijk Programmeren wordt gekeken op welke wijze we een ‘goede groei’ van Delft kunnen realiseren, waarbij ruimtelijke ontwikkelingen aan zoveel mogelijk ruimtelijke en maatschappelijke opgaven bijdragen. In dat kader wordt vanuit Stedelijk Programmeren gekeken hoe het Kerkpoldergebied en Sportpark Kerkpolder kunnen worden versterkt. In samenwerking met Staatsbosbeheer en Sportpark Tanthof-Zuid verkennen we hoe we de verbinding tussen het Abtswoudse Bos en het sportpark kunnen intensiveren. Tot slot willen we een onderzoek laten uitvoeren naar sporten en bewegen in de openbare ruimte. Dit onderzoek heeft als doel om zicht te krijgen op de mate waarin de huidige inrichting van de openbare ruimte voorziet in de behoefte aan sporten en bewegen. Op basis hiervan kan bepaald worden wat ervoor nodig is om dit beter op elkaar te laten aansluiten.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

77

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Sportbeleid en activering Sport en bewegen is een belangrijk onderdeel van een gezonde leefstijl. Het sportbeleid is er dan ook op gericht om Delftenaren meer de laten bewegen. Daarnaast zijn ook de participatie van sportverenigingen in het beheer van de sportaccommodaties en de bijdragen van sportverenigingen aan het oplossen van maatschappelijke problemen uitgangspunten van het sportbeleid. In het Delftse Sportakkoord ligt voor 2023 de focus op het versterken van sportverenigingen, inclusief sporten en bewegen, en de samenwerking met maatschappelijke partners. De gemeente heeft hierin een regierol. De uitvoering is belegd bij sportaanbieders en de door de gemeente gefinancierde combinatiefuncties. Onderwijshuisvesting De gemeente heeft de wettelijke taak voor realisatie en instandhouding van voorzieningen voor onderwijshuisvesting. Aan deze wettelijke zorgplicht geven we invulling met de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Delft 2021 (regelgeving), de jaarlijkse onderhoudsprogramma’s en integrale huisvestingsplannen (beleid). Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) brengt de huisvestingsbehoefte voor de komende zestien jaar in beeld, verdeeld in perioden van steeds vier jaar. Het IHP is de basis voor beleidsmatige keuzes en concrete plannen voor verdere uitvoering in de periode 2020 tot en met 2035.

Voor de periode 2023 tot en met 2026 geven we uitvoering aan de realisatie van nieuwbouw van drie schoolgebouwen (Internationale Schakelklas & Pleysier, Jan Vermeer, Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs) en een sportzaal voor vier scholen. Daarnaast regelen we de tijdelijke huisvesting van de (nieuwe) basisschool SIC (Stichting Islamitisch Centrum), de tijdelijke uitbreiding van de ISD Secondary en basisschool het Kristal (Harnaschpolder). Ook wordt, samen met het nieuwe schoolbestuur Mercurius College, invulling gegeven aan de opgave om in 2023 te voorzien in (tijdelijk) passende huisvesting. Tevens werken we diverse plannen met schoolbesturen verder uit, waaronder nieuwbouw voor de basisscholen in Tanthof, Maurice Maeterlinck, Grotius en Smart Makers Delft; waaronder de nieuwbouw voor het vmbo (Stanislas College). De schoolbesturen zijn, volgens de wetgeving, verantwoordelijk voor al het onderhoud van de schoolgebouwen. De gemeente vergoedt alleen aanvragen die betrekking hebben op constructiefouten zoals asbestverwijdering, kwaaitaal-vloeren en verwijderen van loden waterleidingen. Hiervoor is een reserve beschikbaar binnen de onderwijsbegroting. De gemeente heeft daarnaast een zorgplicht om voor het primair, (voortgezet) speciaal en voortgezet onderwijs voldoende lesuren bewegingsonderwijs aan te bieden.

Hieraan geven we invulling door het ter beschikking stellen van binnensportvoorzieningen aan onderwijsinstellingen. Door integraal te kijken naar bewegingsonderwijs en binnensport, is gebleken dat door diverse ontwikkelingen er (toekomstige) knelpunten zijn of ontstaan voor het bewegingsonderwijs en sportverenigingen. Komend jaar onderzoeken we onder andere voor een aantal gymzalen de toekomst door renovatie of vervanging, waarbij ook gekeken wordt naar meer multi-inzetbare ruimten. Daarnaast start komend jaar het onderzoek voor de toekomstige opgave voor het bewegingsonderwijs en andere sporten in de wijk Hof van Delft. Onderwijsbeleid Binnen het onderwijsbeleid onderscheiden we twee hoofdonderdelen: openbaar (basis)onderwijs en onderwijsbeleid- en leerlingenzaken. Het doel van brede educatie is het versterken van het onderwijs. Onder de noemer brede educatie valt allereerst de gemeentelijke bekostiging van het bewegingsonderwijs in het primair onderwijs (vakleerkrachten, schoolzwemmen voor onderwijsachterstandsscholen, extra middelen voor de inzet van gymzalen en de inzet van buurtsportcoaches). Boven op de wettelijke taken werken we samen met onze onderwijspartners met de strategische onderwijsagenda 2019-2023. In deze agenda zijn de lokale afspraken tussen gemeente en de onderwijspartners vastgelegd hoe we met elkaar ervoor gaan zorgen dat de Delftse jeugd een zo goed

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

78

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

mogelijke start krijgt. Door de effecten van corona is besloten de onderwijsagenda door middel van een addendum met een jaar te verlengen. We maken in 2023 een start met het uitwerken van een nieuwe onderwijsagenda 2024-2027. Met het beroepsonderwijs, het hoger onderwijs en het wetenschappelijk onderwijs werken we samen aan de Citydeal Kennismaken. Hiermee zetten we in op kennisontwikkeling (benutting van kennis en expertise van kennisinstellingen en antwoorden/hulp bij vragen uit de stad), talentontwikkeling (de stad als rijke leeromgeving voor studenten) en maatschappelijke ontwikkeling. Als gemeente streven we naar gelijke toegang tot goed onderwijs. Daarom zetten we verder in op het versterken van de voorschoolse educatie en investeren we in lopende programma’s, zoals het Onderwijs Achterstandenbeleid (OAB) en de Gelijke Kansen Agenda Delft. Hiermee leggen we in 2023 verbinding met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Delft West en de speerpunten vanuit het coalitieakkoord 2022-2026. In het coalitieakkoord is het bevorderen van kansengelijkheid voor kinderen en het bieden van perspectief aan kinderen die opgroeien in armoede als speerpunt benoemd. Samen met scholen en andere partners gaan we hiervoor passende oplossingen bedenken.

De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt wordt als gevolg van de snelheid van nieuwe technologische ontwikkelingen steeds belangrijker. We zien landelijk en regionaal al dat de vraag naar juist opgeleid technisch personeel op alle niveaus groot is en dat de behoefte aan praktisch geschoolden enorm toeneemt. Delft is de stad van innovatie en technologie, waarbij we ruimte geven aan de maakindustrie. Dat maakt dat wij initiatieven die hierop inspelen stimuleren en ruimte geven, zoals bijvoorbeeld het Innovatiecentrum Energie en Mobiliteit Delft en het Digital Operations Center. Verder streven wij naar een goede aansluiting met de technologieketen, van vmbo tot wetenschappelijk onderwijs, met het initiatief Smart Makers Delft (SMD). Hiervoor ontwikkelen de initiatiefnemers gezamenlijk een duurzaam netwerk en fysieke locatie waarmee wij de trots op vakmensen zichtbaar maken in de stad. In 2023 werken we een voorstel uit voor het SMD. Ook starten we met een aantal gezamenlijke projecten. Zo dragen we bij aan de ontwikkeling van Schieoevers Noord en de verbinding van Delft West met de campus. De middelen voor onderwijsondersteuning zijn bedoeld voor het ondersteunen van de kwetsbare groep leerlingen. Het betreft wettelijke taken waarvoor we rijksmiddelen krijgen.

Het gaat hier om de inzet op het gebied van Voortijdig Schoolverlaten (VSV), de aanpak van Onderwijsachterstanden (OAB/VVE), het leerlingenvervoer en de gemeentelijke middelen in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). In regionaal verband werken onderwijs en gemeenten samen om de uitstroom van voortijdig schoolverlaters te verminderen. De inzet van de gemeente richt zich op het begeleiden van uitvallers op scholen en het begeleiden van jongeren naar het behalen van een startkwalificatie en/of uitstroom naar betaald werk. Op basis van de opgedane ervaringen met het herijkte beleidskader OAB, streven we in 2023 naar een hoger bereik van de doelgroep-peuters (Voor- en vroegschoolse educatie). We werken samen met onderwijspartners om de taalachterstanden in het basisonderwijs verder te verkleinen. Hierin is het onderwijs aan (Oekraïense) vluchtelingen/nieuwkomers een belangrijk onderdeel. In 2023 staat besluitvorming gepland voor de nieuwe verordening voor het leerlingenvervoer. We werken hierbij samen met de gemeenten Westland, Rijswijk, Midden-Delfland en Pijnacker-Nootdorp en de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs. De periode waarin de gemeentelijke NPO-middelen ingezet kunnen worden is verlengd tot met december 2025.

Dit betekent dat scholen ook in 2023 gebruik kunnen maken van het aanbod zoals vastgelegd in de gemeentelijke menukaart Nationaal Programma Onderwijs. De scholen kunnen door middel van een zogenaamde menukaart inschrijven op een aanbod van Delftse organisaties op het gebied van zorg in en om de school, sport, bewegen en gezondheid, taal-, natuur- en cultuureducatie en professionalisering van leerkrachten.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

79

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Het culturele veld in Delft bestaat voor een groot gedeelte uit gesubsidieerde organisaties. De grootste subsidiebijdragen van de gemeente gaan naar Theater de Veste, DOK en coöperatie De VAK. Besteding middelen coalitieakkoord Bij het coalitieakkoord is voor cultuur eenmalig € 500.000 beschikbaar gesteld in 2023. De voorgestelde besteding is als volgt: Onderwerp Middelen projecten en acties uitvoeringsagenda Cultuurkader Werkbudget uitvoeringsagenda cultuurkader Herstellen wegvallen € 100.000 subsidiebudget Themajaar 2023 (Vermeer, Slavernijverleden, Antoni van Leeuwenhoek), extra eenmalige subsidie Beeldende kunst (herstel € 30k weggevallen budget en extra budget vanwege extra vraag Radius) VAK voortzetten meemaakpodium OPEN Impuls binnen/buitenschoolse educatie in de wijken Popprogrammering Totaal

bedrag 110.000 25.000 100.000 100.000 60.000 50.000 30.000 25.000 500.000

Cultuurkader 2021-2030 De in 2022 opgestelde uitvoeringsagenda voor het cultuurkader wordt de komende jaren uitgevoerd. De uitvoering is gericht op de programmalijnen meedoen met cultuur, stedelijke aantrekkelijkheid en cultuur & innovatie. Hierin werken we nauw samen met onze culturele partners. Komend jaar zetten we in op diversiteit en inclusie, onderzoek naar fair practice, versterken van de aansluiting tussen binnen- en buitenschoolse cultuureducatie en cultuurparticipatie, netwerkvorming, cultuur in de wijken en collectieve cultuurpromotie. In relatie tot de gebiedsontwikkelingen en het faciliteren van het creatieve en innovatieve makersklimaat in de stad wordt onderzocht wat nodig is voor het ontwikkelen van broedplaatsenbeleid. Daarnaast krijgt het herstel van de sector na corona onverminderd aandacht en dragen we bij aan de diverse thema’s die spelen in 2023. Hierin maken we de verbinding met toerisme, economie, evenementen, erfgoed en het sociaal domein. Met de inzet van de Rijksregeling Beeldende kunst stimuleren we via subsidies de presentatie van nationale en internationale hedendaagse kunstenaars en van lokaal en regionaal talent aan een breed en divers publiek. De organisaties voor beeldende kunst passen hun programmering aan om meer inwoners in de wijken te bereiken, in combinatie met programmering in stedelijke cultuurgebouwen.

Hiervoor gaan zij samenwerkingen aan over de grenzen van de eigen organisatie en van de sector heen. In 2023 ronden we het in 2021 ingezette proces af om te komen tot nieuwe en aangescherpte subsidieafspraken met de instellingen voor beeldende kunst op basis van het nieuwe vastgestelde beeldendekunstbeleid. OPEN (DOK en de VAK) Na een periode waarin veel aandacht uitging naar het zich aanpassen aan de coronamaatregelen en de financiën, kan in 2023 weer volop worden gewerkt aan het realiseren van een zo goed mogelijke synergie tussen DOK en de VAK binnen OPEN. In 2023 ontvangt de VAK met een extra bijdrage uit de gelden van het coalitieakkoord een gelijkblijvende subsidie. Deze is voldoende om zowel de huidige functie en aanbod in stand te houden en deel te blijven nemen aan de gezamenlijke programmering in OPEN en activiteiten in de wijken in 2023. DOK heeft een bezuinigingstaakstelling. Deze bedraagt in 2023 € 200.000, wat oploopt naar € 350.000 structureel vanaf 2024. DOK bezuinigt echter meer in hun begroting in verband met autonome kostenstijgingen. Tevens heeft het Rijk opgelegd dat jeugdabonnementen met ingang van 1 juli 2022 gratis zijn. Voor 2022 en 2023 stelt het ministerie van OCW ter compensatie € 115.000 ter beschikking.

Theater de Veste In 2023 wordt een voorstel opgesteld op basis waarvan college en raad een definitief besluit kunnen nemen over de toekomstige huisvesting van Theater de Veste. Een besluit hierover heeft effect op de

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

80

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

huidige exploitatiebegroting van het theater, aangezien instandhouding van het huidige theater betekent dat een hogere jaarlijkse dotatie aan de bestemmingsreserve voor onderhoud nodig is, dan wanneer gekozen wordt voor nieuwbouw. Als gekozen wordt voor nieuwbouw zullen de jaarlijkse exploitatiekosten (huur, onderhoud, overhead) na realisatie hoger liggen dan in de huidige situatie. Theater de Veste begroot nu – uitgaande van instandhouding van het pand – een structureel tekort van € 500.000 vanaf 2023. Zij kunnen hiervan € 300.000 dekken uit hun weerstandsvermogen aangezien ze door de ontvangst van diverse eenmalige coronabijdragen uit landelijke regelingen een ruim weerstandsvermogen hebben opgebouwd. In de programmabegroting 2023 is een eenmalige extra subsidiebijdrage van € 200.000 geraamd. Musea In dit budget vallen de kosten van museum Prinsenhof en van Archief en Archeologie, en ook de subsidie aan museum Paul Tétar van Elven. Museum Prinsenhof Museum Prinsenhof Delft programmeert in 2023 twee tentoonstellingen: Het Delft van Vermeer, inclusief stadsprogramma (februari 2023 - juni 2023) en Jan Schoonhoven & Arthur Wolleh (oktober 2023 februari 2024). In de tussenliggende periode volgt mogelijk nog een bijzondere zomertentoonstelling.

Met deze tentoonstellingen, het goed gevulde activiteitenprogramma en het derde jaar (thema Vrijheid) van het succesvolle project De Delftse Blik geeft het museum invulling aan het diversiteit- en inclusiebeleid waarmee het museum nieuwe doelgroepen (inwoners uit Delft met een migratieachtergrond en inwoners met een lagere sociaaleconomische status) aan zich verbindt. Tot aan de verbouwing is het museum elke eerste zondag van de maand gratis toegankelijk voor Delftenaren. Daarnaast ontvangt het museum ook in 2023 weer circa 8.500 leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs. Renovatie Museum Prinsenhof Delft In 2023 presenteert het ontwerpteam onder leiding van architectenbureau Bierman Henket het definitief ontwerp voor de restauratie, renovatie en verbouwing van Museum Prinsenhof Delft en de daarbij behorende businesscase. In de tweede helft van 2023 wordt gestart met het uitwerken van de voor realisatie vereiste contractstukken.

Cultureel erfgoed Erfgoed blijft uitvoering geven aan de vier programmalijnen uit de nota “Erfgoed maakt Delft geliefd”, voor zover daarvoor middelen beschikbaar zijn gesteld: • Programma 1: De Delftse collectie: basis op orde (vooral wettelijke taken behoud, beheer, registratie) • Programma 2: Delfts erfgoed van en voor iedereen (zichtbaar maken van erfgoed voor een breed publiek) • Programma 3: Erfgoed als pijler bij gebiedsontwikkeling (culturele waardenkaart, historisch DNA zichtbaar maken van een gebied, inspiratie bieden) • Programma 4: Monumenten duurzaam ontwikkelen (kennis ontwikkelen en delen voor verduurzaming van monumenten). Erfgoed draagt in 2023 bij aan de stedelijke ontwikkeling en (duurzaamheids)opgaven van de stad en het behouden en (digitaal) beschikbaar maken van Delfts erfgoed. Aansprekende voorbeelden zijn: gebiedsontwikkeling Schieoevers, de Gasthuisplaats, het Prinsenhofgebied, de Nieuwe Kerk (grafkelder en planvorming uitbreiding), DSM archiefontsluiting (met vrijwilligers), archiefonderzoek naar het Delftse slavernijverleden en doorontwikkeling van de gemeentelijke e-depot-voorziening. Voor de periode 2022-2026 is extra budget toegekend om de achterstanden in conservering van kwetsbare archeologische objecten op te lossen en te zorgen voor behoud voor de toekomst.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

81

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Media Omroep Delft Komend jaar richt Omroep Delft zich op de verdere transitie van stadsradio naar een volwaardige omroep. Door middel van een interactieve website met een koppeling met sociale media en bewegend beeld wordt de Delftenaar op de hoogte gebracht van het stadsnieuws. De verwachte wetswijziging die voorziet in een kleinere rol van gemeenten bij de lokale omroepen gaat naar verwachting per 2025 in. In de tussentijd maakt het Rijk extra geld vrij voor verdere professionalisering. Omroep Delft komt hiervoor mogelijk in aanmerking. Mediafonds Delft Het Mediafonds Delft verwacht in 2023 weer onderzoeksprojecten te ondersteunen met onder meer subsidie vanuit de gemeente. Na een periode van opstarten worden steeds meer aanvragen ontvangen. Ook voor onderzoeksjournalistiek maakt het Rijk extra middelen vrij. Dit biedt kansen voor het Mediafonds Delft. Samenkracht en Burgerparticipatie Welzijn Vanuit Welzijn worden de subsidies betaald ten behoeve van de welzijnsaanpak, Youth for Christ, de vier speeltuinverenigingen, de GGZ en de activiteit `Vriendendienst' van Perspektief. Ook betalen we de kosten voor de Adviesraad Sociaal domein.

In het kader van de welzijnsaanpak verstrekt de gemeente subsidie voor een integrale aanpak op het gebied van welzijn en preventie, zoals het maatschappelijk werk, het jongerenwerk en ouderenwerk, individuele cliëntondersteuning en ondersteuningsactiviteiten en laagdrempelig beweegaanbod in de wijken. Per 2023 wordt een bezuiniging doorgevoerd van ongeveer 6% op het subsidiebudget voor de welzijnsaanpak en heeft het college voor 2023 een subsidieplafond vastgesteld om het risico van overschrijding op dit budget te beperken. Een subsidieplafond brengt met zich mee dat er een verdeelmethode moet worden toegepast. Er is gekozen voor de tendermethodiek aan de hand van inhoudelijke criteria. Vanwege de bezuiniging en de toename van complexe hulpvragen verwacht de gemeente inzet op de plekken en doelgroepen waar de nood het hoogst is en de bestaanszekerheid van inwoners onder druk staat. Delft voor Elkaar – bestaande uit Participe-Delft, Kwadraad, Stichting MEE Zuid-Holland Noord en Haaglanden Beweegt en meerdere informele zorgpartners – voert activiteiten uit op het gebied van welzijn en preventie, zoals het maatschappelijk werk en het jongerenwerk, individuele cliëntondersteuning en ondersteuningsactiviteiten en laagdrempelig beweegaanbod in de wijken. Per 2023 wordt een bezuiniging doorgevoerd van ongeveer 6% op het subsidiebudget van Delft voor Elkaar.

Vanwege de bezuiniging en de toename van complexe hulpvragen richt de inzet van Delft voor Elkaar zich op de plekken en doelgroepen waar de nood het hoogst is en de bestaanszekerheid van inwoners onder druk staat. Deze focus op preventie is ook nadrukkelijk opgenomen in het herijkte kader voor de samenwerking. Sterke wijken We werken aan een sterke stad met sterke wijken, sociaal en fysiek. Mensen moeten goed kunnen wonen, in een veilige omgeving. Samen met woningcorporaties, markt- en zorgpartijen werken we aan fysieke en sociale versterking van wijken, waaronder goede en duurzame woningen, meer woondifferentiatie en doorstroming. Voor het goed samen wonen en leven voeren we de geïntensiveerde aanpak woonoverlast uit.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

82

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Het programma Kansen voor Buitenhof en het sociaal-economisch programma Poptahof komen samen in één programmatische aanpak Voorhof/Buitenhof. Deze aanpak wordt onderdeel van de inzet in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Delft West (zie paragraaf Opgaven in de stad). We zetten in op het verbinden van initiatieven en ontwikkelingen en geven ruimte aan experimenten. Succesvolle projecten en processen worden geborgd. Naast een sociaal-maatschappelijke aanpak leggen we ook de verbinding met de (ver)nieuwbouw en verduurzamingsopgaven in beide gebieden. De wijkversterkingsopgave Gillis/Delfia is onderdeel van deze programmatische aanpak. Op basis van het ambitiedocument en het vastgestelde ruimtelijk, functioneel en financieel kader start de geselecteerde gebiedsontwikkelaar met de planuitwerking voor de Delfia-locatie. Samenwerken kennisinstellingen In 2023 zetten we de samenwerking voort met onze kennisinstellingen, zoals afgesproken in de City Deal Kennis Maken en in het convenant tussen de TU Delft en gemeente Delft. Voor de uitvoering van thema 3 (universitaire gemeenschap, stad en inwoners) is er budget beschikbaar voor het voortzetten van de subsidierelatie met Studenten Vrijwilligerswerk Delft (SVD) en een aantal communicatie-uitingen.

Met de City Deal wordt gewerkt aan de programmalijnen: • Denken & de stad De universitaire gemeenschap en hogescholen denken samen met bewoners na over oplossingen voor maatschappelijke problemen in de stad. • Onderzoeken & de stad Wetenschappers van de TU Delft en hogescholen onderzoeken vraagstukken in Delft. Met bewoners, maatschappelijke instellingen en de gemeente wordt de stad een levend laboratorium. Vanuit het coalitieakkoord is de intentie om meer aandacht te geven aan de kansen die de samenwerking met de TU Delft (en hogescholen) op deze twee programmalijnen biedt. Vanuit het coalitieakkoord ('De stad maken we met elkaar') is € 100.000 beschikbaar gesteld om onder andere hieraan te besteden in 2023 (zie programma Stad en bestuur).

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

83

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Begroting 2023

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

Baten 41 Openbaar basisonderwijs 42 Onderwijshuisvesting 43 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 52 Sportaccommodaties 53 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 54 Musea 55 Cultureel erfgoed 61 Samenkracht en burgerparticipatie Baten

77 545 1.784 539 3 1.903 20 205 5.076

26 545 1.784 539 3 1.903 20 205 5.025

26 545 1.784 539 3 1.806 20 205 4.927

26 545 1.784 539 3 1.806 20 205 4.927

Lasten 23 Recreatieve havens 41 Openbaar basisonderwijs 42 Onderwijshuisvesting 43 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 52 Sportaccommodaties 53 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 54 Musea 55 Cultureel erfgoed 56 Media 61 Samenkracht en burgerparticipatie Lasten

178 625 7.616 4.700 5.392 5.145 8.335 511 4.147 11.237 47.886

183 524 8.207 4.700 5.303 4.249 8.450 478 3.941 11.008 47.043

183 524 8.933 4.716 7.177 4.247 8.344 478 3.941 10.992 49.534

183 524 8.939 4.716 7.169 4.245 8.280 482 3.941 9.885 48.364

Saldo Samenleven, onderwijs en cultuur

-42.810

-42.018

-44.607

-43.437

Samenleven, onderwijs en cultuur

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

84

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Overzicht mutaties Begroting 2023

Raming 2024

Raming 2025

Raming 2026

Samenleven, onderwijs en cultuur Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2022-2025

-38.356

-38.311

-41.064

-40.844

Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2022 ARB 2 - 2021 ARB 3 - 2021 ARB 1 - 2022 Kaderbrief 2022 Theater Rietveld (6-2022) Verzachten bezuinigingen (7-2022)

21 27 -303 -713 -24 -50

4 27 -303 -792 -24 -300

21 -303 -708 -24 -300

-303 -1.110 -24 -300

Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Actualisatie kostenverdeling Bestaand beleid - Realistisch ramen Actualisatie reserves - doorschuiven ontbinding Poptahof Actualisatie reserves - Herontwikkelen plein Wending Actualisatie reserves - Vervanging Zoek & Boek systeem Actualisatie reserves - Haalbaarheidsstudie sportcentrum Actualisatie reserves - Ontwikkelkosten collectiewebsite Actualisatie reserves - Lumen bijdrage In stand houding De Veste Herijken investeringsplan Onderhoudsplannen sportaccomodaties, gymzalen en sporthal Coalitieakkoord Actualisatie kostenverdeling Delft West - basisinfrastructuur Amendement 4.1.A Volwaardig onderzoek Delfts slavernijverleden

-690 14 40 -111 -45 -46 -25 -50 -650 -200 304 -663 -550 417 -1.125 -32

-665 14 40

-699 14 40

-700 14 40

-497 164 -663

-497 288 -663

-497 538 -663

413 -1.125

413 -1.125

412

Totaal - Samenleven, onderwijs en cultuur

-42.810

-42.018

-44.607

-43.437

(bedragen × € 1.000)

Toelichting op de mutaties Bestaand beleid - Realistisch ramen In het kader van realistisch ramen zijn afgelopen jaarrekeningen geanalyseerd op structurele verschillen tussen raming en realisatie. Tevens is een aantal technische correcties verwerkt. Naar aanleiding van de analyse zijn lagere kosten geraamd voor brede educatie en beheer welzijnsaccommodaties. Actualisatie reserves: Doorschuiven ontbinding Poptahof De resterende middelen van de ontbinding van de GEM Poptahof zetten we in voor de wijkversterkingsopgaven in Voorhof en Buitenhof. Actualisatie reserves - Herontwikkeling plein Wending Het plein tussen De Wending en kinderopvang Plukkebol ligt centraal tussen verschillende voorzieningen zoals de Franciscus en Clarakerk, speeltuin Westerhonk en peuterspeelzaal Mierennest. Samen met gebruikers is een ontwerp gemaakt om het plein opnieuw in te richten. Doel van deze inrichting is om het plein beter aan te laten sluiten bij de vraag en behoefte van gebruikers. Door corona is de uitvoering hiervan vertraagd. Actualisatie reserves - Vervanging Zoek & Boek systeem Een aantal projecten draagt bij aan het verbeteren van de welzijnsaccommodaties, waaronder herontwikkeling plein de Wending en vervanging van het reserveringssysteem Zoek en Boek. Dit reserveringsysteem maakt het mogelijk om digitaal ruimtes te huren in de wijkcentra. De versie waarop

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

85

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

de huidige applicatie (de website) een aantal jaren geleden is gebouwd, vraagt om updates en actualisatie van functionaliteiten. Het omzetten van de huidige, verouderde omgeving vraagt om een eenmalige investering om de website weer toekomstbestendig te maken. Actualisatie reserves - Haalbaarheidsstudie sportcentrum Om in te spelen op de groei van Delft, en andere ontwikkelingen meer/beter aan elkaar te koppelen, wordt een onderzoek gestart naar het realiseren van een Sportcentrum. Uit het onderzoek moet duidelijk worden of het Sportcentrum een bredere sport- en beweegfunctie kan vervullen, bijvoorbeeld in combinatie met een ruimte met een vaste indeling voor gymnastiek en turnen. Om dit goed in beeld te krijgen, betrekken we beoogde gebruikers en/of vertegenwoordigers van gebruiksgroepen. Actualisatie reserves: Ontwikkelkosten collectiewebsite We stellen € 50.000 beschikbaar voor het ontwikkelen van de publiekswebsite en het toegankelijk maken van de omvangrijke collectie voor een breed publiek. Actualisatie reserves - Lumen bijdrage Filmhuis Lumen wil verhuizen naar Veld 2.5 in Nieuw Delft. Om de businesscase hiervoor rond te krijgen, heeft de raad ingestemd met het vrijmaken van € 650.000 voor een eenmalige subsidie aan het Filmhuis. Naar verwachting doet het Filmhuis hiervoor in 2023 een formele subsidieaanvraag.

Instandhouding De Veste Theater de Veste begroot nu – uitgaande van instandhouding van het pand – een structureel tekort van € 497.000 vanaf 2023. Het theater heeft momenteel een hoge egalisatiereserve door extra ontvangen bijdragen vanuit landelijke instanties vanwege corona. Hiervan kan in 2023 € 300.000 worden ingezet, zodat in de programmabegroting 2023 nog een eenmalige extra subsidiebijdrage van €200.000 geraamd is ter dekking hiervan. De jaren daarna is € 497.000 structureel nodig. Onderhoudsplannen sportaccommodaties, gymzalen en sporthal De gemeente Delft wil kwalitatief goede sportaccommodaties (sportvelden, gymzalen en sporthal) aanbieden die passen binnen de financiële kaders van de gemeentelijke begroting. De gemeente heeft daarom opdracht gegeven de kwaliteit van deze sportaccommodaties binnen haar gemeentegrenzen te beoordelen en meerjarenonderhoudsplannen op te stellen. Deze meerjarenonderhoudsplannen zijn geactualiseerd en zijn de toekomstig geplande uitgaven, welke ten lasten worden gebracht van bijbehorende reserves, hierop aangepast. Coalitieakkoord In het coalitieakkoord is het bevorderen van kansengelijkheid voor kinderen en het bieden van perspectief aan kinderen die opgroeien in armoede als speerpunt benoemd. Samen met scholen en andere partners gaat de gemeente hiervoor passende oplossingen bedenken. We stellen hier € 50.000 voor beschikbaar.

Voor versterking van culturele projecten is € 500.000 beschikbaar (zie toelichting bij de 2e W-vraag van dit programma). Delft West - basisinfrastructuur Eén van de grootste opgaven voor de komende 15 tot 20 jaar ligt in Delft West, met name in de wijken Voorhof, de Buitenhof en een deel van de Tanthof. In deze wijken staat de veiligheid en leefbaarheid onder druk (zie paragraaf Gebiedsgerichte programma's). Om in 2023 een goede start te maken in de wijk en draagvlak te kweken bij partners en bewoners willen we op korte termijn al een aantal maatregelen nemen om zichtbare problemen aan te pakken en rollen gaan voeren. Hiervoor is in de Programmabegroting 2023-2026 drie maal € 1,125 miljoen opgenomen. Amendement 4.1.A Volwaardig onderzoek Delfts slavernijverleden Bij de behandeling van de begroting is het amendement A4.1.A volwaardig onderzoek Delfts slavernijverleden aangenomen. Met dit amendement wordt het budget voor onderzoek naar het Delftse aandeel in het het slavernijverleden opgehoogd voor uitdiepend onderzoek dat kan inspelen op de resultaten uit het basisonderzoek.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

86

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Overzicht investeringen Investeringen

Toegekend bedrag

Geplande realisatie t/m 2021

5.038 700 400 407

729 127 292

(bedragen × € 1.000) Samenleven, onderwijs en cultuur Librijn, Maria Duystlaan Stanislas, Krakeelpolderweg 1e inrichting pro-grotius Sportzaal Tanthof - bewegingsonderwijs Stanislas VMBO /Junius (v)mboschool vervroegd (2022-2024) Maurice Maeterlinckschool (2022-2024) (V)MBO parkeren/inrichting OR/plankosten IHP Grotius Juniusstraat 2026-2027 IHP Sporthal Grotius 2026-2027 Gele Scheikunde Tijdelijke huisvesting Gebouw Het Kristal Tijdelijke uitbreiding ISK Tijdelijke uitbreiding ISD Nieuwb. Aart v/d Leeuwln 12-14 Binnen- en buitensport - jaarschijf 2020 en 2021 Binnen- en buitensport - jaarschijf 2022-2025 Sportpark Kruithuisweg Sportpark Kruithuisweg t.l.v. reserve Sportpark Brasserskade Sportpark Pauwmolen Sportpark Kerkpolder Sportpark Tanthof Sportpark Biesland t.l.v. reserve Sportpark Voorhof t.l.v. reserve Sportaccommodaties KN2021 Museum presentaties Beveiliging Prinsenhof Archeologie - Kluizenaarsbocht Onderwijshuisvesting IGVO 20% t.l.v. reserve Tanthof complexen Tanthof complexen 2025-2026 IGVO - Sportzaal Tanthof (2025-2026) Rietveldtheater Ontwerp museum Prinsenhof Delft Totaal

Fasering 2022 2.967 573 108 407

2023 1.332

2024

15.098

1.000

7.598

6.500

12.333 2.374 21.500 5.435 1.545 1.557 200 450 12.921

1.000 176

5.833 1.055

5.500 1.143

322

597 1.557 200 450 6.014

650

117

533

2025

2026

1.500 2.677 948

850

250

6.585

600

259 4.100 344 255 157 240 700 250 9.700 550 1.007 234

10 11 353

249 3.963

11.863 6.700 13.541 4.264 1.694 3.492

96 317

700 1.832

898 1.343

140.808

4.294

25.013

37.730

126 -46 255 157 73 567 243 300 110 353 3

1.284 440 542 181

8.116

519

4.008

5.511

1.825

100

500

250

1.000

101 133 7

112

37

66

50

24.121

4.850 5.150 2.346

8.391 1.918

12.346

14.536

Toelichting op de investeringen Onderwijshuisvesting De genoemde investeringen onderwijshuisvesting zijn conform de gemaakte afspraken, die zijn opgenomen in het IHP 2020-2035. Een aantal investeringen is onderdeel van aanvullende investeringen. Enerzijds door groei van de stad en demografische ontwikkelingen van buurten, waaronder de uitbreiding van tijdelijke huisvesting het Kristal en uitbreiding van de International School Delft. Maar het gaat ook om nieuwe ontwikkelingen als gevolg van veranderde wetgeving, waaronder de komst van een nieuwe school voor het voortgezet onderwijs; het Mercurius College. En in diverse gebiedsontwikkelingen komt nieuwbouw voor scholen; onder meer Maurice Maeterlinck en Smart Makers Delft (Stanislas vmbo). Sportparken De investeringen voor de sportparken zijn gebaseerd op het meerjareninvesteringsplan 2021-2035 (aangepast in 2021).

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

87

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Museum presentaties Deze investering is bedoeld voor de herinrichting van de vaste presentatie van de collectie. In verband met de voorgenomen investering voor de renovatie en herinrichting van het hele museum worden vrijgevallen kapitaallasten tijdens het verbouwingstraject ingezet voor de herinrichting van het museum. Beveiliging Prinsenhof In de periode 2022-2024 wordt € 146.000 geïnvesteerd in beveiligingsadvies verbouwing. Voor het overige worden de vrijgevallen kapitaallasten ingezet voor aanpassing van de beveiligingsinstallatie bij de verbouwing. Dit wordt betrokken in de businesscase van Museum Prinsenhof Delft. Archeologie - Kluizenaarsbocht Het investeringsbudget is bedoeld voor het aanschaffen of vernieuwen van apparatuur voor het archeologisch veldwerk. Denk aan meetapparatuur waarmee op basis van GPS de opgravingen digitaal in kaart worden gebracht. Rietveldtheater Deze investering is bedoeld voor de verbouwing van het Rietveld Theater. Het gaat om groot onderhoud en om verbeteringen vanuit zowel de functionaliteit als beoogde duurzaamheid van het gebouw. Dit is noodzakelijk om het voor de theaterfunctie te kunnen blijven inzetten en een echt theatergebouw van het pand te maken. De verwachting is dat Rietveld Theater in 2023 voor een groot deel gesloten zal zijn vanwege de verbouwing.

Er wordt gekeken naar mogelijke alternatieve huisvesting in de betreffende periode. De investering voor de verbouwing is opgehoogd, waardoor de kapitaallasten met € 24.000 toenemen. Deze zijn voor een groot deel gedekt door hogere verhuurinkomsten. Ontwerp museum Prinsenhof Delft Betreft budget voor de ontwerpfase (VO en DO) van het project restauratie en renovatie museum Prinsenhof Delft.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

88

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Werk en inkomen 1 Wat willen we bereiken? Overzicht beleidsindicatoren Werk en inkomen

Armoede, kansenongelijkheid: bijstand per 1000 inwoners Delft bijstand per 1000 inwoners NL % Kinderen in armoede Geslaagde schuldhulpverlening

Stand: JR 2021

Streven: PB 2023

Streven: 2030

Delft 50 NL 43 10% ntb

Verschil wordt kleiner 9% ntb

Gelijk aan landelijk 6% ntb

Toelichting op de beleidsindicatoren Armoede, kansenongelijkheid: bijstand per 1000 inwoners In Delft hebben, vergeleken met de landelijke cijfers, meer 50-plussers en alleenstaande ouders een bijstandsuitkering. Het zorggebruik onder bijstandsgerechtigden is hoog. Bij 36% van alle huishoudens in de bijstand is sprake van medicijngebruik uit vier of meer hoofdgroepen. Dat wil zeggen dat zij voor vier of meer verschillende aandoeningen medicijnen gebruiken. Bij 26% van alle huishoudens in de bijstand is sprake van medicijngebruik tegen verslavingen. Ondanks de zeer grote vraag naar personeel op de arbeidsmarkt blijken veel van de mensen in de bijstand moeilijk plaatsbaar, mede door medische/ psychische problemen. De groep alleenstaande ouders krijgt inmiddels intensieve begeleiding waardoor het verschil met de landelijke cijfers al kleiner is geworden. Deze aanpak zetten we ook in 2023 door. We streven ernaar dat de Delftse cijfers in 2030 in lijn zijn met de landelijke cijfers. % kinderen in armoede In Delft hebben we, vergeleken met de landelijk cijfers, meer arme huishoudens, en daarmee meer kinderen die in armoede leven. Dit heeft onder meer te maken met de beschikbaarheid van goedkope huurwoningen, waar we er in Delft relatief veel van hebben.

Als gemeente verzachten we de gevolgen van armoede voor kinderen door (financiële) ondersteuningsmaatregelen en het vergroten van kansen voor kinderen, bijvoorbeeld in het onderwijs. Geslaagde schuldhulpverlening De gemeente heeft de wettelijke taak om mensen met schulden te ondersteunen. Dat doen we via vroegsignalering, schuldhulpverlening voor particulieren en ondernemers die persoonlijk aansprakelijk zijn voor schulden in hun onderneming, en het jongerenperspectieffonds. De indicator wordt herijkt, zodat beter tot uitking komt wat het resultaat van schuldhulpverlening is.

2 Wat gaan we ervoor doen? Inkomensverstrekking en armoedebestrijding De gemeente biedt inkomensondersteuning aan mensen die geen werk en geen andere bron van inkomsten hebben. Daarnaast ondersteunen we mensen met een laag inkomen met bijzondere bijstand. We blijven streven naar een zo groot mogelijk bereik van regelingen voor bijzondere bijstand, ook om de gevolgen van armoede te verzachten, met name voor kinderen. Dit is een manier om de kansengelijkheid voor kinderen te bevorderen.

Beleidsbegroting / Werk en inkomen

89

Programma-begroting 2023-2026

Versie: 14-11-2022

Mede als gevolg van de oorlog in Oekraïne hebben we te maken met stijgende energieprijzen en een hoge inflatie. Dat betekent dat het voor mensen met een laag inkomen op dit moment en de komende tijd, moeilijk is om rond te komen. Deze ontwikkeling baart ons zorgen, ook omdat mensen met een middeninkomen steeds moeilijker rondkomen. We voeren de regeling energietoeslag uit om mensen te ondersteunen. Deze maatregel geldt vooralsnog alleen voor 2022 maar we verwachten dat er in 2023 opnieuw een regeling zal komen. Deze maatregel alleen zal echter onvoldoende helpen. In de tweede helft van 2022 bepalen we, in overleg met partijen in de stad, wat we als gemeente nog meer zouden kunnen doen om inwoners in het kader van het armoedebeleid te ondersteunen. We leggen deze voorstellen voor aan de gemeenteraad. Daarbij leggen we een verbinding met de energietransitie. En hier benutten we eventueel een deel van de buffer voor. De Delftpas biedt alle Delftenaren de kans om mee te doen in de samenleving. Met de pas kunnen mensen in Delft en omgeving gratis of met korting activiteiten doen. Voor kinderen die in een huishouden wonen met een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm is de schoolkostenregeling gekoppeld aan de Delftpas. De ondersteuning van mensen die gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagenaffaire bij de Belastingdienst gaat ook in 2023 door.

Werk en re-integratie We financieren de werkgelegenheid voor de werknemers Sociale Werkvoorziening (SW) , beschut werk en van de ID-banen (Instroom-Doorstroombanen, een oude regeling die langzaam afloopt). De SWmedewerkers en Beschut Werk medewerkers zijn allen in dienst van Werkse!. Bij de start van de Participatiewet is bepaald dat de toegang tot de Sociale Werkvoorziening wordt afgesloten. Het aantal SW-medewerkers daalt daardoor jaarlijks. Voor elke 3 SW-ers die uitstromen mag 1 Beschut Werker worden aangenomen. Degenen die niet kunnen instromen in Beschut Werk ontvangen een Participatiewetuitkering en worden zoveel mogelijk begeleid naar ander werk. Het totaal aantal werknemers bij Werkse! in SW en Beschut Werk wordt elk jaar kleiner. Dit heeft gevolgen voor de bedrijfsvoering van Werkse!. In overleg met Werkse! brengen wij de consequenties hiervan in 2023 in beeld. Naast onze reguliere dienstverlening om mensen aan het werk te helpen, zetten we onder andere de Individuele Plaatsing en Steun (IPS) voort voor mensen met psychische beperkingen. Bij IPS worden mensen met psychische beperkingen al in het begin van hun behandeling begeleid naar werk en loopt de psychische behandeling parallel met werken. We blijven, in nauwe samenwerking met Werkse! zoeken naar andere manieren om mensen aan werk te helpen. De arbeidsmarkt is op dit moment zeer gespannen.