Handelingen raadsvergadering 7 november 2024

De gezelligheid verdween in vele volkswijken en de sociale cohesie werd steeds minder doordat de samenstelling van gezinnen in de straat verdween. Mensen werden eenzaam en de druk op de zorg nam toe. De regiotaxi kan het niet aan, waardoor mensen in penibele situaties terechtkomen. Ze verschijnen te laat op afspraken in ziekenhuizen, maar er worden ook demente mensen uit de taxi gezet. Ze weten hun huis niet te vinden, bijvoorbeeld omdat er werk aan de weg bezig is. Wij doen bij dezen een moreel appel op anderen om deze situaties in ieder geval aan de kaak te stellen en als gemeente in te grijpen. Ouderen verpieteren in hun te grote huizen en hebben weinig aanspraak, zeker wanneer zij slecht ter been zijn. Zij zouden graag naar een kleinere woning gaan en daar in ieder geval dezelfde huur blijven betalen, dus geen hogere huur, zoals nu vaak door corporaties wordt doorgerekend. Mensen, zeker die ouderen, hebben tenslotte niet het eeuwige leven. Corporaties maken de achtergelaten 18

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

eengezinswoning sowieso duurder, alles om het geld. En de menselijke maat … Vul maar in. Ouderen zeggen ons vaak: waren de bejaardenhuizen maar terug; we zijn zo alleen. We hebben buiten de financiële nood ook gewoon veel Delftenaren met geestelijke nood. Er zijn lange wachttijden. Dit heeft direct invloed op calamiteiten in de wijk. Regelmatig hebben wij hier contact over met onze burgemeester Van Bijsterveldt. We vinden het fijn dat we daar een luisterend oor treffen, maar het is enorm lastig om dit het hoofd te bieden. Delft is een arme gemeente en we moeten keuzes maken. Onafhankelijk Delft vindt dat dit de laatste tijd altijd dezelfde soort keuzes zijn en dat hier in de raad besluiten worden genomen waar niet iedereen van kan profiteren. Dat vinden we echt vaak. De prestigeprojecten vliegen je om de oren. Het is onbekend of het allemaal lukt binnen de gestelde begroting. De fietsroute naar Rotterdam is ons een doorn in het oog, alsmede het ecoduct voor biodiversiteit. Hoe zit het met de biodiversiteit van mensen? Wij kennen elkaar niet meer. Dit miljoenen kostende project is ook nog eens gekoppeld aan een nieuwe brug, de Gelatinebrug, die ook steeds duurder werd, miljoenen. Daar gaat het hier om. Dit gaat vóór op de veiligheid en het welzijn van mensen.

Voor dit geld hadden we veel voor de Delftenaren kunnen doen, voor hen die altijd keihard hebben gewerkt in de ziekmakende fabrieken die Delft rijk was. Mensen kregen COPD, kanker, asbestellende en stoflongen. Voor die mensen doen we eigenlijk helemaal niks. Zij verkommeren eenzaam thuis. De verkoop van de aandelen Eneco, dat van alle Delftenaren is, wordt aangewend voor een warmteplan, waar een klein deel van Delft iets aan heeft, als het werkelijkheid wordt, want er is veel gedoe over projecten die gestopt worden of niet het gewenste resultaat geven. Dus we wachten het maar weer af. Ook hier vliegt het geld weer uit de zak, maar niet naar ons, de gewone mens. Er hadden zoveel meer Delftenaren kunnen profiteren. De wijken hadden gezelliger gemaakt kunnen worden, bijvoorbeeld met speelveldjes en kindertuinen, maar vooral met een buitenzwembad. De cohesie had teruggebracht kunnen worden in de wijken, waarbij de mensen voor elkaar de lijn kunnen zijn voor hulp aan en met elkaar. We hebben ook te maken met mensen die hun huishoudboekje altijd goed bijhielden, maar nu staat er onder de streep: vier dagen eten tekort. Het is vreselijk om te moeten zien dat er honger en armoede zijn. Geen winterjas, geen warme laarzen en geen nieuwe bank, terwijl je je hele leven hebt gewerkt. Hier hebben we echt mee te maken. In bepaalde wijken voelen mensen zich ook onveilig.

Drugsdealers komen het goedje gewoon brengen en maken straten onveilig. Ook schieten en moorden vinden plaats in onze stad. De wijkagenten zijn eigenlijk overbelast en we hebben te weinig handhaving. In de avond gaan de gordijnen al vroeg dicht. Mensen hebben meerdere sloten op hun deur. In sommige straten zijn de wegen ook heel slecht zichtbaar, omdat de verlichting lager is gezet. De Delfgauwseweg is hier een voorbeeld van. Bij de twee bruggetjes hoef je in de avond niet over te steken zonder te kijken, te kijken en nog eens te kijken. Zit je in een rolstoel? Heel veel sterkte. Vandaar onze motie Veiligheid Delfgauwseweg. En dan dieren in nood in onze stad. Onafhankelijk Delft is enorm blij dat dit aangepakt gaat worden. Het zijn wij die hun iets aandoen, die hun leefomgeving inperken en die hier iets aan moeten doen. Het meest heikele punt in deze gemeente is huisvesting. Als lokale fractie zien wij het leed achter de voordeur. Huizen zijn volgepropt met opa, oma, zusjes, broertjes, maar ook kleinkinderen. Het is schrikbarend wat we soms aantreffen. Mensen trekken het niet meer. Ze zijn met elkaar zo opeen gepropt. Zij voelen zich achtergesteld bij anderen. Velen zeggen: "Wat is ons leven nog waard? We lijken wel varkens." De energiekosten lopen de spuigaten uit, maar niemand durft te stoken. Zo ontstaan schimmel en ziekte. Terug in de 19

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

tijd. Kinderen vertrekken naar buiten de regio, ouderen eenzaam achterlatend. Het parkeren is voor hen, met een grote familie, een drama met een bezoekersvergunning voor maximaal 600 uur. Onafhankelijk Delft vraagt zich oprecht af of deze betutteling wel oké is. Delft krijgt steeds minder geld van het Rijk, maar we moeten wel meer uitgeven. Dat maakt het er voor ons allemaal niet beter op. Veel jongeren gokken en komen in moeilijkheden. Ook dat geeft echt druk op ons budget. Gelukkig hebben we ook weleens geluk. Dan komt er iets van het Rijk of een potje dat ze kunnen vinden, zoals nu met WijWest. Dan voel je je echt alsof je een loterij hebt gewonnen. Onafhankelijk Delft wil graag alle raadsleden oproepen om meer met elkaar te spreken en met elkaar te delen, omdat we het allemaal voor onze Delftenaren doen. Samen sterk en de menselijke maat terug in de straat. De VOORZITTER: Een prachtige laatste zin, "De menselijke maat terug in de straat". U heeft nog vijf seconden. Daar ga ik niemand aan wagen. U gaat heerlijk zitten. Als men nog vragen heeft, weet men u te vinden, zeker in de eerste termijn. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Beste leden van de raad, collegeleden, luisteraars en kijkers. Voorzitter. Een jaar geleden zei ik op deze plek dat de ChristenUnie gelooft dat het belangrijk is om te werken aan een stad waarin het niet alleen om het ik gaat, maar om het wij.

Ik legde toen de nadruk op de relatie tussen de gemeente en de inwoners. De heer Maruf vroeg mij toen - misschien weet hij het nog - wat de visie van de ChristenUnie is op de relatie tussen de inwoners onderling. Ik moest toen kort zijn, maar nu kan ik verder ingaan op de relatie tussen inwoners onderling. Daarbij gaat het vooral om de relatie tussen jongeren en ouderen. Hoe kunnen ouderen jongeren helpen? Dit past ook bij de Bijbelse boodschap: laat de kinderen tot mij komen. Die boodschap is 2.000 jaar oud. Levi van Dam, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, zegt dat jongeren met psychische klachten meer baat hebben bij goede relaties en zelfkennis dan bij therapie. Van Dam legt de nadruk op drie belangrijke relaties: de relatie met jezelf, met anderen en met iets groters, zoals natuur en spiritualiteit. Hij pleit bijvoorbeeld voor mentorschap. Ouderen kunnen een belangrijke rol spelen door jongeren te ondersteunen in moeilijke tijden. Veel jongeren willen hun problemen kunnen delen zonder daardoor meteen als ziek te worden bestempeld. Ze zoeken een veilige omgeving om hun gevoelens te delen zonder meteen in therapie te moeten. Van Dam hoopt dat er met deze aanpak meer ruimte komt voor jongeren die wél intensieve zorg nodig hebben. Dit raakt de politiek.

Hoe kunnen wij als stadsbestuur de rol van ouderen in de ondersteuning van jongeren versterken? In deze gemeenteraad zitten ook oma's en opa's. "Een uur praten met je oma kan net zo goed helpen als therapie", zegt deze hoogleraar. Ouderen, of je nu opa of oma bent of niet, kunnen hun verantwoordelijkheid nemen, binnen en buiten de familie. Dit zien we onder andere in kerken maar ook bij sportverenigingen. Zelfs hospitaregelingen zijn hier een goed voorbeeld van. Ik spreek uit eigen ervaring, want sinds 1996 hebben mijn vrouw en ik al 26 jongeren van 14 tot 23 jaar in huis gehad. Kortom, ouderen in Delft kunnen een luisterend oor en een steunend persoon zijn voor jongeren in Delft. Onlangs hebben we de Toekomstvisie op religieus erfgoed vastgesteld. In kerken worden jongeren en ouderen samengebracht om met elkaar te praten. Veel kerken hebben groepen die wekelijks of tweewekelijks samenkomen. In deze tijd van schermen en mobieltjes is het belangrijk om elkaar in de ogen te kunnen kijken en echt contact te hebben. Daarom dienen het CDA en de ChristenUnie een amendement in om de Toekomstvisie Religieus Erfgoed toe te voegen aan het beleidskader voor Samenleven, Onderwijs en Cultuur. Het mag 20

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

gewoon niet ontbreken in de Programmabegroting 2025-2028. Weet ook dat in kerken in Delft regelmatig voor u als college en als raadsleden wordt gebeden en wordt gevraagd om zegen voor ons werk. De ChristenUnie zal zich het komende jaar zowel binnen als buiten de gemeenteraad inzetten voor de relatie tussen ouderen en jongeren. Dit wordt vervolgd. De VOORZITTER: Mooi, meneer Van der Woerd. U bent keurig binnen de tijd gebleven. Er zijn mensen die daar gebruik van willen maken. De heer MARUF (D66): Meneer Van der Woerd, in alle eerlijkheid: ik was mijn vraag vergeten, maar uw antwoord zal ik absoluut niet vergeten. Ik vind het heel mooi hoe u een link legt tussen wat ouderen voor jongeren zouden kunnen betekenen en andersom. Toen u met uw betoog begon, was het eerste wat in mij opkwam dat u inderdaad al jarenlang jongeren helpt door huisvesting te bieden. U heeft al die verhalen gehoord, want ik ga ervan uit dat u ook met hen spreekt. Welk patroon herkent u in waar de jongeren om vragen? Waar zitten zij het meest mee? Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Heel veel kerken staan op de nominatie om te verdwijnen. Dat vinden wij heel jammer, zeker vanwege alles wat u zojuist noemde. Hoe zouden wij kunnen meehelpen om het tij voor sommige kerken wellicht te keren? Mevrouw JANSSEN (PvdA): Dank voor het mooie verhaal.

Het is heel mooi wat u zei over de ouderen, de jongeren en mentorschap. Ik denk dat dat heel nuttig is. Ik vraag me af of het ook andersom zo is. Er is op dit moment een experiment bezig, Tieners tegen kwalen. Dat is een programma in Roomburg en Leiden, waarbij acht jongeren bij acht ouderen wonen en op die manier bijdragen aan de kwaliteit van leven van de ouderen. Ziet u Delft ook als een geschikte plek voor zoiets? De VOORZITTER: Meneer Van der Woerd, u heeft 2 minuten en 29 seconden voor uw reactie op de vragen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Ik begin met de laatste vraag: is Delft een geschikte plek voor zoiets? Ik denk dat elke gemeente, elke stad, een geschikte plek voor zoiets is. Dit is ook een mooie tip die ik gelijk mee wil nemen in "wordt vervolgd", waar ik zojuist mee eindigde. Dat is één. Het tij keren omdat kerken leeglopen: er zijn kerken die leeglopen, maar er zijn ook kerken die vollopen. Dat is ook in Delft het geval. Dat zijn vaak wel andere mensen. Wat wij als gemeente kunnen doen, is goed luisteren, ook naar de kerken die vollopen en die vragen om ruimte. Dan de vraag van de heer Maruf. Wat wij merken bij jongeren - het waren niet alleen maar studenten die bij ons in huis hebben gewoond - is belangstelling en aandacht, gewoon al met de vraag: hoe gaat het met je? Ik kan u vertellen dat ik een keer heb meegemaakt dat iemand gelijk begon te huilen.

Als je die vraag oprecht weet te stellen, ben je goed bezig. De VOORZITTER: Aandacht is superbelangrijk. We hebben mooie gesprekken, mensen. Dat belooft iets voor straks in de eerste termijn. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. In 2017 kwam ik in Delft om te gaan studeren. Ik leerde Delft kennen als een mooie, vrolijke stad. Op mijn studie bouwkunde leerde ik de stad ook beter begrijpen. Ik moet zeggen: ik was niet zoveel met politiek bezig. Maar in de jaren daarna zag ik steeds vaker hoe de overheid de problemen van mensen niet echt oploste. Ik 21

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

werkte op een school waar ik eindexamenklassen lesgaf, omdat er geen echte docent was. Ik zag hoe overheden keer op keer faalden om iets te doen aan de klimaatcrisis. En ik zag, bijvoorbeeld in de toeslagenaffaire, dat het voor mensen in armoede en mensen die zorg nodig hebben, echt nog veel beter kan en moet worden. Ik realiseerde me dat het helemaal niet mogelijk is om niet met politiek bezig te zijn, want de politiek heeft elke dag invloed op onze levens. In 2017 gebeurde er nog iets, want met als aanleiding de brexit in Groot-Brittannië en de opkomst van het populisme in heel Europa werd Volt opgericht, een nieuwe partij, die gelooft in kiezen vóór samenwerken, voor radicaal duurzame keuzes, voor echt progressief beleid als het gaat om het behouden van de natuur en voor een economie die draait om welzijn boven welvaart, waarin mensen de vrijheid hebben om keuzes voor hun eigen leven te maken, ook als het gaat om meepraten over beleid. Maar wat mij het meeste aantrok aan de partij, was misschien de bodemloze positiviteit van de mensen die achter Volt staan. Voor mij persoonlijk was het grootste voorbeeld toen Volt Delft werd opgericht en meteen besloot: wij willen in minder dan een jaar tijd verkozen worden in Delft. Dat kwam goed uit, want er waren toevallig ook precies verkiezingen. Zo gezegd zo gedaan. Nu, tweeënhalf jaar later, staan we hier.

Ik weet het: we zijn niet helemaal nieuw meer, maar we zijn nog wel de jongste partij. Dat ga ik nog even uitbuiten. Ik wil ingaan op wat wij zagen, als nieuwe generatie in de politiek. Om ons heen is in de wereld de afgelopen tweeënhalf jaar heel veel gebeurd en veranderd. We leven in een tijd van oorlog, bijvoorbeeld in Oekraïne en in Gaza, een tijd met verwoestende rampen door klimaatverandering. We leven in een tijd waarin feiten, halve waarheden en platte leugens steeds moeilijker te onderscheiden zijn en waarin bevolkingen steeds vaker lijken te kiezen voor leiders die feiten ook proberen te verdraaien, bijvoorbeeld om argumenten te vinden voor zondebokpolitiek. Ook wij als Delftenaren merken iets van al die ontwikkelingen in de wereld: in onze energierekening, de inflatie, de stijgende woningprijzen, de afname van de biodiversiteit. Maar binnen die context moet ik de raad zeggen: we doen het zo slecht nog niet. Sterker nog, ik ben best wel trots op het feit dat ik onderdeel van een raad mag zijn waarin we nog naar elkaar luisteren, waar we inhoudelijk ingaan op de problemen en waar het in ieder geval niet heel vaak gebeurt dat plannen die het niet zouden moeten halen, het wel halen. Als ik dan toch één inhoudelijk thema noem, moet ik zeggen: we zijn steeds beter in het luisteren naar mensen in de stad.

Dat is een voorzichtig compliment van Volt, want het gaat met horten en stoten, maar bij bijvoorbeeld het terrassenbeleid, de uitbreiding van de autoluw-pluszone in de binnenstad en het participatietraject in de Multatulibuurt hebben we volgens mij als stad weloverwogen beslissingen kunnen maken door echt naar bewoners te luisteren. Dat is, als je het mij vraagt, de beste manier waarop we mensen weer kunnen laten voelen dat we er voor hén zijn, namelijk door mensen niet langer te vragen "waar heb je recht op?" en dan een tool te maken om subsidies mogelijk en inzichtelijk te maken, maar door die houding te veranderen in: wat heb je nodig? Laten we in ons handelen laten zien dat wij hier, 39 raadsleden, de commissieleden, het college, de ambtenaren, de bodes en alle andere mensen hier, voor hén aan het werk zijn. We hebben de afgelopen tweeënhalf jaar heel veel gedaan. Daarbij waren soms dingen die wat mij betreft eerder hadden mogen gebeuren; denk aan het ontwikkelen van het Innovatiedistrict, sociaal inclusief bouwen, groots inzetten op gelijke kansen en onze inzet om voor 2050 CO2-neutraal te worden, wat van Volt ambitieuzer had gemogen. Maar wat mij het meest aan Volt aansprak, was de positiviteit. Daarom wil ik graag afsluiten met een spreekwoord uit het Engels, dat voor mij eigenlijk alles samenvat: "The best time to plant a 22

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

tree was twenty years ago, the second best time is now." Laten we doorgaan met het planten van duurzame, sociale, effectieve en betrouwbare zaadjes, zodat we over twintig jaar niet weer terugkijken en denken: hadden ze maar iets beter nagedacht. De VOORZITTER: Een jeugdig en bevlogen betoog. We hebben voor Volt nog 1 minuut en 18 seconden. Er zijn geen interrupties. Dat betekent dat we aan het einde zijn gekomen van de Algemene Beschouwingen. Hebben de wethouders nog behoefte om iets te vragen of om iets recht te zetten? Dat is altijd gevaarlijk, want dan ga je de discussie echt starten, maar die behoefte is er niet. Dan gaan we nu schorsen. Ik heb met de griffier afgesproken dat de maaltijd iets naar voren gehaald wordt. Dat betekent niet dat we ook eerder beginnen, want we hebben straks nog een kleine demonstratie voor de deur. Mensen rekenen er ook op dat de vergadering pas weer om 19.00 uur begint. Dat geldt voor mevrouw Van den Berg, mevrouw Dijk en ook andere mensen. We beginnen dus weer om 19.00 uur. U heeft dus lekker de tijd om met elkaar te praten, misschien even een belletje te plegen, wat mailtjes te verzenden et cetera. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: We hebben een heerlijke maaltijd gehad. Dank aan onze bodes; even een applausje voor de bodes. (Applaus) Ze zijn er niet. Misschien wil de gemeentesecretaris het doorgeven.

Of misschien staat beneden de tv aan; dat zou heel goed kunnen en dan horen ze het wel. 166. Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging Septembercirculaire 2023 (nr. 2440545); 167. Voorstel van het college aan de raad inzake Programmabegroting 2025-2028 (nr. 2438505). De VOORZITTER: We gaan nu door met de begrotingsbehandeling in twee termijnen, waarbij dezelfde volgorde aangehouden zal worden als in de eerste ronde. U mag nu wel blijven zitten. Misschien kan meneer Van der Sluis zijn aanhang beneden vragen of die een beetje zachter kan zijn. Nee hoor, zo blijven we allemaal lekker wakker; hartstikke belangrijk. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Mevrouw de voorzitter. Het geluid is niet heel goed. Dat kan ook liggen aan het geluid van buiten, maar misschien kan het geluid iets harder. De VOORZITTER: Kan het geluid wat harder gezet worden, echt op maximale sterkte? Anders moet ik de heer Van der Sluis toch vragen om te kijken of hij beneden rust kan brengen, want anders komen we helemaal niet toe aan de behandeling van uw motie en ook van het amendement. De heer VAN DER SLUIS (SP): Gelet op de planning denk ik dat het zo meteen wel wat rustiger wordt. De VOORZITTER: Prima. Het geluid staat al wat harder, valt mij op. Wat een heerlijke sterkte; ik ben daarvóór. Wat mij betreft doen we dat voortaan altijd.

23

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Dank u wel. Het is inderdaad fijn om het te kunnen horen. Hart voor Delft dient een amendement in over de waarderingssubsidie, omdat wij willen dat er meer aandacht komt voor de mensen die iets goed doen voor alle wijken, zodat niet al het geld naar enkele wijken gaat. Daarom hebben wij dit amendement ingediend. Dit was de toelichting. Ik neem aan dat we gewoon per amendement onze toelichting geven. De VOORZITTER: Gaat u maar gewoon door met uw betoog. O, de heer Valk heeft een vraag, volgens mij over het amendement. De heer VALK (CDA): Dit amendement leest een beetje als een cadeautje voor het college, want dat mag twee ton per jaar uit de algemene reserve halen en geven aan initiatieven die het waardeert. Het toekennen van subsidies is immers een collegeverantwoordelijkheid. Is dat echt de bedoeling van Hart voor Delft met dit amendement? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Het amendement is echt bedoeld om subsidie te geven aan zaken die een bewezen nut hebben. Of dat partij A of partij B is … Ik vind eigenlijk dat het een raadsbevoegdheid moet zijn, maar we hebben dit nu eenmaal gedelegeerd. Maar het gaat om het algemeen nut en het feit dat het voor iedereen van belang is. De heer VALK (CDA): Als ik het goed gehoord heb van Hart voor Delft, mag het college dus twee ton per jaar uitdelen aan initiatieven die zij waarderen.

Daar komt dit op neer. De VOORZITTER: Welk college wil dat niet? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): "Zij waarderen" is een beetje raar, want bij het waarderen gaat het er juist om dat wij met z'n allen vaststellen dat sommige zaken de hele stad en alle wijken ten goede komen. Het is een beetje een tegenhanger van het DelftWest-gebeuren, zoals u ook weet. De VOORZITTER: Vervolg uw betoog, mevrouw De Jongh Swemer. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Nou, het betoog is dus dat dit ons amendement is. Dat hebben wij toegelicht. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Wij hebben deze week best wel enthousiast gereageerd op het idee van het amendement. Ook na het bezoek aan de Vrijenban en de kledingbank dachten we dat je dit soort dingen zou moeten willen steunen. Daar hebben we ons ook in verdiept. Er zijn natuurlijk best wel wat subsidies die de gemeente al geeft aan dat soort initiatieven. We hebben ook een subsidieregeling bij armoede of voor maatschappelijke initiatieven. Waarin is dit voor Hart voor Delft anders of aanvullend op wat we al doen? Er was inderdaad ooit een waarderingssubsidie. We hebben ook nieuwe regelingen. Wat maakt dit nieuw? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): We horen op dit moment mensen buiten demonstreren over Westerpop.

Dat is nou zoiets waaraan je zou kunnen denken, een soort algemeen nut dat heel erg gewaardeerd wordt en waar we nu eigenlijk elke keer weer geen geld voor hebben. Dat soort initiatieven zouden dan gewoon gehonoreerd kunnen worden. De VOORZITTER: Ik zie mevrouw Brussaard knikken. Vervolg uw betoog.

24

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik wil het hierbij laten. We ondersteunen als fractie van Hart voor Delft meerdere moties, bijvoorbeeld over het muziekfestival, dat van algemeen belang is en dat hier een beetje op aansluit. De motie over 80 jaar vrijheid dienen we mede in, net als de motie Keuzes maken; zeg nee tegen ja, ja en ja. Er zijn dus best veel zaken die wij van harte steunen. Dat zult u ook zien in ons stemgedrag. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Het is heel fijn om te weten welke moties of amendementen Hart voor Delft indient of steunt, maar kunt u iets zeggen over één motie die u niet gaat steunen? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik zal er één uithalen: de gevel-totgevelaanpak. Daarbij kunt u niet onze steun verwachten, want dat vinden wij weer een feestje voor niet heel Delft, maar voor bepaalde partijen die hun eigen ding heel belangrijk vinden. Dat vinden wij dus niet in het algemeen belang. Die kunnen wij dus niet steunen. De heer GOMMERS (STIP): Ik sla aan op de gevel-tot-gevelaanpak, die mevrouw De Jongh Swemer niet steunt. Juist een partij die de mond altijd vol heeft van participatie, zou toch juist blij moeten zijn met een gevel-tot-gevelaanpak die honderd procent gericht is op participatie? De heer TREFFERS (Volt): Ik voeg daaraan toe dat we Hart voor Delft ook vaak horen zeggen dat we buiten Delft-West moeten kijken.

Nu gaan we de gevel-tot-gevelaanpak in ieder geval in Delft-West uitvoeren. De motie vraagt nou juist om dat daarna ook de rest van de stad te gunnen. Wil Hart voor Delft dat dan niet? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Wij vinden de motie overbodig, omdat het al gebeurt. We hebben hier een keer een debat gehad over het feit dat we € 150.000 uittrekken voor een manager gevel tot gevel. Dan krijgen we daar nog een soort extra dingetje bovenop. We begrijpen dus eigenlijk sowieso niet waarom deze er nog bij zit. De heer GOMMERS (STIP): Volgens mij staat duidelijk in de motie dat de gelden hiervoor na 2027 komen te vervallen. Stelt Hart voor Delft nu voor dat we dit gewoon niet meer gaan doen na 2027? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik denk dat we in 2027 nieuwe afwegingen moeten maken en dat we ons niet nu al voor 2025 helemaal moeten vastleggen op de gevel-tot-gevelaanpak in 2027. Door de fractie van Hart voor Delft wordt amendement 6.2.A (Waarderingssubsidie opnieuw in het leven roepen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 november 2024 ter bespreking van de Programmabegroting 2025-2028, Besluit: De begroting van de baten en lasten als volgt te wijzigen: 1. De lasten voor 2025 op het programma Samenleven, Onderwijs en Cultuur met incidenteel € 200.000 te verhogen; 2.

De baten voor 2025 op het programma Financiën (via een onttrekking uit de Algemene Reserve) met incidenteel € 200.000 te verhogen.

25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

Toelichting Er zijn vaak burgerinitiatieven die geen financiële middelen hebben maar wel een meerwaarde voor de wijk zouden kunnen hebben. Het werkt hierdoor niet motiverend voor wijkbewoners om zich in te zetten voor hun wijk. Het zou goed zijn om als gemeente hier constructief op te kunnen reageren. In het verleden bood de waarderingssubsidie, die er toen was, een oplossing. Voorbeelden hiervan zijn de toekenning aan voedselbank in 2014 en Delftse vakantieactiviteiten in 2015. Als de waarderingssubsidie nu nog had bestaan, dan was het nu ook een oplossing geweest voor Westerpop. Dit amendement zorgt ervoor dat de waarderingssubsidie opnieuw in het leven wordt geroepen. Er kan dan een bedrag van € 200.000 gereserveerd worden voor burgerinitiatieven in alle wijken." Mevrouw WENTINK (STIP): Voorzitter. Ik zal het debat vandaag niet alleen doen, maar samen met mijn collega's Gommers en Stehouwer. Eerder vandaag hebben wij ons gezamenlijke huis toegelicht. In dat huis spelen thema's, waaronder de buitenruimte, verbinding, werken en wonen. De voorliggende programmabegroting reflecteert goed op deze thema's. Wij staan daar als STIP dus achter. We zijn blij dat we met elkaar al een heel mooi commissiedebat hebben gevoerd en vanavond de voorliggende voorstellen met elkaar gaan bespreken.

STIP legt naar aanleiding van de begroting graag drie accenten waarmee we in de toekomst aan de slag kunnen: de aanjagende rol voor cultuur, de gevel-totgevelaanpak en Westerpop. De moties worden toegelicht door mijn fractiegenoten die de moties indienen. Ten eerste de aanjagende rol voor cultuur. Die voorstellen dien ikzelf in; daarover zal ik dus zelf iets vertellen. STIP vindt het belangrijk dat de gemeente een aanjagende rol voor cultuur vervult. Zoals de wethouder in het commissiedebat aangaf, beperkt de gemeente zich momenteel tot een faciliterende rol. Wij vinden die aanjagende rol voor cultuur juist nodig om de cultuur te verbinden met andere beleidsdomeinen, zoals het sociale beleid, toerisme en economie. Een aanjagende rol betekent bijvoorbeeld dat cultuur toegankelijker wordt in alle wijken van Delft. Dat betekent ook dat we samenwerkingsmogelijkheden verkennen die anders niet of lastig ontstaan, zoals tussen cultuur, educatie, toerisme, evenementen en erfgoed. Door cultuur zo domeinoverstijgend in te zetten krijgt de culturele sector de ruimte om de stad op verschillende manieren te versterken. We hebben daarom twee voorstellen die we samen met de ChristenUnie, Volt, D66 en GroenLinks hebben opgewerkt. Ten eerste het amendement. Het amendement dat we hebben opgesteld, vraagt om in 2025 incidenteel middelen vrij te maken voor het behoud van de aanjagende rol.

Die hebben we momenteel al en die zouden we graag door willen zetten. Dit zorgt ervoor dat de verbinding tussen cultuur en de stad ook in 2025 blijft. Daarnaast dienen we een motie in waarin we het college vragen om in de volgende Kadernota met een uitwerking te komen van de aanjagende rol na 2025. De heer HOMBERGEN (PvdA): Een mooi pleidooi van STIP voor de aanjagende rol. Daar kan ik me best wel in vinden, maar denkt u dat dat nou het meest essentiële is wat we voor de culturele sector moeten inbrengen? Want we zouden het ook direct kunnen besteden aan allerlei culturele activiteiten. Ik zit op dat punt echt nog in dubio. Ik hoop dus dat u mij kunt overtuigen. De VOORZITTER: Mevrouw Wentink, hier ligt een kans! Mevrouw WENTINK (STIP): Dank u wel voor deze leuke vraag. Natuurlijk kan je het geld ook anders besteden, maar wij zien echt de meerwaarde van die aanjagende rol voor cultuur om echt verschillende beleidsdomeinen met elkaar te verbinden. Voorbeelden van dingen 26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

die daar de voorgaande jaren uit zijn gekomen en waarvan het wat ons betreft zonde zou zijn als die komen te vervallen, zijn het Meemaakpodium, het ondersteunen van makersprojecten, het ondersteunen van de themaperiode van Delft, het onderzoek naar Fair Pay en het popmuziekprogramma, maar ook cultuureducatie op scholen. Het is een hele lijst en er zullen vast nog veel meer dingen zijn. Ik hoop dus dat ik de heer Hombergen hiermee meekrijg. De heer HOMBERGEN (PvdA): U noemt hele mooie en belangrijke zaken die tot stand zijn gebracht, maar denkt u niet dat de culturele sector ondertussen zelf dat motortje in beweging kan houden? Mevrouw WENTINK (STIP): Wij zien echt de meerwaarde van die aanjagende rol, omdat de gemeente daarbij ook taken oppakt zoals het faciliteren van de Cultuurtafel. Als de gemeente dat niet doet, raken we het zicht een beetje kwijt. Het lijkt ons juist mooi om hier echt actie op te ondernemen en te zorgen dat we gewoon een goed en sterk cultureel aanbod hebben in Delft. Mevrouw STEHOUWER (STIP): Voorzitter. We gaan het hebben over de gevel-totgevelaanpak. Ik had niet verwacht dat die al zo vroeg in het debat ter sprake zou komen, maar dat is alleen maar mooi. Met de gevel-tot-gevelaanpak gaan we echt samen met bewoners aan de slag met de herinrichting van de straten als die toch al open moeten voor rioleringswerkzaamheden.

Met die herinrichting maken we straten toegankelijker en vergroenen we de stad voor een prettig klimaat en een prettige leefomgeving, maar als we niet méér middelen vrijmaken, loopt deze aanpak na 2027 af. STIP vindt het belangrijk om te kijken hoe we de aanpak gaan doorzetten, zodat we onze doelen voor inclusie en vergroening halen. We dienen daarom deze motie in om inzichtelijk te krijgen welke straten nu niet door deze aanpak verbeterd kunnen worden en hoeveel het zou kosten om de geveltot-gevelaanpak voort te zetten. Zo kunnen we bij de Kadernota een weloverwogen beslissing nemen: gaan we verder met de verbetering en herinrichting van onze Delftse straten? Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Als de VVD-fractie instemt met deze motie, zijn we dan min of meer ook verplicht om straks ja te zeggen tegen het kostenplaatje dat het college ons gaat geven? En aan welke orde van grootte denkt STIP op dit moment als we deze aanpak inderdaad meerjarig willen voortzetten? Misschien heeft STIP dit technisch al uitgevraagd. De heer VALK (CDA): Dank aan STIP en de andere indienende fracties voor het indienen van deze motie. Het enige wat ik in deze motie mis, is een evaluatie van de huidige aanpak en kijken of de aanpak ook beter kan.

Zijn STIP en de mede-indieners bereid om de evaluatie toe te voegen aan deze motie? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik zie in deze motie vooral heel veel ambtelijke capaciteit. Hoe ziet u dat? De VOORZITTER: Houdt u het allemaal nog bij, mevrouw Stehouwer, en noteert u alles? Anders moeten we het straks nog een keer doen. Dat kost natuurlijk tijd. Mevrouw VAN DER VLIST (ChristenUnie): In aanvulling op wat de heer Valk zei, zijn wij heel benieuwd of de aanpak tot nu toe ook financiële voordelen heeft gehad, juist omdat werk met werk is gecombineerd. En kan dat ook inzichtelijk gemaakt worden, waardoor er misschien juist meer financiële ruimte is om dingen voort te zetten?

27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

Mevrouw STEHOUWER (STIP): Ik begin met de vragen van de ChristenUnie en het CDA, omdat ik denk dat beide een mooie toevoeging kunnen zijn op deze motie. Hoe we de financiële voordelen van het combineren van werk met werk, waarmee geld natuurlijk efficiënt besteed wordt, inzichtelijk kunnen maken, is misschien een vraag aan de wethouder. Het lijkt me lastig, maar het lijkt me een mooie toevoeging, net als de evaluatie. Ik ben dus bereid om die eraan toe te voegen. Mevrouw Van den Berg vraagt of men verplicht is om ja te zeggen. Nee, dat is zeker niet de bedoeling. De bedoeling is dat we met de Kadernota met z'n allen weer een beslissing kunnen nemen over waaraan we het geld gaan besteden. Hoeveel het gaat kosten is natuurlijk heel afhankelijk van mijn eerste vraag: hoeveel straten komen hier überhaupt voor in aanmerking? Dat weet ik dus niet exact. Daarom wil ik het graag opvragen, want die informatie heb ik nodig. Of dit veel ambtelijke capaciteit kost? Dat weet ik niet exact, maar ik denk wel dat dit gewoon noodzakelijke informatie is om als raad een goede beslissing te nemen. Wat mij betreft is dat dus de moeite waard. De heer GOMMERS (STIP): Voorzitter. En dan nu het onderwerp waar de mensen beneden op hebben gewacht, Westerpop. Na 35 mooie jaren heeft het bestuur van Westerpop besloten om het muziekfestival te stoppen.

De redenen hiervoor zijn onder meer slecht weer, teruglopende baromzet en toenemende financiële risico's. Westerpop groeide immers uit van een klein buurtfeest tot een heel groot evenement met 15.000 bezoekers, een enorme organisatorische verantwoordelijkheid. Samen met mijn collega-raadsleden heb ik namens STIP gezocht naar oplossingen, specifiek voor Westerpop, maar daarbij lopen we al snel tegen juridische beperkingen aan. De wet vereist namelijk dat als je één evenement gemeentelijke steun geeft, andere evenementen ook steun moeten ontvangen. Hiervan afwijken is wettelijk verboden. De heer VAN DER SLUIS (SP): Als gemeente doen we dat zo vaak. We geven subsidie aan de bibliotheek en ik heb nog geen tweede bibliotheek gezien, maar er is bijvoorbeeld ook een subsidie voor VAK, dat opleidingen verzorgt op het gebied van muziek. Dat betekent niet dat alle andere instituten die dat willen doen, ook opeens een subsidie moeten krijgen. We geven subsidie aan een bedrijvenkring en niet aan andere kringen. Er zijn dus wel degelijk methodes voor te vinden. Het is niet vooral onwil. De heer GOMMERS (STIP): Nee, het is zeker geen onwil. Kijkend naar de evenementen die we hebben, kunnen we het gewoon niet rondkrijgen om twee evenementen binnen dezelfde stad op een objectieve wijze uit elkaar te houden.

Dan kan je gaan werken met cijfers zoals bezoekers- of vrijwilligersaantallen, maar als je die cijfers dan net niet haalt, betekent dat dan dat het evenement echt heel anders is? Die vraag kunnen we stellen, maar het antwoord zal eigenlijk altijd zijn dat het gewoon niet mogelijk is om daar objectief kaders voor te stellen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Loopt u niet op de zaken vooruit? We dienen een motie in waarin we de wethouder vragen om, als we daar het budget voor vrijstellen, de komende tijd te nemen om te kijken wat de mogelijkheden zijn en hoe we dit zouden kunnen doen. We suggereren daarin een staffel, maar misschien komen ambtenaren ook met andere oplossingen. We kunnen de wethouder toch vragen om te kijken wat de mogelijkheden zijn en wat we expliciet kunnen doen in plaats van al van tevoren te zeggen dat het niet lukt en dat we er maar mee stoppen? De heer GOMMERS (STIP): Ik vervolg mijn betoog, want daarin komt precies deze vraag naar voren. Ook STIP wil iets betekenen voor Westerpop. Het is ons al duidelijk geworden 28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

dat de gemeente achter de schermen echt haar best heeft gedaan om alle laatjes open te trekken voor Westerpop. Daarom vragen wij een laatste reddingsboei: kan de wethouder toezeggen nog één maal alle opties te bekijken en via een raadsinformatiebrief de raad te informeren over de manieren waarop wij als raad dit festival zouden kunnen helpen? Mevrouw VOOGT (VVD): Ik heb een vraag over de motie van STIP en D66. Als de VVD zou instemmen met dit voorstel en als dan blijkt dat Westerpop om welke reden dan ook toch niet kan doorgaan, hebben we dan in de begroting niet weer generiek middelen vrijgespeeld voor iets wat niet doorgaat en die dan op een andere manier ingezet gaan worden? Of valt daar een mouw aan te passen, waardoor dat dan eventueel niet nodig zou zijn? De heer GOMMERS (STIP): In ons voorstel vragen we om te onderzoeken of er bij de Kadernota ruimte gevonden kan worden, zodat we bij de Kadernota integraal kunnen bekijken of we dit belangrijk vinden. Op dit moment stemmen we er dus nog niet mee in dat het daar werkelijk vrijkomt. Dat zullen we bij de Kadernota doen. De heer VALK (CDA): Wat ik in deze motie mis, zijn de kaders voor de toekomst, want er zit geen financiële bovengrens aan. Maar het gaat ook om de periode na 2025. Als je niet uitkijkt, is dat echt héél lang.

Kan STIP dus iets aangeven over de kaders die we bij dit voorstel mee willen geven? De heer GOMMERS (STIP): Ik snap uw vraag. U vraagt naar kaders. Het evenementenkader loopt op een gegeven moment ook af. Dit heeft ook betrekking op het evenementenkader. Ik denk dus dat dat een prima moment is waarop we dit opnieuw kunnen bekijken, maar onze begrotingen hebben ook een eindtermijn. Laten we ons dus in ieder geval beperken tot de termijnen van de begroting. Zoals u weet draagt STIP alle evenementen in Delft, waaronder Westerpop een warm hart toe. Mevrouw VOOGT (VVD): Ik beluisterde het antwoord van de heer Gommers en begon een beetje te twijfelen: is het dan niet eigenlijk de motie die ook op tafel ligt en waarin we het college gewoon opdragen om te onderzoeken hoe dit mogelijk gemaakt kan worden, waarna we het daarover kunnen hebben en dán de stap nemen om in de Kadernota eventueel geld vrij te maken, zodat we weten wat de kaders zijn en wat er nodig is? De heer GOMMERS (STIP): Ik heb volgens mij net om een toezegging gevraagd over precies datgene waar mevrouw Voogt het over heeft. Volgens mij beantwoordt dat uw vraag. Mevrouw OSEPA (GroenLinks): Ik wil graag weten waar voor STIP het accent ligt: op Westerpop of op andere evenementen voor de toekomst? De heer GOMMERS (STIP): Ik denk dat STIP alle evenementen, waaronder Westerpop, een warm hart toedraagt.

Daarmee vervolg ik mijn betoog, want ik denk dat het daar ook weer in terugkomt. Evenementen zorgen voor een levendige en bruisende stad, stimuleren de lokale economie en brengen mensen bij elkaar die elkaar normaal gesproken niet zouden vinden. Arm of rijk, student of gepensioneerd, alle Delftenaren vinden elkaar bij evenementen in de stad. STIP vindt het dan ook ontzettend goed dat er komend jaar extra geld beschikbaar is gesteld voor evenementen in de stad. Helaas is dit maar voor één jaar. Daarna komt het geld weer te vervallen. Hiermee is de kans steeds groter dat evenementen na komend jaar niet meer 29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

door zullen gaan. Dat wil STIP voorkomen. In onze motie stellen we dan ook voor om bij de volgende Kadernota te zoeken naar manieren om dit extra geld ook na 2025 beschikbaar te houden, zodat we dit bij de Kadernota integraal kunnen afwegen met andere belangen in de stad. Tot slot willen we reageren op één motie, namelijk de motie Samen bouwen aan een prettig leefbare stad. We begrijpen de oproep om samen met bedrijven fondsen op te bouwen om de stad te verbeteren, maar we weten ook dat betaalbaar bedrijfsvastgoed schaars is in Delft. Ter verheldering zouden we graag willen weten of de wethouder bij dit onderzoek ook de effecten op het vestigingsklimaat in de stad en de beschikbaarheid van betaalbare bedrijfsruimte mee gaat nemen. Concluderend: STIP ziet dat we grote uitdagingen hebben in de stad, maar ook dat we nu aan de slag moeten gaan. We hebben het net gehad over het huis. De architect heeft het huis getekend en de offertes zijn binnen. Het is nu tijd om het huis te gaan bouwen en om aan de slag te gaan met de plannen voor de stad. De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik ben benieuwd of meneer Gommers ook een muziekje wil in zijn huis. De heer GOMMERS (STIP): Volgens mij heb ik net een heel pleidooi gehouden voor de evenementen en voor muziek in huis en heb ik aangegeven dat STIP dat uitermate waardeert in huis.

Ik nodig meneer Van der Sluis dus uit om samen hierop te gaan dansen in het huis. Door de fracties van STIP, de ChristenUnie, Volt, D66 en GroenLinks wordt amendement 6.2.B (Gemeente Delft als culturele aanjager) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 november 2024 ter bespreking van het Voorstel van het college aan de raad inzake Programmabegroting 2025-2028, Besluit: De begroting van de baten en lasten voor het jaar 2025 als volgt te wijzigen: 1. de lasten voor 2025 op programma samenleven, onderwijs en cultuur met incidenteel € 75.000 te verhogen; 2. de baten voor 2025 op het programma Financiën (via een onttrekking uit de Algemene Reserve) met incidenteel € 75.000 te verhogen. Toelichting: In het Cultuurkader 2021-2030 staat opgenomen dat de gemeente Delft een faciliterende en stimulerende rol voor de culturele sector wil vervullen. Echter staat in de Programmabegroting 2025-2028 opgenomen dat de coördinerende en aanjagende rol voor de culturele sector op een bescheiden manier wordt ingevuld, in tegenstelling tot voorgaande jaren. Daarmee zijn de huidige middelen voor de aanjagende rol niet voldoende om de doelstellingen te realiseren.

Met de eenmalige impuls van € 75.000 in 2025 kan de gemeente de faciliterende rol voortzetten, waaronder: • het faciliteren van de Cultuurtafel Delft; • overleggen met de Delftse culturele sector; • het verspreiden van cultuur naar de wijken; • het bevorderen van samenwerking tussen verschillende domeinen. 30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

De dekking wordt gevonden in een incidentele onttrekking uit de Algemene Reserve." Door de fracties van STIP, Volt, GroenLinks en D66 wordt motie 6.2.1 (Gevel-totgevelaanpak) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 november 2024 ter bespreking van de Programmabegroting 2025-2028, We stellen vast dat: -

met de gevel-tot-gevelaanpak de openbare ruimte bij grote rioolwerkzaamheden wordt verbeterd; zonder aanvullende financiële middelen de gevel-tot-gevelaanpak na 2027 zal komen te vervallen; er na 2027 rioolwerkzaamheden noodzakelijk zijn die op dit moment niet in aanmerking komen voor de gevel-tot-gevelaanpak.

We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: -

-

door rioolwerkzaamheden te combineren met andere werkzaamheden (werk met werk maken), overlast beperkt wordt en het geld efficiënt ingezet wordt; de gevel-tot-gevelaanpak onmisbaar is bij het vergroenen van de stad om zo meer water te kunnen vasthouden, hittestress tegen te gaan en de biodiversiteit te bevorderen; deze herinrichting van de openbare ruimte, zoals mogelijk met de gevel-totgevelaanpak, noodzakelijk is om de toegankelijkheid van de stad te verbeteren; de gevel-tot-gevelaanpak de mogelijkheid biedt om bewoners te betrekken bij de inrichting van hun straat.

We geven het college opdracht om bij de Kadernota 2025 met een uitwerking te komen om de gevel-tot-gevelaanpak voort te zetten, waarbij vermeld wordt: - welke (rioolwerkzaamheden er na 2027 verwacht worden; - welke kosten het met zich meebrengt om bij deze werkzaamheden de gevel-totgevelaanpak voort te zetten, en gaan over tot de orde van de dag." Door de fracties van STIP, de ChristenUnie, Volt, D66 en GroenLinks wordt motie 6.2.2 (Gemeente Delft als culturele aanjager) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 november 2024 ter bespreking van het Voorstel van het college aan de raad inzake Programmabegroting 2025-2028. Wij stellen vast dat: -

in het Cultuurkader 2021-2030 staat opgenomen dat de gemeente Delft een faciliterende en stimulerende rol voor de culturele sector wil vervullen; in de Programmabegroting 2025-2028 staat opgenomen dat de coördinerende en aanjagende rol voor de culturele sector op een bescheiden manier wordt ingevuld; de huidige middelen voor de aanjagende rol niet voldoende zijn om de doelstellingen, zoals beschreven in het Cultuurkader, te realiseren.

31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

Wij hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: -

de gemeente Delft voor het jaar 2025 al iets capaciteit heeft voor de invulling van de aanjagende rol cultuur, maar dat dit niet voldoende is om de doelstellingen vanuit het Cultuurkader te realiseren.

Wij vinden het belangrijk dat: -

-

de gemeente een aanjagende rol voor de culturele sector vervult om zo onder andere projecten en partijen samen te kunnen brengen om de verbinding te stimuleren. Deze rol houdt in dat er een sterke samenwerking plaatsvindt tussen de verschillende domeinen, zoals sociaal beleid, toerisme, economie, evenementen en erfgoed; door de verbinding verschillende domeinen makkelijker met elkaar kunnen samenwerken.

We geven het college de opdracht om: -

bij de Kadernota in 2025 met een uitwerking te komen van hoe de aanjagende rol kan worden voortgezet, zoals beschreven in het Cultuurkader en dit terug te koppelen aan de gemeenteraad,

en gaan over tot de orde van de dag." Door de fracties van STIP en D66 wordt motie 6.2.3 (Bied toekomst aan Westerpop en andere (gratis) evenementen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 november 2024 ter bespreking van de Programmabegroting 2025-2028. Wij stellen vast dat: -

-

het muziekfestival Westerpop sinds 1989 door Stichting Westerpop georganiseerd wordt en van een buurtfeest is uitgegroeid tot een festival met gemiddeld 15.000 bezoekers; het bestuur van Stichting Westerpop heeft aangegeven het muziekfestival niet meer te organiseren wegens te grote financiële risico's; subsidieregeling gemeente Delft in 2024 maximaal € 406.000 beschikbaar stelt voor alle evenementen in Delft die in aanmerking komen voor subsidie; voor het kalenderjaar 2025 inderdaad aanvullende middelen beschikbaar gesteld worden voor het versterken van het bestaande evenementenaanbod en voor verbreding van het aanbod naar de wijken.

We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: -

organisatoren van (gratis) muziekfestivals in heel het land tegen faillissementen aan lopen door stijgende kosten; evenementenorganisatoren eerder al hebben aangegeven dat de middelen binnen het Delftse evenementenbudget ontoereikend zijn; eerdergenoemde incidenteel aanvullende middelen na 2025 zullen komen te vervallen, waardoor mogelijk minder evenementen in Delft georganiseerd kunnen worden. 32

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

We geven het college opdracht om: -

bij de volgende Kadernota te zoeken naar ruimte om de huidige incidentele aanvullende middelen na 2025 in te blijven zetten voor het versterken van evenementen in Delft,

en gaan over tot de orde van de dag." Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. De VVD gelooft in een slimme aanpak die de toekomst van onze stad veiligstelt zonder de lasten verder te verhogen. Dit betekent dat we moeten anticiperen op de magere jaren. De verantwoordelijkheid ligt nu bij ons en niet bij een volgend college. Daarom dienen wij samen met andere fracties in ieder geval één financiële motie in. Voorafgaand wil ik nog aangeven dat op het laatste moment toch nog afstemming is gezocht, dat de opdraging in het dictum iets is gewijzigd en dat 4 en 5 zijn komen te vervallen. Dat leest misschien wat makkelijker; excuses voor dit late intermezzo. De VOORZITTER: Kunt u herhalen wat u net zei? Wat is waar komen te vervallen? Mevrouw VOOGT (VVD): Ik heb het over de motie Keuzes maken: zeg nee tegen ja, ja en ja. Daarin zijn de laatste twee punten, dus de punten 4 en 5, uit het dictum komen te vervallen. De VOORZITTER: De nieuwe versie is binnengekomen en wordt er nu bij gezet. Mevrouw VOOGT (VVD): Sorry voor deze verwarring. Door omstandigheden deze week is het er niet van gekomen om de motie nog te kunnen bespreken. Vandaar dat we het nu zo doen. De aanleiding voor het indienen van deze motie is natuurlijk het procesvoorstel dat is toegevoegd in het handelingsperspectief dat onderdeel uitmaakt van de bijlagen. Wij vinden het heel erg belangrijk om hier aandacht voor te vragen.

Wij kunnen ons heel erg vinden in het procesvoorstel en in de tijdlijn. Het ontbreekt echter aan inhoudelijke keuzes of elementen op basis waarvan wij als raad met elkaar het gesprek kunnen aangaan. Daarom dienen wij deze motie in. Wij hopen met deze motie het college aan te sporen om binnen de kaders van een gezonde financiële huishouding die keuzes voor te bereiden en elementen te definiëren, om hier begin 2025, zoals het voorstel nu ook is, met elkaar over in gesprek te gaan en om de uitkomsten hiervan te verwerken in de Kadernota 2025, zodat we als gemeenteraad transparantie krijgen, tijdig betrokken worden en kunnen sturen op de financiële koers van de stad. De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik bestudeer de motie. Als dictum 4 en dictum 5 vervallen, is de vraag wat er overblijft. De vraag is of in uw uitleg de lasten voor de burgers sowieso moeten dalen. Is dat de richting die u kiest? Moeten de lasten per se omlaaggaan? De heer TREFFERS (Volt): De vraag die bij mij opkomt, is of dit niet precies is wat we doen in een normale cyclus. Gaan we bij de Kadernota 2025 eigenlijk niet precies doen wat u in de motie vraagt? De interruptie van de PvdA brengt mij op de vraag of we dan een extra kader meegeven en of we onszelf dan niet al van tevoren juist limiteren in die keuzes. Mevrouw VOOGT (VVD): Dank voor deze vragen.

Dat is natuurlijk juist de vraag, want wij willen een meerjarig gesprek, zoals het handelingsperspectief ook schetst, dus niet alleen bij de Kadernota 2025, die straks voorligt. Het gaat erom dat door het college opties of keuzes worden neergelegd waarover we in gesprek gaan. Het helpt ons als we daar wat meer 33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

feeling of wat meer kaders bij hebben in plaats van een open, abstract gesprek met elkaar te voeren. Dat is waar ik met deze motie om vraag. Als de situatie daartoe leidt, kun je kijken of de lasten omlaag kunnen, maar dat is ook een gesprek dat we dan pas met elkaar hoeven aan te gaan. Daar hoeven we nu nog geen uitspraak over te doen. De heer TREFFERS (Volt): Ik ben altijd voor meer inzicht, maar ik denk dat het college de kaders die het moet meegeven, in de Kadernota zet. Dat is hoe ik het begrijp. Ik ben dus toch nog benieuwd of u me kan uitleggen wat het extra is wat u vraagt. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Mevrouw Voogt, misschien kunt u beamend beantwoorden: klopt het dat wij als Delft elke keer maar weer in de kramp schieten om de burgers weer extra te belasten en dat u dat met deze motie juist wil aankaarten, zodat daar niet elke keer naar wordt gekeken? Mevrouw VOOGT (VVD): Ik kan inderdaad beamend antwoorden op wat mevrouw De Jongh Swemer probeert te zeggen: daar moet het gesprek over worden gevoerd. We moeten niet altijd naar dat instrument grijpen en we moeten dat in z'n totaliteit bezien. Dat gesprek moet je aan de voorkant voeren en niet pas bij de Kadernota. Dat is ook het voorstel dat het college neerlegt, namelijk om dit nu eerder te doen en niet op een later moment.

Dan lijkt het me handig dat we met elkaar al documenten hebben op basis waarvan we dat gesprek kunnen aangaan. Om antwoord te geven op de vraag van de heer Treffers: dat is in dit geval dus anders. Ik vervolg mijn betoog, want dit was wat ik wilde zeggen over de motie die wij indienen. Ik ga over naar ons amendement, dat we ook met meerdere fracties indienen. Wij hadden geconstateerd dat de tekst in de begroting zich in sterke mate richt op een scenario waarin alleen nieuwbouw van Theater de Veste mogelijk is. Dat is uiteindelijk ook zo uitgewerkt in het raadsbesluit dat volgende week op de agenda van de commissie EFB staat. Wat ons betreft zou dat in financieel gezonde tijden echt een hele logische keuze zijn, maar in de tijd waarin we nu zitten, met onzekere financiën, dienen we soms met elkaar een pas op de plaats te maken. We weten nog niet wat het allemaal gaat kosten. Het lijkt ons onverstandig om nu al een megalomaan besluit zoals dit te nemen. Met het amendement wil ik regelen dat de gemeenteraad in positie wordt gebracht, zodat we alle scenario's, inclusief de bijbehorende financiële gevolgen, kunnen meewegen in de besluitvorming om wel of niet te komen tot een volledig nieuw theater. Nu is er toch te veel gestuurd op het realiseren van een nieuw cultuurpaleis. Ik heb het met Amare van dichtbij mee mogen maken.

Dat is een prachtig cultuurpaleis, maar het is wel een financieel debacle geworden. Dat zou ik willen voorkomen en ik zou hier graag een weloverwogen besluit over willen nemen. Ik ga naar de andere moties die zijn ingediend. In generieke zin zijn wij kritisch op alle moties en amendementen die voorzien in het vrijmaken van extra middelen. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Voor de zekerheid een verhelderende vraag, want dan snap ik de motie helemaal. Het doel is dus niet om nog andere scenario's uit te gaan werken, maar meer dat die optie nog openligt, omdat het nu niet zo transparant in de begroting opgeschreven staat of omdat er te veel gestuurd wordt. Mevrouw VOOGT (VVD): Ja, het gaat er inderdaad om dat dat wordt aangepast, maar ook dat dat nog als besluit wordt voorgelegd om ook de keuze te kunnen maken om de keuze nu nog niet te maken en misschien dus vooruit te schuiven. Dat zou mijn voorstel zijn met dit amendement.

34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Lijkt het er niet op dat dit amendement ten opzichte van wat er nu voorligt alleen maar extra geld gaat kosten? Mevrouw VOOGT (VVD): Dat denk ik niet. Ik denk niet dat dit amendement zorgt voor extra kosten. Nee, ik denk juist dat het goed is dat we met elkaar een weloverwogen besluit nemen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Ja, maar hier moet dan toch nog behoorlijk wat tijd aan besteed worden om scenario's uit te denken? Mevrouw VOOGT (VVD): Volgens mij zijn die scenario's er deels al, maar desalniettemin is het natuurlijk wel een besluit dat niet over één nacht ijs genomen dient te worden. Ik vind het dus niet meer dan terecht dat we daarvoor meerdere opties of meerdere scenario's voorgelegd krijgen. Verder zullen wij vooral in interrupties en stemverklaringen duidelijk maken waarom wij voor of tegen bepaalde moties stemmen. Ik wil nog wel kort stilstaan bij een aantal moties. De motie van de SP over het van algemeen belang verklaren van het festival Westerpop lijkt ons niet de juiste weg. Daar kunnen wij dan ook niet voor stemmen. Dat is een inflatie van het instrument dat voorligt, maar ook het op voorhand geld vrijmaken voor verschillende vrij toegankelijke festivals, zoals STIP voorstelt, vinden wij lastig om te steunen.

Ik ben dus heel benieuwd naar de toezegging die de wethouder hierover kan doen, want tegelijkertijd steunt de VVD het festival Westerpop van harte. Dat geeft immers al jaren plezier aan een grote groep Delftenaren; we hebben dat zojuist natuurlijk ook mogen zien. De heer GOMMERS (STIP): Ons voorstel is om ervoor te zorgen dat er niet nog meer festivals omvallen. Als er dan één festival op omvallen staat, zegt de VVD: dat willen we gaan redden, maar de rest niet. Is dat niet een beetje opportunistisch? Mevrouw VOOGT (VVD): Dat is natuurlijk niet opportunistisch. Dit festival ligt nu voor. Van andere weten we het nog niet concreet. Ik weet ook niet of het mogelijk is en of het überhaupt door kan gaan. Ik denk dat het goed is om eerst te kijken wat het voorstel van het college allemaal van ons gaat vragen en om daar uiteindelijk met elkaar het gesprek over te voeren en een besluit te nemen over dit specifieke geval. De motie van Onafhankelijk Delft en andere fracties over de fietsdoorsteek vinden wij zeer sympathiek en zullen wij dan ook steunen. Idem voor Fonds 2040, waar we eerder al over hebben gesproken, en het religieus erfgoed; ook die amendementen zullen wij ondersteunen. De motie over het actief grondbeleid vinden wij wel wat lastig en lijkt ons wat risicovol. We zijn benieuwd naar de reactie van het college daarop.

Het extra belasten van ondernemers via de motie Bouwen aan een leefbare stad is voor ons ook wat ingewikkeld. Die zullen wij dan ook niet steunen. De heer VALK (CDA): Ik had het wel een beetje verwacht, maar de VVD zegt dus eigenlijk, overigens zonder mijn toelichting op de motie gehoord te hebben, dat we de bewoners extra gaan belasten. Dat is dan immers de consequentie. Mevrouw VOOGT (VVD): De heer Valk heeft natuurlijk wel een beetje gelijk. Ik zei al dat we in interrupties proberen te reageren op de moties, nadat we de toelichting daarvan hebben gehoord, maar we zitten nu in het treintje, in deze volgorde. Het gaat natuurlijk niet om het belasten van bewoners. Er zijn natuurlijk ook andere instrumenten om de lasten omlaag te krijgen, misschien niet per se van deze ondernemers, die al in Delft gaan investeren. 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2024

Misschien zijn daar andere instrumenten voor. Laten we dat met elkaar bespreken in de bespreking die we in het eerste kwartaal van 2025 hebben. De heer VALK (CDA): Ja, misschien zijn er andere instrumenten, maar dan vind ik het jammer dat de VVD niet met een motie komt om andere instrumenten te zoeken of in te zetten. Dat is een beetje een gemiste kans. Mevrouw VOOGT (VVD): Ik heb in mijn financiële motie Nee tegen ja, ja en ja natuurlijk wel een beetje getracht om daar richting in te zoeken en uiteindelijk het gesprek met elkaar daarover aan te gaan. Daar zit het uiteraard wel in. Door de fracties van de VVD, D66, het CDA, Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft wordt amendement 6.2.C (Van 1 theater van de Toekomst naar één theater in de toekomst) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 november 2024 ter bespreking van de Programmabegroting 2025-2028, Besluit: De Programmabegroting 2025-2028 als volgt te wijzigen: De tekst in de programmabegroting op pagina 108 was: Theater de Veste In 2024 heeft het college uitgesproken dat er op termijn nieuwbouw moet komen voor Theater de Veste. Besluitvorming door de raad over het collegevoorstel zal naar verwachting in het laatste kwartaal van 2024 plaatsvinden. Om het theater tot nieuwbouw in stand te houden, wordt in 2025 nader bekeken welke ingrepen nodig zijn.

Daarnaast werken we aan een (financiële) strategie hoe nieuwbouw mogelijk te maken. Op basis van de strategie wordt een afweging gemaakt. Deze afweging betrekt ook de inhoudelijke consequenties voor de verschillende andere opgaven van de gemeente en hangt daarmee samen met het handelingsperspectief. Hiernaast gaat Theater de Veste door met zijn programma, waarbij nieuwe accenten worden gelegd, bijvoorbeeld bij thema's als inclusie, jongerencultuur en innovatie. Op deze thema's zal een programma ontwikkeld blijven worden dat bijdraagt aan de specifieke signatuur van Theater de Veste als Theater van de Toekomst. De tekst in de programmabegroting op pagina 108 wordt: Theater de Veste In 2024 heeft het college uitgesproken dat er op termijn nieuwbouw moet komen voor Theater de Veste. Besluitvorming door de raad over het collegevoorstel met drie scenario's nieuwbouw, renovatie of in stand houden van de huidige situatie - zal naar verwachting in het laatste kwartaal van 2024 plaatsvinden. Om het theater tot de eventuele nieuwbouw of renovatie in stand te houden, wordt in 2025 nader bekeken welke ingrepen nodig zijn. Daarnaast werken we aan een (financiële) strategie hoe nieuwbouw of renovatie mogelijk te maken als de politiek op een later moment hiertoe besluit. Op basis van de strategie wordt een afweging gemaakt.

Deze afweging betrekt ook de inhoudelijke consequenties voor de verschillende andere opgaven van de gemeente en hangt daarmee samen met het handelingsperspectief. Hiernaast gaat Theater de Veste door met zijn programma, waarbij nieuwe accenten worden gelegd, bijvoorbeeld bij thema's als inclusie, jongerencultuur en