Jaarstukken 2021

Samenwerken kennisinstellingen In 2021 is verder samengewerkt met onze kennisinstellingen in onderwijs en onderzoek zoals afgesproken in de City Deal Kennis Maken en in het convenant van TU Delft en gemeente Delft. Vanuit het programma Solide maatschappelijke basis is gewerkt aan thema 3: universitaire gemeenschap, stad en inwoners. De samenwerking heeft zich vanuit de gemeente toegespitst op het stimuleren van vrijwilligerswerk door studenten en zich zodoende in te zetten met en voor bewoners. Belangrijkste uitvoerende organisaties zijn Studenten Vrijwilligerswerk Delft (SVD), stichting Present en Stichting Move. Daarnaast is gewerkt aan een plan om de samenwerking te borgen in de lijn vanwege het wegvallende budget bij de gemeente per 2022. Eenzaamheid De maatregelen als gevolg van Covid-19 hebben ook in 2021 een grote impact gehad op gevoelens van eenzaamheid onder Delftse inwoners. Maatschappelijke organisaties in Delft hebben extra inzet gepleegd om eenzaamheid, waar mogelijk, tegen te gaan. Interventies die het afgelopen jaar zijn gestart of verder uitgerold zijn: • De GGD is aangesloten bij de kerngroep Een tegen Eenzaamheid bestaande uit deelnemers van Pieter van Foreest, Delft voor Elkaar, Humanitas, de kerken en de Ouderenbond. • De kerngroep zet in op het uitbreiden van de mogelijkheden voor ontmoeting en het laagdrempeliger maken daarvan.

• Met de zomerschool heeft de SSBO de Delftse senioren een zinvolle tijdsbesteding aangeboden in een tijd dat de eenzaamheidsgevoelens gemakkelijk kunnen toeslaan. De SSBO heeft een programma vol activiteiten op informatief, educatief, creatief, sportief en recreatief gebied georganiseerd. • Eind september organiseerde de kerngroep Een tegen Eenzaamheid opnieuw een Week van de ontmoeting met leuke activiteiten waar de deelnemers erg enthousiast over waren. • Via het project de Delftse Kerst reikten studenten en vrijwilligers kerstpakketten uit aan kwetsbare en eenzame ouderen. De verwachtte 1000 pakketten werden er 1500! Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl In 2021 heeft het Rijk middelen ter beschikking gesteld voor het verminderen van de gevolgen van de coronaperiode op het sociaal en mentaal welzijn en leefstijl. De versoepelingen in de zomer van 2021 boden perspectief om gericht in te zetten op intensivering van initiatieven rond welzijn voor de jeugd, ouderen en kwetsbare groepen. Tijdens de zomerperiode zijn meer dan 4000 kwetsbare Delftenaren bereikt door bijna 30 (samenwerkende) partners in het sociaal domein en met ondersteuning van veel vrijwilligers. Het voornaamste doel was om ontmoeten, meedoen en verbinden weer mogelijk te maken voor groepen die al geruime tijd niet buiten waren geweest.

Rondom de kerstperiode heeft ook een intensivering van activiteiten plaatsgevonden. Wijken De pilot wijkversterking in vijf gebieden is geëvalueerd. Het programma ‘Kansen voor Buitenhof 2018-2022’ is in 2021, ondanks de coronamaatregelen doorgezet. De voormalige Delfia-kantine is ingezet als vaccinatielocatie. Het merendeel van de initiatieven die hier gebruik van maakten, hebben hun activiteiten doorgezet vanuit The Culture. Samen met Woonbron is het ambitiedocument Sterk Gillis een stap verder uitgewerkt. In Voorhof zijn in 2021 projecten uitgevoerd in het kader van het sociaal-economisch programma in Poptahof, zoals de Speelbal, de Maakweken, de Mooiweer spelen en Bemoeizorg. Ondernemers van winkelcentrum De Hoven hebben met gemeente samengewerkt aan het vergroten van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied en de bereikbaarheid, onder meer rond de versmalling van de Voorhofdreef. Voorbereidingen voor de grootschalige vervanging van riolering, aanleg warmtenet en uitvoering van het mobiliteitsprogramma Delft (MPD) zijn in gang gezet. Diverse nieuwbouwprojecten zijn in ontwikkeling of worden verkend, waaronder aan de Röntgenweg en omstreken (oude

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

77

Jaarstukken 2021

Machinefabriek). De haalbaarheidsstudie voor herontwikkeling van veld 4 Poptahof, waartoe ook de Reiger behoort loopt nog door in 2022. Het leefbaarheidsoverleg in Vrijenban met politie, welzijnsorganisatie en corporaties is versterkt met ondernemersvereniging, sport/bewegen en GGZ. Vanuit dit overleg is een start gemaakt met een breder netwerk in de wijk voor programma Langer en Weer Thuis. Voor de Maria Duystlaan is het ontwikkelplan en de grondexploitatie door college en raad vastgesteld. In het najaar is de sloop van het voormalige zwem- en squashcentrum gestart. De aanvraag voor de omgevingsvergunning is voorbereid. De bouw van 46 sociale huurwoningen in de Schaepmanstraat door Woonbron is in 2021 gestart. Het bestemmingsplan voor de Staal is in december vastgesteld door de gemeenteraad. Op het GGZ-terrein is gestart met de realisatie van 42 nieuwe appartementen voor zorg. In de Kuiperwijk is het nieuwbouwproject Teding van Berkhoutlaan in voorbereiding en het project van Vidomes aan de van Alkemadestraat opgeleverd. De vernieuwing van het Foreestpleinfase 1 is uitgevoerd. Bij toekomstige herinrichting van het plein zullen de positieve resultaten van de ‘pilot stippen en spelaanleidingen’ meegenomen worden. Omdat bij toekomstige aanpassingen de huidige sportfunctie mogelijk verdwijnt wordt gekeken naar alternatieven.

Afgelopen jaar werd uitvoering gegeven aan het project Vangnet in de wijk en heeft het bewonersnetwerk, nadat het een jaar stil had gelegen, gewerkt aan een doorstart met werving en nieuwe mensen en het, waar mogelijk, organiseren van kleine buurtactiviteiten. Een gezamenlijke centrale locatie voor de scholen in Tanthof is niet haalbaar gebleken. Het blijkt een lastige opgave, zowel ruimtelijk, financieel als maatschappelijk. Er zal nieuwbouw gerealiseerd worden voor 2 scholen aan de Bikolaan en 1 school aan de Lepelaarstraat. Bij de herontwikkeling van de beide locaties zal de mogelijkheid voor woningen ook worden onderzocht. De fysieke ruimte om woningbouw voor ouderen te realiseren in Tanthof is beperkt. Er vinden aan de randen van de wijk initiatieven plaats voor een herontwikkeling, maar dit zijn locaties die niet direct nabij voorzieningen in Oost en West zijn gelegen. Vanuit het Stadslab is aangegeven ook voor 2022 in te zetten op onderzoek naar vergrijzing. Maatschappelijke voorzieningen Goed toegankelijke en bereikbare maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan een leefbare en inclusieve stad. In 2021 is opvolging gegeven aan het ontwikkelingstraject om de bestaande wijkcentra beter aan te laten sluiten op de behoeften in de wijk, met focus op twee wijkaccommodaties (de Hofstee en de Wending).

Samen met de eindgebruikers zijn de ontwerpuitgangspunten verder uitgewerkt. De groei van het aantal inwoners in de stad vraagt om het laten meegroeien van het aanbod van maatschappelijke voorzieningen op zowel buurt- als stedelijk niveau enerzijds en het intensiever gebruiken van de bestaande voorzieningen, waar mogelijk, anderzijds. Het onderzoek naar referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen is in 2021 uitgevoerd. Sport Beheerplan buitensport In 2021 zijn de eerste 2 grassmastervelden (velden 10 en 11) van in totaal 5 grassmastervelden omgebouwd naar kunstgrasvoetbalvelden met TPE-infillmateriaal. Deze velden bevinden zich op Sportpark Brasserskade. Daarnaast is op Sportpark Brasserskade een jeugd kunstgrasvoetbalveld (veld 5a), wat gebruikt wordt door Concordia, gerenoveerd zonder infillmateriaal. Dit is het allereerste voetbalveld van dit type in heel Nederland. Sportaccommodaties In 2021 is een 5 kilometer hardlooproute opgeleverd. In samenwerking met de Stichting Sportpark Biesland zijn de plannen voor een tweede rugbyveld op sportpark Biesland geconcretiseerd. Na een aanbestedingstraject is de aannemer met de werkzaamheden gestart. Voor de uitplaatsing van Blue Birds heeft een uitgebreide natuurtoets plaatsgevonden op de nieuwe locatie. Voor de realisatie van een

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

78

Jaarstukken 2021

extra hockeyveld voor Ringpass is een interne quickscan afgerond en heeft een extern adviesbureau de haalbaarheid voor twee varianten onderzocht. Ook is er een onderzoek uitgevoerd naar de toekomst van de skatevoorziening. Voor sportpark Kerkpolder is een eerste inventarisatie gedaan naar mogelijke functies die kunnen worden toegevoegd in het gebied. De gebiedsvisie Brasserskade is uitgesteld tot een later moment. Belangrijkste reden hiervoor is dat er, vanwege (een tekort aan) beschikbare ambtelijke capaciteit, op dit moment geen haast is. Wel worden de sportvelden op orde gebracht (zie beheerplan buitensport). Sportbeleid en activering Diverse acties uit het Delfts Sportakkoord zijn door de drie werkgroepen uitgevoerd. Door de gevolgen van corona lag de focus met name op het versterken van de sport, samenwerken en het stimuleren van inwoners om meer te sporten en te bewegen. Concrete voorbeelden van stadsbrede activiteiten zijn onder andere het platform sportenindelft.nl, Delftse Sportweek en de bijeenkomst over het creëren van een Positief Sportklimaat.

Samenwerking Bestaande samenwerkingsverbanden (onder meer): • Regionale overeenkomsten op het gebied van Monumentenzorg, Archief en Archeologie • Delft voor Elkaar • TU Delft (convenant) • Hogescholen (City Deal Kennismaken) • Samenwerkingsovereenkomst passend onderwijs, met gezamenlijke ontwikkelagenda • Sportraad • Sportfondsen • Woningcorporaties

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

79

Jaarstukken 2021

Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Realisatie 2020

Begroot Begroot na vóór wijziging wijziging

Realisatie Verschil 2021 begroot na wijziging / realisatie

Solide maatschappelijke basis Baten Lasten

5.952 47.691

4.401 42.273

7.058 49.437

6.570 47.617

-488 1.819

Saldo Solide maatschappelijke basis

-41.739

-37.872

-42.379

-41.047

1.331

Totaal

Lasten

Baten

Het resultaat wijkt € 1.331.000 af ten opzichte van de begroting. Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak Bedragen x € 1.000 Media Gezond en wel Onderwijsondersteuning Onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting (coronacrisis) Cultuurpresentatie (coronacrisis) Museum Prinsenhof Delft Museum Prinsenhof Delft (coronacrisis) Erfgoed Ruimtelijke visie Prinsenhof/ Agathaplein Sportaccommodaties Sportaccommodaties (coronacrisis) Overig Totaal

I/S

R/O

Storting Onttrekking

I I I I I I I I

R R R R R R R R

-214 81 208 -853 -99 83 111 85

-214 223 1.492 -934 83 -

-143 -1.284 81 -99 111 85

-

-

I I

R R

469 -493

376 -493

93 -

-

-

I I I

R R R

1.311 -115 757

762 524

549 -115 233

-

-

1.331

1.819

-488

-

-

Toelichting Media De hogere lasten van € 214.000 zijn veroorzaakt doordat een deel van de subsidie 2020 aan DOK pas in 2021 is uitbetaald. De subsidie 2021 is wel volledig in 2021 betaald. Gezond en Wel Op een specifieke uitkering voor het Sportakkoord is minder uitgegeven dan van het Rijk ontvangen is. Middels een balansboeking blijft op basis van de bestedingsregels voor de specifieke uitkering een bedrag van € 192.000 beschikbaar voor besteding in 2022. Verder is sprake van een voordeel op overige posten, hetgeen tot een batig saldo van € 81.000 leidt. Onderwijsondersteuning Ten behoeve van het onderwijsachterstandenbeleid ontvangt de gemeente € 3 miljoen van het Rijk, waarvan ruim € 2,6 miljoen is besteed. De beperkingen van Covid-19 hebben invloed gehad op de vergroting van toeleiding en het bereik van peuters. De niet bestede middelen van deze specifieke uitkering blijven op basis van de bestedingsegels door middel van een balansboeking beschikbaar voor de jaren 2022 en verder. Daarmee is het resultaat voor de exploitatie 2021 per saldo neutraal. Het gemeentelijk budget van € 232.000 voor voorschoolse voorzieningen voor peuters is niet ingezet, in verband met voldoende beschikbare rijksmiddelen OAB (Onderwijs Achterstanden Beleid) in 2021.

In 2021 zijn bij de nieuwe Voortijdig School Verlaten-beleidsperiode (VSV: 21/24) minder structurele middelen beschikbaar door een bezuiniging van het Rijk in 2019. Deze bezuiniging is in de regio Haaglanden in 2019 en 2020 opgevangen door beschikbare reservemiddelen. In 2021 hebben de

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

80

Jaarstukken 2021

gemeenten via centrumgemeente Den Haag naast de structurele middelen ook incidentele middelen ontvangen. Dit betreft restant reservemiddelen uit 2020 en coronamiddelen. De coronamiddelen zijn ingezet voor extra begeleiding aan dak- en thuisloze jongeren richting opleiding/ werk. De binnen deze specifieke uitkering niet bestede middelen van € 152.000 blijven op basis van de bestedingsregels middels een balansboeking beschikbaar voor de beleidsjaren 2022-2024. In 2021 is € 118.000 meer besteed aan leerlingenvervoer. Uit een nadere analyse blijkt dat deze stijging door een aantal verschillende factoren komt. Onder meer door indexatie stijging van het aantal leerlingen, kostenverhogende elementen per 2020 door eisen bij de aanbesteding na overleg met scholen/ouders en brancheorganisatie, hogere inschrijvingen qua tarieven op sommige percelen door nieuwe marktomstandigheden en overige specifieke omstandigheden (zoals het overplaatsen van een klas leerlingen in het speciaal onderwijs). Hierdoor zijn de kosten voor leerlingenvervoer fors toegenomen. De beschikbare coronamiddelen voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn deels in december 2021 ontvangen. Hiervan is € 743.000 nog niet besteed. Het niet-bestede bedrag is door middel van een balansboeking op basis van de bestedingsregels van deze specifieke uitkering beschikbaar gebleven voor besteding in 2022 en 2023.

Onderwijshuisvesting Het verschil op de lasten van Onderwijshuisvesting is € 934.000 negatief en wordt veroorzaakt door: • Afwaardering Tanthof Scholencomplex: In 2021 is de haalbaarheidsstudie van de Groene Campus afgerond. Door college is besloten dat er geen 3 scholen op een centrale plek worden gerealiseerd. Alle uitgaven die betrekking hadden op deze haalbaarheids-/ verdiepingsstudie kunnen vanwege de betreffende regelgeving niet (meer) worden geactiveerd omdat zij niet tot een investering hebben geleid. Deze uitgaven moeten dan ook direct als verlies worden genomen. • Gymlokalen: In tegenstellig tot wat bij de Najaarsnota 2021 werd verwacht, is een groter deel van de werkzaamheden inzake achterstallig en regulier onderhoud alsnog uitgevoerd in 2021. Daarbij was nog een extra dotatie benodigd ten gunste van de voorziening. • Overig: Dit betreft een verzameling van overige niet-materiële afwijkingen. Onderwijshuisvesting - huurderving gymlokalen (coronacrisis) De huurinkomsten van de gymlokalen werden eerder voor 100% betrokken bij de regeling ‘Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties Covid-19’ van het Rijk, zijnde de Binnensport. Gebleken is dat het deel van de huurinkomstenderving betreffende bewegingsonderwijs hier niet opgevoerd kan worden. Het gaat hier om gebruiksgebonden huur, welke deels is weggevallen doordat bewegingsonderwijs beperkt mogelijk was.

Voorgesteld wordt een bedrag van € 99.000 alsnog te onttrekken uit de bestemmingsreserve Maatregelen coronacrisis. Cultuurpresentatie (coronacrisis) Het voordeel wordt veroorzaakt doordat het eenmalige budget voor de makersregeling niet geheel besteed is. We stellen voor om € 83.000 terug te storten in de reserve Maatregelen coronacrisis. Museum Prinsenhof (waarvan € 85.000 coronacrisis) Museum Prinsenhof heeft een voordeel van € 48.000 op de kosten. Op de baten is een voordeel van € 196.000. De kosten van aankopen (€ 326.000) alsmede de daartoe van derden ontvangen bijdragen (€ 276.000) moeten echter nog verrekend worden met de reserve. We stellen voor om per saldo € 50.000 te onttrekken aan de reserve Cultureel erfgoed. Verder wordt het voordeel op de baten voor € 85.000 veroorzaakt door een niet geheel benodigd gebleken aframing op de baten via de reserve Maatregelen coronacrisis, die daarin teruggestort zal worden. Daarnaast is het eenmalige budget van € 100.000 voor archiefbewerking van stukken nog niet besteed, aangezien hier pas in december mee is gestart. Voorgesteld wordt dit bedrag te storten in de reserve Cultureel erfgoed en dat daar in 2022 weer aan te onttrekken voor dit doel.

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

81

Jaarstukken 2021

Erfgoed Het positieve resultaat van € 376.000 op de lasten en € 93.000 op de baten wordt veroorzaakt door enerzijds meer opbrengsten voor geleverde diensten en de ontvangst van een provinciale subsidie voor Monumentenzorg en anderzijds uitgestelde kosten/werkzaamheden ten behoeve van de implementatie van een nieuw archief collectiebeheersysteem (vanwege een vertraagde aanbesteding) en lagere personeelskosten door nog niet ingevulde vacatures. De niet bestede middelen van de provinciale subsidie zijn op basis van de bestedingsregels van deze subsidie naar de balans geboekt, zodat besteding in 2022 kan plaats vinden. Ruimtelijke visie Prinsenhof / Agathaplein De gemaakte kosten betreffen de afronding van de definitiefase (€ 176.000) en de start van de Voorontwerpfase (€ 317.000). In de begroting is uitgegaan van een investeringskrediet. De kosten komen echter niet voor activering in aanmerking. De kosten worden overeenkomstig het raadsbesluit onttrokken aan de reserve Dekking kapitaallasten. Sportaccommodaties Het verschil op de lasten van Sportaccommodaties is € 762.000 positief en wordt veroorzaakt door: • Kostprijsverhogende BTW: Vanaf 1 januari 2019 kunnen gemeenten als gevolg van het btwsportbesluit de btw op kosten gerelateerd aan sport niet meer verrekenen via de fiscus. Voor de extra kosten kunnen gemeenten een aanvraag voor compensatie indienen bij het Rijk.

Zie hieronder ook de toelichting op de baten. • Beheer en onderhoud sportaccommodaties (Buitensport): In 2021 zijn op sportpark Brasserskade de eerste twee grassmastervelden omgebouwd naar kunstgrasvelden. Deze uitgave bestond zowel uit een investeringsdeel als onderhoudsdeel. Na realisatie kon een aanzienlijk groter deel aangemerkt worden als investering in plaats van onderhoud en hoeft er minder onttrokken te worden uit de reserve. Daarbij is op het onderhoudsdeel, vanwege de lagere aanbesteding dan vooraf geraamd, extra voordeel behaald. • Subsidies binnensport: Dit verschil wordt veroorzaakt doordat het 1e kwartaal 2021 niet is afgerekend. Omdat er na declaratie wel recht op deze subsidie bestaat, zal dit in 2022 alsnog verrekend worden. Dit zal vervolgens bij de Kaderbrief 2022 worden gemeld. • Overig: Dit betreft een verzameling van overige niet-materiele afwijkingen. Het verschil op de baten van sportaccommodaties in bovenstaande tabel van afgerond € 549.000 wordt veroorzaakt door: • Rijksbijdrage Specifieke uitkering Sportaccommodaties: Vanaf 1 januari 2019 kunnen gemeenten als gevolg van het btw-sportbesluit de btw op kosten gerelateerd aan sport niet meer verrekenen via de fiscus. Voor de extra kosten kunnen gemeenten een aanvraag voor compensatie indienen bij het Rijk. • Overig: Dit betreft een verzameling van overige niet-materiële afwijkingen.

Sportaccommodaties - huurderving binnensport (coronacrisis) De tegemoetkoming op grond van de Beleidsregel Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties Covid-19, is lager vastgesteld dan het verleende bedrag. Een aantal organisaties, waarvan de huur is kwijtgescholden, bleek achteraf niet te voldoen aan de definitie van ‘amateursportorganisatie’ zoals gesteld in de onderhavige Beleidsregel. Daarbij speelt een administratieve achtergrond, zoals (het invullen van) een KvK-nummer. Daarover is door de gemeente geoordeeld dat de betrokken verenigingen niet (achteraf) de dupe zouden mogen worden. Verder blijkt voor een tweetal huurders in eerste instantie een dubbele tegemoetkoming te zijn aangevraagd. De gemeente had hen meegenomen in haar aanvraag, terwijl zij ook rechtstreeks een TVS-aanvraag hadden ingediend. Op dit punt wordt de mogelijkheid van terugvordering nader bezien. Voor het kalenderjaar 2021 wordt voorgesteld een bedrag van € 115.000 alsnog te onttrekken uit de bestemmingsreserve Maatregelen coronacrisis.

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

82

Jaarstukken 2021

Investeringen Toegekend bedrag

Realisatie t/m 2020

Beschikbaar vanaf 1-1-2021

Begroot 2021

Realisatie 2021

Jaar van start en gereed

3.824 -23 573 407 1.447 9.821 6.600 1.557 11.328 2.556

250

142 -7

2018-2023 2018-2021 2020-2022 2021-2022 2020-2023 2020-2024 2020-2025 2022-2022 2022-2023 2020-2023

Solide maatschappelijke basis Investeringsplan Librijn, Maria Duystlaan Praktijkschool Grotius Stanislas, Krakeelpolderweg Sportzaal Tanthof - bewegingsonderwijs Binnen- en buitensport Onderwijshuisvesting IGVO t.l.v. reserve Onderwijshuisvesting - Tanthof complexen Tijdelijke huisvesting Gebouw Het Kristal Nieuwbouw Aart v/d Leeuwlaan 12-14 Poptahof Aankoop woningen Schoolstraat 1 en 3 alsmede Oude Delft 177 - beheer voor 5 jaar* Subtotaal investeringsplan

4.411 7.318 700 407 1.500 10.000 6.700 1.557 11.650 2.556

587 7.341 127

950 47.749

280 8.989

Bedrijfsmiddelen Sportpark Kruithuisweg Kruithuisweg* Sportpark Brasserskade Sportpark Pauwmolen Sportpark Kerkpolder Sportpark Tanthof Sportaccomodaties KN2021 Biesland* Voorhof* Museum presentaties Beveiliging Prinsenhof Archeologie - Kluizenaarsbocht Rietveldtheater Ontwerp Museum Prinsenhof Delft Voorbereiding en ontwerp Prinsenhof Subtotaal bedrijfsmiddelen

259 4.100 1.099 255 157 113 9.700 700 250 660 1.086 50 1.113 200 3.492 23.234

4

Totaal investeringen

70.983

53 179 100 322

573 407 150 700 250

64 340

700

12

670 38.760

670 3.700

649 1.200

2019-2021

255 137 1.062

6 11 1.108

27 50 685 243 129 100 25 52 200 1.048 4.013

2020-2022 2020-2022 2020-2021 2021-2021 2020-2021 2022-2023 2022-2024 2020-2022 2020-2022 diverse diverse 2020-2024 2020-2022 2020-2021 2021-2023

247

255 4.100 1.099 255 157 113 9.700 685 243 569 997 50 1.072 200 3.492 22.987

1.410

9.236

61.747

7.713

2.610

15 7 91 89 41

118

112 55

Toelichting Investeringsplan Algemeen onderwijsprojecten Voor alle onderwijsprojecten geldt dat deze duurder uitvallen dan het normbudget. De belangrijkste oorzaken zijn de kosten die moeten worden gemaakt om te voldoen aan de eigen gemeentelijke eisen (klimaatadaptie, natuurinclusief bouwen) en de prijsindexatie. Daarnaast is de norm voor onderwijsgebouwen nu nog BENG. Deze gebouwen worden neergezet voor een periode van 60 jaar. De landelijke plannen om in 2050 aardgasvrij en energieneutraal te zijn, vallen dus in deze periode. Het is dan ook noodzakelijk om voor de gebouwen die nu worden neergezet, hiermee rekening te houden. Ook dat werkt een verhoging van de bouwkosten in de hand. Zie hiertoe ook het risico “Prijsstijgingen onderwijshuisvesting” in het risicoprofiel, verderop in dit jaarverslag. Librijn, Maria Duystlaan (Jan Vermeerschool) Op basis van het concept definitief ontwerp is een raming opgesteld. Met de werkgroep wordt gezocht naar optimalisatie en mogelijke bezuinigingen. Stanislas Krakeelpolderweg De werkzaamheden zijn in 2021 uitgevoerd. De declaratie met verantwoording is begin 2022 ingediend.

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

83

Jaarstukken 2021

Sportzaal Tanthof – bewegingsonderwijs Met de eigenaar van de sporthal, gebruiker en gemeente worden afspraken gemaakt over budget, opdrachtgeverschap en planning. De werkzaamheden worden in 2022 uitgevoerd. IGVO Op basis van de planning is een inschatting gemaakt van de kosten van de adviseurs. Door een langer ontwerpproces wordt een deel van de advies en ontwerp werkzaamheden later (in 2022) uitgevoerd. Tanthof scholen In 2021 is de haalbaarheidsstudie van de Groene Campus afgerond. In 2022 neemt het college een nieuw besluit over de locaties voor de nieuwbouw van de scholen in Tanthof. ISK / Pleysier college (Aart van der Leeuwlaan) In 2021 is het planuitwerkingskader opgesteld waarin ook rekening is gehouden met de mogelijkheid voor een hulpwarmtecentrale voor de warmtetransportleiding op hetzelfde kavel. Verder is er hard gewerkt aan het concept voorlopig ontwerp. Dit is zo goed als gereed maar is nog optimalisatie nodig om het plan en de beschikbare middelen in lijn te brengen. Bedrijfsmiddelen Sportpark Kruithuisweg Voor de uitplaatsing van Blue Birds diende eerst een natuurtoets te worden uitgevoerd.Die heeft in 2021 plaatsgevonden. Uitkomst hiervan is dat er geen grote belemmeringen zijn. In 2022 wordt met het vervolg gestart. Doordat deze ontwikkeling al enige tijd duurt, zullen de bestaande velden waarschijnlijk nog een keer onderhoud moeten hebben.

Sportpark Brasserskade In 2021 zijn op sportpark Brasserskade de eerste twee grassmastervelden omgebouwd naar kunstgrasvelden. Deze uitgave bestond zowel uit een investeringsdeel als onderhoudsdeel. Sportpark Biesland In 2021 zijn de plannen voor de realisatie van een tweede rugbyveld op Sportpark Biesland verder uitgewerkt. En is het aanbestedingstraject doorlopen. Begin 2022 starten de werkzaamheden. Sportpark Voorhof In 2021 is onderzocht of het toevoegen van urban sports aan de skatevoorziening De Middenberm mogelijk was. Dit is niet het geval. Met de gebruikers is een proces afgestemd om te komen tot ontwerpen voor een nieuwe voorziening. Museumpresentaties De investering museumpresentaties betreft de vervanging ten behoeve van het periodiek aanpassen van de museale inrichting, zowel voor de vaste collectie als de tentoonstellingen. Beveiliging Prinsenhof Dit betreft de periodieke vervanging om de beveiliging van museum Prinsenhof Delft bij de tijd te houden. Archeologie - Kluizenaarsbocht Dit betreft de periodieke vervanging van apparatuur. De geplande investering om de meetapparatuur te vervangen is uitgesteld tot 2022, omdat de huidige apparatuur nog naar behoren functioneert. Ontwerp Museum Prinsenhof Delft De in 2021 gemaakte kosten komen niet voor activering in aanmerking. Het investeringsbudget is daarom niet besteed.

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

84

Jaarstukken 2021

Rietveldtheater De verbouwing van het Rietveldtheater is vertraagd. Hierdoor zijn er tot op heden nog geen activeerbare kosten gemaakt die ten laste van het budget komen. Voorstellen tot afrekening van het resultaat Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000 Reserve Beleid en Uitvoering - Aanvulling onderhoud sportvelden Reserve Onderwijshuisvesting - Aanvulling onderhoud gymzalen Reserve Cultureel erfgoed Delft - Archiefbewerking Musueum Prinsenhof Reserve Cultureel erfgoed Delft - Cultuuraankopen Museum Prinsenhof) Reserve Dekking Kapitaallasten - Visie naar Ontwerp Museum Prinsenhof Totaal afrekening bestemmingsreserve:

Storting / Lasten 800 80 100 276

Onttrekking / Baten

1.256

819

326 493

Toelichting Reserve Beleid en Uitvoering - Aanvulling onderhoud sportvelden Met de toename van het aantal kunstgrasvelden in Delft (en de hiermee samenhangende hogere renovatiekosten) en de bijstelling van het Beheerplan Sport is het noodzakelijk om rekening te houden met extra benodigde middelen voor 2022 en verder. Voorgesteld wordt om hiervoor een extra bedrag van € 800.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Beleid en uitvoering. Reserve Onderwijshuisvesting - Aanvulling onderhoud gymzalen Tijdens het herstellen van het achterstallig onderhoud en op basis van de meerjarenonderhoudsplannen is gebleken dat ten behoeve van het toekomstig onderhoud aan de gymzalen het noodzakelijk is om rekening te houden met extra benodigde middelen in 2022 en verder. Voorgesteld wordt om hiervoor een bedrag van € 80.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve. De reserve zal voorts dienen om kosten op te vangen van onderhoud van de schoolgebouwen en gymzalen in Delft voor het primair en voortgezet onderwijs. Reserve Cultureel erfgoed Delft - Archiefbewerking Musueum Prinsenhof We stellen voor € 100.000 te storten in de reserve Cultureel erfgoed. Het project archiefbewerking is pas in december gestart, wat tot gevolg heeft dat het eenmalige budget in 2021 niet is besteed en de kosten in 2022 worden gerealiseerd.

Reserve Cultureel erfgoed Delft - Cultuuraankopen Museum Prinsenhof We stellen voor om € 326.000 te onttrekken en € 276.000 te storten in de reserve Cultureel erfgoed. Per saldo een onttrekking van € 50.000. Dit in verband met gerealiseerde kunstaankopen en de externe fondsbijdragen die daarmee verband houden. Reserve Dekking Kapitaallasten - Visie naar Ontwerp Museum Prinsenhof Voorgesteld wordt om de kosten (€ 493.000) die gemaakt zijn in het traject 'Visie naar Ontwerp Museum Prinsenhof Delft' te dekken door een onttrekking aan de reserve Dekking kapitaallasten.

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

85

Jaarstukken 2021

Overzicht van belangrijkste wijzigingen bij de programma's Belangrijkste wijzigingen per programma Solide maatschappelijke basis Begroot voor wijziging Begrotingswijzigingen uit 2020 Technische wijziging Technische wijziging Technische wijziging Museum Prinsenhof Delft Herstelplan Smart Makers Delft 4e Coronarapportage Kadernota 2021 Najaarsrapportage 2021 5e Coronarapportage 6e Corona rapportage Begroot na wijzigingen

Programma-verantwoording / Solide maatschappelijke basis

Bedragen x € 1.000 nr 0de 1 2 3 6 7 8 11 12 13 16 19

Lasten 42.273 1.508 155 468 3.259 1.048 -336 200 475 503 694 -471 -339 49.437

Baten 4.401 155 505 2.829

-832 7.058

Saldo -37.872 -1.508 37 -430 -1.048 336 -200 -475 -503 -694 -361 339 -42.379

86

Jaarstukken 2021

Economische zelfstandigheid Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Economische zelfstandigheid

Aantal inwoners in bijstand per 1000

Stand: 2019 44 Delft / 38 Ned

Doelgroepbereik: aantal regelingen Geslaagde trajecten schuldhulpverlening

Stand: 2020 Stand: 2021 Streven: 2022 51 Delft / 46 Verschil blijft Ned 45 Delft / 38 NL gelijk

2,17

2,36

2,15

1,98

88%

88%

78%

78%

Resultaat:

Vergelijkingscijfers BBV Bijstandsuitkeringen per 1000 inwoners Demografische druk WMO-cliënten met een maatwerkarrangement Peiljaar % Netto arbeidsparticipatie % Functiemenging Aantal reintegratievoorzieningen % Kinderen in armoede % Kinderen in armoede tot 110% minimum % Jeugdwerkloosheid Peiljaar

Delft

Delft

Delft

Nederland

38 51,0%

43 51,3%

42 52,1%

35 70,1%

72 2019 65,2% 52,4%

71 2020 66,8% 52,4%

65 2021 64,3% 52,5%

65 2021 68,4% 53,2%

336 10%

162 10%

156 10%

202 6%

12,1% 1% 2018

11,7% 1% 2019

* 1% 2020

* 2% 2020

Toelichting • Bijstand: Hoewel het aantal bijstandsgerechtigden gedaald is in Delft, is het aantal minder hard gedaald dan landelijk, Dat komt omdat andere gemeenten meer gebruik hebben gemaakt van het instrument loonkostensubsidie. Met behulp van de loonkostensubsidie krijgen mensen werk die anders aan de kant blijven staan. We plegen extra inzet om dit verschil met andere gemeenten weer in te lopen. Daarnaast zijn mensen in de bijstand in Delft gemiddeld ouder dan in andere gemeenten. Dit is een belemmerende factor bij uitstroom naar werk. • Doelgroepbereik, aantal regelingen: Hier zien we een daling doordat minder gebruik is gemaakt van het jeugdfonds sport en cultuur. Dat heeft alles te maken met coronamaatregelen, waardoor deelname aan sport- en cultuuractiviteiten gedurende het jaar regelmatig niet mogelijk was. Ook het gebruik van de computerregeling is, ondanks een verruiming licht gedaald. Van de fietsregeling is meer gebruik gemaakt. • Geslaagde trajecten schuldhulpverlening: Het aantal geslaagde trajecten schuldhulpverlening is gedaald. Door corona was het lastiger om contact te onderhouden met mensen die schuldbemiddeling nodig hebben. Daarnaast stopte het traject vaker dan voorheen op verzoek van of door toedoen van de cliënt, bijvoorbeeld door verhuizing.

Samenvatting Dit programma heeft betrekking op de uitvoering van diverse wetten, waarvan de participatiewet de belangrijkste is. Het is belangrijk dat iedereen die kan werken dat zoveel mogelijk doet. Werk is de beste manier om armoede te voorkomen. Het aantrekken en behouden van bedrijven voor de realisatie van arbeidsplaatsen draagt hieraan bij. Het grootste deel van het budget is besteed aan het verstrekken van uitkeringen of bijzondere bijstand. Eind 2021 hadden 3138 Delftenaren een bijstandsuitkering of een uitkering IOAW/IOAZ. Waar mogelijk

Programma-verantwoording / Economische zelfstandigheid

87

Jaarstukken 2021

begeleidt Werkse! hen naar werk. Daarbij besteden we extra aandacht aan mensen met een psychische kwetsbaarheid. Voor mensen die nog niet direct kunnen toetreden tot de arbeidsmarkt bieden we via de Lekker Bezig trajecten een tussenstap. In 2021 zijn 437 mensen vanuit de uitkering aan het werk of weer naar school gegaan. Daarnaast hadden 717 personen op enig moment in 2021 parttime werk (in combinatie met een uitkering). De totale uitstroom uit de bijstand was 1051. De instroom bedroeg 769. Per saldo hadden eind december 2021 217 mensen minder een uitkering dan in op 31 december 2020. Vrijwel alle uitkeringsgerechtigden verrichten een vorm van tegenprestatie waardoor zij, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, bijdragen aan de Delftse samenleving. We heben aan 3130 unieke huishoudens een of meerdere vormen van bijzondere bijstand verstrekt. Met bijzondere bijstand ondersteunen we Delftenaren en hun kinderen die in armoede leven. Hierdoor kunnen zij beter meedoen in de samenleving. Alle aanvragen die voldoen aan de vastgestelde regels zijn gehonoreerd. Vooral kinderen en jongeren die wonen in een huishouden met een laag inkomen hebben ondersteuning nodig. Daarvoor werken we samen met het jeugdfonds sport en cultuur. In 2021 sportten 664 kinderen dankzij een bijdrage uit het fonds. Dat is een daling ten opzichte van 2020 van 6%.

Aan het jeugdfonds cultuur namen 105 kinderen deel, een daling van 21% ten opzichte van 2020.De daling van deelname aan het fonds is een rechtsreeks gevolg van alle coronamaatregelen, waardoor sport- en cultuuractiviteiten regelmatig stopgezet zijn. Ook bij het gebruik van de schoolkostenregeling (gekoppeld aan de Delftpas) zagen we een daling. Niet alle kinderen hebben het tegoed voor schoolspullen gebruikt, mede als gevolg van de winkelsluitingen. Het tegoed op de pas blijft daarom opnieuw langer geldig. Het aantal premiebetalende deelnemers aan de AV Delft is met 5271 stabiel gebleven.Mensen met een laag inkomen (waaronder veel ouderen) blijven door deelname aan de AV Delft verzekerd van goede gezondheidszorg. We blijven aandacht besteden aan laaggeletterdheid onder volwassenen. Dat doen we door het aanbieden van cursussen en door onze eigen communicatie nog beter af te stemmen op laaggeletterden. We hebben het project Eerder Melden Minder Achterstanden (EMMA) voor vroegsignalering van schulden voortgezet. Het aantal partners dat betalingsachterstanden bij ons meldt is flink uitgebreid. 62 partijen melden inmiddels betalingsachterstanden. Ondanks deze uitbreiding is het aantal meldingen van betalingsachterstanden in 2021 amper gestegen. We vermoeden dat dit komt doordat mensen als gevolg van de coronacrisis minder geld uit konden geven aan vrije tijd activiteiten.

Onze partners herkennen dit beeld en zien dit ook terug in een laag aantal afsluitingen en huisuitzettingen. Voor jongeren met schulden hebben we het Jongeren Perspectieffonds voortgezet. Hiermee helpen we jongeren hun schulden af te lossen en stimuleren we tegelijkertijd dat zij alsnog een startkwalificatie halen, of als dat niet haalbaar is, dat zijn aan het werk gaan. Statushouders en inburgering Delft heeft de verhoogde taakstelling huisvesting statushouders (145 te huisvesten personen) in 2021 net niet gehaald. De laatste 17 statushouders van deze taakstelling hebben wel in 2021 woonruimte toegewezen gekregen, maar zijn feitelijk pas in 2022 in Delft komen wonen. Om deze burgers zo snel mogelijk te laten participeren in de Delftse samenleving investeren we extra om hen aan werk te helpen. In 2021 hebben we ons voorbereid op de nieuwe Wet inburgering. Dankzij deze wet krijgt de gemeente de regie over inburgering weer terug, waardoor we inburgeringsplichtigen nog beter kunnen begeleiden. Actieplan Sociaal Domein In het kader van het actieplan Sociaal Domein zijn binnen deze doelstelling de volgende activiteiten uitgevoerd: • Besparing op de kosten van budgetbeheer. Waar passend zijn degenen die budgetbeheer ontvangen gestimuleerd om eerder gebruik te maken van een goedkoper pakket.

Programma-verantwoording / Economische zelfstandigheid

88

Jaarstukken 2021

•

•

•

Besparing op kosten bewindvoering. De rechtbank wijst bewindvoering toe, de gemeente betaalt dat voor mensen met een laag inkomen. We hebben in 2021 de wetswijziging geimplementeerd, waardoor wij nu vooraf aan de rechtbank advies mogen geven of bewindvoering noodzakelijk is voor iemand of dat er een alternatief voorhanden is. De samenwerking met bewindvoerders is verbeterd. Helaas hebben deze activiteiten in 2021 minder financieel effect opgeleverd dan vooraf ingeschat. We onderzoeken wat we nog meer kunnen doen om te besparen op deze kosten. Extra inzet op schuldhulpverlening. Vanuit de gedachte dat extra investeren in schuldhulpverlening mensen helpt om eerder schuldenvrij te zijn. Waardoor zij minder stress ervaren en minder een beroep doen op zorg. Zo verwachten we dat uiteindelijk de zorguitgaven zullen dalen en mensen minder lang een beroep hoeven te doen op een uitkering. We hebben een deel van het overschot BUIG ingezet om tekorten binnen het sociaal domein op te vangen.

Covid-19 Ook in 2021 waren er tot en met september de Tijdelijke Overbruggingsregelingen Zelfstandig Ondernemers (TOZO). Veel ondernemers hebben de economische gevolgen van de coronapandemie ervaren. Met de TOZO bood de gemeente hen inkomensondersteuning op bijstandsniveau. Het Rijk heeft de regeling een aantal keren verlengd. Ondernemers moesten voor elke regeling opnieuw een aanvraag doen. Van de TOZO 3 (t/m 31 maart 2021) hebben 761 ondernemers gebruik gemaakt, van de TOZO 4 (1 april t/m 30 juni) 383 ondernemers en van de TOZO 5 (1 juli t/m 30 september) 238 ondernemers. Het was ook mogelijk om in het kader van de TOZO een bedrijfskrediet aan te vragen. Daarvan hebben in 2021 49 ondernemers gebruik gemaakt. Op 1 oktober is de TOZO gestopt en konden ondernemers een beroep doen op de BBZ (bijstandsbesluit Zelfstandigen) De voorwaarden voor toelating tot de BBZ werden door het Rijk tijdelijk versoepeld. In het vierde kwartaal is aan 139 ondernemers BBZ toegekend. In 2021 heeft de gemeente de door het Rijk ingestelde regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) uitgevoerd.

Deze regeling was bedoeld om huishoudens te ondersteunen die door de coronapacrisis te maken kregen met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun inkomen en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer konden voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas boden.De regeling liep oorspronkelijke van 1 januari 2021 tot 1 juli 2021. Ondanks een verlenging tot 1 oktober bleef het aantal aanvragen veel lager dan verwacht. In totaal hebben 130 huishoudens hiervan gebruik gemaakt. Kinderopvangtoeslagaffaire Als gevolg van fouten bij de belastingdienst bij de kinderopvangtoeslag zijn veel mensen in de financiële problemen gekomen. De belastingdienst heeft gemeenten gevraagd de gedupeerden te ondersteunen. In Delft gaat het om 373 mogelijk gedupeerden volgens de belastingdienst en nog 5 mensen die zichzelf gemeld hebben. Met het grootste deel van deze mensen heeft de gemeente inmiddels contact gehad. Een deel van de mensen wil graag hulp van de gemeente, ongeveer tweederde geeft aan dat zij op dit moment geen hulp willen. We bieden ondersteuning op vijf leefgebieden: financiën, wonen, gezondheid, gezin/opvoeding van jongeren en werk. Naast het bieden van hulp zijn we, op verzoek van het Rijk, in 2021 ook gestart met het proces om alle openstaande publieke schulden kwijt te schelden.

Samenwerking Bestaande samenwerkingsverbanden (onder meer): • Werkse! (zie: subparagraaf Vennootschappen) • Arrangementen met uitvoeringspartners • Pact tegen de armoede • MVO platform WerkWaardig • Delft Support (vooral Jongerenacademie) (zie: subparagraaf Vennootschappen) • Regionaal Projectenbureau Arbeidsmarktregio Haaglanden

Programma-verantwoording / Economische zelfstandigheid

89

Jaarstukken 2021

Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Realisatie 2020

Begroot Begroot na vóór wijziging wijziging

Realisatie Verschil 2021 begroot na wijziging / realisatie

Economische zelfstandigheid Baten Lasten

83.329 109.552

63.610 92.589

71.772 100.464

77.306 101.337

5.534 -873

Saldo Economische zelfstandigheid

-26.222

-28.978

-28.692

-24.031

4.661

Het resultaat wijkt € 4.661.000 af ten opzichte van de begroting. Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak I/S Bedragen x € 1.000 BUIG BUIG overig TOZO (coronacrisis) Arbeidsparticipatie TONK (coronacrisis) Overig Totaal

I I I I I I

R/O

Totaal

Lasten

Baten

Storting

Onttrekking

R R R R R R

2.974 769 284 15 138 480

394 -928 -475 138 -2

2.580 769 1.212 490 482

-

-

4.661

-873

5.534

-

-

Toelichting BUIG Afwijking baten: De bijstandsuitkeringen worden verstrekt aan burgers die daar recht op hebben. Het definitieve bedrag dat het Rijk aan Delft toekende voor dit doel bedroeg in 2021 € 57,1 miljoen. Dit bedrag is hoger dan waarmee we in de begroting rekening gehouden hadden. Het Rijk bepaalt het definitieve bedrag in september/oktober van het lopende kalenderjaar. In 2021 bleek het Rijk daarbij een fout gemaakt te hebben. Dat levert voor Delft een incidentele meevaller van € 4,6 miljoen op. Gelijktijdig is er sprake van een nadelige verlaging van het budgetaandeel van Delft van 0,03% als gevolg van de uitname ten behoeve van het loonkosteninstrument (zie risnr. 469071; 'Rekenfout toedeling BUIG en gevolgen BUIG budget 2021 en 2022') Afwijking lasten: We hebben minder uitgegeven aan uitkeringen dan begroot (€ 0,4 miljoen). Dit komt doordat het aantal mensen in de bijstand gedaald is. Per saldo zullen we conform het voorstel in de nota Standaard Inzet Loonkostensubsidie en Financiering in 2022 (risnr. 2147900) van het totale voordeel BUIG € 2,9 miljoen storten in de reserve Sociaal Domein. BUIG overig We kunnen de voorziening Dubieuze debiteuren verlagen omdat we op basis van betaalde aflossingen verwachten dat we in de praktijk meer geld op de vorderingen ontvangen dan eerder ingeschat (€ 0,4 miljoen lagere lasten).

Tot slot hebben we voor een hoger bedrag aan invorderingen opgelegd dan voorzien (€ 0,3 miljoen). TOZO- coronacrisis De regeling Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (TOZO) was niet opgenomen in de begroting. Dat leidt ertoe dat bij deze jaarrekening zowel op bij de baten als bij de lasten een afwijking te zien is. Afwijking baten: In de loop van het jaar ontving de gemeente voorschotten voor het verstrekken van TOZO-uitkeringen. Op basis van de SISA-verantwoording bij deze jaarrekening volgt in 2022 de verrekening van de voorschotten met het Rijk. Een deel van dit bedrag is bestemd voor uitvoeringskosten die de komende jaren nog gemaakt worden voor terugvordering bedrijfskredieten TOZO.

Programma-verantwoording / Economische zelfstandigheid

90

Jaarstukken 2021

Afwijking lasten: Dit zijn de uitgaven die we gedaan hebben voor de verschillende TOZO-regelingen. Arbeidsparticipatie Afwijking baten: De gemeente maakt gebruik van het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor re-integratie. De procedures daarvoor nemen erg veel tijd in beslag. Ook de toekenning van de subsidies is lang onzeker. De lasten en baten van ESF worden daarom niet begroot. In 2021 hebben we ESF middelen gebruikt voor de financiering van re-integratieactiviteiten die we ook via ESF verantwoorden. De afwijking bij de baten als gevolg van ESF is € 0,4 miljoen Afwijking lasten: De afwijking op de lasten wordt grotendeels verklaard door de uitgaven ten laste van ESF middelen. TONK (coronacrisis) Afwijking lasten: Uiteindelijk hebben minder mensen gebruik gemaakt van de TONK-regeling dan voorzien, ondanks communicatie via verschillende kanalen over deze regeling. Overig De kosten die zijn gemaakt voor de gedupeerden toeslagenaffaire worden in 2022 door het Rijk vergoed. We verwachten een bedrag van € 540.000 vergoed te krijgen. Voorstellen tot afrekening van het resultaat Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000

Storting / Lasten 2.974

Reserve Sociaal Domein - BUIG Totaal afrekening bestemmingsreserve:

Onttrekking / Baten

2.974

-

Toelichting In 2021 bleek het Rijk een fout gemaakt bij de bepaling van het definitieve BUIG-budget. Dat levert voor Delft per saldo een incidentele meevaller van € 2,6 miljoen op. Conform het voorstel in de nota "Standaard Inzet Loonkostensubsidie en Financiering in 2022" (risnr. 2147900 https://delft.raadsinformatie.nl/ modules/1/Ingekomen%20stukken/713528) zullen we van het totale voordeel BUIG € 2,9 miljoen storten in de reserve Sociaal Domein.

Overzicht van belangrijkste wijzigingen bij de programma's Belangrijkste wijzigingen per programma Economische zelfstandigheid Begroot voor wijziging Begrotingswijzigingen uit 2020 Technische wijziging Technische wijziging Herstelplan 4e Coronarapportage Najaarsrapportage 2021 5e Coronarapportage Septembercirculaire 6e Corona rapportage Begroot na wijzigingen

Programma-verantwoording / Economische zelfstandigheid

Bedragen x € 1.000 nr 0de 2 3 7 11 13 16 17 19

Lasten 92.589 89 -19 -429 -198 533 2.974 4.606 69 250

Baten 63.610 -

2.500 4.606

-474 -69 -250

100.464

71.772

-28.159

56 1.000

Saldo -28.979 -89 19 485 1.198

91

Jaarstukken 2021

Stad in bedrijf Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Stad in bedrijf Stand: 2019 Klantwaardering dienstverlening bedrijven Overnachtingen toeristen Banen M² bedrijfsruimte toevoegen

Stand: 2020

Stand: 2021

Streven: 2022

6,7

6,3

6,4

7,0

+ 3% 55.600

+ 0,3% + 806

- 55% - 1.237

25% + 1.500

- 2.000M2

+ 14.413M2

- 5.493M2

+ 30.000M2

Resultaat:

* Overnachtingen toeristen gaat over het jaar 2020. De impact van de covid19-pandemie is in het jaar 2021 is in het jaarverslag 2022 zichtbaar.

Vergelijkingscijfers BBV Banen per 1000 inwoners (15-64 jaar) Vestigingen per 1000 inwoners Peiljaar

Delft

Delft

Delft

Nederland

746

749

758

796

108 2018

112 2019

118 2020

158 2020

Toelichting • Klantwaardering dienstverlening bedrijven: Uitkomst van het onderzoek (MKB vriendelijkste gemeenten) dat in de periode eind 2020/begin 2021 is uitgevoerd, is dat de ondernemers de dienstverlening aan bedrijven van de gemeente Delft met een 6,4 waarderen. Naar aanleiding van eerder onderzoek is (extra) ingezet op de zichtbaarheid van accountmanagers en communicatie richting bedrijven. Daarnaast is de initiatieventafel voor complexe vraagstukken van ondernemers gestart en zijn de interne processen geoptimaliseerd met betrekking tot vragen van bedrijven. Afgelopen periode is als gevolg van de coronapandemie voor veel bedrijven een zeer moeilijke tijd geweest. De gemeente is zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau actief. Met bedrijven (koepels, vertegenwoordigers uit de diverse groepen ondernemers) wordt de dialoog aangegaan in 2 taskforces (de taskforce bezoekerseconomie en de taskforce technologische industrie) en door individuele bedrijfscontacten. • Overnachtingen toeristen: De hotelsector is ook in 2021 ongekend hard geraakt door de maatregelen behorende bij de coronacrisis. De verschillende periodes waarin er sprake was van een lockdown zijn direct terug te zien in het aantal overnachtingen en de bezettingsgraad van de hotels.

De gemiddelde kamerbezetting ligt over heel 2021 op 45% (in 2020 was dit 41%), met een positieve uitschieter in augustus naar 67% en een absoluut dieptepunt in december met 18% (bron: Visitor Data). Het totaal aantal overnachtingen van 2021 zit echter nog ver onder het niveau van 2019, waarmee het streefcijfer van 7% groei niet gehaald is. Hoe het herstel in 2022 zal inzetten is volledig afhankelijk van de coronacrisis en het al dan niet loslaten danwel verstevigen van de geldende maatregelen. Daarin lijkt het niet realistisch dat al in 2022 het niveau van 2019 zal worden gehaald. • Banen en M² bedrijfsruimte toevoegen: Het streven naar een groei in banen en vierkante meters aan bedrijfsruimten (m2) is de afgelopen periode niet gelukt. Zowel het aantal banen als m2 aan bedrijfsruimten is licht gedaald ten opzichte van het jaar ervoor. De reden hiervoor is cijfermatig te herleiden tot het vertrekkend aantal bedrijven uit Delft (3000 bedrijven in 2021). De reden voor vertrek van een bedrijf uit Delft is niet eenduidig te verklaren. De gevolgen van corona zijn nog niet te lezen in de cijfers waardoor deze mogelijk nog naar beneden bijgesteld worden. Om aan de opgaven uit de ruimtelijk economische visie te voldoen, is ingezet op het realiseren van bedrijfsruimte in diverse gebiedsontwikkelingen zoals Schieoevers en Tanthof. Ook is voor het eerst het succesvolle event

Programma-verantwoording / Stad in bedrijf

92

Jaarstukken 2021

Delft MAAKT Ruimte georganiseerd om vragers en aanbieders van ruimte te verbinden. Concreet is ruimte gerealiseerd op de Biotech Campus Delft en Schieoevers (KD Lab). NEXT Delft wordt begin 2022 opgeleverd. Samenvatting Algemeen beheer Vastgoed Het Vastgoedbedrijf van de gemeente Delft zet haar vastgoed in voor realisatie van gemeentelijke doelstellingen. Het Vastgoedbedrijf zorgt voor de vertaling van (strategische) doelen en opgaven naar de meest geschikte en doelmatige inzet van gemeentelijk vastgoed. De gerealiseerde baten en lasten hebben betrekking op de exploitatie van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. De gerealiseerde baten bestaan grotendeels uit huuropbrengsten, de gerealiseerde lasten voornamelijk uit zakelijke (beheers)lasten, kapitaallasten en de onderhoudskosten. Jaarlijks worden werkzaamheden uitgevoerd om te zorgen voor een doelmatige en beheersbare inzet, ontwikkeling en exploitatie van gemeentelijke objecten. Het jaar 2021 heeft onder andere in het teken gestaan van: • De voorbereiding voor het in de markt zetten van een ontwikkelopgave met bijbehorende openbare aanbestedingsprocedure voor Westvest 9; • De voorbereiding voor groot onderhoud Gasthuisplaats 1; • De voorbereiding voor groot onderhoud Rietveld 49; • De juridische levering van Schoolstraat 1 en 3 aan de gemeente; • Vormgeven verdere samenwerking met contractpartners.

Ook heeft de gemeente aanvullend op het regiecontract voor dagelijks onderhoud in 2021 aanvullend contractuele afspraken gemaakt met een externe partij, over het verder op regie zetten van de uitvoering van het planmatig onderhoud vanaf 2022. Hiermee wordt beter geborgd dat de activiteiten uitgevoerd worden in het jaar dat deze begroot staan. Door versterking van de samenwerking met contractpartners werken we vanuit een regierol aan een gezamenlijk doel. Hierbij blijft de gemeente wel de eindverantwoordelijkheid dragen. Zo worden middelen en capaciteit optimaal ingezet en zal het aantal meldingen correctief onderhoud uiteindelijk teruglopen. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen • Ondernemersfonds: De gemeente heft een opslag op de OZB niet-woningen en keert deze uit aan het ondernemersfonds. In 2021 heeft de gemeente het ondernemersfonds een voorschot uitbetaaldvan € 855.000 en is op basis van de definitieve afrekening over 2020 nog € 133.611 uitbetaald. Hiervan heeft het Ondernemersfonds onder andere een bijdrage geleverd aan het project DSM 150 jaar geschiedenis in beeld, de Wijk Clean-Ups en de pilot Watertaxi Delft. Het Ondernemersfonds Delft heeft in 2021 naast de reguliere werkzaamheden en projecten een gedeelte van het budget geoormerkt als coronabudget.

Middels dit budget konden in 2021 specifieke coronaprojecten, zoals bijvoorbeeld het gratis bezorgen van pakketjes van Delftse ondernemers, een parkeeractie voor bezoekers en Delft Maakt ruimte, mede gefinancierd worden. • Acquisitie en accountmanagement: In 2021 is met veel (regionale) partners, netwerken, incubators/ accelerators samengewerkt om (internationale) bedrijven in Delft te laten landen. Als gevolg van Brexit zijn er in Delft meer UK bedrijven geland. Dit blijkt onder meer uit signalen die we krijgen van bijvoorbeeld het Innovation Quarter en planet BIO. Door corona zijn bedrijven afwachtend geweest met betrekking tot het verkennen van de mogelijkheden tot samenwerking/vestiging in Delft. Mede door de sterke positie die Delft inneemt in diverse sectoren (quantum, robotica, biotechnologie) zijn er toch nog veel bedrijven in Delft geland. • Corona Taskforces Economie: De beide Task Forces Bezoekerseconomie en Techbedrijven hebben scenario’s uitgewerkt voor de middellange en langere termijn. Deze toekomstbeelden zijn aangeboden aan het college en de raad. Vanuit de Task Force Techbedrijven zijn de uitkomsten van twee belrondes (langs 120 bedrijven) gebruikt om inzicht te verwerven in de impact van de crisis en de behoeften van Delftse bedrijven.

Vanuit de Task Force bezoekerseconomie is met name ingezet op marketing en promotie om bezoekers op een verantwoorde manier naar de stad te trekken in de

Programma-verantwoording / Stad in bedrijf

93

Jaarstukken 2021

veilige periodes. Verder is de campagne 'Koop Lokaal' weer breed uitgezet. In samenwerking met de Task Forces is verder gekeken naar het toekomstbestendig maken van de werkgroepen. Economische ontwikkeling • Fysieke ontwikkelruimte bedrijven: Het moet in Delft mogelijk zijn om bedrijven die willen groeien te behouden voor Delft en de regio. Ook in 2021 is gewerkt aan de realisatie van voldoende passende bedrijfsruimte in gebiedsontwikkelingen zoals Nieuw Delft en station Delft Campus. Hoewel in de komende 2 tot 3 jaar het tekort aan ruimte groot blijft, komen daarna nieuwe ontwikkelingen beschikbaar die bij zullen dragen aan de groei van ruimte voor werkgelegenheid in Delft. • Wijkeconomie: In 2021 is er een vernieuwde beleidslijn voor de wijkcentra in Delft vastgesteld. In deze beleidslijn ligt de focus op de buurt- en wijkwinkelcentra in Delft. Deze beleidslijn heeft inzicht gegeven in de huidige en nieuw te realiseren buurt- en wijkwinkelcentra in Delft. In 2021 is gestart met de uitvoering van een Retailonderzoek, waarin tevens de hoofdwinkelstructuur van Delft wordt onderzocht om zo te komen tot een totale beleidslijn, inclusief horeca. Stadsverzorgende bedrijvigheid vindt vaak plaats binnen woonwijken; daarom wordt bij dit typen bedrijvigheid ook regelmatig gerefereerd naar wijk- of buurteconomie.

Eind 2021 heeft Springco Urban Analytics de opdracht gekregen een richtinggevend instrument te maken voor het vaststellen van de toekomstige ruimtebehoefte van bedrijven of organisaties die werkzaam zijn op het gebied van de stadsverzorgende economie. • Deelname MKB digitale werkplaatsen: Samen met De Haagse Hogeschool, de gemeenten Zoetermeer en Den Haag, en ondersteund door de provincie Zuid-Holland en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is een vliegende start gemaakt met het oprichten van MKB Digitale (?) Werkplaatsen waar studenten midden- en kleinbedrijven ondersteunen met onder meer digitalisering van hun bedrijfsmodel. Live ontmoeting met bedrijven is wel van belang om samenwerking vorm te geven. Door corona is dit bemoeilijkt, echter zijn de opgedane ervaringen door ondernemers zeer positief • Stimuleren kennisstarters en technologische ontwikkelingen: In samenwerking met TU Delft is ingezet op een betere marketing en acquisitie aanpak van Delft. Ook is de public affairs samenwerking verder geprofessionaliseerd wat mede heeft geleid tot diverse goedgekeurde groeifonds aanvragen met een Delftse basis. • InnovationQuarter (IQ): In 2021 is de samenwerking met IQ voortgezet en onder andere op gebied van artificial intelligence en quantum geïntensiveerd.

Daarnaast is besloten om een bijdrage van circa € 1,5 miljoen te leveren als cofinanciering voor de fondsophoging van IQ Capital samen met de andere aandeelhouders. Dit bedrag is gestort in het geplaatste aandelenapitaal van IQ en daarmee omgezet naar nieuwe aandelen. • Regionale economie: De samenwerkingen met de MRDH is van groot belang voor de economie van Delft. In dit samenwerkingsverband staat afstemming met de steden en regio’s centraal. Het blijven inzetten en versterken van deze samenwerking op regionaalniveau is van groot belang voor afstemming en informatie delen tussen de verschillende regiopartners. In 2021 zijn er verhoudingsgewijs redelijk wat subsidiegelden richting Delft gegaan. Bijvoorbeeld: • Gemeente Delft en TU Delft zijn de initiatiefnemers voor het project ‘Do IoT for Intelligent Mobility’ (DoIoT4IM). Gemeente Delft heeft voor dit project een bijdrage uit de bijdrageregeling ‘Versterking economisch vestigingsklimaat MRDH 2020' van € 175.000,- gekregen.

• Op grond van de aanvraag en de Bijdrageregeling Versterking Economisch Vestigingsklimaat MRDH 2020 heeft Delft in het kader van het Sterker uit de crisis thema’s “Digitalisering MKB” en ‘’Leven Lang Ontwikkelen’’ een bijdrage van € 69.500 ontvangen voor het project “E-learnings over digitaliseringsonderwerpen voor het MKB” Beleid, toerisme en evenementen • Evenementenbeleid: In 2021 heeft de evenementensector door de coronacrisis wederom een zware periode doorgemaakt. Vele evenementen hebben door het evenementenverbod geen doorgang kunnen vinden. Dit geldt voor 6 van de 11 subsidieontvangers. Eén evenement heeft met wat kleine aanpassingen kunnen plaatsvinden en de andere vier in een alternatieve vorm. Op 25 september 2021 is de UITagenda Delft gelanceerd. Hiermee is een langgekoesterde wens in vervulling gegaan en een compleet overzicht van activiteiten in Delft beschikbaar.

Programma-verantwoording / Stad in bedrijf

94

Jaarstukken 2021

•

•

75 jaar vrijheid: In 2021 bleven de beperkingen in het kader van corona invloed hebben op de uitgestelde activiteiten voor 75 jaar vrijheid. Desondanks hebben initiatiefnemers een aantal activiteiten uitgevoerd. In 2021 heeft het Vrijheidsconcert via livestream vanuit de Nieuwe Kerk plaatsgevonden en zo zijn de Vrijheidsdebattten, de tentoonstelling het Uur U en de Vrijheidsdocumentaire Freedom is not Free uitgevoerd. Het Delftse Vrijheidsfestival en de Vrijheidsmaaltijden zijn gepland voor het jaar 2022. Toerisme: Net als in 2020 heeft de coronapandemie de toerisme sector in haar greep gehad in 2021. De vele periodes van lockdowns, sluitingen van horeca en de culturele sector en het niet door kunnen gaan van (zakelijke) evenementen hebben de bezoekerscijfers in 2021 flink gedrukt. Gedurende het jaar hebben we, samen met de partners in de stad, ingezet op het trekken van bezoekers op die momenten dat de maatregelen dat toelieten. Daarin lag in 2021 opnieuw de focus meer op de regio en de nationale bezoeker dan op de internationale markt. Delft Marketing en het Convention Bureau Delft hebben in 2021 een subsidie ontvangen van € 580.000. De subsidie is gebruikt voor het VVV en de toeristische marketing van Delft. Het Platform Toerisme Delft heeft in 2021 de Visie Toerisme 2030 opgesteld en aangeboden aan het college en de gemeenteraad.

De ambitie is dat in 2030 alle Delftenaren direct of indirect de vruchten plukken van een evenwichtige, robuuste en verantwoorde bezoekerseconomie in Delft. De komende periode wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan voorzien van meetbare indicatoren. In 2021 is daarnaast het beleid met betrekking tot toeristische verhuur van woonruimte aan de raad aangeboden. Dit zal van kracht zijn zodra de huisvestingsverordening in 2022 is aangepast. Tevens is in 2021 is het hotelbeleid geactualiseerd om een gezonde balans tussen vraag en aanbod van het aantal hotels/hotelkamers in de toekomst te kunnen waarborgen.

Binnenstad In de binnenstad werken we samen met Stichting Centrum Management Delft (SCMD), die uitvoering geeft aan hun jaarplan voor de binnenstad. Daarnaast is de samenwerking geïntensiveerd met Stedin en Evides om de (ondergrondse) werkzaamheden in de binnenstad beter op elkaar af te stemmen. In 2022 zal dit moeten leiden tot een convenant waar concrete afspraken over deze samenwerking worden vastgelegd. Tot slot is eind 2021 gestart met de eerste voorbereidingen om het binnenstadsplan te actualiseren. Internationaal beleid - Europa Door het vaststellen van een nieuwe nota Delft in Europa geven we richting aan de inspanningen voor het behalen van onze doelstellingen en ambities. We zoeken bij Europese subsidieaanvragen aansluiting bij onze kennispartners, zoals TU Delft, Haagse Hogeschool, Hogeschool Inholland, TNO en Deltares. De gemeente heeft de Europatafel Delft opgericht: een informeel overleg met diverse partijen uit de stad, provincie en het rijk om samenwerking en subsidiemogelijkheden in Europa te bespreken. We hebben ons voorbereid op een nieuw EU Meerjarig Financieel Kader, onder meer door onze positie (afwisselend met Leiden en Almere) in het Comité van Toezicht Kansen voor West (EFRO). Via afstemming met de provincie, MRDH en het rijk zijn investeringskansen benoemd voor financiering uit het Europese Herstelplan.