Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Jaarverslag / Rechtmatigheid
Rechtmatig Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Totaal 140 1.147 2.358 96 6.356 1.331 4.660 1.455 1.693 35 577 1.908
Lasten -446 208 8.564 255 6.786 1.819 -873 1.029 930 12 1.578 1.435
Baten 587 939 -6.206 -159 -430 -488 5.533 426 762 23 3.501 473
Storting 1.077 -
Onttrekking -5.579 -
21.757
21.297
4.962
1.077
-5.579
30
Jaarstukken 2021
Investeringen Het investeringsprogramma bestaat uit drie onderdelen: • het investeringsplan • bedrijfsmiddelen • de investeringsagenda De concreet in uitvoering genomen investeringen zijn opgenomen in het investeringsplan. Op de investeringsagenda staan de voornemens tot investeren voor de komende periode. Voor het in uitvoering nemen van investeringen van de investeringsagenda is een uitvoeringsplan nodig met informatie over middelen, planning, capaciteit en risico's. In 2021 is dit opgested voor: • Fietsactieplan 2018-2025 • LVVP/SA 2017-2025 • Grote projecten LVVP/SA 2020-2025 Bij het opstellen van de Programmabegroting 2022-2025 zijn onder andere de hierboven benoemde investeringen omgezet naar Mobiliteitsplan Delft (MPD). Investeringsplan Toegekend bedrag Bedragen x € 1.000 Duurzaam Delft Bereikbare en leefbare stad Schone en veilige stad Solide maatschappelijke basis Stad in bedrijf Overhead
2.337 81.132 82.995 47.749 660 3.012
Totaal investeringen
217.885
Realisatie Beschikbaar t/m 2020 vanaf 1-1-2021 288 2.049 78.873 2.259 36.570 46.425 8.989 38.760 660 2.325 687 127.045
90.840
Begroot 2021
Realisatie 2021
450 4.063 17.997 3.700 630 687
160 3.549 8.820 1.200 2
27.527
13.731
In het investeringsplan was voor 2021 € 27,5 miljoen begroot aan investeringen. Hiervan is € 13,7 miljoen gerealiseerd (50%). De grootste onderschrijdingen zijn zichtbaar bij de programma's Schone en veilige stad en Solide maatschappelijke basis. In de programmaverantwoording zijn toelichtingen en gespecificeerde overzichten opgenomen van de investeringen. Bedrijfsmiddelen Toegekend bedrag Bedragen x € 1.000 Bereikbare en leefbare stad Schone en veilige stad Solide maatschappelijke basis Stad en bestuur Overhead
900 3.020 23.234 744 5.433
Totaal investeringen
33.331
Realisatie Beschikbaar t/m 2020 vanaf 1-1-2021 900 444 2.576 247 22.987 47 697 692 4.741 1.430
31.901
Begroot 2021
Realisatie 2021
1.139 4.013 50 2.771
101 742 1.410 31 644
7.973
2.928
De raming van de investeringen in bedrijfsmiddelen was € 8,0 miljoen. De realisatie is € 2,9 miljoen (37%). Lager dan gemiddeld is de onderschrijding bij programma Solide maatschappelijke basis (vervanging van sportvoorzieningen en cultuur). De vertraging in de uitvoering van investeringsprojecten zorgt voor een lagere financieringsbehoefte. In totaal is € 18,3 miljoen (€ 13,8 miljoen en € 4,5 miljoen) minder geïnvesteerd dan begroot.
Jaarverslag / Investeringen
31
Jaarstukken 2021
Verloop reserves en voorzieningen Verloop reserves Onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling van het eigen vermogen weer, gesplitst naar Algemene reserve, resultaat van het boekjaar en bestemmingsreserves. Ontwikkeling eigen vermogen (stand ultimo boekjaar) 150.000 129.627
124.153
Bedrag x € 1.000
109.185 97.686
100.000
50.000 23.088 2.130
0 2020
2021 Jaren
Algemene reserve
Resultaat
Bestemmingsrese…
Algemene reserve De Algemene reserve is gemuteerd van € 109,2 miljoen ultimo 2020 naar € 97,7 miljoen ultimo 2021. Ten laste van de Algemene reserve heeft een aantal onttrekkingen plaatsgevonden. De grootste daarvan zijn de onttrekking ter dekking van de exploitatie 2021 ten behoeve van incidenteel beleid (Kadernota 2021) ad € 3,1 miljoen en de besluiten bij het Herstelplan ad € 9,6 miljoen. Eind 2021 komt de stand van de Algemene reserve uit op € 97,7 miljoen. Er is nog geen rekening gehouden met het rekeningresultaat 2021 en het voorstel tot bestemming van het resultaat 2021. Bestemmingsreserves De bestemmingsreserves zijn per saldo gemuteerd van € 124,2 miljoen ultimo 2020 naar € 129,6 miljoen ultimo 2021. De grootste wijziging is de storting ad € 6 miljoen in de reserve MO/BW/Begeleiding, zoals besloten in de Najaarsrapportage 2021 (regionale middelen centrumgemeente). Er is nog geen rekening gehouden met het voorstel tot bestemming van het resultaat 2021. Het verloop van het eigen vermogen lichten we meer in detail toe in de jaarrekening, bij het onderdeel toelichting op de balans.
Jaarverslag / Verloop reserves en voorzieningen
32
Jaarstukken 2021
Grafische weergave van het eigen vermogen en de weerstandscapaciteit 300.000
250.000
Bedragen x € 1.000
200.000 129.627
150.000
100.000
50.000
23.088
23.088
97.686
97.686
0
-21.866
-50.000 Eigen vermogen Algemene reserve
Resultaat
Bestemmingsrese…
Weerstandscapaciteit Voorstellen
In de bovenstaande grafiek zijn de opbouw van het eigen vermogen en de opbouw van de weerstandscapaciteit weergegeven. Het verschil tussen het eigen vermogen en de weerstandscapaciteit wordt gevormd door de bestemmingsreserves en de voorstellen voor afrekening van het resultaat. De voorstellen maken geen onderdeel uit van het eigen vermogen. De bestemmingsreserves maken geen onderdeel uit van de weerstandscapaciteit. Verloop voorzieningen Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling zien van de omvang van de voorzieningen per categorie.
Jaarverslag / Verloop reserves en voorzieningen
33
Jaarstukken 2021
Ontwikkeling voorzieningen per categorie (stand ultimo boekjaar)
Bedragen x € 1.000
15.000
10.809
10.000
10.151
9.874
6.949 5.504
5.000 2.843
2.526
2.363
172
182
0 2020
2021 Jaren
Verplichtingen en …
Risico's
Voor investeringe…
Egalisatie
Voor middelen va…
Verplichtingen en verliezen Per saldo is er € 0,7 miljoen vrijgevallen en/of aangewend van deze categorie van voorzieningen. Dit heeft te maken met de pensioenaanspraken van huidige en voormalige wethouders. Het overige deel van de mutatie heeft te maken met de aanwending van de voorzieningen. Risico's Deze categorie bevat voor het grootste deel de verliesvoorziening van de grondexploitaties. Deze zijn verder toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. Voor investeringen met heffing Deze categorie is voor toekomstige vervanging van het riool. Per saldo is er minder gedoteerd dan besteed (€ 0,2 miljoen). Egalisatie Deze categorie is bestemd voor het onderhoud van de gemeentelijke sporthallen en is nagenoeg ongewijzigd. Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is In 2021 is een bedrag ontvangen ten behoeve van Museum Prinsenhof ad € 2 miljoen. Daarnaast zijn er voorzieningen gevormd ten behoeve van Bomenfonds en Degeneratievergoedingen.
Jaarverslag / Verloop reserves en voorzieningen
34
Jaarstukken 2021
Staat van de gemeente De provincie Zuid-Holland heeft met alle Zuid-Hollandse gemeenten een bestuursovereenkomst gesloten, waarin afspraken zijn gemaakt over het interbestuurlijk toezicht. De overeenkomst geeft invulling aan het interbestuurlijke toezicht in de wet Generalisering Generiek Toezicht. Uitgangspunten van deze wet zijn: transparantie, efficiency en een heldere taakverdeling tussen de verschillende bestuurslagen. Binnen dit kader is afgesproken dat de gemeente in het jaarverslag informatie verschaft over de beleidsterreinen (‘toezichtdomeinen’) waarvoor de provincie het bevoegd gezag is: financiën, ruimtelijke ordening, huisvesting verblijfsgerechtigden, omgevingsrecht, externe veiligheid en archief- en informatiebeheer. Op basis van de informatie bepaalt de provincie haar toezichtsregime. In het overzicht hierna geeft het college per toezichtsdomein aan of – gelet op het bij de bestuursovereenkomst opgenomen toezichtkader – het thema geheel op orde is (groen), op één of enkele aspecten na (oranje) of op meerdere aspecten niet op orde is (rood). Interbestuurlijk toezicht Financiën Er is structureel en reëel begrotingsevenwicht in de begroting 2022 en/of het laatste jaar van de meerjarenraming 2023-2025. Is er reden voor extra aandacht?
Oranje
Ruimtelijke ordening De gemeentelijke bestemmingsplannen zijn aangepast aan de Omgevingsverordening ZuidHolland. Is er reden voor extra aandacht?
Groen
Omgevingsrecht Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Milieu, Bouwen en Wonen Voor zowel de milieutaken als de bouwen woningtoezichtstaken beschikt uw gemeente over een actueele uitvoerings- en handhavingsstrategie. De raad is binnen trwee maanden na vaststelling ervan hierover geïnformeerd. Het uitvoeringsprogramma 2021 is voor 1 februari 2021 door het college van B&W vastgesteld en de raad is hierover voor 15 juli 2021 geïnformeerd. De evaluatierapportage 2020 is voor 15 juli 2021 door het college van B&W vastgesteld en de raad is hierover voor 1 oktober 2021 geïnformeerd. Is er reden voor extra aandacht?
Groen
Ja
Toelichting De Programmabegroting 2022-2025 is in 2025 structureel in evenwicht. De financiële positie van de gemeente blijft evenwel fragiel.
Hier wordt binnen de gemeente onder meer invulling aangegeven door het bewaken van opvolging van reeds opgenomen taakstellingen en het volgen van (en tijdig anticiperen op) nieuwe financiële ontwikkelingen. Toelichting Evenals vorig jaar groen.
Nee Toelichting
VTH-Jaarplan Wabo 2021 (evaluatie 2020 en uitvoeringsprogramma 2021): Vastgesteld door B&W 26-01-2021 Raad geïnformeerd 28-01-2021.
Nee
Jaarverslag / Staat van de gemeente
35
Jaarstukken 2021
Monumentenzorg De gemeente heeft een adviescommissie die adviseert over uit te voeren werken aan (rijks)monumenten op grond van de Monumentenwet en de samenstelling is deskundig. Is er reden voor extra aandacht?
Groen
Archief- en informatiebeheer Het archief- en informatiebeheer van de gemeente zijn op orde
Oranje
Is er reden voor extra aandacht?
Nee
Huisvesting Vergunninghouders
Oranje
Toelichting Ja, de gemeente beschikt over een Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK).
Nee Toelichting Over 2021 is de gemeente Delft redelijk adequaat (oranje) in haar archief- en informatiebeheer. De uitvraag van informatie heeft ook dit jaar centraal en decentraal plaatsgevonden. Door deze decentrale uitvraag is meer inzicht in het informatiebeheer ontstaan. Sinds 2019 is er een zichtbare verbetering gaande binnen het informatiebeheer van de gemeente. Veel aanbevelingen zijn opgepakt, onder andere in gemeentebrede projecten. Wel blijven een aantal aandachtspunten aanwezig die geadresseerd dienen te worden. Dit zijn onder andere het verkrijgen van inzicht in de (archiefwaardige) informatie in decentrale (vak)applicaties en naleving van bewaartermijnen voor de informatie in deze applicaties. Verder vindt conversie of migratie niet altijd volgens het vastgestelde beleid plaats en is er een achterstand in het overbrengen van analoge archiefbescheiden van de voormalige gemeentelijke musea naar de archiefbewaarplaats.
Gevraagde informatie Voorsprong/achterstand per 1 januari 2021 Fase interventieladder op 1 januari 2021 Taakstelling eerste halfjaar 2021 In het eerste halfjaar 2021 gehuisveste vergunninghouders Voorsprong/achterstand per 1 juli 2021 Fase interventieladder op 1 juli 2021 Taakstelling tweede halfjaar 2021 In het tweede halfjaar 2021 gehuisveste vergunninghouders Voorsprong/achterstand per 31 december 2021 Fase interventieladder op 31 december 2021
De gemeente heeft volledig en tijdig voldaan aan de halfjaartaakstelling en er is geen achterstand
Is er reden voor extra aandacht?
Stand van zaken Voorsprong 12 2 80 54 Achterstand 14 65 69 Achterstand 10 Informatie ophalen en valideren
Toelichting
Nee
Jaarverslag / Staat van de gemeente
De gemeente Delft bevindt zich per 1 oktober 2021 op trede 2 van de interventie ladder ‘informatie opvragen en valideren’ Begin december heeft er een gesprek plaats gevonden met de provincie. Tijdens het gesprek is de stand van zaken besproken rondom de taakstelling. De bovengenoemde achterstand van 10 per 31 december is (bij invullen van dit format in januari 2022) al ingelopen. Bij een (ogenschijnlijke) achterstand op de exacte peildatum kunnen administratieve oorzaken een rol spelen; bijv. doordat het COA een achterstand heeft in het administratief verwerken van huisvestingen.
36
Programmaverantwoording
Jaarstukken 2021
Inleiding bij de programmaverantwoording In het Bestuursprogramma 2018-2022 is de koppeling gelegd met de 3 W-vragen 'Wat willen we bereiken?', 'Wat gaan we ervoor doen?' en 'Wat mag het kosten?'. In de Programmabegroting 2021-2024 is dit nader geconcretiseerd. De 3 W-vragen verantwoorden we in de Jaarstukken 2021 per programma. Bij de eerste en tweede Wvraag staan de vigerende indicatoren en een actualisering van de effecten en prestaties voor 2021 vermeld. De derde W-vraag laat de financiële vertaling daarvan zien, inclusief een toelichting op het resultaat van 2021. Structuur per programma: 1. Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Tabel met maatschappelijke effecten en een samenvatting van de belangrijkste activiteiten. 2. Samenwerking: overzicht van samenwerkingsverbanden. 3. Wat heeft het gekost? Overzicht van lasten en baten (taakvelden, mutaties), eventuele investeringen en voorstellen tot resultaatbestemming met een toelichting. 4. Overzicht van de belangrijkste wijzigingen in 2021. Beleidsindicatoren Op 31 januari 2019 heeft de gemeenteraad het Bestuursprogramma 2018-2022 'Voorbereid op de toekomst' vastgesteld. Hierin is voor de nieuwe collegeperiode ook een nieuwe set van effectindicatoren opgenomen. Voor een toelichting op de indicatoren verwijzen we naar het Definitieboek Bestuursprogramma 2018-2022.
Samen met de vergelijkingscijfers BBV zijn dit de zogenaamde beleidsindicatoren. Nadere info daarover en de meeste actuele cijfers zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/ Besluit-Begroting-en-Verantwoording Voor een totaaloverzicht van de indicatoren verwijzen we naar de “Staat van Delft”, die we tweejaarlijks separaat aan de raad aanbieden. Samenwerking Conform het verzoek van de Rekening & Auditcommissie om te komen tot een compacter jaarverslag, geven we hier alleen nog een opsomming van samenwerkingsverbanden.
Programma-verantwoording
38
Jaarstukken 2021
Duurzaam Delft Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Duurzaam Delft
CO2-uitstoot
Stand: 2019
Stand: 2020
Stand: 2021
Streven: 2022
597 kiloton
- 0,5%
- 22%
-38%
Resultaat:
Vergelijkingscijfers BBV % Hernieuwbare elektriciteit Peiljaar
Delft
Delft
Delft
Nederland
1,1% 2017
1,7% 2018
2,1% 2019
20,0% 2019
Toelichting • CO2-uitstoot: De CO2-uitstoot lag in 2021 22% lager dan in het referentiejaar 2013. Sinds 2017 is er een daling zichtbaar. De corona crisis heeft gezorgd voor een verdere reductie van CO2-uitstoot in 2021. Meet- en rekenmethoden van CO2 ontwikkelen zich en hierdoor is de data - op nationaal niveau - met terugwerkende kracht aangepast. Stand 2020 is met de vernieuwde methodiek niet -0,5% maar -17%. • % Hernieuwbare elektriciteit: In Delft is bescheiden ruimte voor grootschalige opwek van zonneenergie of windenergie. Hierdoor is de lokale opwek van hernieuwbare elektriciteit lager dan het landelijke resultaat. Samenvatting Energietransitie De energietransitie wordt sinds een kleine twee jaar als programma met vier werkstromen aangestuurd. Te weten: Doelgroepen in beweging, Strategie, Techniek en Wijken & Gebiedsontwikkelingen. Het ambtelijke team is verder uitgebouwd en doorontwikkeld. Het team vormt een stevige basis om komende jaren de aanpak van de energietransitie verder uit te bouwen. Doelgroepen in beweging: De werkstroom Doelgroepen in beweging heeft inwoners en bedrijven als focus. Voor inwoners zijn onder andere de volgende resultaten behaald: • De website van het Energieloket Delft trok het afgelopen jaar zo´n 21.000 bezoekers. Het Energieloket Delft heeft met 132 Delftse inwoners een uitgebreid persoonlijk adviesgesprek gevoerd.
• Bij de twee collectieve inkoopacties zonnepanelen zijn op 101 daken zonnepanelen geïnstalleerd. • In het kader van de Regeling Reductie Energie (RRE) hebben Deelstroom Delft en Platform Energietransitie Delft een lokale aanpak opgezet gericht op energiebesparende maatregelen. Met diverse activiteiten zijn ruim 3.000 huishoudens bereikt. Denk hierbij aan: 25 Delftse energiecoaches die 150 adviesgesprekken hebben gevoerd, de campagne 'Zet ‘m Op 60', het uitdelen van 3.500 ledlampen en 870 cadeaubonnen voor energiebesparende maatregelen, bijeenkomsten over onder andere isoleren en slim verwarmen, zonnepanelen, warmtepompen en het gemeenschappelijk verduurzamen van VvE's. • In november is 'Delft bespaart Energie' gelanceerd: de uitvoering van Regeling Reductie Energie Woningen (RREW, opvolger van RRE). Inwoners kunnen energiebesparende maatregelen kopen met een cadeaubon ter waarde van 55 euro. Eind 2021 waren er 4.955 cadeaubonnen verstrekt van de 11.680. Daarvan zijn er 4.841 verzilverd. Vanuit de RREW continueert Deelstroom de energiecoaches. Om inwoners met energie-armoede te bereiken werkt Deelstroom samen met de Voedselbank. De bedrijvenaanpak legt de focus op Bedrijvenkring Schieoevers. Zij oriënteert zich op de aanleg van een 'smart grid'. Bij dit initiatief is een breed netwerk van stakeholders betrokken: Rabobank, Haagse
Programma-verantwoording / Duurzaam Delft
39
Jaarstukken 2021
Hogeschool, Provincie Zuid-Holland en Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Gezien de positieve ervaring met de E-deal tussen Rabobank en de gemeente gericht op gratis energie advies voor alle Delftse bedrijven, wordt deze met 3 jaar verlengd (2022-2024). Strategie: Regionaal en lokaal zijn de vereiste visies vastgesteld. De Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 is door de 23 gemeenten, Provincie Zuid-Holland en de waterschappen vastgesteld. Er is gestart met de uitvoeringsplannen, zodat deze visie wordt omgezet in concrete programma’s, projecten en initiatieven. Delft heeft het Warmteplan Delft vastgesteld. Dit is de lokale visie op de warmtetransitie en vormt de basis om komende jaren de warmtetransitie grootschalig aan te pakken. Techniek: Er is voortgang geboekt op het integraal werken aan het warmtenet en twee warmwaterbronnen: geothermie en WarmtelinQ. Het voorlopig ontwerp van het Open Warmtenet is gereed. Op basis hiervan is door de raad een lening vanuit Fonds Delft 2040 aan NetVerder verstrekt. Project Geothermie Delft heeft de wijziging van het bestemmingsplan aangevraagd en deze is naar de raad verstuurd. SDE++ subsidie is nog niet toegekend waardoor er nog geen financiële haalbaarheid is. Er is meegewerkt aan de NieuweWarmteNu! aanvraag aan het Nationaal Groeifonds voor de onrendabele top van zowel het Warmtenet als Geothermie Delft.
Project WarmtelinQ (door Gasunie) heeft haar financieel investeringsbesluit genomen en het benodigde Provinciaal Inpassingsplan is door de provincie vastgesteld. Gemeente Delft heeft de benodigde omgevingsvergunning afgegeven. Wijken & Gebiedsontwikkelingen: Het plan van aanpak voor wijkuitvoeringsplannen is concreter gemaakt. Er ligt een aanpak met 4 fases die in participatie met de buurt/wijk wordt doorlopen. Het Warmteplan heeft 13 kansrijke buurten aangewezen en in 2022 wordt gestart in de eerste buurten. Er is een aanvraag gedaan aan Programma Aardgasvrije Wijken voor een all-electric aanpak in Tanthof, toewijzing hiervan volgt in maart 2022. Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie in stedelijk gebied richt zich voornamelijk op het vergroten van de opvangcapaciteit van (hemel)water ter voorkoming van wateroverlast en/of droogte en het toevoegen van groen ter verkoeling van de stad. Kort samengevat: onttegelen en vergroenen. De eerste 2 pilot projecten voor onttegelen zijn in 2021 uitgevoerd in de Bomenwijk en de Chirurgijnstraat. Met de Papaver is meegedaan aan de landelijke actie Tegel eruit, plant erin. Dit maakt deel uit van het programma Klimaatmaat. Ook bewoners zijn gestimuleerd om tuinen te vergroenen.
Door de integrale aanpak van het rioleringsproject Fuutlaan en omstreken is het mogelijk geworden hier in te zetten op aanvullende klimaatadaptieve maatregelen, zoals geveltuinen en extra bomen. Binnen gebiedsontwikkelingen is standaard advisering op te nemen maatregelen opgenomen. Hiermee heeft de inbedding van klimaatmaatregelen als standaardaspect bij projecten verder vorm gekregen. Ook de in 2021 vastgestelde beleidslijn Natuurinclusief bouwen houdt nauw verband met klimaatadaptatie. Recreatiegebied Delftse Hout/Buytenhouttafel Met partners is een plan opgesteld voor de versterking van de biodiversiteit en kwaliteit in de Bieslandse Bovenpolder. De plannen liggen ter medebeoordeling bij het Hoogheemraadschap. Op initiatief van de ondernemersvereniging Delftse Hout is de tunnel onder de A13 verfraaid om de aantrekkelijkheid van de verbinding tussen de stad en de Delftse Hout te verbeteren. Het beheer van de Hertenkamp is een jaar uitgesteld. Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG) en Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland (BPL) Bij uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst met Staatsbosbeheer is onderzocht hoe het beheer en onderhoud (kosten)efficiënter kunnen worden uitgevoerd. Er is een omgevingsvisie BPL opgesteld, waarvan elementen zijn opgenomen in de omgevingsvisie van de gemeente.
Eerste stappen zijn gezet voor het opstellen van een doelenboom om te komen tot een
Programma-verantwoording / Duurzaam Delft
40
Jaarstukken 2021
gezamenlijk uitvoeringsprogramma. De voorbereidingen voor een betere toegankelijkheid en natuurbeleving van het Abtwoudse bos zijn gestart. De samenwerkingsovereenkomst voor het realiseren van de metropolitane fietsroute Delft-Rotterdam Alexander is voorbereid. Op basis van het puntensysteem voor groene diensten in het Groenfonds zijn voor gebiedsversterkende maatregelen vergoedingen uitgekeerd. Meer promotie en verkoopplekken in de stad zijn, vooral vanwege corona, achtergebleven.
Samenwerking Bestaande samenwerkingsverbanden (onder meer): • Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) (zie: subparagraaf Gemeenschappelijke regelingen) • Klimaatverbond (stichting - voorzitter): netwerk van gemeenten. • Klimaatadaptatie: bestuurlijke en ambtelijke structuren binnen Zuid-Holland, Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), KANS-netwerk middelgrote steden, etc. • Netwerk afvalwaterketen/Watertafel: samenwerking tussen gemeenten. • Gemeenten voor Duurzame Ontwikkelingen (GDO): vereniging voor lokale natuur- en milieueducatie. • Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG): 6 gemeenten en Staatsbosbeheer (SBB), gericht op beheer en onderhoud. (zie: subparagraaf Gemeenschappelijke regelingen) • Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland (BPL; overlegorgaan, geen governance): 8 gemeenten, SBB, Natuurmonumenten, gericht op gezamenlijk ontwikkelprogramma op het gebied van kwaliteit, openheid, natuur, landschap, etcetera. • (Gebiedstafel) Buytenhout (samenwerkingsovereenkomst): 4 gemeenten en SBB. • Groen doet goed (deelname): programma van steden en maatschappelijke organisaties. Gericht op programma's tot beleven en bewegen (bijvoorbeeld IVN, Reinier de Graaf ziekenhuis, Papaver, Buiten Leeft). • Europese samenwerking via Energy Cities . • Deelname in onderzoekstraject Transform van Provincie Zuid-Holland.
• Project Open Warmtenet in samenwerking met vier woningcorporaties, NetVerder en EQUANS (voorheen Engie). • Bedrijvenaanpak Delft: samenwerking tussen gemeente en Rabobank om verduurzaming door bedrijven te stimuleren. • Partner in The Green Village.
Programma-verantwoording / Duurzaam Delft
41
Jaarstukken 2021
Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten (bedragen × € 1.000)
Realisatie 2020
Begroot Begroot na vóór wijziging wijziging
Realisatie Verschil 2021 begroot na wijziging / realisatie
Duurzaam Delft Baten Lasten
748 5.562
519 5.232
519 5.924
1.105 6.370
587 -446
Saldo Duurzaam Delft
-4.813
-4.713
-5.405
-5.265
140
Het resultaat wijkt € 140.000 af ten opzichte van de begroting. Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak Bedragen x € 1.000 Grondwateronttrekking Energietransitie Overig
I/S
R/O
Totaal
Lasten
Baten
Storting
Onttrekking
I I I
R R R
-225 276 90
-101 -444 99
-124 720 -9
-
-
-
-
140
-446
587
-
-
Totaal
Toelichting Grondwateronttrekking De monitoring van de gevolgen van de vermindering van de grondwateronttrekking liet na de vierde afbouwstap een geringe verandering van de (diepe) grondwaterstanden zien. Ondanks dat deze binnen de voorziene en vergunde marges lag is uit voorzorg besloten de vijfde afbouwstap met een jaar uit te stellen. In 2021 heeft de eindafrekening, en daarmee afsluiting, van de GR Grondwateronttrekking met het Hoogheemraadschap van Delfland plaatsgevonden. Energietransitie De uitgaven aan de energietransitie zijn binnen het budget gebleven. De lasten zijn lager dan begroot doordat er minder uren zijn gemaakt. In de baten en de lasten zijn gelden verantwoord in het kader van specifieke uitkeringen ter grootte van meer dan € 550.000. Dit budgettair neutrale effect verklaart waarom zowel baten als lasten in de tabel hierboven hoger uitvallen dan begroot. Investeringen Toegekend bedrag
Realisatie t/m 2020
Beschikbaar vanaf 1-1-2021
Begroot 2021
Realisatie 2021
Jaar van start en gereed
Investeringsplan Klimaatplan Waterplan Subtotaal investeringsplan
925 1.412 2.337
248 40 288
677 1.372 2.049
175 275 450
87 73 160
2014-2023 2018-2025
Investeringsagenda Wettelijke verplichtingen duurzaamheid (<8 jaar) 2020-2024* Subtotaal investeringsplan
1.215 1.215
7 7
1.208 1.208
38 38
2020-2024
-
Totaal investeringen
3.552
295
3.257
450
198
Duurzaam Delft
Programma-verantwoording / Duurzaam Delft
42
Jaarstukken 2021
Toelichting Klimaatplan en Waterplan Deze middelen zijn ingezet op de uitvoering van de energietransitie. Expertise is ingehuurd op de ontwikkeling van het Open Warmtenet en de verkennende studie naar een smart grid (slim netwerk) in samenwerking met Bedrijvenkring Schieoevers. Naast de in 2021 uitgevoerde projecten in de Bomenwijk en de Chirurgijnlijn is budget toegekend aan het project Fuutlaan. Dit project wordt in 2022 en 2023 uitgevoerd.
Overzicht van belangrijkste wijzigingen bij de programma's Belangrijkste wijzigingen per programma Duurzaam Delft Begroot voor wijziging Begrotingswijzigingen uit 2020 Technische wijziging Technische wijziging Herstelplan Kadernota 2021 Najaarsrapportage 2021 Begroot na wijzigingen
Programma-verantwoording / Duurzaam Delft
Bedragen x € 1.000 nr 0de 2 3 7 12 13
Lasten 5.232 -50 -40 -50 -147 930 49
Baten 519 -39 39
Saldo -4.714 50 1 89 147 -930 -49
5.924
519
-5.406
43
Jaarstukken 2021
Bereikbare en leefbare stad Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Bereikbare en leefbare stad Stand: 2019
Stand: 2020
Klantwaardering bereikbaarheid
7,4
*
Stand: 2021 Streven: 2022 7,7
7,1
% Auto verplaatsingen
20%
*
18%
Minder auto
% Fiets verplaatsingen
46%
*
42%
Meer fiets
% OV verplaatsingen
2%
*
1%
Meer OV
% Lopen verplaatsingen
27%
*
33%
Meer lopen
Resultaat:
* Door de covid19-pandemie is er in 2020 geen onderzoek gedaan naar verplaatsingen.
Toelichting • Klantwaardering bereikbaarheid: Uit de Omnibusenquête blijkt de burgerwaardering voor de bereikbaarheid van de stad een hogere score op te leveren ten opzichte van 2019. • % verplaatsingen: Als gevolg van de coronamaatregelen (thuiswerken, gedeeltelijke lockdowns in het (hoger) onderwijs) zijn er minder woon-werkverplaatsingen per auto, fiets en het OV opgetreden. Wandelen is hierdoor juist toegenomen. Monitoring van verplaatsing blijft belangrijk om het langetermijneffect in beeld te hebben. Samenvatting Het Mobiliteits Programma Delft 2040 (MPD) is aangenomen door de gemeenteraad. Het MPD en de Uitvoeringsagenda zetten in op de mobiliteitstransitie. Dit houdt in dat we het mobiltilteitssysteem willen veranderen en aansturen op aanpassing van onze mobiliteitskeuzes. De ruimte voor de infrastructuur in de stad wordt beter benut door voorrang te geven aan schone, slimme en veilige mobiliteit die de ruimte efficiënt gebruikt. Daarnaast is de openbare ruimte ook nodig voor de aanpak van andere opgaven zoals voldoende groen, klimaatadaptatie en spelen. Om de voetganger in de binnenstad de ruimte te geven is een kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte noodzakelijk. Via een eerste participatieronde zijn de voorbereidingen voor een gefaseerde uitbreiding van het autoluw-plusgebied in het zuidwestelijke deel van de binnenstad gestart.
Behalve de voetganger accommoderen we ook de fietser. We hebben voorbereidingen getroffen en verbeteringen aangebracht aan fietspaden en fietsroutes om de (binnen)stad en het buitengebied beter bereikbaar te maken. Door een fijnmaziger fietsnetwerk creëren we meer ruimte voor de fiets. Om te voorzien in de fietsparkeeropgave is aanvullend budget vereist. CO2-reductie De Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) heeft de ambitie om in 2025 tot 30% minder CO2 uit te stoten dan in 2016. De adaptieve agenda van het MPD draagt hieraan bij, bijvoorbeeld door deelmobiliteit mogelijk te maken als onderdeel van de parkeeropgave bij nieuwbouw en door meer ruimte te bieden aan fiets- en voetgangersverkeer. In MRDH-verband werken we onder andere aan plannen voor de realisatie van twee metropolitane fietsroutes. Daarnaast wordt beleid opgesteld vanuit het Nationaal Toekomstbeeld Fiets en een regionaal beleid voor deelmobiliteit. Voor een groot deel is de reductie afhankelijk van Rijksbeleid. Ook is verandering van gedrag bij de reiziger van belang om te komen tot minder autoritten of een duurzamere manier van reizen. Als Delft werken we aan het scheppen van de juiste voorwaarden voor ander reisgedrag.
Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad
44
Jaarstukken 2021
Openbaar vervoer - OV Vanwege corona ontvingen OV-bedrijven zowel een beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk als een reguliere subsidie van de MRDH. Om de financiën sluitend te krijgen is het Transitieprogramma Corona&OV door de MRDH opgesteld, onder andere door met het doel te zoeken naar mogelijkheden om in de eigen bedrijfsvoering te besparen. De eerste vooroverleggen over aanpassingen aan tramlijn 1 voor de ingebruikname van nieuw materieel zijn gestart. De verplaatsing van de tramhalte naar een locatie ter hoogte van de voetgangersoversteek halverwege de Martinus Nijhofflaan wordt hierin meegenomen. Met de MRDH en de TU Delft zijn afspraken gemaakt over de definitieve uitvoeringswijze en het trace van tramlijn 19. Het streven is dat tramlijn 19 eind 2023 in gebruik genomen kan worden. Tot de ingebruikname van tramlijn 19 rijden er bussen op het traject. Regionale busverbindingen blijven ook na de ingebruikname operationeel voor goede verbindingen met het gebied TU Delft Campus Zuid. Parkeren - Kosten baten parkeren Met de parkeertransitie zien we een verschuiving van geparkeerde auto's op straat naar parkeergarages. Dit is goed zichtbaar in de binnenstad, maar ook in het Westerkwartier. Samen met bewoners en andere belanghebbenden geven we een kwaliteitsimpuls aan de omgeving en richten we deze anders in met groen, straatmeubilair, speeltoestellen, fietsparkeerplaatsen.
In de Wippolder, Ministersbuurt en Agnetapark is parkeerregulering ingevoerd of zijn hiervoor de voorbereidingen getroffen. Na onderzoek is gebleken dat invoering van betaald parkeren in de Indische Buurt op basis van de bestaande parameters niet haalbaar was. In bestaande parkeergebieden in de schil rond de binnenstad is op gefaseerde wijze het vergunningparkeren omgezet naar mixparkeren voor een eenduidigere regulering. We hebben parkeerregulering ingevoerd in verschillende gebieden conform de kaders die zijn gesteld door de gemeenteraad. De communicatie met deze gebieden hebben we op basis van de evaluatie Kaders invoeren parkeerregulering en binnen de trajecten verbeterd. Er is op verzoek van de TU Delft een besluit genomen om parkeerplaatsen op de campus aan de openbaarheid te onttrekken. Op de resterende openbare parkeerplaatsen op de campus wordt parkeerregulering ingevoerd; dit doen we in het kader van de mobiliteitsvisie van de TU en het MPD. Parkeren - Fietsparkeren De maatregelen uit de Nota Fietsparkeren zijn uitgevoerd. Door corona hebben we aanvullende maatregelen getroffen, zoals het aanbrengen van tijdelijke fietsparkeerplaatsen op autoparkeervakken en plaatsing van borden om delen van de openbare ruimte vrij te houden van fietsen (o.a. Oude Langendijk).
Daarnaast zijn de fietsparkeerplaatsen op de Burgwal niet volledig gerealiseerd door de tijdelijke terrassen. In de Kromstraat is in overleg met ondernemers en bewoners het fietsparkeerprobleem bij de opening van (nacht)horeca aangepakt. Hierdoor hebben hulpdiensten makkelijker toegang tot de straat en is de veiligheid toegenomen. De handhaving op weesfietsen en fietswrakken in de binnenstad hebben we periodiek uitgevoerd. Om het gebruik van deeltweewielers te reguleren is een vergunningplicht in voorbereiding; deze wordt opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Parkeren - Fietsenstallingen stations De coronamaatregelen, de sluiting van onderwijsinstellingen en het vele thuiswerken hadden impact op de stationsstallingen. Samen met de NS is ervoor gezorgd dat te lang gestalde fietsen zijn verwijderd, waarmee er voldoende ruimte is gemaakt in de stallingen voor reizigers. Bij station Delft wordt in de grote ondergrondse fietsenstalling door ProRail in afstemming met gemeente een proef uitgevoerd om de verkeersveiligheid in de stalling te verbeteren.
Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad
45
Jaarstukken 2021
Station Delft Campus In de zomer is de nieuwe fiets- en voetgangerstunnel geopend. Het gerenoveerde station met de nieuwe entree, de met zonnepanelen vormgegeven perronkap en de gewijzigde voorpleinen zijn in gebruik genomen. Hiermee is het eerste energieneutrale station van Nederland een feit. Met de renovatie zijn de bestaande fietsparkeerplekken verplaatst naar de voorpleinen. Het ontwerpproces voor de gewenste uitbreiding van het aantal fietsenstallingen is gestart, waarbij we ook kijken naar een mobiliteitshub. Recreatieve havens Veel toeristen en dagjesmensen bezochten per boot onze stad. Het aantal bezoeken bedroeg ruim 2.100 vaartuigen. We zijn gestart met de aanleg en vernieuwing van voorzieningen (water, elektra, betaling) aan de steigers en in de passantenhaven. De precariotarieven en bijbehorende verordening zijn op basis van een motie geactualiseerd. Mobiliteitshub Nieuw Delft In veld 7 is een tijdelijke mobiliteitshub voor toekomstige bewoners geopend. Deelauto's en -fietsen staan ter beschikking voor een duurzamere mobiliteit. Het is de eerste hub met deelvoertuigen die in een concessie is uitgegeven. Verkeer en vervoer - Fiets • Voorbereidingen voor realisatie van de fietsstraat Adriaan Pauwstraat zijn afgerond. • Voorbereidingen voor realisatie van de fietsstraat Colijnlaan zijn gestart.
• Herinrichting van Julianalaan midden (ter hoogte van TU Bouwkunde) nadert voltooiing. • Nader onderzoek naar de herinrichting van de Michiel de Ruyterweg is lopende om een alternatieve passende oplossing te vinden. • De samenwerkingsovereenkomst voor het realiseren van de metropolitane fietsroute DelftRotterdam Alexander is voorbereid. • Er is gestart met een verkenning van de metropolitane fietsroute Delft-Naaldwijk. • Er zijn voorbereidingen getroffen om een fietsstraat aan te leggen op de Kanaalweg. • Op de fietsoversteek Buitenwatersloot–Bolwerk is de regelinstallatie zodanig aangepast dat fietsers minder vaak hoeven te stoppen voor het rode licht. Verkeer en vervoer - Verkeer Stadslogistiek combineren we met milieuzonering. We hebben de gewenste fasering in kaart gebracht om bestaand beleid te optimaliseren en de toelatingseisen te verscherpen. Met name voor zwaar verkeer. We werken stapsgewijs toe naar uitbreiding van de milieuzone en een toekomstige nul-emissiezone. Verkeer en vervoer - Verkeersveiligheid We zijn begonnen met voorbereidingen van de herinrichting Oude Langendijk: we verbeteren het aanzicht van (een deel van) de binnenstadsentree en zetten de voetganger op één. De inspraakprocedure op het herinrichtingsontwerp vergde meer tijd dan gedacht.
Ter verbetering van de verkeersveiligheid op het Delflandplein is na uitgebreid onderzoek besloten om éénrichtingsverkeer voor fietsers in te voeren. Deze maatregel wordt verder uitgewerkt evenals maatregelen om eventuele negatieve effecten te ondervangen door een verbeterde fietsoversteek Papsouwselaan – Mercuriusweg te realiseren. Alle noodzakelijke voorbereidingen voor de versmalling van de Voorhofdreef zijn uitgevoerd. Herinrichting van verschillende wegen ten behoeve van de verkeersveiligheid afkomstig uit de MPD korte termijn agenda 2020-2021: • Duurzaam veilige inrichting Nieuwe Plantage: voorbereiding is afgerond. • Duurzaam veilige inrichting Weteringlaan: uitgesteld vanwege leveringsproblemen materialen. • Duurzaam veilige inrichting Tanthof Oost (Fuutlaan en Lepelaarstraat): herziening in tijd.
Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad
46
Jaarstukken 2021
Projecten die bijdragen aan de doelstelling om de verkeersveiligheid en de doorstroming van het fietsverkeer te verbeteren zijn: • Voobereidingen realisatie rotonde Schoemakerstraat – Stieltjesweg (Professor Schoemaker Plantage) zijn gestart. • Verbreding fietspad Buitenwatersloot (noordzijde) nadert voltooiing. • Herinrichting Schieweg met vrijliggend fietspad verder voorbereid, realisatie gekoppeld aan de Gelatinebrug. • Voorbereiding herinrichting kruispunt Wateringsevest – Vrijenbanselaan ter hand genomen. Samenhang met toekomst Kalverbos. Diverse kleine inframaatregelen ten behoeve van verkeersveiligheid en aanpak schoolomgeving: • Snelheidsremmende maatregelen diverse woonstraten zijn voorbereid. • Maatregelen voor een veiliger schoolomgeving De Oostpoort zijn uitgevoerd. • Voorbereidingen voor de afwaardering van Noordeindseweg en Tweemolentjeskade (30 in plaats van 60 km/u), inclusief bijpassende inrichting. Verkeer en vervoer - Wegen, straten, pleinen Samen met de provincie, MRDH en Rijkswaterstaat is een atelier georganiseerd om te komen tot een gezamenlijke integrale visie op de toekomst van de N470/Kruithuisweg. Via een multidisciplinaire aanpak zijn kansen en bedreigingen in kaart gebracht. Met de ingebruikname van de heringerichte Reinier de Graafweg is een nieuwe en veiligere westelijke ontsluitingsroute richting de A4 gerealiseerd.
Er is een verkeersstudie uitgevoerd naar de ontwikkelmogelijkheden in de Beatrixzone. We hebben gekeken naar mogelijke effecten van afwaardering of verwijdering van de Beatrixlaan Zuid. De studie geeft aanleiding tot nader onderzoek. De tijdelijke afwaardering van de weg tijdens de aanleg van WarmtelinQ levert waardevolle informatie voor een vervolg op.
Samenwerking Bestaande samenwerkingsverbanden (onder meer): • Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) (zie: subparagraaf Gemeenschappelijke regelingen): Openbaar vervoer • ParkerenDelft B.V. (zie: subparagraaf Vennootschappen)
Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad
47
Jaarstukken 2021
Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten (bedragen × € 1.000)
Realisatie 2020
Begroot Begroot na vóór wijziging wijziging
Realisatie Verschil 2021 begroot na wijziging / realisatie
Bereikbare en leefbare stad Baten Lasten
4.353 11.127
5.082 11.143
5.036 11.095
5.975 10.888
939 208
Saldo Bereikbare en leefbare stad
-6.774
-6.062
-6.060
-4.913
1.147
Het resultaat wijkt € 1.147.000 af ten opzichte van de begroting. Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak I/S Bedragen x € 1.000 Verkeer Kosten en baten Parkeren Fietsparkeren Recreatieve Havens Overig Totaal
I I I I I
R/O
Totaal
Lasten
Baten
Storting Onttrekking
R R R R R
144 876 112 88 -73
146 40 108 -13 -73
-2 835 4 102 -
-
-
1.147
208
939
-
-
Toelichting Kosten en baten parkeren De uitvoering van het parkeerbeleid is binnen de raming gerealiseerd (afwijking van de lasten ten opzichte van de begroting is 1,3%). De opbrengsten van het straatparkeren alsmede de inkomsten van vergunningen en ontheffingen zijn hoger dan voorzien. Deze hangen samen met niet individueel te kwantificeren factoren zoals het betaalgedrag, de economische ontwikkeling, de gebiedsuitbreidingen betaald parkeren en de introductie van het mixparkeren. De coronapandemie heeft een minder groot effect gehad op de parkeerinkomsten (straatparkeren: + € 620.000 Vergunningen en ontheffingen: + € 263.000) dan verwacht bij de Najaarsrapportage 2021. Fietsparkeren De lasten van circa € 100.000 voor handhaving in de openbare ruimte zijn niet doorbelast, maar opgenomen onder het programma Schone en veilige stad. Recreatieve havens Als gevolg van gerealiseerde kadegelden (bedrijven) van voorgaande jaren zijn de inkomsten van de Havendienst hoger dan geraamd. Overig Buiten de nadeelcompensatie als gevolg van het project Spoorzone Delft van € 80.000 zijn er geen noemenswaardige afwijkingen te melden.
Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad
48
Jaarstukken 2021
Investeringen Toegekend bedrag
Realisatie t/m 2020
Beschikbaar vanaf 1-1-2021
Begroot 2021
Realisatie 2021
Jaar van start en gereed
300 -150 129
93 64
207 -150 65
120
94 -142 3
2019-2025 2019-2025 2019-2022
2.296
2.416
286 101 531 -3.433 31
61 77
Bereikbare en leefbare stad Investeringsplan LVVP / SA regulier 2017-2025 (Voorhofdreef) LVVP / SA cofin. 2017-2025 (Voorhofdreef) Microbereikbaarheid Halteverplaatsing tramhalte Martinus Nijhofflaan Reinier de Graafweg Reinier de Graafweg - cofinanciering Spoorzone (inrichting openbare ruimte) Spoorzone 2e fietsenstalling Spoorzone 2e fietsenstalling - cofinanciering Spoorzone 3e fietsenstalling Spoorzone 3e fietsenstalling cofinanciering Uitv.Nota fietsparkeren-Inv RO Fietsactieplan 2019 Fietsactieplan 2019 - cofinanciering Oost-West as Poptahof Oost-West as Poptahof - cofinanciering Mijnbouwplein Mijnbouwplein - cofinanciering Julianalaan Midden Julianalaan Midden - cofinanciering Gele Scheikunde Havendienst - electra en wateraansluitingen Havendienst - electra en wateraansluitingen cofinanciering Binnenstad fysiek - Entree gebieden* MPD Projecten MPD Algemeen 2021 Subtotaal investeringsplan Bedrijfsmiddelen Vervanging parkeerautomaten Subtotaal bedrijfsmiddelen
87 9.228 -3.571 66.738 6.266 -3.942 7.300 -6.213 94 388 -150 140 -132 66 -50 770 -530 1.545 150
316 88
87 2.296 -2.040 286 101 531 -3.433 13 270 -139 84 59 -50 642 -530 1.229 62
500 1.048 1.121 81.132
78.873
500 1.048 1.121 2.259
500 1.048 1.121 4.063
3.549
900 900
-
900 900
-
101 101
1.350 700 2.050
-
6.113
3.650
6.932 -1.531 66.452 6.165 -3.942 6.769 -2.780 81 118 -11 56 -132 7 128
Investeringsagenda Fietsactieplan 2018- 2025 Fietsactieplan - cofinanciering 2018 -2025 LVVP / SA regulier 2017-2025 LVVP / SA cofin. 2017-2025 Grote projecten LVVP / SA 2020-2025 Grote projecten LVVP / SA - cofin. 2020- 2025 Juniusstraat 6 (sloop)* Sportring 1 (sloop)* Subtotaal investeringsagenda
1.200 -400 10.916 -7.050 11.400 -7.200 1.350 700 10.916
-
1.200 -400 10.916 -7.050 11.400 -7.200 1.350 700 10.916
Totaal investeringen
92.948
78.873
14.075
3 -1.033 1
50
12
59 -50 642 -530 1.229 62
442 -63 632 68 -40 239 779
2020-2021 2014-2022 2014-2022 2009-2022 2016-2021 2016-2021 2016-2021 2016-2021 gereed gereed gereed 2018-2023 2018-2023 gereed gereed 2019-2022 2019-2022 2019-2022 2020-2021 2020-2021 2020-2022 diverse diverse
2021-2023
2018-2025 2018-2025 2019-2025 2019-2025 2020-2025 2020-2025 2020-2021 2020-2021
Toelichting LVVP / SA regulier 2017-2025 Voorbereidingskosten versmalling Voorhofdreef. Reinier de Graafweg Afronding herinrichting en opening Reinier de Graafweg. Restantwerkzaamheden woningen in 2022. Spoorzone (inrichting openbare ruimte) In het totale investeringsbudget voor de spoorzone is rekening gehouden met een beperkt aantal restpunten. Een groot aantal restpunten is in 2021 opgelost, in 2022 wordt de hand gelegd aan de laatste restpunten.
Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad
49
Jaarstukken 2021
Spoorzone tweede fietsenstalling Vervanging fietsdetectiesysteem. Oost-West as Poptahof Afronding project. Vervanging parkeerautomaten Vervangingsinvestering en plaatsing automaten vanwege uitbreiding gereguleerd gebied. Julianalaan Midden Herinrichting Julianalaan Midden om auto's te weren en het fietsen en verkeersveiligheid te bevorderen. Gele Scheikunde Dit betreft de aankoop en het bouwrijp maken van het terrein voor de bouw van de school voor het Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs (IGVO). De werkzaamheden zijn in uitvoering. Havendienst - elektra en wateraansluitingen Toekomstbestendig maken van de passantenhaven met nieuwe voorzieningen, zoals water, elektra en digitaal afrekenen. Binnenstad fysiek - Entreegebieden Voorbereidingen aanpassingen Oude Langendijk. MPD Projecten Diverse infrastructurele projecten in lijn met het MPD.
Overzicht van belangrijkste wijzigingen bij de programma's Belangrijkste wijzigingen per programma Bereikbare en leefbare stad Begroot voor wijziging Begrotingswijzigingen uit 2020 Technische wijziging Technische wijziging Technische wijziging Herstelplan Kadernota 2021 Najaarsrapportage 2021 Begroot na wijzigingen
Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad
Bedragen x € 1.000 nr 0de 1 2 3 7 12 13
Lasten 11.143 -136 -15 -41 -149 -47 100 240
Baten 5.082
-150
Saldo -6.061 136 65 95 149 47 -100 -390
11.095
5.036
-6.059
50 54
50
Jaarstukken 2021
Goed wonen Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Goed wonen
Woningbouw Klantwaardering cultuur
Stand: 2019
Stand: 2020
Stand: 2021
Streven: 2022
1049
1640
2275
2000
7,1
*
6,9
7,3
Resultaat:
* Klantwaardering cultuur meten we eens per twee jaar in de stadsenquete omnibus
Vergelijkingscijfers BBV Woonlasten éénpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden WOZ-waarde woningen Peiljaar Nieuwbouw per 1.000 woningen Peiljaar
Delft
Delft
Delft
Nederland
€ 722
€ 733
€ 735
€ 733
€ 850 € 211.000 2019
€ 861 € 241.000 2020
€ 867 € 262.000 2021
€ 810 € 290.000 2021
6,7 2018
4,5 2019
6,5 2020
8,9 2020
Toelichting • Woningbouw: Er zijn afgelopen jaar zo’n 600 woningen opgeleverd (stand november 2021). Het betreft diverse projecten, zoals zelfbouwwoningen in Nieuw Delft, appartementen aan het Guldenwater en woningen in de Schoemakerplantage, waaronder sociale huurwoningen voor senioren. Ook is het wooncomplex Pauwmolen opgeleverd voor zowel studenten als jongeren. Daarnaast zijn corporatiewoningen vernieuwd zoals in Het Heilige Land en aan de Van Alkemadestraat. • Naar aanleiding van toenemende woonoverlast op enkele plekken in de stad is medio 2021 de Taskforce Woonoverlast samen met de TU Delft, politie en Duwo gestart. De Taskforce heeft tot doel te werken aan bewustwording in de breedte en een stevige aanpak waar sprake is van woonoverlast en onacceptabel gedrag. Samenvatting Omgevingsvergunningen en fysieke leefomgeving De uitvoering van de VTH-taken WABO is in het coronajaar 2021 intensief geweest. De in 2020 ingezette trend heeft zich doorgezet: er zijn wederom meer omgevingsvergunningen aangevraagd. Daarnaast zijn er door Beleid en Basisadministratie meer inspanningen voor toezicht op de bestaande leefomgeving verricht dan geraamd. De inzet op handhaving was als gevolg van een groter aantal verzoeken ook groter dan geraamd. De bouwwerkzaamheden gingen daar waar mogelijk door.
Een aantal in het oog springende casussen en projecten, zowel in de vergunningverlening als in toezicht en handhaving, zijn: de Nieuwe Kerk (archeologie en realisatie), WarmtelinQ, Bethelpark (woningbouw), Haringlocatie, locatie Pastor van Arskerk en Kruisstraat (archeologie). Schieoevers De activiteiten van het programma Schieoevers betreffen het planologisch mogelijk maken van de ontwikkelingen in Kabeldistrict, Nieuwe Haven en de stationsomgeving Delft Campus. Zo werd gewerkt aan het bestemmingsplan en de gebiedsvisie voor de stationsomgeving. Daaronder vallen ook de locaties De Noordkavel en De Strip. Daarnaast vonden fysieke werkzaamheden plaats aan het station (realisatie van de 0 op de meter kap, de fietstunnel, aansluiting op de infrastructuur) en de
Programma-verantwoording / Goed wonen
51
Jaarstukken 2021
voorbereidingen voor de aanleg van de Gelatinebrug (onderzoek naar de ruimtelijke en financiële inpassing). Nieuw Delft In 2021 zijn de gevolgen van de coronacrisis zichtbaar geworden binnen het project. Door stijgende (bouw)kosten en terugloop van de vraag naar niet woonfuncties zijn op een aantal van de nog te ontwikkelen velden vertragingen ontstaan. Ondanks dat is een flink aantal velden uitgegeven (velden 2, 3, 6, 8 en 10) voor een bedrag van 9,6 miljoen, en zijn de voorbereidingswerkzaamheden en realisatie voortgezet of gestart. De belangrijkste mijlpalen: • Voorbereiding aanleg eerste fase van het Van Leeuwenhoekpark is afgerond, uitvoering start voor de zomer van 22. • Het waterelement aan de kop van het park is gerealiseerd. • Start verkoop appartementen in Huis van Delft, vervolg en start van realisatie van diverse zelfbouwlocaties, aanbesteding van de mobiliteitshub, start bouw ontwikkeling Poortmeesters. • De met Pfas verontreinigde grond is grotendeels verwijderd. • Het initiatief voor tijdelijk gebruik van I-change heeft zijn activiteiten als gevolg van covid-19 helaas moeten staken. Voor een gedetailleerder overzicht wordt verwezen naar het MPG. TU-gebied Het TU-gebied is volop in ontwikkeling. Zo is onder meer op de volgende projecten voortgang behaald: • De omgevingsvergunning voor de herontwikkeling van Mijnbouwstraat 120 is ingediend.
• De plannen voor de ontwikkeling van Gele Scheikunde en de bouw van het IGVO zijn gestart. • In de Professor Schoemakerplantage is gestart met de aanleg van de derde en laatste fase. • De start van de bouw van Baltasar van de Polweg 4 is aanstaande. • In nauw overleg met de gemeente is de parkeertransitie van de TU Delft gestart. • In samenhang daarmee is betaald parkeren in de Professorenbuurt ingevoerd. Met de TU Delft is de anterieure overeenkomst behorende bij het bestemmingsplan Campus-Zuid afgesloten. Hiermee zijn alle verouderde overeenkomsten en allonges komen te vervallen en zijn heldere en eenduidige afspraken vastgelegd over de ontwikkeling van dit gebied. Het bestemmingsplan CampusZuid bevindt zich in de afrondende fase. Met het nieuwe bestemmingsplan wordt het mogelijk om (een gedeelte van) het sportcluster te verplaatsen en ruimte te maken voor studentenhuisvesting. Als gevolg van corona is de aanvang van de musical Willem van Oranje vertraagd. In 2021 is daarom de ingangsdatum voor de huur, budgetneutraal, met een jaar opgeschoven. De eerste werkzaamheden voor de bouw van het theater zijn gestart, maar ook deze hebben een jaar stil gelegen. De vertraging heeft echter ook de kans gegeven om de musical te verbeteren. De uitwerking van de plannen is eind 2021 weer in volle vaart opgepakt om in het najaar van 2023 te kunnen starten met de voorstellingen.
De kop van de Buitenhof (Reinier de Graaf- en Juniusbuurt) In 2020 is door de raad de gebiedsvisie voor het gehele gebied vastgesteld. in 2021 is gewerkt aan de nadere uitwerking van de visie en de ontwikkeling van de Kop van Buitenhof. Hiervoor is een start gemaakt met het opstellen van een masterplan, inclusief twee participatiebijeenkomsten. Als onderdeel van de ontwikkeling is met Basalt een intentie-overeenkomst gesloten voor nieuwbouw in de Juniusbuurt. Omgevingswet De gemeente Delft ligt op schema met de implementatie van de wet. In 2021 is de omgevingsvisie door de raad vastgesteld. Daarnaast is in het kader van de Omgevingswet de Nota Participatie vastgesteld door de gemeenteraad. Met simulaties voor zowel het opstellen van een omgevingsplan als een omgevingsvergunning is in 2021 een start gemaakt, dit zal doorlopen in 2022. De simulaties zijn nodig om de techniek van het opstellen van een omgevingsplan goed in de vingers te krijgen, en de werking van de nieuwe systemen en processen te testen. De inwerkingtreding van Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2023.
Programma-verantwoording / Goed wonen
52
Jaarstukken 2021
Verstedelijkingsalliantie De verstedelijkingsalliantie is een samenwerkingsverband van acht gemeenten langs de spoorlijn Leiden-Dordrecht (met een aftakking naar Zoetermeer), de provincie Zuid-Holland en de MRDH. Doel is de ontwikkeling van de binnenstedelijke ontwikkelingen te versnellen, zodat vooral op de middellange termijn het aanbod van woningen en ruimte voor nieuwe bedrijven op peil blijft. In 2021 zijn de volgende resultaten gehaald: • Woningbouwimpulsaanvragen uit de tweede en derde tranche zijn toegekend. Aanvraag Delft niet beloond. • Woningbouwmonitor 2020 opgeleverd: sinds 2018 zijn 23.000 woningen gebouwd. De planvoorraad is toegenomen. • Woonwerkakkoord light ondertekend. Delft is een van de ondertekenaars. Het woonwerkakkoord helpt om woningbouwproductie te realiseren en ruimte te borgen voor in deze regio passende bedrijven. • Website Verstedelijkingsalliantie.nl is getart. Hiermee worden de doelen en documenten van de verstedelijkingsalliantie beter vindbaar. Stadsbouwmeester De stadsbouwmeester bewaakt de stedenbouwkundige kwaliteit en de samenhang van de ingrijpende verstedelijkingsopgave waar Delft voor staat. Naast de begeleiding van bouw- en openbare ruimteprojecten heeft de stadsbouwmeester zich intensief beziggehouden met de lange termijn ontwikkeling van de stad.
De stadsbouwmeester doet elk kwartaal (voor iedereen toegankelijk) verslag van zijn werkzaamheden aan de raad.
Samenwerking Bestaande samenwerkingsverbanden (onder meer): • Verstedelijkingsalliantie
Programma-verantwoording / Goed wonen
53
Jaarstukken 2021
Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten (bedragen × € 1.000)
Realisatie 2020
Begroot Begroot na vóór wijziging wijziging
Realisatie Verschil 2021 begroot na wijziging / realisatie
Goed wonen Baten Lasten
23.433 30.197
18.804 24.087
30.132 37.893
23.926 29.329
-6.206 8.564
Saldo Goed wonen
-6.764
-5.283
-7.762
-5.403
2.358
Het resultaat wijkt € 2.358.000 af ten opzichte van de begroting. Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak I/S Bedragen x € 1.000 Ruimtelijke ordening Grondexploitatie Nieuw Delft (w.o. PFAS) Programma Schieoevers Grondexploitatie woningbouw Omgevingsvergunningen Overig
I I I I I I
Totaal
R/O
Totaal
Lasten
Baten
Storting Onttrekking
R R R R R R
-242 2.076 690 146 -302 -9
-493 4.425 764 4.215 4 -351
251 -2.349 -75 -4.069 -306 341
-
-
2.358
8.564
-6.206
-
-
Toelichting Ruimtelijke ordening Binnen dit taakveld zijn diverse kosten opgenomen. Naast de reguliere werkzaamheden vallen hieronder ook de anterieure overeenkomsten en de gebiedsontwikkelingen (m.u.v. Nieuw Delft en Schieoevers). De grootste afwijking is ontstaan op de Staalweg: plankosten zijn gemaakt maar de verkoop is uitgesteld, waardoor zowel aan de baten als aan de lastenkant een afwijking ontstaat ten opzichte van de begroting. In 2022 zal hier een voordeel ontstaan. De anterieure overeenkomsten worden niet begroot waardoor ook deze zowel aan de lasten als de batenkant een afwijking geven. Hoewel de lasten hier iets voor de baten uit lopen, hebben deze per saldo over de jaren heen een neutraal resultaat. Grondexploitatie Nieuw Delft - PFAS Ter dekking van de kosten van de PFAS zou aan de verliesvoorziening voor de grondexploitatie Nieuw Delft € 640.000 worden gedoteerd. De voorziening is echter al in 2020 verhoogd. Daarom heeft de dotatie niet plaatsgevonden. Hierdoor ontstaat een meevaller. De dotatie zou worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve. Deze onttrekking heeft dan ook niet plaatsgevonden. Grondexploitatie Nieuw Delft - actualisatie De grondexploitatie van Nieuw Delft is in de volle breedte geactualiseerd, waarbij tevens keuzes zijn gemaakt ten aanzien van risico's en kansen. De verwachting over de eindwaarde zijn hiermee verbeterd.
Daarom kan een gedeelte van de voorziening ter grootte van € 1.436.000 dit jaar vrijvallen. Hiermee komt de totale meevaller vanuit Nieuw Delft, inclusief PFAS, op € 2.076.000 uit. Volledigheidshalve wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Programma Schieoevers Schieoevers is een meerjarig programma waarbij de dekking mede komt uit de bestemmingsreserve Schieoevers. De onderbesteding betreft dan ook een faseringsverschil: de laatste werkzaamheden rondom het station Delft Campus worden in 2022 afgerond. Ook voor de Noordkavel en De Strip worden activiteiten, in afwachting van de gebiedsvisie, naar 2022 verschoven.
Programma-verantwoording / Goed wonen
54
Jaarstukken 2021
Grondexploitatie woningbouw De meevaller betreft hoofdzakelijk de bijstelling van de resultaatverwachting van de grondexploitatie Voorhof Noord-West. Deze exploitatie verbeterde door een hogere grondopbrengst. Volledigheidshalve wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid. Omgevingsvergunningen Binnen de aanvragen was het aantal aanvragen voor (ver)bouwactiviteiten fors hoger. Maar in tegenstelling tot 2020 waren dat vooral kleine aanvragen. Er waren veel minder grote aanvragen en daarbij was vooral het bouwvolume veel lager. In dat opzicht is sprake van een echte dip. Dat betekent ook dat de kostendekkendheid van het legesmodel Omgevingsvergunningen onder druk staat. De verwachting is echter dat dit incidenteel is, omdat er nog genoeg grote ontwikkelingen gepland zijn in Delft. Het negatieve resultaat op Omgevingsvergunningen is een bruto resultaat. Na aftrek van nog toe te rekenen kosten, zoals BTW op goederen en diensten, perceptiekosten en overhead, is het nettoresultaat € 930.000. Dit bedrag wordt onttrokken aan de egalisatiereserve Omgevingsvergunningen.
Overzicht van belangrijkste wijzigingen bij de programma's Belangrijkste wijzigingen per programma Goed wonen Begroot voor wijziging Begrotingswijzigingen uit 2020 Technische wijziging Technische wijziging PFAS Verkamering Maria Duystlaan Kadernota 2021 Najaarsrapportage 2021 Begroot na wijzigingen
Programma-verantwoording / Goed wonen
Bedragen x € 1.000 nr 0de 2 3 5 9 10 12 13
Lasten 24.087 166 22 9.401 640 -101 780 639 2.259
Baten 18.804
2.360 -64
Saldo -5.283 -166 -290 -640 -780 1.721 -2.323
37.893
30.132
-7.761
22 9.111 -101
55
Jaarstukken 2021
Schone en veilige stad Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Schone en veilige stad % Tevreden openbare ruimte % Voldoet aan kwaliteitsniveau
Stand: 2019
Stand: 2020
Stand: 2021
Streven: 2022
78%
78%
77%
78%
97%
97%
97%
88%
Kilogram restafval
207 kg
209 kg
210 kg
160 kg
% Afvalscheiding
39%
35%
38%
55%
Stand: 2019
Stand: 2020
Stand: 2021
Streven: 2022
86% - 12%
* - 13%
89% *
88% - 5%
Resultaat:
Schone en veilige stad % Voelt zich veilig in de buurt Veiligheidsindex: misdrijven
Resultaat:
* De veiligheidsindex is medio dit jaar beschikbaar. In de aankomende programmabegroting rapporteren we het meest actuele cijfer.
Vergelijkingscijfers BBV Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Aantal diefstallen uit woning per 1.000 inwoners Gewelds- en seksuele misdrijven per 1.000 inwoners Vernielingen, beschadigingen openbare ruimte per 1.000 inw. Peiljaar
Delft
Delft
Delft
Nederland
2,3
3,0
2,3
2,0
3,9
2,2
1,7
1,8
5,1
5,2
5,0
4,5
5,6 2018
5,3 2019
5,5 2020
6,2 2020
Toelichting • % Voelt zich veilig in de buurt: met een percentage van 89% van de inwoners dat aangeeft zich veilig te voelen van 2021 ligt boven het streefgetal van 2022, tevens is sprake van 3% groei ten opzichte van de voorlaatste meting. Dat is een gunstige ontwikkeling. • % Tevreden over de kwaliteit van de openbare ruimte: In het afgelopen jaar was de tevredenheid over de openbare ruimte 77% dit is lager dan het streefcijfer van 78%. De verwachting is dat corona in het lagere cijfer doorwerkt, de tevredenheid is namelijk een belevingsscijfer. Waardoor een negatief beeld ook kan afstralen op de beleving van het onderhoud van de openbare ruimte. Dit is aannemelijk in combinatie met de volgende indicator waaruit blijkt dat het onderhoudsniveau niet is gezakt. • % van de openbare ruimte dat voldoet aan het afgesproken kwaliteitsniveau: uit de beleidsschouw blijkt dat in 2021 97% van de openbare ruimte voldoet aan het afgesproken kwaliteitsniveau. De doelstelling is gehaald. Belangrijk hierbij is om te vermelden dat het gaat om CROW niveau B in de Binnenstad en niveau C voor de overige delen van de stad. • Kilogram restafval: het streven is om de hoeveelheid fijn restafval te verminderen. Tot aan 2020 nam de hoeveelheid fijn restafval gestaag af. In 2020 was een stijging van de hoeveelheid zichtbaar als gevolg van de coronacrisis.
Ondanks de verdere invoering van HNI is ook in 2021 een stijging zichtbaar van het aantal kilo's restafval. In 2021 werd 210 kilo fijn restafval per inwoner ingezameld. De coronacrisis speelt hierin nog steeds een rol.
Programma-verantwoording / Schone en veilige stad
56
Jaarstukken 2021
•
% Afvalscheiding: In 2021 was het scheidingspercentage 38%. Dit is hoger dan 2020 maar nog steeds lager 2019, de doelstelling is niet gehaald.Net zoals in 2020 is een verklaring voor het lagere scheidingspercentage dan 2019 het vele thuiswerken als gevolg van de coronacrisis.