Programma-begroting 2023-2026 (5 - PZH)
Tekst van het document
Begroting 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Baten 21 Verkeer en vervoer 22 Parkeren 23 Recreatieve havens Baten
17 5.524 156 5.698
17 5.524 156 5.698
17 5.524 156 5.698
17 5.524 156 5.698
Lasten 21 Verkeer en vervoer 22 Parkeren 23 Recreatieve havens 25 Openbaar vervoer Lasten
1.373 4.714 61 5.566 11.714
1.609 4.616 61 5.519 11.805
1.763 4.632 61 5.472 11.928
2.062 4.647 61 5.425 12.195
Saldo Bereikbare stad
-6.017
-6.108
-6.230
-6.497
Bereikbare stad
Beleidsbegroting / Bereikbare stad
47
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Overzicht mutaties Begroting 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Bereikbare stad Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2022-2025
-6.183
-6.450
-6.539
-6.599
Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2022 ARB 2 - 2021 ARB 1 - 2022 Kaderbrief 2022
40 -602 -200
40 -602 -200
40 -602 -200
40 -602 -200
Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Realistisch ramen - Parkeren Herijking investeringsplanning Actualisatie kostenverdeling Actualisatie reiniging
-102 760 263 2 5
-102 760 435 2 9
-102 760 402 2 9
-103 760 196 2 9
-6.017
-6.108
-6.230
-6.497
(bedragen × € 1.000)
Totaal - Bereikbare stad
Toelichting op de mutaties Realistisch ramen - Parkeren De ramingen voor parkeren zijn bijgesteld in deze begroting. De uitkomsten van voorgaande jaren en de ontwikkeling van de baten van 2022 zijn beoordeeld. Het gevolg is dat de ramingen kunnen worden bijgesteld (+/+ € 630.000 realistisch ramen). Naast deze aanpassing houden we ook rekening met een gebiedsuitbreiding van Nieuw Delft (+/+ € 130.000). Overzicht investeringen Investeringen
Toegekend bedrag
Geplande realisatie t/m 2021
500 -150 129
187 -142 67
(bedragen × € 1.000) Bereikbare stad LVVP / SA regulier 2017-2025 LVVP / SA cofin. 2017-2025 Microbereikbaarheid Halteverplaatsing tramhalte Martinus Nijhofflaan Halteverplaatsing tramhalte Martinus Nijhofflaan - cofinanciering Reinier de Graafweg Reinier de Graafweg - cofinanciering Spoorzone (inrichting openbare ruimte) Oost-West as Poptahof Oost-West as Poptahof - cofinanciering Julianalaan Midden Julianalaan Midden - cofinanciering Havendienst - electra en water aansluiting Binnenstad fysiek t.l.v. reserve Vervanging parkeerautomaten Mobiliteitsprogramma 2020-2021 Mobiliteitsprogramma 2020-2021 cofinanciering Adaptieve mobiliteitsagenda (2022-2025) Adaptieve mobiliteitsagenda - cofinanciering (2022-2025) Adaptieve mobiliteitsagenda (2026-2030) Totaal
Beleidsbegroting / Bereikbare stad
165
Fasering 2022 483 -150 62
2023
26
139
-82 9.228 -3.571 66.738 140 -132 770 -530 150 500 750 3.643
2024
2025
2026
150
150
-82 9.348 -1.531 66.513 68 -132 570 -63 116 239
554 -1.635 225 30 200 -467 34 261 150 1.287
150 843
150 1.513
-1.725
-113
-682
-930
28.110
672
2.255
3.438
7.162
14.583
-793
-1.193
-2.267
-12.800
-17.053 2.250 89.830
2.250 75.240
1.619
1.912
2.896
5.045
4.183
48
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Toelichting op de investeringen Halteverplaatsing tramhalte Martinus Nijhofflaan De verplaatsing van de tramhalte is verbonden aan de aanpassingen van tramlijn 1. De MRDH is hier leidend in. Het definitief ontwerp is gereed in 2023, de uitvoering vindt plaats in 2024. De subsidie wordt in 2023 aangevraagd. Vervanging parkeerautomaten Vervanging en vernieuwing van parkeerautomaten, vanwege einde levensduur en als gevolg van uitbreiding betaald parkerenareaal. Mobiliteitsprogramma 2020-2021 Projecten staan beschreven bij 'Wat gaan we ervoor doen?'. Adaptieve mobiliteitsagenda (2022-2025) Projecten staan beschreven bij 'Wat gaan we ervoor doen?'. Cofinanciering Mobiliteitsprogramma en Adaptieve mobiliteitsagenda Een aantal projecten dat voortvloeit uit het Mobiliteitsprogramma en de Adaptieve mobiliteitsagenda komt in aanmerking voor subsidie van de MRDH. Voor reguliere projecten bedraagt de cofinanciering maximaal 50% en voor de Metropolitane Fietsroutes is dit maximaal 70%. Daarnaast is in 2022 de Tweede Tranche van de Specifieke Uitkering Verkeersveiligheid open gesteld. Vanuit deze regeling draagt het Rijk 50% bij van de uitvoeringskosten en de MRDH vult deze bijdrage aan naar 90%. Een andere vorm van cofinanciering wordt gevormd door de versnellingsgelden en de regiodeal die beide in voorbereiding zijn.
Voor een toelichting op deze cofinanciering wordt verwezen naar de paragraaf Gebiedsgerichte programma's.
Beleidsbegroting / Bereikbare stad
49
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Goed wonen 1 Wat willen we bereiken? Onze doelen (zie voor verduurzaming gebouwde omgeving programma Duurzame Stad): • Meer woningen: 15.000 woningen toevoegen in de periode 2017 tot 2040. • Een goede balans van sociaal en vrije sector in de stad: in 2040 is ten minste een derde van de woningen sociale huur (exclusief studentenhuisvesting). • Een gedifferentieerd aanbod in wijken: naar type, eigendomsvorm en prijssegment. • Passende nieuwbouw: bij nieuwe kansen voor woningbouw kijken we wat nodig is en wat bij de locatie past. • Een toevoeging van studentenwoningen in de stad is noodzakelijk: deels op en rond de campus, deels in kleine volumes in de wijken. Boven op de geplande toename van 2.500 tot 2026 voegen we nog 1.000 woningen toe tot 2030, waarbij we een sterke voorkeur hebben voor groepswoningen. Verder zoeken we ook plek voor studentenwoningen in de regio. • Bevorderen van gerichte doorstroming van senioren: door toevoegen van een gevarieerd aanbod en goede begeleiding (aantallen leggen we vast in Woonvisie). • Woonoverlast tegengaan: toename van bekendheid van het meldpunt woonoverlast (47%) naar 80% in 2026 (2023: 55%) in combinatie met streven van maximaal 1 melding per dag (= 365 meldingen per jaar). • Dakloosheid voorkomen: via uitbouw van het concept ‘Housing First’. Overzicht beleidsindicatoren Goed wonen Stand: JR 2021 Aandeel corporatiewoningen (excl.
Studenten) Woningen Studentenwoningen* Woonoverlast
38% 51.495
Streven: PB 2023 > 33% + 650
projecten ntb
+0 ntb
Streven: 2040 > 33% + 15.000 Voor 2029: + 3.500 ntb
*Er is geen toevoeging van studentenwoningen in 2023, maar in deze collegeperiode worden er 2.500 studentenwoningen toegevoegd (tot en met 2026). In 2029 zijn er in totaal 3.500 woningen toegevoegd.
2 Wat gaan we ervoor doen? Meer woningen, goede balans sociaal en vrije sector in de stad, gedifferentieerd aanbod in wijken Het Rijk neemt met de Nationale Woon- en Bouwagenda weer meer regie op de woningmarkt, de betaalbaarheid van het wonen en het bedienen van zowel kwetsbare als niet-kwetsbare huishoudens. Het Rijk, de provincies en de regio’s werken eind 2022 toe naar taakstellende Regionale Woondeals om de bouwproductie te versnellen (ook tijdelijke flexwoningen), gekoppeld aan rijksmiddelen en in relatie met de afschaffing van de verhuurdersheffing. Eind 2022 willen we meer zicht hebben op deze opgave en deze een plek geven in de te actualiseren lokale Woonvisie 2023-2027 en een geactualiseerde regionale woonvisie. Bij het sociale huursegment en middeldure huursegment zoeken we naar gezamenlijk draagvlak met de grote woningcorporaties die in Delft actief zijn. In 2023 willen we de ambities uitwerken voor de streefvoorraad, segmentering, beoogde nieuwbouwlocaties (ook tijdelijk) en dit samen met de in te zetten middelen met elkaar vastleggen in meerjarige prestatieafspraken met de corporaties en hun huurdersraden. In samenwerking met beleggers werken we aan uitbreiding van de middeldure
Beleidsbegroting / Goed wonen
50
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
huurvoorraad. Tegelijkertijd willen we de betaalbaarheid van nieuwbouwwoningen ook op de lange termijn beter borgen via het planologisch instrumentarium en doelgroepenverordening. Op kleine schaal experimenteren we daarnaast met een betere benutting van de bestaande voorraad, zoals woningdelen. Met de corporaties bekijken we wat de aangekondigde modernisering van de huurtoeslag betekent voor de betaalbaarheid van huishoudens. Voor bestaande koopwoningen komen we met een voorstel voor opkoopbescherming. We onderzoeken of we met de inzet van erfpacht, woongarant of andere constructies betaalbare koop mogelijk kunnen maken. Hiermee willen we het voor starters beter mogelijk maken om een woning te kopen. Met een huurteam willen wij huurders van particuliere verhuurders ondersteunen in het contact met hun verhuurder (in geval van discriminatie, ontoereikende kwaliteit, illegale extra kosten). Voor de huurders van corporaties is de Huurcommissie het platform. In regionaal verband willen we nut/noodzaak van een actualisatie van de huisvestingsverordening bekijken (toekomst woonruimteverdeling), zodat we de woningen gericht kunnen (blijven) toewijzen aan de beoogde doelgroepen. We voeren zo nodig of wenselijk overleg over de verhouding tussen instroom van bijzondere doelgroepen met een spoedvraag en reguliere huishoudens.
Het percentage huishoudens met een bijzondere positie (zoals uitstroom instellingen, statushouders, herhuisvesting, sociaal/medisch) neemt toe. Dit verlaagt de slaagkans van reguliere woningzoekenden. In regionaal verband zijn we voorloper van het Nationale Programma 'Een thuis voor iedereen'. We inventariseren de behoefte en willen in regionaal verband keuzes maken hoe we de opgaves willen oppakken. Passende nieuwbouw De gestelde opgave voor woningbouw (en andere ruimtevragers zoals 10.000 banen) vergt veel van de stad. Niet alle wensen kunnen overal gerealiseerd worden. Dit maakt dat we keuzes moeten maken: het goede bouwplan op de goede plaats op het juiste moment, om zo een goede en evenwichtige opbouw van de stad te realiseren. Met stedelijk programmeren kijken we per locatie wat er nodig is voor een buurt of wijk. Daarbij willen we ook sturen op leefbaarheid en veerkracht. We bekijken de mogelijkheden hoe we naast de aanpak in het sociale en veiligheidsdomein ook met de sloop/nieuwbouw/renovatie-programmering en bijpassende in- en doorstroom kunnen sturen op veerkracht. Met als doel om gebieden met te grote concentraties van kwetsbare huishouden te ontlasten. Maar ook om sterke gebieden waar mogelijk een passend aandeel te laten nemen in de huisvesting van kwetsbare huishoudens. Corporaties hebben daarbij een sleutelrol.
De deelname van Delft West aan het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid is daar een mooie stimulans voor. Om hier richting aan te geven, werken we de Omgevingsvisie nader uit. Daar waar de Omgevingsvisie de opgaven voor de hele stad weergeeft, specificeren we deze nader, zodat we daarmee de vele individuele initiatieven kunnen beoordelen. Dit wordt ook vastgelegd in de omgevingsplannen die worden opgesteld na invoering van de Omgevingswet. Gebiedsontwikkelingen Ook in 2023 werken we aan de verdere invulling van de woningbouwopgave via grootschalige gebiedsontwikkelingen en bouwinitiatieven in de stad. Hiermee wordt niet alleen invulling gegeven aan de behoefte voor meer woningen. De ontwikkelingen hebben tevens een grote economische impact door het toevoegen van economische en maatschappelijke functies. Dit draagt daarmee ook bij aan de doelstelling voor het creëren van extra banen, en zo Delft een stad te laten zijn waar het goed wonen én werken is. Het Rijk heeft € 1,5 miljard beschikbaar gesteld voor infrastructurele maatregelen die de (woningbouw)opgave versnellen. Dit zijn de zogenaamde versnellingsgelden. Delft heeft
Beleidsbegroting / Goed wonen
51
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
subsidieaanvragen ingediend voor Schieoevers, De Kop van de Buitenhof en Stationsgebied Delft Campus. Het Rijk heeft de eerste twee aanvragen onder voorwaarden goedgekeurd. Voor Stationsgebied Delft Campus heeft het Rijk een nadere uitwerking gevraagd. Hoewel nog veel onduidelijk is over de randvoorwaarden en de mate van cofinanciering is dit een belangrijke stap en een mogelijkheid om de ontwikkelingen in beide gebieden verder vorm te geven en uit te voeren. Verstedelijkingsalliantie De Verstedelijkingsalliantie is een samenwerkingsverband van acht gemeenten langs de spoorlijn Leiden-Dordrecht (met aftakking naar Zoetermeer), de provincie Zuid-Holland en de MRDH. Doel is de ontwikkeling van de binnenstedelijke locaties te versnellen die gekoppeld zijn aan de investering in het OV-netwerk. Schieoevers is een van die locaties. De (onder voorwaarden) toekenning van de versnellingsgelden aan Delft is een resultaat van onder meer deze alliantie. Wij werken nu samen met de alliantie en het Rijk aan de actualisatie van het verstedelijksakkoord. Schieoevers Geruime tijd wordt er nu gewerkt aan de ambitie om Schieoevers Noord te ontwikkelen naar een levendig, gemengd werk- en woongebied. Hiervoor zijn al diverse besluiten genomen. Deze besluiten hebben als doel Schieoevers Noord te transformeren naar de plek in Delft waar werken én wonen, doen én denken, maken en leren samen komen.
De ambitie van het ontwikkelplan is om de ruimte op Schieoevers Noord beter te benutten en het gebied te transformeren tot een onderscheidend stedelijk gebied dat intensief gebruikt wordt, met een mix van werken en wonen en een hoge mate van levendigheid en met aandacht voor een gezonde werk- en leefomgeving. Conform het ontwikkelplan worden tot 2030 drie deelgebieden tot ontwikkeling gebracht: Kabeldistrict, Nieuwe Haven en Stationsgebied. Voor de eerste twee deelgebieden is een bestemmingsplan in wording. Voor het derde gebied (stationsomgeving) is een gebiedsvisie in de maak, als basis voor de verdere ontwikkeling. Voor dit gebied volgt later een bestemmingsplanwijziging. Afhankelijk van de besluitvorming over het bestemmingsplan voor Kabeldistrict en Nieuwe Haven in het najaar van 2022, zal dit voor 2023 leiden tot de volgende activiteiten: • Start van de woningbouw in Kabeldistrict en Nieuwe Haven. • Voorbereiding van de aanbesteding voor de Gelatinebrug.
• Start van de verbreding van de Schie Afhankelijk van besluitvorming over de gebiedsvisie voor het Stationsgebied zal dit leiden tot de volgende activiteiten: • Vaststellen businesscase • Aanvraag voor aanvullende middelen • Aangaan van anterieure overeenkomsten • Start bestemmingsplanprocedure Schieoevers bovenwijkse voorzieningen Voor de beoogde ontwikkeling en transformatie van Schieoevers Noord investeren we in bovenwijkse voorzieningen. Het betreft dan voornamelijk aansluitingen (onder meer langzaam verkeer en groen). Deze investeringen bekostigen we gedeeltelijk met cofinanciering en bijdragen van ontwikkelaars. Investeringen in voorzieningen als onderwijs en andere maatschappelijke en culturele voorzieningen maken geen onderdeel uit van de businesscase. Deze worden apart geraamd in bijvoorbeeld het IHP (zie programma Samenleven, onderwijs en cultuur). Nieuw Delft De ambitie voor Nieuw Delft is om een economisch vitale en levendige stadswijk te realiseren. Dit vereist onder meer een mix aan (bijzondere) functies die het gebied een eigen inkleuring geven en die mensen naar het gebied kunnen trekken.
Het programma voor Nieuw Delft behelst het ontwikkelen en realiseren van woningbouw, niet-woonfuncties (waaronder publieke functies, kantoren, horeca en detailhandel), het realiseren van een stadspark op het dak van de spoortunnel en het inrichten van de openbare ruimte (beide inclusief overdracht in beheer naar de gemeentelijke beheerorganisatie) in de drie nieuwe buurten: de Coendersbuurt, het Van Leeuwenhoekkwartier en de Abtswoudse Hof. In 2023 wordt naar verwachting gestart met het laatste gebouw in het noordelijk deel van Nieuw Delft. Ook zal het eerste
Beleidsbegroting / Goed wonen
52
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
deel van het park worden opgeleverd. In het zuidelijk deel van het plan zijn op veel plekken bouwactiviteiten gaande en wordt voor de laatste te ontwikkelen velden de planontwikkeling gestart. Transformatie Reinier de Graafbuurt en De Kop van de Buitenhof In de Reinier de Graafbuurt wordt volop gebouwd aan het project Bethelpark. Voor de volgende fase wordt de nieuwbouw voor Basalt, de Maurice Maeterlinckschool en woningbouw in de Juniusbuurt voorbereid. Hiertoe is een stedenbouwkundig masterplan voor De Kop van de Buitenhof opgesteld en stellen we een visie voor de openbare ruimte voor het hele gebied op. Op basis van deze plannen werken we in 2023 aan een ontwikkelstrategie en grondexploitatie waarin we alle gemeentelijke kosten en opbrengsten voor de realisatie van de ambities uit de vastgestelde gebiedsvisie inzichtelijk maken. Op deze wijze kunnen we integraal sturen op de samenhang binnen het gebied. Wijkversterkingsopgave Gillis/Delfia De wijkversterkingsopgave Gillis/Delfia is onderdeel van de programmatische aanpak Buitenhof en Voorhof. Het herijkte ambitiedocument en de knoppennotitie geven aan hoe de businesscase haalbaar kan worden gemaakt. De samenwerkingsovereenkomst wordt begin 2023 getekend. De selectie voor de gebiedsontwikkelaar start in het voorjaar van 2023.
Andere locaties Naast de grote gebiedsontwikkelingen Nieuw Delft, Schieoevers en De Kop van de Buitenhof zijn er nog andere bouwplannen in uitvoering. In de Professor Schoemaker Plantage is de laatste fase in uitvoering, inclusief de aanleg van het park. De Haringlocatie is in uitvoering en wordt eind 2023 opgeleverd. Voor Gele Scheikunde zal in 2023 de bestemmingsplanprocedure worden doorlopen, waarna eind 2023 de uitvoering kan starten. Bij de overige projecten stellen we via anterieure overeenkomsten kaders voor de ontwikkeling, met name de woningbouw en de economische en maatschappelijke functies. Verder faciliteren we het mogelijk maken van de ontwikkeling door middel van het doorlopen van de bestemmingsplanprocedures. Zo zullen ook naar verwachting de Panjo-locatie en de Staal in 2023 in uitvoering komen. Extra studentenwoningen Met de TU Delft en DUWO bekijken we op welke locaties in Delft en in gemeenten in de directe omgeving we de extra studentenwoningen willen bouwen, welke (rijks)middelen daarvoor nodig zijn en wat daarbij de rol van de gemeente is. Bevordering gerichte doorstroming van senioren in Delft zijn bij corporaties seniorenmakelaars actief binnen de sociale huursector. De rol van de seniorenmakelaars zal worden uitgebreid naar de particuliere sector.
Huisvesting statushouders De huisvestingstaakstelling statushouders vullen we ook in 2023 zo goed mogelijk in. Het is Delft de afgelopen jaren altijd gelukt aan de taakstelling te voldoen. De verhoogde taakstelling sinds 2021 in combinatie met de krappe woningmarkt maakt dat het steeds moeilijker wordt de taakstelling te halen. In 2023 zullen we met een blijvend hoge taakstelling te maken krijgen. Dit probleem speelt in alle gemeenten in Nederland. In overleg met woningcorporaties zoeken we naar alternatieve huisvestingsmogelijkheden, waaronder flexwoningen, woningdelen en het blijven zoeken naar panden waar tijdelijke invulling met wonen mogelijk is. Woonoverlast tegengaan We zetten de huidige aanpak voort met onze partners. We borgen de werkwijze die gaandeweg ontwikkeld is en kijken naar kansen voor verbetering. We vergroten de bekendheid van het meldpunt van 47% nu naar 80 in 2026 (2023: 55%) in combinatie met het streven van maximaal 1 melding per dag (=365 meldingen per jaar).
Beleidsbegroting / Goed wonen
53
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Dakloosheid voorkomen via uitbouw van het concept Housing First We zetten de lijn van het Housing First principe voort: het eerst bieden van een stabiele woonsituatie is de basis voor verdere zorg en begeleiding. Dat vergt maatwerk en een gezamenlijk sluitend netwerk van woon- en zorgpartners. In regionaal verband werken we in het kader van Housing First via het Leger des Heils en Limor aan flexwoningen voor dreigend daklozen en Housing First plekken voor daklozen. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is verplaatst naar 1 januari 2023. Het uitstel van de wet is onder andere ingegeven door het nog onvoldoende functioneren van de ICT-systemen. Uitstel biedt de gemeentes meer tijd om met de ketenpartners te oefenen in een werkend stelsel. Het Rijk heeft met de bestuurlijke partners afgesproken dat zij zullen zoeken naar oplossingen voor financiële knelpunten en dat financiële compensatie daarbij een optie is. Daar zijn op dit moment geen nadere toezeggingen op gedaan. Als uitgangspunt is vastgesteld dat de Omgevingswet budgetneutraal moet kunnen worden ingevoerd in een periode van tien jaar. Onzekerheid blijft bestaan over de daadwerkelijke uitvoering en mogelijke aanpassingen als gevolg van de eerste oefeningen met de ketenpartners. Uitstel van de invoering heeft vooralsnog geen invloed op de begroting.
Fysieke leefomgeving De invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging brengt geleidelijk een verandering van het werk met zich mee, bijvoorbeeld door het bijbehorende ketenproces te optimaliseren. Het reguliere werk vindt plaats conform het uitvoeringsbeleid voor toezicht en handhaving. Er wordt daarbij met name gelet op: gezondheid, constructieve en/of brandveiligheid. Naast het reguliere werk gaat onder andere de herontwikkeling van de Marcushof en Schieoevers van start. Op het gebied van de aanpak en het voorkomen van woon- en studentenoverlast wordt de samenwerking met handhaving nog verder verbeterd. Dit doen we mede door informatiegestuurd te werken. Hierdoor zetten we beschikbare middelen steeds efficiënter in.
3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)
Begroting 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Baten 81 Ruimtelijke ordening 82 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 83 Wonen en bouwen Baten
-0 14.724 3.444 18.168
-0 14.314 3.830 18.144
-0 6.802 3.830 10.631
-0 3.274 3.830 7.103
Lasten 03 Beheer overige gebouwen en gronden 81 Ruimtelijke ordening 82 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 83 Wonen en bouwen Lasten
-9 4.756 15.204 6.522 26.473
-1 4.516 14.602 6.665 25.783
-1 4.401 7.189 6.667 18.256
-1 3.979 3.605 6.667 14.250
Saldo Goed wonen
-8.305
-7.639
-7.626
-7.147
Goed wonen
Beleidsbegroting / Goed wonen
54
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Overzicht mutaties Begroting 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Goed wonen Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2022-2025
-5.944
-5.542
-5.539
-5.340
Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2022 ARB 3 - 2021 ARB 1 - 2022 Kaderbrief 2022
-100 -184 -1.058
-249 -1.058
-249 -1.058
-249 -1.033
Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Actualisatie MPG Bestaand beleid - Invoer WKB Bestaand beleid - Realistisch ramen Bestaand beleid - stadsbouwmeester Actualisatie kostenverdeling Herijking investeringsplanning Coalitieakkoord Voorziening omgevingsvergunningen Innovatie district Delft
-98 11 -300 -177 -125 -282 188 -250 214 -200
-92 128 -300 -190 -125 -289 472
-90 254 -300 -190 -125 -290 355
-84 268 -300 -190 -125 -291 391
-194 -200
-194 -200
-194
-8.305
-7.639
-7.626
-7.147
(bedragen × € 1.000)
Totaal - Goed wonen
Toelichting op de mutaties Actualisatie MPG De actualisatie van het MPG 2022 heeft geleid tot de gemelde mutaties in het overzicht. Bestaand beleid - Invoer WKB Door de invoering van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen zullen de taken die de gemeente aan de voorkant had (technische toetsing) voor CC1-aanvragen* komen te vervallen. De gemeente wordt verplicht de meldingen per bouwplan te registreren en ondersteuning te bieden aan de kwaliteitsborgers met onder meer handhaving. De kosten die voortvloeien uit de nieuwe taken mogen we niet ten laste brengen van het legestarief. De aanname hierbij is inwerkingtreding van de wkb op 1 januari 2023 zoals aangekondigd door de minister. De Eerste Kamer moet hierop nog het definitief akkoord geven. Bestaand beleid - Realistisch ramen In het kader van realistisch ramen zijn afgelopen jaarrekeningen geanalyseerd op structurele verschillen tussen raming en realisatie. Tevens is een aantal technische correcties verwerkt. Naar aanleiding van de analyse zijn meerkosten geraamd voor de administratieve en juridische kosten voor het verlenen van huisvestingsvergunningen en voor bouw & bijzonder onderzoek. Bestaand beleid - stadsbouwmeester Delft staat voor flinke opgaven waarbij we alert zijn op de omgevingskwaliteit.
De grote vraag naar woonen werkruimte moeten we combineren met uiteenlopende vraagstukken als circulariteit, natuurinclusiviteit, klimaatadaptatie, energietransitie en stevige veranderingen op het gebied van mobiliteit en openbare ruimte. Ook is in de afgelopen raadsperiode een begin gemaakt met stedelijk programmeren, waarbij de ontwikkeling tot een volwaardige werkwijze nog aandacht behoeft. Een stadsbouwmeester kan de samenhang tussen deze opgaven stimuleren en bewaken. De inzet van de stadsbouwmeester resulteert in onafhankelijk advies (zowel gevraagd als ongevraagd) aan de stad, gemeenteraad, college en overige partijen. Het voorstel is om de huidige situatie voort te zetten in de komende jaren. Coalitieakkoord In het jaar 2023 zijn nieuwe posten voor Wonen (totaal € 0,25 miljoen + p.m.) opgenomen:
Beleidsbegroting / Goed wonen
55
Programma-begroting 2023-2026
• • •
Versie: 14-11-2022
€ 0,10 miljoen: Verkenning betaalbare koop € 0,11 miljoen: Huurteam € 0,04 miljoen: Seniorenmakelaar, uitbreiding particuliere sector
Nog niet bekend is wat de opgave zal zijn die volgt uit de in 2023 door de gemeenteraad vast te stellen Woonvisie 2023-2027 en de Nationale Woon- en Bouwagenda. Voorziening Omgevingsvergunning Op basis van de geraamde kostendekkendheid van de leges omgevingsvergunningen is de dotatie aan de egalisatievoorziening aangepast. Innovatiedistrict Delft In 2022 is de ontwikkelvisie “Toekomstperspectief Innovatiedistrict Delft” opgesteld. In 2023 wordt het Toekomstperspectief uitgewerkt tot een uitvoeringsprogramma met projecten die gezamenlijk worden opgepakt. Ook wordt een kwartiermaker aangesteld en wordt de samenwerkingsstructuur geformaliseerd. Voor deze programmatische aanpak is een programmabudget begroot van € 200.000 in de jaren 2023, 2024 en 2025.
Beleidsbegroting / Goed wonen
56
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Schone en veilige stad 1 Wat willen we bereiken? Beheer en onderhoud openbare ruimte In het kader een gezonde leefomgeving, zetten we de kwaliteit van de leefomgeving centraal. De kwaliteit van de (binnen-)stad verbetert door het opknappen van de openbare ruimte en verfraaiingen. Daarmee werken we aan het verhogen van de kwaliteit op basis van de Beheervisie Openbare Ruimte 2019. Het beheer en onderhoud heeft als doel het in stand houden van een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte. In de Beheervisie Openbare Ruimte 2019 zijn de ontwikkelingen en belangrijke uitgangspunten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte opgenomen en zijn de onderhoudsniveaus vastgelegd. Het niveau van onderhoud is vastgesteld op de ondergrens van duurzaam technische instandhouding (CROW-niveau 'C') waarbij we kapitaalvernietiging voorkomen. Het merendeel van de stad onderhouden we op niveau 'C', met uitzondering van de binnenstad en het Agnetapark, die op niveau 'B' worden onderhouden. Voor wegen, civiele kunstwerken, groen en water en openbare verlichting zijn specifieke beheerplannen vastgesteld. Deze dienen in 2023 geactualiseerd te worden. Voor verkeersregelinstallaties is een recent vastgesteld beheerplan beschikbaar. We werken aan nieuwe beheerplannen voor straatmeubilair en bebording, speeltoestellen en schoon.
De uitwerking van de zorgplichttaken voor hemel-, grond- en vuilwater zijn opgenomen in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026 (vGRP). De beheerplannen en het vGRP geven een meerjarige doorkijk naar het actuele en geprognotiseerde onderhoud. De nota Kapitaalgoederen geeft de doorkijk op de (middel-)lange termijn. In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen lichten we een en ander nader toe. Veiligheid We leveren een actieve bijdrage aan een veilig en aantrekkelijk woon- en leefklimaat in Delft. Bewoners, bezoekers en mensen die in Delft werken, kunnen zich vrij bewegen in een prettige leefomgeving en worden niet belemmerd door criminaliteit en onveiligheid. De basis is vertrouwen, verantwoordelijkheid en initiatief van mensen zelf en vanzelfsprekend handhaven waar nodig. We werken samen met inwoners, sociale partners en partners in het veiligheidsdomein en het fysieke domein. We weten wat er speelt en zijn daardoor in staat om onze inzet goed te richten. In 2023 streven we ernaar dat het aantal misdrijven verder afneemt en is het onze inzet dat de jeugdcriminaliteit, mede door het aantrekken van aanvullende middelen van aanvullende middelen waarover we met de Rijksoverheid in gesprek zijn, in deze collegeperiode gaat dalen. In de coronatijd is het veiligheidsgevoel in een aantal buurten verbeterd; we streven ernaar dit vast te houden.
Verder zetten we stevig in op versterking van de Delftse aanpak tegen ondermijning.
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
57
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Overzicht beleidsindicatoren Schone en veilige stad Stand: JR 2021 % Tevreden bewoners over openbare ruimte % Voelt zich veilig in de buurt Veiligheidsindex: misdrijven Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten
77% 89% Index 12%
Streven: PB 2023 78% 89% -2% 12%
Streven: 2030 85% 90% -5% 11%
Toelichting op de beleidsindicatoren % Tevreden bewoners over de openbare ruimte De indicator '% Tevreden bewoners over de openbare ruimte' is een indicator die door meting (DIP) gescoord wordt. Het percentage voor de indicator Tevreden bewoners betreft de scores neutraal, tevreden en zeer tevreden bewoners over de openbare ruimte. % Voelt zich veilig in de buurt De indicator % Voelt zich veilig in de buurt is een indicator die wordt gemeten in de Omnibusenquête. Het percentage voor het aantal deelnemers aan de Omnibus betreft de positieve beantwoording van de vraag “voelt u zich veilig in de buurt”. Veiligheidsindex: misdrijven De veiligheidsindex is aan het begin van de periode 100. Als de veiligheidsindex stijgt, naar bijvoorbeeld 102, dan neemt de criminaliteit toe. Als de veiligheidsindex zakt naar 98, dan neemt de criminaliteit af. We streven dus naar een afname van de criminaliteit in 2023: van 100 naar 98. Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten De indicator Jeugdcriminaliteit is een indicator die uit het incidentenregistratiesysteem van de politie komt en het aandeel minderjarigen weergeeft in het totale aantal geregistreerde verdachten. NB: we zijn met de Rijksoverheid in overleg om aanvullende middelen te verkrijgen ter preventie van jeugdcriminaliteit, met de inzet dat het percentage jeugdcriminaliteit in deze collegeperiode gaat dalen.
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
58
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
2 Wat gaan we ervoor doen? Beheer en onderhoud openbare ruimte Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een samenspel tussen inrichting, beheer en gebruik. Wanneer deze elementen in balans zijn, wordt de openbare ruimte als prettig ervaren: de beleving is goed. Wanneer er een disbalans is tussen deze elementen, merken de gebruikers van de openbare ruimte dit en ervaren ze de openbare ruimte als minder prettig. In het reguliere onderhoud spelen we in op de directe leefomgeving en de beleving van de openbare ruimte. We zorgen voor schone straten, het inzamelen van huishoudelijk afval, het verwijderen van onkruid, het laten branden van verlichting en het in orde zijn van de speelplekken. Door dit te beheren, dragen we onder andere bij aan het element beheer vanuit de 'driehoek van beheer'. Met het groot onderhoud zorgen we ervoor dat de openbare ruimte de functie kan blijven vervullen en dat de beoogde levensduur behaald kan worden. Werkzaamheden die hieraan bijdragen zijn onder meer regeneratiesnoei, herstraatwerkzaamheden en groot onderhoud aan parken.
Bij het vervangen van openbare ruimte ontstaat de mogelijkheid om te kijken naar de inrichting, en die weer te laten aansluiten op het gebruik van de openbare ruimte. Vanuit de ‘gevel tot gevel’-budgetten gecombineerd met budgetten uit de beheerplannen kunnen we wijken integraal vernieuwen. Tijdens deze werkzaamheden is ook aandacht voor klimaatadaptatie, het groener inrichten en 30km-zones. Ook de aanpak van hittestress en het toekomstbestendig maken van de openbare ruimte komen hiermee binnen handbereik. Watergerelateerde klimaatmaatregelen kunnen we meenemen bij werkzaamheden en zijn onderdeel van de rioolheffing. In 2023 zetten we specifiek in op de volgende werkzaamheden: Vergroenen openbare ruimte We zetten stevig in op het vergroenen van de stad in deze collegeperiode. We doen dan niet alleen bij reeds geplande projecten zoals de rioolvervanging in de Voorhof maar ook in de bestaande stad. We maken in 2023 € 300.000 extra vrij voor kleinschalige, groene initiatieven op locaties waar we als gemeente de komende jaren niet aan de slag gaan. Dit kunnen ook initiatieven zijn vanuit de bewoners. Zo versnellen we de vergroening van onze stad. In eerste instantie doen we dit met incidentele middelen
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
59
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
(€ 300.000 voor realisatie en capaciteit); de benodigde dekking hiervoor is aanwezig in de reserve Openbare ruimte. Voor de aanpak vanaf 2024 volgt een voorstel in de Kadernota 2023. Ophoging openbare ruimte en vervangen riolering In het beheerplan Wegen is budget opgenomen voor het ophogen van sterk verzakte buurten en straten in onder andere Tanthof. Tegelijkertijd moet het riool in Tanthof op verschillende locaties vervangen worden. Met het beschikbaar stellen van het 'gevel tot gevel'-budget is het mogelijk om deze werkzaamheden gevel tot gevel uit te voeren. We zijn gestart met het voorbereiden van de rioolwerkzaamheden in Voorhof die in 2024 en verder uitgevoerd moeten worden. In 2022 starten we met de voorbereiding van rioolwerkzaamheden in Buitenhof die vanaf 2024 uitgevoerd moeten worden. In 2023 zijn we halverwege de rioolvervanging in Hof van Delft. In Westerkwartier starten we met de laatste fase van de rioolvervanging. Aanleg glasvezel De eerste glasvezelkabels zijn in 2021 aangelegd. De gemeente blijft met de partijen die de kabels leggen in overleg om dit vorm te geven en voor zover mogelijk de overlast voor bewoners en bedrijven te beperken. Over de aanleg van kabels en leidingen heffen we leges. Daarnaast is er ook sprake van een degeneratievergoeding voor herstelwerkzaamheden aan de openbare ruimte.
Gelet op de omvang van de werkzaamheden en de doorlooptijd is de verwachting dat de degeneratiekosten (inkomsten) hoger zijn dan op dit moment geprognotiseerd. De degeneratievergoeding wordt in de voorziening degeneratie gestort, zodat de komende jaren gefaseerd het herstel van de openbare ruimte kan plaatsvinden. Renovatie Kanaalweg De herinrichtingswerkzaamheden worden opgestart en uitgevoerd nadat de nutspartijen klaar zijn. De verwachting is dat het project in 2023 voltooid wordt. Diverse werkzaamheden aan civiele constructies In 2023 gaan we op veel verschillende plekken in de stad werkzaamheden uitvoeren aan de civiele constructies. Onder civiele constructies vallen onder andere bruggen en kades. Zo moet onder andere de kade langs het Oosteinde en de Gasthuislaan opgeknapt worden, knappen we de Lepelbrug, Oudemanhuisbrug en de bruggen in de Delftse Hout op. Naar verwachting maken we ook een start met het opknappen van de Hoogbrug. Vervanging aanlichting Oude Kerk De sfeerverlichting van de Oude Kerk is aan het einde van de levensduur. In 2023 wordt de sfeerverlichting vervangen. Watergerelateerde klimaatmaatregelen Vanuit het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan is budget beschikbaar gesteld voor watergerelateerde klimaatmaatregelen. In 2023 werken we hiermee aan het klimaatadaptiever maken van de openbare ruimte.
Dierenwelzijn Dierenwelzijn is een thema dat veel mensen belangrijk vinden. Dieren hebben daarnaast ook wettelijk recht op bescherming en op goede behandeling. De gemeente Delft wil het welzijn van dieren bevorderen. Dat doen wij onder andere door de dierenambulance, streekdierentehuis 't Julialaantje en de wildopvang financieel te ondersteunen. Daarnaast hebben we als taken: bevorderen van de samenwerking tussen de verschillende dierenwelzijn organisaties -en instanties, reguliere advisering en beleidsvorming op ad hoc vragen over dierenkwesties en voorlichting omtrent dierenwelzijn. Openbare orde en veiligheid Door de eigen verantwoordelijkheid, weerbaarheid en burgerbetrokkenheid te vergroten en het nemen van preventieve maatregelen dringen we het aantal slachtoffers van criminaliteit verder terug en dragen we bij aan de verbetering van het veiligheidsgevoel van alle Delftenaren. Bij het streven naar handhaving van het veiligheidsgevoel van alle Delftenaren zal er ook aandacht zijn voor safe streets. Daarnaast blijft
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
60
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
er veel aandacht voor de aanpak van overlast en gaan we gericht inzetten op het nieuw geprioriteerde thema gedigitaliseerde criminaliteit. Tot slot zetten we nog meer in op de aanpak van ondermijning en jeugdcriminaliteit. Ten aanzien van de high impact crimes (HIC) zien we de afgelopen jaren een structurele daling. De aanpak van HIC wordt onderdeel van het reguliere beleid om op die manier meer ruimte te maken voor de nieuwe prioriteiten. Veiligheid is niet alleen een taak voor politie, brandweer en gemeente. De stad kan niet zonder de eigen inbreng van burgers, ondernemers en instellingen. Als gemeente werken we daarom nauw samen met diverse partners in de stad. Ondermijning De aanpak op ondermijning kent diverse pijlers: momenteel zetten we extra in op het versterken van onze informatiepositie via een Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK), het voorkomen van jonge aanwas (jeugdpreventie), het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid en het versterken van de weerbaarheid van de gemeente. Het VIK is operationeel en de doorontwikkeling van de bestuurlijke aanpak op ondermijning is een voortdurende inspanning. In lijn met regionale afspraken werken we binnen de ondermijningsaanpak het thema mensenhandel verder uit. Overlast We blijven inzetten op het voorkomen en bestrijden van de verschillende vormen van overlast.
De focus zal daarbij liggen op de vormen die uit de overlastanalyse het meeste naar voren zijn gekomen. Het gaat om jeugdoverlast, (woon)overlast door studenten, overlast door drugshandel en overlast door personen met verward gedrag. Radicalisering, extremisme en polarisatie De gemeente zet preventief en repressief in op het tegengaan van radicalisering, extremisme en polarisatie. In de districtelijke integrale aanpak sluiten we aan op de risico’s vanuit het landelijke dreigingsbeeld. Daarnaast zal er extra aandacht zijn voor maatschappelijk ongenoegen. Jeugdcriminaliteit Preventief ligt de focus op het voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit. We zetten de deelname aan de pilot dealbreakers voort met als insteek dit structureel te borgen in onze aanpak. Daarnaast zetten we in op de doorontwikkeling van de Persoonlijke Aanpak Delft (PAD). Tot slot intensiveren we de regionale samenwerking rond de groepsaanpak. Gedigitaliseerde criminaliteit Gedigitaliseerde criminaliteit is een nieuwe prioriteit waar we de komende jaren extra op gaan inzetten. De focus ligt daarbij op het creëren van bewustwording en het weerbaarder maken van de kwetsbare groepen. Op die manier willen we dat het aantal delicten afneemt. Crisisbeheersing We ontwikkelen de gemeentelijke crisisorganisatie verder door.
Door het invoeren van gemeentelijke teams incidentbestrijding zijn we in staat om niet alleen bij incidenten zoals brand of wateroverlast effectief te reageren, maar ook bij bijvoorbeeld illegale lozingen op het riool, maatschappelijke onrust en andere domein-overstijgende incidenten. We investeren in uitgebreidere planvorming en opleidingen en trainingen voor de medewerkers. De Veiligheidsregio Haaglanden verricht haar taken (zoals advisering over brandveiligheid en voorbereiding en uitvoering van brandweerzorg en regionale crisisbeheersing en bevolkingszorg) voor de gemeente Delft.
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
61
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)
Begroting 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Baten 12 Openbare orde en veiligheid 21 Verkeer en vervoer 57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 63 Inkomensregelingen 72 Riolering 73 Afval 75 Begraafplaatsen en crematoria Baten
68 500 36 30 14.253 17.735 111 32.732
68 500 36 30 14.392 17.735 111 32.871
68 500 36 30 14.573 17.735 111 33.052
68 500 36 30 14.790 17.735 111 33.269
Lasten 11 Crisisbeheersing en brandweer 12 Openbare orde en veiligheid 21 Verkeer en vervoer 57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 63 Inkomensregelingen 72 Riolering 73 Afval 74 Milieubeheer 75 Begraafplaatsen en crematoria Lasten
8.320 6.131 12.926 5.846 1.715 11.574 13.964 33 118 60.627
8.320 5.989 13.784 5.657 1.715 11.715 13.981 33 106 61.300
8.320 5.993 14.674 5.829 1.715 11.944 13.986 33 106 62.600
8.320 5.998 15.826 5.908 1.715 12.271 13.986 33 106 64.163
Saldo Schone en veilige stad
-27.895
-28.429
-29.548
-30.893
Schone en veilige stad
Onderstaande tabel laat voor 2023 de onderverdeling van de gesloten circuits Reiniging en Riolering zien. De baten en lasten zijn de tabel niet in evenwicht. Dit komt doordat de toegerekende kosten voor overhead, btw en perceptiekosten niet op dit taakveld zijn geraamd. In de paragraaf Lokale heffingen lichten we dit nader toe. (bedragen × € 1.000)
Baten / ontrekkingen
Lasten / stortingen
Saldo
Afvalinzameling en verwerking 63 Inkomensregelingen 73 Afval
17.735
1.422 13.964
-1.422 3.771
Riolering 63 Inkomensregelingen 72 Riolering
14.253
257 11.574
-257 2.679
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
62
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Overzicht mutaties Begroting 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Schone en veilige stad Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2022-2025
-26.381
-26.820
-27.238
-27.515
Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2022 ARB 2 - 2021 ARB 3 - 2021 ARB 1 - 2022 Kaderbrief 2022
-41 18 -405 -459
-44 18 -405 -459
-39
-40
-405 -459
-405 -459
-268 -48 -244 196 -59 136
-268 -48 -476 111 -59 133 -56 414 -470
-268 -48 -749 111 -59 133 -112 55 -470
-268 -48 -1.394 111 -59 131 -168 -309 -470
-28.429
-29.548
-30.893
(bedragen × € 1.000)
Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Meicirculaire 2022 Areaaluitbreiding Actualisatie kostenverdeling Bestaand beleid - Realistisch ramen Actualisatie riolering en reiniging Openbare verlichting - vervanging kabels en armaturen Herijking investeringsplanning Ondermijning Coalitieakkoord
Totaal - Schone en veilige stad
400 -590 -150
-27.895
Toelichting op de mutaties Areaaluitbreiding Voor de areaaluitbreiding houden we in deze begroting rekening met: • Groei van de stad Door binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen neemt het te onderhouden areaal toe. Tot nu toe is rekening gehouden met extra kosten voor Nieuw Delft, de Schoemaker Plantage, de Gelatinebrug en Station Campus. In deze begroting is het financieel kader dat voor areaaluitbreiding is opgenomen in de Kaderbrief 2022 verder geconcretiseerd en zijn middelen opgenomen voor de openbare ruimte, toezicht & handhaving en interne dienstverlening (inclusief KCC) (in totaal € 21.000). In de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen is het complete overzicht van de middelen voor areaaluitbreiding opgenomen. De kosten van toezicht & handhaving stijgen als gevolg van een toename van het aantal inwoners en bedrijven. De druk op de openbare ruimte zal toenemen, wat een geleidelijke toename van de noodzakelijke handhavingscapaciteit met zich meebrengt. Voor 2023 betreft dit een formatieuitbreiding van 1,13 fte. • Arboretum / Heempark / Hertenkamp Tijdens de bezuinigingen in de periode 2010-2014 is ervoor gekozen het volledige beheer en onderhoud van zowel het hertenverblijf in het Hertenkamp als de onderhoudswerkzaamheden van het Arboretum/Heemtuin zonder overdracht van budget onder te brengen bij derden.
Zo werd het hertenverblijf ondergebracht bij BuytenDelft en de werkzaamheden in het Arboretum/Heempark onder aansturing vanuit de Papaver, verricht door derden. Inmiddels heeft BuytenDelft aangegeven het beheer en onderhoud van het hertenverblijf per direct terug te moeten geven. Bij het Arboretum / Heempark stuurt de gemeente de vrijwilligers aan, als gevolg van de verzelfstandiging van de Papaver. Op dit moment is een te laag (afnemend) aantal vrijwilligers beschikbaar. Hierdoor zal veel van het werk worden uitgevoerd door onze aannemers van het integrale bestek. Om in de toekomst deze belangrijke groenelementen te kunnen behouden, is het noodzakelijk dat er budget beschikbaar is voor het beheer en onderhoud van deze gebieden ( € 195.000).
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
63
Programma-begroting 2023-2026
•
Versie: 14-11-2022
Beheerplan VRI (software) Als gevolg van de technologische ontwikkelingen zijn nieuwe verkeersregelinstallaties (vri) intelligente verkeersregelinstallaties. De jaarlijkse kosten van deze intelligente verkeersregelinstallaties zijn hoger dan traditionele verkeersregelinstallaties (€ 70.000).
Bestaand beleid - Realistisch ramen In het kader van realistisch ramen zijn afgelopen jaarrekeningen geanalyseerd op structurele verschillen tussen raming en realisatie. Tevens is een aantal technische correcties verwerkt. Actualisatie riolering en reiniging De baten en lasten van de onderdelen riolering en reining zijn geacualiseerd. Hierbij is ook rekening gehouden met de mogelijkheid de kosten te dekken binnen de gesloten circuits. Een onderdeel van de opgenomen voor actualisatie is ook het onderstaande aspect (kostentoerekening Uitvoering en tractie). Kostentoerekening Uitvoering en tractie In de gesloten circuits Afval en Riolering is een aantal indirecte kosten opgenomen voor werkzaamheden van afdelingen en materieel. In de praktijk blijkt dat deze afdelingen geen werkzaamheden verrichten voor de betreffende gesloten circuits, het materieel wordt ingezet binnen andere assets. De mutaties zijn als volgt: voor Groen € 165.000 en Verkeer en vervoer € 179.000. Hierdoor moet de kostentoerekening van de afdelingen en voor het materieel worden aangepast. Deze administratief-technische aanpassing zorgt voor een verschuiving van de kosten van de gesloten circuits naar het algemene deel van de gemeentelijke begroting. In de actuele kosten van de gesloten circuits zijn deze wijzigingen doorgevoerd.
Openbare verlichting - vervanging kabels en armaturen In het huidige beheerplan Openbare verlichting was geen budget opgenomen voor de vervanging van de kabelinfrastructuur. Als gevolg van toegenomen werkzaamheden in de ondergrond is het alsnog wenselijk hiervoor € 600.000 (structurele investering) beschikbaar te stellen. Daarnaast is het, als gevolg van Europese regelgeving, niet meer mogelijk een bepaald type lamp aan te schaffen vanaf 2024. Als gevolg hiervan moeten zowel de lamp als het armatuur vervangen worden. Dit vergt voor de jaren 2024 tot en met 2026 € 5.500.000 voor de vervanging van armaturen (dit betreft investeringsbudget). Ondermijning De Raad heeft met de unaniem aangenomen motie Ondermijn de onderwereld een duidelijk signaal gegeven over de urgentie en het belang dat zij hecht aan de bestrijding van ondermijning. Het college onderschrijft het grote belang hiervan en heeft vanaf 2023 € 470.000 (structureel) (en eenmalig €120.000 in 2023) opgenomen in de begroting.
Deze middelen zullen worden besteed aan de doorontwikkeling van het instrumentarium voor verbetering van de informatiepositie (VIK), uitbreiding van de analysecapaciteit, intensivering van de toetsing van vergunningaanvragen, uitbreiding van de juridische capaciteit, extra inzetten van het Bibob instrument, vergroten van de toezichtcapaciteit en inzetten op het vergroten van de weerbaarheid (trainingen). Bij het vaststellen van het Veiligheidsplan 2023-2026 ontvangt de raad informatie over de precieze invulling van deze reservering. Coalitieakkoord Aandachtspunten in 2023, die vanuit de reguliere begroting kunnen worden gefinancierd, zijn bewustwording over de risico’s van digitale veiligheid, aandacht en analyse voor safe streets en het zijn van een regenboogstad. De extra financiële middelen zetten we in op ondermijning en dan met name versterking van de weerbaarheid door de extra inzet van een vergunningsverlener voor bijzondere wetten (kwetsbaarheid verkleinen en toepassen functiescheiding) (€ 80.000) en het versterken van de informatiepositie door financiering van aanvullende analyse capaciteit (van de informatie uit het VIK) (€ 20.000). In het coalitieakkoord en het vijfpuntenplan is de wens opgenomen om de waterkwaliteit in de Grote Plas van de Delftse Hout te verbeteren. Hiervoor is een eenmalig bedrag opgenomen van € 50.000.
In 2023 willen we maatregelen nemen om de waterkwaliteit te verbeteren. Op dit moment wordt gedacht aan de uitbreiding van de drijvende waterplanten en er wordt gedacht aan het toepassen van mosselen. Het
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
64
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
uiteindelijke doel is de voedingsbodem voor de blauwalgen te verminderen en daarmee de waterkwaliteit te verbeteren. Reserves • Gedurende de coronacrisis is een achterstand ontstaan in het realiseren van de investeringen. Het is wenselijk om deze achterstanden weg te werken. Daarom wordt via de Najaarsrapportage 2022 € 2,24 miljoen onttrokken uit de Algemene reserve zodat we extra personele capaciteit kunnen inzetten om de achterstanden weg te werken. • Voor de ontwikkeling van 15.000 woningen en 10.000 banen in de stad moeten aanpassingen gedaan worden aan onder andere de openbare ruimte. Om de kosten hiervan te verhalen is de Nota Kostenverhaal vastgesteld. De kosten van de aanpassing van het riool worden vanuit de reserve Nota Kostenverhaal voorgefinancierd. In 2023 treffen we voorbereidingen om de capaciteit van gemaal Zuidplantsoen te vergroten en ook de capaciteit van het collecteurriool te vergroten.
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
65
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Overzicht investeringen
Investeringen
Toegekend bedrag
(bedragen × € 1.000) Schone en veilige stad Beheerplan civiele constructies- jaarschijf 2022 Beheerplan civiele constructies - jaarschijf 2023-2026 Bruggen Schie Beheerplan Wegen, jaarschijf 2022-2025 Beheerplan Wegen, jaarschijf 2023-2026 Noordeindseweg (BHP Wegen) Dijkhoornseweg Kanaalweg (BHP Wegen) Beheerplan groen en water - jaarschijf 2022 Beheerplan groen en water - jaarschijf 2023-2026 Beheerplan groen en water t.l.v. reserve jaarschijf 2020-2022 Beheerplan groen en water t.l.v. reserve jaarschijf 2023-2024 Vernieuwen riolen (GRP) Voorziening vernieuwen riolen (GRP) Beheerplan openbare verlichting - jaarschijf 2022 Beheerplan openbare verlichting - jaarschijf 2023-2026 Beheerplan openbare verlichting t.l.v. reserve - jaarschijf 2020-2022 Beheerplan openbare verlichting t.l.v. reserve - jaarschijf 2023-2024 Openbare verlichting - nieuwe armaturen en lampen Openbare verlichting - nieuwe kabels Uitplaatsing Stedin 2020-2024 t.l.v.
reserve Speelplekken - jaarschijf 2022 Speelplekken - jaarschijf 2023 - 2026 Verkeersvoorzieningen - jaarschijf 2022 Verkeersvoorzieningen - jaarschijf 2023-2026 Waterberging (tussen 2,5 en 5 miljoen euro) Waterberging (tussen 2,5 en 5 miljoen euro) - agenda Stadsvernieuwing - jaarschijf 2022 Stadsvernieuwing - jaarschijf 2023-2026 Steunpunt Delfgauw Bomenwijk (Vestia) Tractie - jaarschijf 2022 Tractie - jaarschijf 2023-2026 Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen t.l.v. reserve Schieoevers bovenwijkse voorzieningen t.l.v. reserve Voorzieningen - Schieoevers Poptahof Foreestplein t.l.v. reserve Projecten Tramlijn 19 Bijdrage projecten Tramlijn 19 Verplaatsen loswal en Gelatinebrug Verplaatsen loswal en Gelatinebrug cofinanciering Rioolinvesteringen kostenverhaal Totaal
Geplande realisatie t/m 2021
Fasering 2022
5.927 11.049 2.700 2.151 10.000 500 800 600 223
2023
2024
2025
2026
4.508
5.641
450
450
900
900
900
2.500
2.500
2.500
2.500
503
503
5.927
2.151 122 53 54
378 747 200 223
1.412
346 203
203
300
300
7.300 -7.300
7.300 -7.300
7.300 -7.300
7.300 -7.300
294
294
500
500
412
206
206
4.400
1.100
1.100
1.100
1.100
2.400 830 350 1.400 300
600 166
600 166
600
600
350
350
350
350
300
300
300
300
380
250
250
1.500
500
500
500
230 920 1.200 2.000 531 665
230 230
230
230
230
900
600
300
600 37.500 -37.500
8.300 -8.300
294
294
1.588 618
293
274
325
224 350 300
1.200 1.000
120
914 629
286 1.371 531
4.100 2.100 3.400 2.590 320 35.141 -3.422 13.376
150
115
200
200
1.000
1.000
1.000
1.100
500
500
500
150 31 617
2.366
741
4.484
3.956
2.500
1.425
3.500
2.525
18.509
22.678
23.358
10.730
500 74 289 30.370 -3.423 844
-4.280
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
3.352 -4.280
7.550 119.575
500
31.213
8.333
66
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Toelichting op de investeringen De investeringen zijn gebaseerd op de vigerende beheerplannen en het vGRP. Zie hiervoor ook de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen. Uitdaging bij de besteding van de investeringsgelden is onder andere de capaciteit. Het betreft hier zowel de arbeidsmarkt (juiste mensen op de juiste plek), als de beschikbare capaciteit op de markt (om projecten voor te bereiden en uit te voeren). Beheerplannen openbare ruimte en het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) In de afgelopen jaren zijn verschillende beheerplannen geactualiseerd. Voor de vervanging van de openbare ruimte zijn investeringen nodig conform de vastgestelde beheerplannen. In de bovenstaande tabel is de verdeling van de verschillende investeringen weergegeven. Geïntegreerd project Voorhof en Buitenhof De komende jaren worden tientallen miljoenen vanuit de Beheerplannen, het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan, de 'gevel tot gevel'-gelden geïnvesteerd in Buitenhof en Voorhof. Gelet op de omvang van de projecten en het belang is het wenselijk om deze twee geïntegreerde projecten als separate investeringen in de begroting op te nemen. Waterberging en stedelijke vernieuwing Het investeringsbudget waterberging zetten we in voor de creatie van waterberging in de openbare ruimte, waar mogelijk in combinatie met reguliere onderhoudswerkzaamheden of vervanging.
Op die manier wordt synergievoordeel behaald. Met het budget Stedelijke vernieuwing is het mogelijk om binnen projecten specifieke aanpassingen te doen, onder andere op basis van wensen van bewoners. Uitplaatsing Stedin Dit betreft de beëindiging van het medegebruik van de distributiestations voor aansteekpunten van openbare verlichting. Het budget voor de uitplaatsing Stedin is bestemd voor het verplaatsen van de aansteekpunten uit de stations van Stedin. Tractie Het betreft hier de beschikbare investeringsbudgetten voor de vervanging van de tractiemiddelen en de strooimiddelen. Als gevolg van de organisatieontwikkelingen is in onderzoek wat de mobiliteitsbehoefte is van de organisatie en op welke manier de tractiemiddelen hiervoor ingezet kunnen worden. Tramlijn 19 Onderdeel van het project Tramlijn 19 is de Sint Sebastiaansbrug. De brug is in 2020 opgeleverd en in gebruik genomen. Het project is daarmee afgerond. De aanleg van de tramlijn heeft vertraging opgelopen en staat nu gepland voor eind 2023. Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen Voor de gebiedsontwikkeling in de rest van de stad (bijvoorbeeld De Staal en Schoemaker Plantage) dekken we de kosten van aanpassingen aan bovenwijkse voorzieningen uit het investeringsbudget Openbare ruimte bovenwijkse voorzieningen.
Schieoevers bovenwijkse voorzieningen Voor de beoogde ontwikkeling en transformatie van Schieoevers investeren we in bovenwijkse voorzieningen. Het betreft dan voornamelijk aansluitingen (onder meer langzaam verkeer en groen). Deze investeringen bekostigen we gedeeltelijk met cofinanciering en bijdragen van ontwikkelaars. In de Programmabegroting 2020-2023 is een eerste investeringsbudget opgenomen van € 2,1 miljoen in 2020 en € 3,4 miljoen in 2023. In 2021 heeft op basis van de actuele programmaplanning herfasering van deze investeringen plaatsvinden. Bovenwijkse voorzieningen als onderwijs en of andere maatschappelijke en culturele voorzieningen maken geen onderdeel uit van de businesscase. Van Foreestplein In de Kuyperwijk liggen kansen voor vernieuwing en kwaliteitsverbetering van voorzieningen, openbare
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
67
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
ruimte en woningen. De ondernemers van het winkelcentrum werken samen aan verbetering van het winkelgebied aan de Van Foreestweg. De eerste fase is afgerond, in 2022 zijn we gestart met de oriëntatie op fase 2. Verplaatsen loswal en realisatie Gelatinebrug Vooruitlopend op de realisatie van de Gelatinebrug verplaatst de provincie Zuid-Holland de loswal. Na verplaatsing kan de Gelatinebrug gerealiseerd worden.
Beleidsbegroting / Schone en veilige stad
68
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
Gezonde en sociale stad 1 Wat willen we bereiken? Algemeen Wij werken aan een gezonde en sociale stad, met inzet op ontmoeting en preventie. Delftenaren moeten hier een gezonde omgeving hebben, waarin ze prettig en actief kunnen wonen, opgroeien en ouder worden. Een gezonde stad is een investering in gezonde en gelukkige mensen. Een waardevolle investering die in de toekomst de vraag naar extra zorg kan beperken. Overzicht beleidsindicatoren Gezonde en sociale stad Stand: JR 2021 Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+ % Eenzaamheid % Voelt zich vaak/soms gediscrimineerd
71% 52% 40% 11%
Streven: PB 2023 71% 50% 39% 10%
Streven: 2030 71% 45% 35% 5%
Toelichting op de beleidsindicatoren Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening We streven ernaar om het percentage van de jeugdhulptrajecten die in de verslagperiode zijn beëindigd, vast te houden in 2023 en later. Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+ We streven ernaar de eenzaamheid onder ouderen te verkleinen met 2% tijdens deze bestuursperiode. % Eenzaamheid We streven naar het verlagen van het percentage eenzaamheid per 2030 met 5%.
2 Wat gaan we ervoor doen? Delft Support In 2023 zal Delft Support als toegangspoort van de Wmo en gedeeltelijk Jeugd sturen op het adagium 'licht waar mogelijk, zwaar waar nodig' en blijven laagdrempeligheid en passende ondersteuning basisvoorwaarden voor de dienstverlening. Daarnaast is Delft Support conform de prestatieovereenkomst een belangrijke partner in het uitvoeren van de maatregelen uit het actieplan. We zetten de werkwijze van het sociaal team voort. Ook in 2023 werken we met het sociaal team aan multidisciplinaire problemen van inwoners. Dit doen we via de doorbraakmethode. Ook werken we met andere gemeenten samen in de citydeal eenvoudig maatwerk om expertise te delen en onze werkwijze doorlopend te verbeteren. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Begeleiding, dagbesteding en individuele verstrekkingen Onder maatwerkdienstverlening 18+ vallen de voorzieningen Resultaatgerichte Ondersteuning, zoals begeleiding, dagbesteding en Ondersteuning en Regie bij het Huishouden (ORH). Ook de ontmoetingscentra en de maaltijdvoorziening zijn hiervan onderdeel.
Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad
69
Programma-begroting 2023-2026
Versie: 14-11-2022
De voorzieningen Resultaatgerichte Ondersteuning zijn in 2022 opnieuw aanbesteed. De nieuwe contracten gaan in per 1 januari 2023. We sturen conform de inkoopvisie op langdurige samenwerking met zorgleveranciers en op een betere samenwerking met partners in het voorliggend veld. Daarmee stimuleren we het gebruik van voorliggende en algemene voorzieningen in plaats van maatwerkvoorzieningen. Dat doen we samen met Delft Support en partners in de stad. Daarnaast gaan we scherper meten of het resultaat behaald wordt zoals afgesproken is met de zorgleverancier. Dit wordt regulier onderwerp van gesprek met zorgleveranciers. Maatwerkvoorzieningen Wmo Hulpmiddelen, vervoer en woningaanpassingen zijn voorzieningen die worden verstrekt aan inwoners om hun zelfredzaamheid te versterken en langer thuis te blijven wonen. Het betreft in de meeste gevallen voorzieningen voor ouderen. Het contract voor de hulpmiddelen zal in 2023 nog met een jaar verlengd worden. In de tweede helft van 2023 zal de aanbesteding plaatsvinden voor een nieuw contract per april 2024. Binnen de Wmo in het algemeen en de aanbesteding hulpmiddelen in het bijzonder zal de koppeling worden gemaakt met inclusie en de inclusieagenda. Het aantal Delftse vervoersbewegingen van de regiotaxi is in vergelijking met andere gemeenten hoog en vindt veelal ook binnen Delft plaats.