Document · PDF

Handelingen raadsvergadering 22 september 2022

Raadsvergadering 22 september 2022, gemeente Delft38.633 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

een steeds grotere groep huishoudens in acute financiële problemen dreigt te komen door de stijging van onder andere de energieprijzen; gemeenten door het zelfstandig vaststellen van een inkomensgrens kunnen bepalen welke huishoudens in aanmerking komen voor de eenmalige energietoeslag; de gemeente Delft de inkomensgrens van maximaal 120% van het sociaal minimum hanteert; verschillende gemeenten in de omgeving, zoals de gemeenten Rotterdam en Den Haag, ervoor hebben gekozen om de energietoeslag voor de stijging van de hoge energierekeningen uit de bijzondere bijstand voor gezinnen uit te keren aan huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Zij gebruiken hiervoor hun eigen middelen of hebben gezocht naar fondsbijdrage;

overwegende dat: -

steeds meer Delftenaren dit najaar de keuze moeten maken tussen eten en verwarming om rond te komen en dat dit ook een deel van de huishoudens betreft die boven de genoemde 120% vallen; energiearmoede kan leiden tot schulden en zelfs huisuitzettingen als de rekeningen oplopen en niet meer kunnen worden betaald, hetgeen op lange termijn tot grotere kosten leidt voor de gemeente; energiearmoede zowel fysiek als mentaal tot gezondheidsproblemen kan leiden van onze inwoners; de Europese Unie en de Nederlandse regering wel met steun komen, maar dat deze voor sommige mensen te laat zal komen;

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

spreekt uit dat het vanuit zowel humanitair als economisch oogpunt noodzakelijk is om snel stappen te zetten, vanwege het feit dat dit op de lange termijn schulden en armoede van de inwoners van Delft kan voorkomen; en draagt het college op om zo snel mogelijk over te gaan tot het toekennen van energietoeslag voor huishoudens tussen 120% en 130% van het sociaal minimum, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van Volt, de SP en Onafhankelijk Delft wordt motie M8.5.2 (Deels toekennen energietoeslag tot 130 procent) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 22 september 2022, constaterende dat: -

overwegende dat: -

zo snel mogelijk over te gaan tot het toekennen van energietoeslag van € 500 voor huishoudens tussen 120% en 130% van het sociaal minimum; hiervoor zo spoedig mogelijk een eenvoudige regeling te publiceren op de website en de gemeentelijke pagina's, 45

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

en gaat over tot de orde van de dag." De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Een beetje in antwoord op de vragen van mevrouw Voogt en van Hart voor Delft over waar het probleem eigenlijk zit: we hebben een samenleving gecreëerd met een grote groep mensen die maar net rond kunnen komen, die net genoeg hebben om mee te doen en die alleen dat hebben wat echt nodig is om in de samenleving te participeren, maar niet meer dan dat, echt niks meer. Want die mensen meer geven zou niet efficiënt zijn; dat zou niet nodig zijn. Daarnaast is er een grote groep mensen die in theorie iets meer heeft, maar steeds gestimuleerd wordt om zo veel mogelijk te blijven consumeren, een zo duur mogelijk huis te kopen - anders woon je bijvoorbeeld scheef; dat soort gekke systeempjes en weet ik veel wat nog meer - en een dure auto te kopen en wat al niet meer. Het resultaat is nu dat we in Nederland een hele grote groep mensen hebben die na de inflatie van het afgelopen jaar en de gestegen energieprijzen - die hebben natuurlijk met elkaar te maken, maar het zijn niet alleen de energieprijzen die stijgen - door de ondergrens zakt. De juiste methode om dit probleem op te lossen, is natuurlijk verhoging van de lonen, verlaging van de belasting op arbeid, het innen van belasting op vermogen. De oplossing is zeker niet het via burgers subsidiëren van commerciële energiebedrijven.

Dat is voor mij een heikel punt, want twee jaar geleden was Eneco nog gewoon van deze gemeente, een aantal andere gemeenten en provincies, maar dat aandeel hebben we verkwanseld voor een beetje eenmalig geld. Natuurlijk zou de SP deze fouten van andere politici uit het verleden het liefst herstellen, maar dat kunnen we nu gewoon niet. Daarom blijft het bij pleisters plakken. Vandaar ons voorstel, samen met Volt, om niet alleen de minima maar ook de groep mensen die daar net iets boven zitten, tegemoet te komen met de energietoeslag. Dat zijn mensen met een maandinkomen van € 1.432 per maand, inclusief de vakantietoeslag. Meneer Treffers heeft de voorstellen al toegelicht. Regeren is vooruitzien. Laten we problemen bij de voedselbank, schuldhulpverlening en andere delen van ons armoedebeleid voor zijn met deze eenmalige toeslag. Nogmaals, we lossen het probleem niet definitief op en dit is niet de beste oplossing, maar het is de enige oplossing waartoe wij hier kunnen beslissen. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Goedenavond, voorzitter. Mijn voorgangers van STIP, meneer Treffers, en van de SP hebben het fantastisch verwoord. Sorry, van Volt en van de SP. Het was natuurlijk leuk geweest als STIP hieraan mee had gedaan.

Wij zijn natuurlijk ook van mening dat er nu echt paal en perk gesteld moet worden aan de problematiek waarmee deze mensen elke dag wakker worden en gaan slapen of juist niet gaan slapen. Wij zeggen dus ook: wees barmhartig, spreek desnoods de algemene reserve aan, help deze mensen, zorg dat zij gewoon een normaal bestaan kunnen leiden, dat zij gewoon normaal kunnen eten en dat kinderen 's morgens niet met lege magen naar school gaan. Het zal toch niet zo kunnen zijn dat wij in Delft de mensen laten zakken die het zo hard nodig hebben? Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. De afgelopen tijd heb ik samen met mevrouw Wentink, waarvoor veel dank, gekeken hoe we kunnen omgaan met de hoge energiekosten voor Delftenaren. Volgens mij hebben mijn collega's het probleem al goed geschetst. Er zijn een heleboel mensen die dit echt voelen. De energietoeslag die nu wordt uitgekeerd, geeft wat ruimte voor de mensen die het het krapst hebben, maar deze regeling bereikt niet iedereen die het nodig heeft. Daarom hebben we gekeken hoe we toch iedereen kunnen bereiken die echt in nood komt door de huidige gestegen energiekosten. Nu sleutelen aan het beleid rond de energietoeslag vinden we niet gewenst. Het is een dure maatregel die niet altijd terechtkomt bij de mensen die dat het meest nodig hebben. Daarom willen we 46

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

kaders opstellen voor het nog op te stellen beleid wat betreft de individuele bijzondere bijstand voor de gestegen energiekosten. Juist omdat daarmee maatwerk geboden kan worden, kan deze regeling een grotere doelgroep helpen. Binnen die doelgroep worden dan alleen de mensen geholpen die het echt nodig hebben en die er met hun maandelijkse lasten dus echt niet meer uit komen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Denkt u echt dat mensen die rond moeten komen van € 1.432 per maand - vergelijk dat eens met de bijdrage die wij allemaal krijgen als raadslid alleen van dat geld rond kunnen komen? Dat vraag ik aan iemand die dat misschien lukt omdat ze student is, maar de vraag is of u echt denkt dat die mensen dit geld niet nodig hebben. De VOORZITTER: Meneer Van der Sluis, graag via de voorzitter. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Ik begrijp de vraag van de heer Van der Sluis zeker. Ik moet ook zeggen dat ik daarvan rondkom, maar ik heb misschien soms wat andere standaarden. Ik begrijp dat daar problemen zijn. Het punt is wel dat wij als gemeente Delft goed moeten letten op wat wij uitgeven en waarom wij dat uitgeven. Over een maand gaan we kijken naar de begroting. Om nu tonnen of zelfs ruim € 1 miljoen uit te gaan geven aan beleid dat wij één keer kunnen doen, vinden wij redelijk voorbarig. De heer TREFFERS (Volt): Wat mevrouw Enthoven zegt, is heel waar: het is eenmalig geld.

Wij vinden uw motie ontzettend sympathiek en wij gaan die ook absoluut steunen. Tegelijkertijd is onze motie direct gericht op de komende twee maanden en op de mensen die de komende twee maanden nog gaan omvallen, wat we met onze motie willen voorkomen. De begroting komt pas over een maand. Ik vraag me af of we de komende twee maanden niks kunnen doen. De VOORZITTER: Meneer Treffers, ook u graag via de voorzitter spreken. De heer TREFFERS (Volt): Excuus. De VOORZITTER: Dat geeft niks. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Zoals ik net al zei, is dit een afweging die wij moeten maken als raad. Om nu al tonnen uit te gaan geven terwijl wij binnenkort het volledige beleid moeten gaan bekijken … Het is lastig om te zeggen: nu nog even niet; nu wachten we nog één maand af. Maar om nu al te zeggen dat we dit gaan doen, waardoor we misschien andere ambities die wij ook als raad hebben en waarover we over twee weken nog een raadsconferentie hebben, niet kunnen realiseren zonder bewust die afweging te maken, vinden wij als partij lastig. Daarom gaan wij hier op dit moment niet in mee. Ik ga nu door met de motie die wij indienen. Wat zijn de kaders die wij voorstellen? Ten eerste stellen wij de regeling open voor inkomens tot in elk geval 130% van de bijstandsnorm.

Hierbij laten we ruimte aan de wethouder om dit ook voor een grotere doelgroep beschikbaar te maken, zodat eigenlijk iedereen geholpen kan worden die dat nodig heeft. Ten tweede: de mogelijke onvoorwaardelijke lening van studenten wordt niet als inkomen gerekend. Dit gebeurt wél bij de reguliere bijzondere bijstand, maar voor zo'n crisissituatie als deze willen wij hier toch een uitzondering op maken. Laat me helder zijn: dat is wat STIP betreft een eenmalige uitzondering. Ten derde maken we deze regeling mogelijk voor studenten die geen eigen energiecontract hebben en die daarmee ook buiten 47

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

de huidige energietoeslagregeling vallen. Daarbij letten we er wel op dat deze studenten kunnen aantonen dat hun energiekosten significant zijn gestegen en dat zij daardoor ook in financiële problemen komen. Mevrouw VOOGT (VVD): De middelen van het Rijk zijn bedoeld voor mensen tot 120% van het minimuminkomen en zijn mogelijk al te weinig voor de groep die we in Delft hebben. Stelt u nu voor om die groep ook nog uit te breiden met studenten? Begrijp ik dat goed? Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Wat ik hier voorstel, is maatwerk bieden voor alle inwoners die dit nodig hebben, zoals u al eerder zei. En ja, wat mij betreft vallen studenten daar zeker onder, want op dit moment zijn deze regelingen inderdaad ongelijk. Laten we proberen om die regelingen ietsje gelijker te maken. De heer VAN DER SLUIS (SP): Mevrouw Enthoven heeft het steeds over "maatwerk" en over speciale regelingen voor een veel grotere groep dan de groep waar meneer Treffers en ik het over hebben. Volgens mij kost dat ook heel veel geld en het is ook nog eens structureel. Ik denk dat we, zoals mevrouw Enthoven zelf al zei, beter nu iets kunnen doen voor de mensen die het echt nodig hebben en waarvan we dat nu al weten, zodat we hun die bijdrage geven. Dat is beter dan nu een heel circus opbouwen om allerlei maatwerkconstructies te maken en te verzinnen. Dat lijkt mij niet efficiënt.

Dat duurt te lang en dan komt het geld alsnog niet terecht bij de mensen die het nu hard nodig hebben. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Wat mij betreft kijken wij op een verschillende manier naar maatwerk. Met maatwerk kijken we wie het hard nodig heeft en gaan we die personen helpen in plaats van een specifieke groep waarvan we inderdaad niet per se weten of dat de mensen zijn die het het hardst nodig hebben. De heer TREFFERS (Volt): Toch nog een keer de vraag of u echt denkt dat … De VOORZITTER: Meneer Treffers, via de voorzitter. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter, via u een vraag aan mevrouw Enthoven; excuses. Denkt mevrouw Enthoven echt dat er in die groep tussen 120% en 130% - dat zijn 1.264 huishoudens - een significante groep is die op dit moment zal zeggen dat zij dat geld nu niet keihard kunnen gebruiken? Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Er zal binnen deze groep zeker een groep zijn die dit hard nodig heeft, maar wij willen het geld uitgeven aan de mensen die het echt nodig hebben en die het aantoonbaar nodig hebben, want waarom leggen we die grens dan niet op 135%? Wij willen beleid maken voor de mensen die het het hardst nodig hebben en die dat kunnen aantonen. Daarom willen wij nu geen generieke regeling.

Wij willen namelijk de groepen helpen die op dit moment niet geholpen worden door de eenmalige energietoeslag, maar die wel in problemen zijn gekomen door de gestegen energiekosten. Kortom: doelgericht en effectief beleid. Door de fracties van STIP, de ChristenUnie en het CDA wordt motie M8.5.3 (Eerlijke compensatie energiekosten) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 22 september 2022 ter bespreking van het voorstel aan de raad inzake aanvraagprocedure energietoeslag voor burgers met een laag inkomen, 48

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

constaterende dat: -

de energielasten per huishouden in een jaar met gemiddeld 23% zijn gestegen door de huidige crisissituatie; de stijgende energielasten op termijn voor financiële nood zorgen bij 9% tot 15% van de huishoudens; de gemeente Delft op dit moment energietoeslag beschikbaar stelt voor huishoudens tot 120% van het sociaal minimum; de gemeente Delft dit ook voor studenten beschikbaar stelt met een aantal extra voorwaarden, waaronder dat: - studenten moeten aantonen dat ze een eigen energiecontract hebben; - de gemeente Delft voor de inkomsten uit studiefinanciering rekening houdt met het maximale bedrag dat geleend kan worden, ook wanneer geen gebruik wordt gemaakt van deze mogelijkheid; hierdoor onder anderen alleenstaande studenten die meer dan € 206 per maand verdienen, niet in aanmerking komen voor de toeslag; er binnenkort beleid wordt opgesteld over energiecompensatie door middel van de individuele bijzondere bijstand, waar ook studenten gebruik van kunnen maken;

overwegende dat: -

zo veel mogelijk Delftenaren die in financiële nood komen door de gestegen energiekosten, geholpen dienen te worden; studenten momenteel bij de aanvraag van de energietoeslag niet gelijk behandeld worden als niet-studenten, door onder andere de aanvullende inkomenseis en het verplichte eigen energiecontract; een lening geen inkomen is, aangezien het het opbouwen van een schuld betreft; de gemeenteraad van Den Haag heeft besloten om studenten niet aan een aanvullende inkomenseis te laten voldoen, waardoor de lening van studenten niet als inkomen wordt meegerekend;

draagt het college op Delftenaren die in financiële nood komen, te helpen door de doelgroep te verbreden bij het opstellen van het beleid over de individuele bijzondere bijstand voor de stijgende energiekosten en dit te doen door: 1. deze regeling mogelijk te maken voor inwoners met een inkomen tot in elk geval 130% van de bijstandsnorm; 2. de (mogelijke) onvoorwaardelijke lening van studenten niet als inkomen te rekenen bij de compensatie voor stijgende energiekosten, bijvoorbeeld door studenten niet anders te beoordelen dan de andere toeslaggerechtigden wat betreft inkomens- en vermogensbepaling; 3. deze regeling mogelijk te maken voor studenten die geen eigen energiecontract hebben, maar wél kunnen aantonen dat hun energiekosten significant zijn gestegen, en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Voorzitter. Ik wil positief beginnen. Ik wil toch even benoemen dat het heel fijn is dat we in ieder geval iets kunnen doen, ook al hebben we al gehoord dat wat we kunnen doen, eigenlijk niet genoeg is. Er is wel een energietoeslag in het leven geroepen. Het is ook heel fijn dat we die regeling in Delft ook hebben opengesteld voor een deel van de studenten, ook al is dat misschien tegen het landelijke beleid in. Maar 49

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

zoals we al in de commissie hebben besproken, is het wel jammer dat studenten en nietstudenten verschillend worden behandeld in deze regeling en ook dat nog heel veel mensen - die groep tot 130%, maar misschien ook mensen die nog meer verdienen - buiten de boot vallen. Ik ben vast niet de enige die de afgelopen weken heel hard heeft nagedacht over wat we hiermee moeten en wat de beste oplossing is; volgens mij hebben we dat allemaal gedaan. Veel dank ook aan STIP voor de fijne samenwerking en voor al het werk dat zit in het opstellen van de motie. De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik hoor dat mevrouw Koelewijn van de week heel hard heeft moeten denken, maar er lag al een voorstel van meneer Treffers en de SP voor een vrij algemene regeling. Ging het denken over de vraag of u dat voorstel zou steunen of ging het denken vooral over: hoe komen we hieronder uit met een afgezwakt verhaal, waar STIP nu mee gekomen is? Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Bedankt voor de vraag. Nee, het was zeker niet "hoe komen we hieronder uit?". Nee, dat is het niet geweest. Ik heb echt nagedacht over wat volgens mij en volgens ons - we hebben er met veel mensen over gesproken - de beste manier zou zijn en welke koers we moeten kiezen. Dat is best een ingewikkeld verhaal, maar om antwoord op de vraag te geven: nee, ik heb niet gedacht "hoe kom ik hieronder uit?".

Dat lijkt me ook niet de manier om na te denken over de moties van je collega's. Uiteindelijk ben ik met STIP uitgekomen op de optie van de individuele bijzondere bijstand. Het belangrijkste argument daarvoor is: maatwerk. We roepen eigenlijk allemaal heel vaak: "Maatwerk is belangrijk. Laten we zorgen dat we maatwerk kunnen leveren. Het is belangrijk om te kijken naar individuele behoeftes van burgers: wat is er nodig?" Ik denk dat we nu een kans hebben om dat maatwerk te leveren en om echt te gaan kijken wie nu inderdaad hogere energielasten heeft. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Ik heb liever dat u denkt over de menselijke maat, dus over problemen die er nu zijn bij gezinnen met een minimuminkomen, waar kinderen 's morgens zonder eten naar school moeten en flauw vallen van de honger. Kijk eens naar de motie van ons. De VOORZITTER: Mevrouw Gaal, ook voor u geldt: graag via de voorzitter. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Dat komt door de emotie. De VOORZITTER: Ja, dat begrijp ik. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Dank voor de vraag. Het is zeker belangrijk om te kijken naar de menselijke maat. Ik denk ook dat het belangrijk is om te kijken bij welke mensen de klappen nu het hardst vallen: wie moet ineens veel meer voor zijn energierekening betalen? Dat kunnen we in de individuele bijzondere bijstand regelen.

Daar kunnen we zien wie echt veel hogere lasten heeft en voor wie we dus iets moeten doen. Ik denk dat we als raad voor maatwerk moeten durven kiezen. Natuurlijk is maatwerk een stuk ingewikkelder. Het kost meer tijd, meer geld en meer gedoe om het voor elkaar te krijgen dan de regeling gewoon instellen tot 130%. De heer TREFFERS (Volt): Ik denk dat u iets heel wezenlijks zegt: maatwerk is heel vaak heel belangrijk, maar kost ook meer tijd. Ik denk dat tijd precies is wat we op dit moment niet meer hebben. We zijn veel te laat.

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De VOORZITTER: Een interruptie moet kort en krachtig zijn. Dus even iets scherper. De heer TREFFERS (Volt): Excuus. Uw commissielid zei: "We moeten er als overheid zijn voor mensen die noodgedwongen thuiszitten." Dat is al op dit moment. Daarom vraag ik u: hebben we nog tijd? Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Ja, ik denk dat we enigszins tijd hebben, ook al zitten er nu echt mensen in de kou. Als we zorgen voor tijd om die goede regeling te maken en om die goed uit te werken, zorgen we ervoor dat we het geld uiteindelijk echt gaan besteden aan de mensen die dat het hardst nodig hebben. We gaan heel veel geld uitgeven, in welke situatie dan ook. Laten we dan ook zorgen dat we het geld dat we gaan uitgeven, echt besteden aan de mensen die dat het hardst nodig hebben. Je kunt ook € 500 geven aan iedereen tot 130%, maar misschien heeft de één € 200 nodig en de ander eigenlijk € 800. Bij een maatwerkregeling is dat mogelijk. Bij een niet-maatwerkregeling krijgt iedereen die € 500, ook het gezin dat die € 800 echt nodig heeft om die verhoogde energierekening te betalen. Daarom is mijn pleidooi vanavond echt: laten we durven kiezen voor dat maatwerk. De heer VISSER: Voorzitter. Tijdens het debat over de Kaderbrief heeft het CDA al aangegeven het belangrijk te vinden dat mensen goed toegang houden tot de bijzondere bijstand.

Ook hebben we zowel bij de Kaderbrief als kortgeleden in de commissie aangegeven dat we graag willen dat het college aandacht heeft voor mensen in de middeninkomensgroep. Via de bijzondere bijstand kan die ondersteuning met maatwerk worden geleverd; daar is al het nodige over gezegd. Daarom hebben wij deze motie medeingediend. Ik sluit me graag aan bij het pleidooi van mevrouw Enthoven en mevrouw Koelewijn. Ik hecht er wel aan te zeggen dat we de oproep van mevrouw Van Velzen in de commissie om na Prinsjesdag opnieuw in gesprek te gaan over de energiemaatregelen steunen. Het lijkt ons raadzaam om de plannen van het kabinet verder uit te diepen met elkaar en de vinger aan de pols te houden, maar uiteraard op een ander moment. Onze voorkeur gaat uit naar een commissievergadering. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Voorzitter. Onze motie over het reserveren van € 500 aanvullende energietoeslag spreekt voor zich. Er bereiken ons te veel signalen dat de reeds uitgekeerde toeslag van € 800 besteed is aan andere doelen. Wij zijn bang dat de aanvullende toeslag ook gebruikt gaat worden voor andere doelen en dat de mensen de verleiding niet kunnen weerstaan om de toeslag in de dure decembermaand te gebruiken. Wij vinden dat wij hier een verantwoordelijkheid in hebben.

Vandaar onze motie, want wat gaat u doen als er volgend jaar huishoudens zijn die de bijbetaling van de jaarrekening niet kunnen voldoen en de door de gemeente geschonken € 1.300 voor andere doelen hebben aangewend? De moties van Volt, de SP en Onafhankelijk Delft vinden wij echt sympathiek, maar niet uitvoerbaar. € 1,6 miljoen is enorm veel geld. Het liefst zouden wij van eenieder de energierekening betalen, maar daar hebben wij simpelweg het geld niet voor. Hetzelfde geldt voor de motie van STIP. Bij de Algemene Beschouwingen van het Rijk is de toeslag ook op 120% gezet. Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie M8.5.4 (Aanvullende energietoeslag voor lage inkomens) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 22 september 2022,

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

constaterende dat: • • • •

een grote groep huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum in financiële problemen dreigt te komen door de stijging van energieprijzen; deze huishoudens de eerstvolgende jaarafrekening van het energiebedrijf niet kunnen betalen. Om dit op te vangen wordt een eenmalige energietoeslag toegekend; deze energietoeslag al is uitbetaald, terwijl niet bekend is wanneer de jaarrekening wordt ontvangen; er steeds meer signalen naar voren komen dat de reeds uitbetaalde energietoeslag voor andere zaken wordt aangewend en niet wordt gereserveerd voor de te verwachten hogere energiekosten;

overwegende dat: • • •

•

veel huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum in normale omstandigheden al moeite hebben rond te komen en weinig ruimte hebben geld te reserveren voor onverwachte uitgaven; bij veel van deze huishoudens al sprake is van schuldenproblematiek; de energietoeslag als een welkome oplossing wordt gezien om onverwachte uitgaven op te vangen en als straks de hogere energiekosten worden gepresenteerd en er bijbetaald moet worden, er geen geld meer is, waardoor de (jaar)rekening niet meer betaald kan worden; voorkomen moet worden dat de aanvullende toeslag van € 500 gebruikt gaat worden voor andere doelen dan de stijgende energieprijzen, met als voorbeeld de dure decembermaand;

draagt het college op met spoed te onderzoeken of het mogelijk is de aanvullende toeslag van € 500 welke wordt uitgekeerd in november/december 2022, niet automatisch uit te keren, maar in reserve te houden tot bewijs overlegd wordt dat er sprake is van een verhoogde jaarafrekening en/of verhoogde maandafrekening, en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw ROMEIJDERS (GroenLinks): Voorzitter. Gisteren zag ik een filmpje op TikTok waarin de tip werd gegeven om je gas af te sluiten van je woning en een DIY-verwarming te maken van een plantenpot met waxinelichtjes. Waxinelichtjes in plaats van verwarming, een abonnement op het zwembad in plaats van thuis een douche nemen. GroenLinks is erg bezorgd over de inwoners van Delft die voor deze keuzes staan. Ook als raad staan we voor lastige keuzes met het minimale geld dat we hebben. Welke dingen doen we wel en welke dingen doen we niet? Wat kunnen wij in Delft voor deze mensen doen, zodat ze hun huis wél kunnen verwarmen en hoe bereik je die mensen? Hoe reageer je op het kabinet, dat op het laatste moment nog maatregelen aankondigt? Komen die maatregelen voor deze mensen op tijd of is het al veel te laat voor deze mensen? Wij hebben de afgelopen weken echt heel erg gezocht naar hoe we hiermee kunnen omgaan en wat de juiste stappen zijn om zo veel mogelijk mensen te helpen aan een verwarmd huis.

De motie van Volt, de SP en OD gaat over energietoeslag tot 130%. GroenLinks ziet dit onderwerp graag terugkomen in de raadsconferentie. We willen graag iets voor deze doelgroep betekenen, maar we willen dit graag afwegen ten opzichte van andere 52

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

uitdagingen die we hebben. Daarnaast zouden we in de tussentijd inzicht willen krijgen in het effect van de maatregelen van het Rijk die de afgelopen week zijn afgekondigd. Dan de motie van STIP, de ChristenUnie en het CDA over eerlijke compensatie van de energiekosten. Wij twijfelen nog heel erg over deze motie. Aan de ene kant is het fijn dat we met deze motie kunnen kijken of we aan huishoudens tot 130% kunnen uitkeren via de individuele bijzondere bijstand. Daar zijn we als GroenLinks natuurlijk erg voor. Het is ontzettend raar en oneerlijk dat het Rijk studenten discrimineert en dat gemeenten dit moeten opvangen. Maar van de twee punten over studenten - het eigen energiecontract en het niet meerekenen van de lening - vragen we ons echt af of ze uitvoerbaar zijn en wat ze kosten. Daar wachten we het antwoord van de wethouder graag voor af. Moeten we deze kaders op dit moment aan de wethouder geven in plaats van de wethouder de vrijheid te geven om uit te zoeken wat en hoe? Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Mevrouw Romeijnders zegt: moeten we de wethouder niet de vrijheid geven om uit te zoeken wat voor beleid zij wil? Volgens mij zijn wij er als raad om kaders te stellen. Waarom wil mevrouw Romeijnders die kaders nu nog niet meegeven als zij aangeeft dat zij echt iets voor die mensen wil doen? Dit is het moment om een stap te zetten.

Mevrouw ROMEIJDERS (GroenLinks): Ik vraag me echt af of dit de juiste kaders zijn en of het geld hiermee echt bij de juiste mensen terechtkomt. Ik weet zelf ook niet zo goed welke andere kaders we zouden moeten stellen, omdat het zo lastig en technisch is om dat geld op de goede manier bij die mensen terecht te laten komen. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Ik begrijp dat mevrouw Romeijnders het geld bij de juiste personen terecht wil laten komen. Dat is nou typisch iets wat wordt gecheckt in de individuele bijzondere bijstand, want die komt alleen bij de mensen terecht die er financieel echt niet meer uitkomen. Dat is volgens mij dus precies de doelgroep waar STIP naar op zoek is, maar ik gok dat ook GroenLinks daarnaar op zoek is. De heer VAN DER SLUIS (SP): Mevrouw Romeijnders vraagt zich af hoe je dat geld bij de juiste groep krijgt. Ik weet heel zeker dat de groep die op 130% van het minimum zit, de juiste groep is. Die mensen hebben dat geld echt hard nodig. Het is dus heel simpel: gewoon ons amendement steunen en we zijn klaar. Mevrouw ROMEIJDERS (GroenLinks): Als antwoord op de vraag van meneer Van der Sluis: we zouden het graag bij de begroting of bij de raadsconferentie willen betrekken en er dan verder over praten. Wat de vraag van mevrouw Enthoven betreft: we wachten graag het antwoord van de wethouder af.

De heer VAN DER SLUIS (SP): De begroting gaat toch over volgend jaar? De heer TREFFERS (Volt): Aansluitend daarop: onze motie is specifiek bedoeld om de mensen tot volgend jaar te helpen, om ze die periode te helpen overbruggen totdat er andere regelingen zijn. Is de begroting niet veel te laat om mensen de komende twee maanden te helpen om niet om te vallen? Mevrouw ROMEIJDERS (GroenLinks): Ik vraag me echt af welke effecten dat heeft op de rest van het geld dat we hebben, want als we hieraan € 1,6 miljoen besteden, betekent dat

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

dat we andere dingen niet moeten doen. Ik ben nieuw in deze raad en ik weet niet wat dat dan betekent. Dat wil ik ook graag weten. De laatste motie, de motie van Hart voor Delft, gaan we niet steunen. We snappen heel erg dat Hart voor Delft mensen wil stimuleren om het geld uit te geven aan datgene waarvoor het bedoeld is. GroenLinks deelt die zorg met Hart voor Delft, maar vraagt zich af of de opdraging in deze motie het probleem gaat oplossen. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Het geld wordt niet direct besteed. Soms moet het geld ook gereserveerd worden. Onze fractievoorzitter, de heer Stoop, kwam op huisbezoek bij mensen die net een nieuwe televisie hadden gekocht. Toen de heer Stoop zei "goh, u heeft een nieuwe televisie", was de reactie: "Ja, we hebben € 800 energietoeslag gekregen." Daarvoor is deze motie, natuurlijk niet alleen voor dit geval, want er is ook van andere mensen bekend dat zij het geld uitgeven en dat zij daardoor straks niks meer hebben. Het gaat ons dus om de bescherming van de mensen zelf. De VOORZITTER: Mevrouw Romeijnders, wilt u daar nog iets over zeggen of is uw betoog afgerond? Mevrouw ROMEIJDERS (GroenLinks): Mijn betoog is afgerond. Mevrouw VAN VELZEN (D66): Voorzitter. Voor deze avond heb ik nagedacht over wat ik zou gaan zeggen, want we hebben in de commissie al een heel goed gesprek met elkaar gehad.

Ik begin met het uitspreken van dank aan heel veel mensen die hier zitten, want ik heb de afgelopen weken ontzettend goede gesprekken gehad, niet per se over de energietoeslag maar gewoon over "wat zijn wij voor gemeente, hoe gaan wij met elkaar om en wat zijn wij eigenlijk voor mensen?" Het was bijna op het filosofische af, vooral - dat moet ik daarbij zeggen - met meneer Treffers. Daar ben ik jullie heel dankbaar voor en het doet mij deugd dat we het allemaal eigenlijk best wel met elkaar eens zijn. Gek genoeg was ik het heel erg eens met het eerste deel van het betoog van meneer Van der Sluis, want het klopt dat wij een probleem hebben gecreëerd. Maar de vragen die hier voorliggen, zijn wie dat moet oplossen, of wij dat kunnen, of wij dat kunnen betalen en allemaal dat soort vragen. De motie van STIP gaat over de individuele bijzondere bijstand en maatwerk. Wij zijn natuurlijk ook grote voorstanders van maatwerk, maar wij willen de wethouder graag horen over het tweede dictum van deze motie. Wij vragen ons namelijk af wat dat kost, of dat wel mag, hoe dat past in de Participatiewet en wat de gevolgen daarvan zijn. Dat willen we dus graag horen. Mevrouw Grobben, we hebben het hier natuurlijk al over gehad. Wij begrijpen volkomen wat u bedoelt, maar die mensen hebben nu eenmaal recht op € 1.300. De vraag is dus of je dat ergens mag stallen en wie dat gaat beheren.

Ik vraag me af of dat uitvoerbaar is. Ik denk dat het niet mag, maar dat laat ik aan de wethouder over. Meneer Visser zei het al: we hebben Prinsjesdag net gehad, twee dagen geleden. Ook wij zijn heel benieuwd wat dat heeft gedaan en welke groepen nog overblijven die we dan kunnen helpen. Misschien hebben we nog wel een beetje over uit die pot van het Rijk. Dat weet ik niet, maar dat zou mooi zijn. Ik heb me laten vertellen dat we dit jaar nog twee momenten hebben, namelijk de behandeling van de Armoedenota en de behandeling van het onderzoek van de Rekenkamer naar armoederegelingen. Volgens mij moeten we daar en misschien ook bij de begroting met elkaar praten over "wat hebben wij nou voor 54

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

regelingen en hoe gaan we die toepassen?" Zoals ik al zei, ben ik het namelijk met meneer Van der Sluis eens dat we het daar zeker over moeten hebben, maar op dit moment zien wij niet dat wij een regeling die vanuit het Rijk komt, zelf moeten aanpassen met onze eigen algemene reserve. Dat is natuurlijk ook een beetje een principekwestie, maar het kost ook gewoon heel veel geld en we kunnen daardoor andere dingen niet doen. Wij willen dus graag de wethouder horen, voornamelijk over de motie van STIP. De VOORZITTER: De heer Treffers wil het gesprek met u toch voortzetten. De heer TREFFERS (Volt): Ja, inderdaad een filosofische vraag: zijn wij het soort mensen dat door de begroting onze bewoners nog twee maanden laat wachten op hulp, terwijl ze nu omvallen en nu moeten kiezen tussen eten en verwarming? Mevrouw VAN VELZEN (D66): Dat is natuurlijk een hele leuke en een hele belangrijke vraag. Volgens mij kan ik me ook wel een klein beetje vinden in wat mevrouw Romeijnders zei. Op dit moment kan ik daar in alle eerlijkheid … Tijdens mijn maidenspeech - nou ja, dat waren twee zinnen - … De VOORZITTER: Dat heeft u nu helemaal ingehaald! Mevrouw VAN VELZEN (D66): Ja, ik heb dat helemaal ingehaald. Ik dacht al dat ik daar vast iets over te horen zou krijgen. Ik wil ook heel graag eerlijk zijn in deze raad: ik weet het gewoon niet.

Ik weet niet wat de dinsdag aangekondigde maatregelen voor mensen gaan doen. U vroeg net of van al die mensen tussen 120% en 130% iemand zegt: doe mij dat geld maar niet. Nee, ik geloof meteen dat ze het ergens voor kunnen gebruiken, maar we hebben het hier over een energietoeslag en er zijn ook mensen die geen gestegen energiekosten hebben. Dat is volgens mij ook het betoog van mevrouw Enthoven: daarom moeten we iets met maatwerk doen voor een grotere groep, dus boven die 120%. Daarom wil ik graag het antwoord afwachten op de vraag hoe we dat kunnen gaan doen. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Mevrouw Van Velzen, denkt u niet dat we te laat zijn met maatwerk? Want die € 800 is al uitgekeerd. Mevrouw VAN VELZEN (D66): Ja, de € 800 is uitgekeerd uit de niet-maatwerkregeling. Volgens mij zijn we daar dus te laat mee. Ik denk dat uw vraag is: zijn we te laat met bedenken wat we in de individuele bijzondere bijstand kunnen doen? Misschien wel; dat zou zomaar kunnen, maar dan zou ik in dit geval zeggen: beter laat dan nooit. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Een grote groep Delftenaren heeft moeite om de energierekening te betalen. Daar worden vanuit de rijksoverheid een regeling en een prijsplafond voor geboden, maar het feit dat dit soort maatregelen nodig is, raakt me zeer.

Niemand mag in de kou zitten, maar met de regeling die nu voorligt, wordt alleen de groep tot 120% van het minimuminkomen gecompenseerd en zitten de Delftse bakker, de slager, de kapper en andere Delftenaren met een gemiddeld inkomen alsnog in de kou. Het generiek of categoraal toekennen op basis van inkomen vindt de VVD geen goede manier om de helpende hand te bieden aan Delftenaren die dat nodig hebben. In de commissie heeft de wethouder hierover uitgelegd dat het bieden van dit soort maatwerk in de vorm van de energietoeslag uitvoeringstechnisch een onmogelijke opgave is. De VVD vindt dat nog steeds erg jammer, maar daarom beperk ik me nu tot het volgende. Ik wil de wethouder vragen of zij in elk geval kan toezeggen dat zij zich in de toekenning van de energietoeslag gaat focussen op één groep, namelijk de groep tot 120% van het minimuminkomen, dat zij 55

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

niet méér geld zal uitgeven dan het Rijk beschikbaar stelt voor de energietoeslag, dat er geen middelen uit de algemene reserve worden ingezet om het eventuele tekort bij te plussen en dat de energietoeslag in samenhang wordt gebracht met de nieuwe afgekondigde energiemaatregelen van het Rijk. Mevrouw VAN VELZEN (D66): Ik heb een verhelderende vraag. Het is twee zinnen geleden, maar ik was even aan het denken. U zei dat er niet méér geld moet worden uitgegeven dan het geld dat door het Rijk aan ons is gegeven. Het kan natuurlijk zo zijn dat mensen tot 120% over een paar weken nog die toeslag moeten krijgen. Is het uw bedoeling om dan te zeggen: sorry, de pot is leeg? Hoe moet ik dat zien? Mevrouw VOOGT (VVD): Dat komt in mijn volgende stukje; ik was daar net naartoe aan het werken. Ik denk dat een en ander in samenhang moet worden gebracht of in samenhang moet worden gezien met de afgekondigde landelijke maatregelen. Het kan natuurlijk best zo zijn dat mensen het daardoor eigenlijk minder nodig hebben of dat er misschien zelfs geld overblijft. In hoeverre is het dan nog nodig om een categorale, selecte groep ongezien het geld te geven? Dit pleit dus wederom voor individueel maatwerk, eigenlijk voor iedereen.

Tot slot wil ik de wethouder vragen toe te zeggen dat als er middelen overblijven, zij met het oormerk "energierekening" ingezet worden voor de individuele bijzondere bijstand en dat die beschikbaar komt voor alle Delftenaren die dit nodig hebben. Dan de moties. De motie van Hart voor Delft vinden wij sympathiek. Ook wij zijn bang dat mensen die het geld ontvangen, dit mogelijk aan andere zaken gaan uitgeven. Wij zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder op de vraag of uitvoering van de motie technisch mogelijk gemaakt kan worden. Er zijn een aantal redenen waarom de VVD de andere moties niet kan steunen. Het is al eerder aan bod geweest: het verhogen van de inkomensgrens naar 130% gaat € 1,6 miljoen extra kosten. Dat is nog exclusief de groep studenten. De VOORZITTER: Mevrouw Enthoven wil interrumperen. Ik wijs STIP erop dat het haast nog op een minuut spreektijd zit. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): De VVD wil dat geld in de individuele bijzondere bijstand beschikbaar stellen voor elke Delftenaar die dat nodig heeft. Hoe kijkt de VVD daarnaar ten opzichte van de onder anderen door ons ingediende motie? Mevrouw VOOGT (VVD): Volgens mij gaat de door u ingediende motie alleen over het daarin meenemen van de studenten. Zo heb ik de motie in ieder geval geïnterpreteerd: dat zij vooral op de studenten geënt was, of in ieder geval tot 130% van de bijstandsnorm.

Wij hebben het echt over een andere categorie, namelijk eigenlijk over iedereen die het nodig heeft. Dat is niet per se gekoppeld aan een bepaalde inkomensgroep. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Ik laat het graag over aan de ChristenUnie. De VOORZITTER: Ja, misschien gaat mevrouw Koelewijn het vertellen. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Begrijp ik nou goed dat u graag iedereen wil helpen, ongeacht de 130%, dus elk inkomen, maar dat u tegelijkertijd maximaal wil uitgeven wat het Rijk aan ons geeft? Ik kan die twee niet zo goed met elkaar rijmen. 56

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Mevrouw VOOGT (VVD): Dat zijn twee verschillende dingen. Wij hebben het aan de ene kant over een categorale toekenning tot een bepaald inkomen. Wij zeggen: bied individueel maatwerk, toets daarbij wat iemand nodig heeft en bied dan ook wat nodig is. Dat is dus echt iets anders. De VOORZITTER: Nu wil mevrouw Enthoven toch haar tijd benutten. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Ja, met een verduidelijkende vraag: staat de VVD er dan voor open om geen enkele inkomensnorm te verbinden aan de individuele bijzondere bijstand voor de energiekosten? Mevrouw VOOGT (VVD): Inderdaad geen inkomensnorm, maar wel een toets op het individuele niveau: is het echt nodig en wat is er dan precies nodig? Ja, dat zou inderdaad een beter voorstel zijn. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Dan nog een verduidelijkende vraag: betekent dit ook dat het geld voor de individuele bijzondere bijstand niet van het Rijk hoeft te komen, maar dan uit de algemene reserve komt? Hoe moet ik dat zien? Mevrouw VOOGT (VVD): Inderdaad, zoals dat nu ook gebeurt: uit de individuele categorale bijstand en dan dus inderdaad uit de algemene reserve. De VOORZITTER: Bent u klaar met uw betoog? Mevrouw VOOGT (VVD): Nee, ik was nog niet klaar, maar mijn tijd begint te dringen. Ik was even aan het kijken naar mijn spreektekst. De VOORZITTER: Ik geef mevrouw Voogt nu de gelegenheid om haar betoog af te maken.

Anders wordt het allemaal echt te hapsnap. In de tweede termijn kunt u elkaar straks weer allerlei vragen stellen. Mevrouw VOOGT (VVD): Volgens mij heb ik al voldoende toegelicht. Ik ga afronden. Het gaat om een crisis van een landelijke omvang. Er moet ook vanuit de landelijke overheid een degelijke oplossing worden geboden voor alle Delftse huishoudens die dat nodig hebben. Wij vinden het heel nobel dat de gemeente Delft ten aanzien van die regeling verder gaat dan wat het Rijk vraagt en mogelijke tekorten ook zelf gaat bijleggen. Voor ons is het heel erg belangrijk dat de rekening uiteindelijk niet bij de hardwerkende Delftenaar wordt neergelegd en ook niet bij het mkb, want dat is de motor van onze samenleving. Nogmaals, ook zij staan op omvallen. Wij vinden het dus jammer dat de energietoeslag helaas niet voor hen bestemd is. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. Dit is voor veel Nederlanders een lastige tijd. Er is sprake van een hoge inflatie, gestegen benzineprijzen en hoge energieprijzen. Dit alles heeft flinke invloed op het besteedbaar inkomen en maakt het voor een steeds grotere groep mensen lastig tot onmogelijk om rond te komen. Hoewel we het eens zijn met de eerdergenoemde analyses over noodzakelijke stelselwijzigingen, zoals het verhogen van het minimumloon en het verschuiven van de belastingdruk, duren die maatregelen te lang.

Er zijn ook op de korte termijn maatregelen nodig. Helaas heeft het lang geduurd voordat het kabinet met dit soort maatregelen kwam. Een eerste geste was de energietoeslag, die werd toegekend aan mensen met een inkomen tot 110% en later 120% van het sociaal minimum. 57

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Gisteren nam ik deel aan een online-informatiebijeenkomst van het landelijk bureau van de PvdA, het CLB. De sessie ging over de huidige astronomische inflatie en energiearmoede. Wethouders en raadsleden van verschillende gemeenten deelden hun situaties, vroegen tips en gaven advies. Vol verbazing en met enige jaloezie hoorde ik welke groepen in andere gemeenten in aanmerking komen voor de energietoeslag, soms zelfs voor alle armoederegelingen: tot 150% of 200% van het sociaal minimum. Dit zijn echter gemeenten met andere financiële situaties. De financiële reserve is er groter, het percentage inwoners met een relatief laag inkomen is er lager of dit is allebei van toepassing. In Delft is de situatie anders. Wij zijn echt afhankelijk van Haagse gelden om een goed beeld te vormen van onze mogelijkheden. Zoals ook andere partijen aangaven, hebben we pas een paar dagen de informatie van Prinsjesdag. Omdat de maatregelen zo laat zijn ingesteld, is er nog te weinig duidelijk over de kosten en de gevolgen voor onze stad. Hoewel de PvdA het met de indieners van de motie eens is dat meer mensen in aanmerking moeten komen voor de energietoeslag, lijkt het ons niet verantwoord om onszelf nu vast te leggen. De financiële situatie van onze stad is nu eenmaal gecompliceerd. Wij pleiten voor een oplossing die geen risico oplevert op financieel onhoudbare situaties.

Dit zou namelijk nog meer inwoners kunnen schaden. Wij spreken daarom de wens uit om zo snel mogelijk, maar wel verantwoord te bekijken hoe we meer Delftenaren kunnen helpen met deze energietoeslag. We steunen de ambitie om de inclusie op te rekken tot 130% en we roepen het college op om te faciliteren dat we voor de volgende raadsvergadering voldoende informatie hebben om een beslissing hierover te kunnen nemen. Daarnaast reageer ik op de motie van STIP. Hoewel we weten dat het landelijk beleid is, zijn we het eens met de visie dat het niet acceptabel is om onvoorwaardelijke leningen mee te tellen als inkomen voor studenten in deze specifieke situatie. Het ongeveer verplichten van lenen, zeker op jonge leeftijd, waardoor later problemen kunnen ontstaan met het verkrijgen van een hypotheek, is wat ons betreft moreel niet juist. Daarnaast is het, met de huidige stijgende rentes, in de toekomst nog nadeliger voor het besteedbaar inkomen. Nogmaals, wij zijn ervan op de hoogte dat dit landelijk beleid is, maar wij vinden het belangrijk om dit uit te spreken. We hopen dat voor studenten in lastige situaties het ruimhartig toepassen van de bijzondere bijstand de komende tijd uitkomst gaat bieden. Dit geldt ook voor andere inwoners die buiten de boot vallen.

Kortom: op dit moment willen we ons niet prematuur financieel vastleggen, maar we hopen zo snel mogelijk voldoende onderbouwing te krijgen om de doelgroep van de energietoeslag verantwoord uit te kunnen breiden naar individuen die dat specifiek nodig hebben. Wethouder GOOIJER: Voorzitter. Dank voor de inbreng uit de raad na een uitgebreid debat in de commissie, waar we ook een zinvol gesprek met elkaar hadden en waar iedereen ook de passie had om zo veel mogelijk mensen in onze stad te helpen die in problemen zijn gekomen door stijgende energieprijzen en wat daar al dan niet bij hoort. Iedereen voelt de urgentie en we zoeken hoe we in deze stad recht kunnen doen in deze crisis, ook in aanvulling op wat het Rijk doet. Daar is ook al veel over gezegd. Die urgentie wordt ook in Den Haag gevoeld. Ik snap de frustratie over het feit dat het zo lang duurt. Wij zijn zelf natuurlijk ook aan het afwachten geweest waar men voor, op of kort na Prinsjesdag mee kwam en wat alle op Prinsjesdag aangekondigde regelingen in de praktijk gaan uitwijzen. Ik denk eerlijk gezegd dat er ook kneiterhard is gewerkt om te zoeken aan welke knoppen je kunt draaien met welk effect, wat je dan doet voor welke groep, wat je doet met de markt, wat je doet met je duurzaamheidsambities enzovoort. Het is echt een hele ingewikkelde puzzel in ongekende tijden.

Wij gaan zeker ook kijken wat datgene wat op Prinsjesdag is aangekondigd, voor onze inwoners betekent en wat de regelingen die we nu hebben of aan het opwerken zijn, daarvoor doen. Ik heb in de commissie al gewaarschuwd dat we in deze 58

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

tijden hier in Delft niet de bestaanszekerheid van al onze inwoners kunnen fiksen, hoe graag ik dat ook zou willen. Het is goed om dat met elkaar te realiseren: wat we doen, zijn maatregelen die wat dempen, een klein beetje een probleem oplossen voor sommige mensen en voor sommige mensen een probleem oplossen dat ze nog niet hadden; daar kom ik straks op terug. Dank ook voor al het overleg dat de afgelopen dagen en weken gevoerd is, tussen de commissievergadering en nu. Het pleit voor u als raad dat u zó zoekt naar welke ruimte er is en hoe u uw rol als raad kan pakken. Ik kijk nu naar de moties. Dat gaat onder anderen over studenten en over de groep van 120% tot 130%. Ik begin met de studenten. Hoewel … Dit zijn groepen die de raad adresseert. Ik ben blij dat de VVD daar een groep aan toevoegde, namelijk de ondernemers. Met de moties die nu voorliggen, zou je bijna vergeten dat dat een groep is die het ook heel zwaar heeft, na corona vaak zonder reserves of pensioenpot en geconfronteerd met hoge inkoopprijzen en hogere lonen die ze mogen/moeten gaan betalen, terwijl ook zij te maken hebben met stijgende energieprijzen. We maken ons dus ook om die groep zorgen. Dat kunnen we niet regelen met deze energietoeslag, maar dit is wel een zorg in onze stad. Ook in de kabinetsplannen lezen we daar nog weinig over terug.

Ook al hebben we het vanavond vooral over die 120% en 130% en over de studenten, mijn oproep aan u allen blijft om in uw eigen netwerk rond te blijven kijken welke mensen tussen wal en schip vallen, welke mensen het zwaar hebben, zodat we die in beeld hebben. Wij zijn als lokale overheid dicht bij mensen. Dus zorg dat u die rol ook pakt en ons weer benadert met de verhalen die u hoort. Ten aanzien van studenten wil ik benadrukken dat Delft al meer doet dan het Rijk adviseerde. We realiseren ons dat de voorwaarden zodanig zijn dat een kleine groep studenten nu in aanmerking komt voor de energietoeslag, zoals die is vormgegeven. Mensen moeten een eigen energiecontract hebben en hun lening telt mee, ook als ze die nog niet benutten. Dat onvoorwaardelijke leningdeel telt dus mee. Daarmee komt een heel groot deel van de studenten boven de 120% uit, zodat zij hiervoor niet in aanmerking komen. Vandaag las ik dat het Rijk komt met € 35 miljoen voor gemeenten. We weten nog niet hoe dat verdeeld gaat worden. Het kan zijn dat studentensteden daar wat meer van krijgen dan andere gemeenten. Het Rijk suggereert individuele bijzondere bijstand voor studenten, dus niet via de categoriale bijzondere bijstand - de energietoeslag - maar via een individuele regeling en adviseert daarbij om alleen te kijken naar studenten met een eigen energiecontract.

Dat is dus eigenlijk de regeling die wij hier al hebben, alleen dan via de categoriale bijzondere bijstand. Wij zijn juist in die individuele regeling aan het kijken of wij ook studenten kunnen helpen die niet zelf een energiecontract hebben, maar bij wie de energie wel wordt doorberekend in de huur. Dat geldt bijvoorbeeld voor de huurders bij DUWO; dat zijn er nogal wat in onze stad. Over die lening heeft een aantal fracties al iets gezegd. De indieners van de motie zeggen in het dictum dat zij eigenlijk willen dat die lening niet meetelt. Dat is echt een signaal dat naar het Rijk toe mag, want daar mogen wij niet onderuit. Dat is een dwingende bepaling in de Participatiewet, een dwingend recht. Daar kunnen wij ons niet - hoe zal ik het zeggen? onderuit praten. We mogen daar juridisch dus gewoon niet van afwijken. Als u dat onrechtvaardig vindt, dan … Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): In Den Haag is dit wel gedaan: daar is ervoor gekozen om de lening van studenten niet mee te laten tellen. Ik vraag me dan af hoe ze dat gedaan hebben en wat de visie daarop is voor Delft.

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De heer VAN DER SLUIS (SP): De wethouder vroeg of wij het willen doorgeven als wij huishoudens kennen die problemen hebben met rondkomen. Ik heb een groep van 1.264 gezinnen in Delft. Dat is precies de groep met een inkomen tussen 120% en 130%, die moeite heeft om rond te komen. Kunt u iets doen voor die groep? Wethouder GOOIJER: Wat die laatste vraag betreft: ik was nog niet klaar met mijn betoog. Daar ga ik het straks dus over hebben, maar dit was goed ingekopt. Wat Den Haag betreft: voor zover ik weet, ben ik geen wethouder in Den Haag. Ze hebben daar net een nieuw college. Ik heb geen flauw idee hoe ze dat daar gaan doen. Ze hebben daar met dezelfde wet te maken als wij. Volgens mij is het alleen een motie en zal nog moeten worden bekeken of die uitgevoerd kan worden. Voor zover ik weet, is het nog niet omgezet in beleid. Dit wat betreft de motie van STIP, de ChristenUnie en het CDA. We zijn dus aan het nadenken over de individuele bijzondere bijstand. We moeten het leningdeel hoe dan ook meetellen. Het laatste dictum vraagt om de regeling juist mogelijk te maken voor studenten die geen eigen energiecontract hebben, maar wel kunnen aantonen dat hun energiekosten significant zijn gestegen. Daarvan heb ik net gezegd dat wij daarnaar aan het kijken zijn. Dat kan ik dus zeker toezeggen. Gelet op de rest moet ik de motie ontraden.

Het eerste dictum gaat eigenlijk ook over de 120% tot 130%. De raad heeft onderling een heel debat gevoerd. Ik hoorde veel steun voor het aanvullend helpen van die groep, maar wil je die groep categoraal helpen, dus met deze energietoeslag, of via de individuele bijzondere bijstand? Er is geen goed of fout; dat is het hele lastige in dit verhaal. Je kunt aan knoppen draaien. De ene knop heeft voordelen en de andere heeft ook voordelen. De heer Treffers zegt: als je het nu via de categorale bijzondere bijstand doet, via de energietoeslag, worden mensen nu geholpen. Als je het via de individuele toetsing of de individuele bijzondere bijstand doet, zullen mensen eerst moeten wachten totdat ze de rekening krijgen. Daar krijgen ze misschien slapeloze nachten van. Dan zullen ze bij de gemeente aankloppen met hun rekening van vorig jaar en dit jaar. Dan gaan ze de molen in om te kijken of ze in aanmerking komen. Als je dat individueel toetst, is dat voor ons als gemeente veel meer werk. Vanuit de uitvoeringssnelheid en vanuit de kosten is er dus veel voor te zeggen om, als je die groep wil helpen, dat categoraal te doen. € 1,6 miljoen hebben wij niet gevonden, maar de raad heeft het budgetrecht. Als de raad zegt "we vinden dit dit jaar zó belangrijk" … We hebben een algemene reserve. U mag het daaruit dekken, maar dat staat niet in de motie. Een motie moet een dekking hebben.

Dat vind ik het lastige van beide moties van Volt. Volt gaf in de termijn wel aan dat het desnoods uit de algemene reserve zou kunnen komen, maar het is in dit huis een goed gebruik dat er bij een motie ook een dekking komt. Ik zou dus willen voorstellen om het dictum aan te passen en te zeggen: "te dekken uit de algemene reserve". Dan kan de raad zich daarover uitspreken, want u als raad heeft het budgetrecht. Dat hebben wij als college niet voorgesteld, omdat het behoorlijk veel geld is. De tweede motie van Volt zegt: we kunnen ook praten over een lager bedrag, maar er worden volgens mij nog drie bedragen als voorbeelden in de motie genoemd. O, blijkbaar heb ik de laatste versie niet gezien, want voor mij is dat bedrag niet helder. De heer TREFFERS (Volt): Uiteindelijk hebben we € 500 neergezet. Wethouder GOOIJER: Helder. Als je op € 500 uitkomt, zal het ongeveer 7 ton kosten, inclusief uitvoeringskosten. Ook daarvan geldt: als de raad daartoe beslist, kan dat. Er zit ruimte in de algemene reserve. We hebben niet veel structurele ruimte qua geld; laat ik dat 60

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

ook heel duidelijk zeggen. Ik ben geen wethouder Financiën. Als de wethouder Financiën ongemakkelijk gaat schuiven, mag de voorzitter haar dus ook het woord geven. Incidenteel zijn er natuurlijk andere keuzes te maken. Als u deze nood dit jaar echt zo hoog vindt dat u wilt helpen, is het uw beslissingsbevoegdheid om daartoe te besluiten. Ik sta daar neutraal in, maar ik zie met de SP en andere fracties dat die groep het zeker ook moeilijk heeft. Als u het over € 500 hebt, gaat het over een gestegen energierekening per huishouden van die groep van € 41 per maand. Er zullen misschien mensen bij zitten die die stijging van de energiekosten niet hebben, maar die op andere terreinen wel € 41 per maand meer kwijt zijn in deze uitzonderlijke tijden met een heel hoge inflatie. Mevrouw VAN VELZEN (D66): Even voor de helderheid. U gaf aan dat de uitvoering via de individuele bijzondere bijstand meer tijd en dus geld kost dan met die € 500. Aan wat voor soort uitvoeringskosten moet ik denken per aanvraag in de individuele bijstand? Ik wil het in perspectief plaatsen, want we moeten straks misschien een keuze maken.

Mijn vraag is eigenlijk: wat is de inschatting als die mensen allemaal naar de individuele bijzondere bijstand gaan? Wat kost dat dan aan uitvoeringskosten om al dat maatwerk uit te voeren versus iedereen € 500 geven? Ik sla het even plat, maar dan weten we waar we het over hebben. Wethouder GOOIJER: Wisten we maar waar we het over hadden. Het probleem bij die individuele toetsing is dat die sowieso duurder is. Het hangt er natuurlijk van af waarmee mensen aan je bureau komen, of ze alles hebben enzovoort. Bij sommigen heb je het snel getoetst en bij anderen niet. Bovendien kunnen wij nu heel moeilijk inschatten hoeveel mensen in die groep vorig jaar een lage rekening hadden. Hadden ze een rekening van € 100 en nu van € 1.000 of hadden ze € 200 en wordt het € 250? Je weet zo weinig van wat voor energiecontract mensen hadden en wat ze nu hebben dat je heel moeilijk kan inschatten wat een individuele regeling ons gaat kosten. Qua uitvoeringskosten wordt het hoe dan ook substantieel duurder. Vandaar dat het ons, alles afwegende, als je iets wil doen voor die groep tot 130%, makkelijker lijkt om dat categoraal te doen. Het kost allebei geld en het zal allebei uit de algemene reserve moeten - een andere dekkingspost hebben we niet maar het is aan u als raad of u dat nu wil beslissen of dat u dit wil afwegen bij de programmabegroting en de najaarsrapportage.

Dat is natuurlijk een andere afweging, maar de programmabegroting gaat, zoals gezegd, over volgend jaar en deze regeling over dit jaar. Dit over de moties van Volt. Ik kwam vanavond tot de conclusie dat dit eigenlijk amendementen hadden moeten zijn, want vanavond vragen wij u als raad of u deze verordening, waarin we die energietoeslag uitkeren, wil vaststellen. Feitelijk zeggen Volt en een aantal andere partijen dat zij die regeling iets anders willen hebben. Dat moet via een amendement. Het is dus een beetje ongemakkelijk als dit via een motie wordt aangenomen, want dan hebben we vanavond een verordening vast te stellen die daarna eigenlijk alweer moet worden aangepast. Dan moeten we daar weer naar terug. Dat is even een les voor een volgende keer: als een verordening voorligt en als u iets anders wil, maak er dan een amendement van en laat u daarbij assisteren door de griffie, want die weet precies hoe dat moet. Ik wil het ook hebben over de argumentatie van Volt dat het schadelijk is voor het vertrouwen van mensen in de politiek dat het in Den Haag 130% is en in Delft 120%. Ik snap het en tegelijkertijd zeg ik dat het Rijk ons heeft geadviseerd: hier krijgt u geld om tot 120% van de basisnorm een regeling te treffen. Dat doen wij braaf.

Ik snap dat gemeenten daarvan afwijken, maar om vervolgens de bal te kaatsen en te zeggen dat dat niet eerlijk is en dat we het niet zo hadden moeten doen, vind ik dan een beetje te makkelijk. Ik vind dat 61

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

niet een basis voor het wantrouwen in de politiek. Dat is uiteindelijk gewoon de vrijheid die gemeenten hebben. Het is gewoon het eerlijke politieke proces als wij hier andere keuzes maken. Dat mag je ook weer terug uitleggen aan onze inwoners. Als u kiest om naar 130% te gaan, is dat uw goed recht. Dat kan mensen ook weer vertrouwen geven in de politiek. De heer TREFFERS (Volt): Ik zeg helemaal niet dat het oneerlijk is. Ik zeg alleen dat het effect is dat mensen zich er niet in kunnen vinden en het niet goed begrijpen. Het effect daarvan is minder vertrouwen, terwijl we dat vertrouwen volgens mij als hele raad zo belangrijk vinden. Wethouder GOOIJER: Ja, maar ik blijf zeggen: als de raad laat zien "wij knokken voor u en wij krijgen het voor elkaar" - als u daar meerderheden voor krijgt - kunnen mensen dat vertrouwen in de democratie juist weer krijgen. Doe dus uw eigen werk, zou ik zeggen. Dan kan het vertrouwen wellicht ook weer groeien. De motie van Hart voor Delft staat natuurlijk ook op mijn lijstje. Hart voor Delft zegt terecht: we maken ons zorgen over een groep mensen die geld hebben uitgegeven dat ze hebben gekregen voor de energierekening. Die mensen hebben de energierekening nog niet ontvangen, maar ze hebben het geld concreet uitgegeven aan een televisie of aan iets anders. Die signalen krijgen wij ook.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12399685/1