Concept-handelingen raadsvergadering 9 maart 2023

Ik vind echt dat wat het zwaarst is, het zwaarst moet wegen. Ik vind dat artikel 172 van de Gemeentewet mij daar de ruimte voor biedt en ik vind het inderdaad de moeite waard om dat te doen, want dat is mijn taak. Vervolgens zal, indien men bezwaar maakt, moeten blijken of de rechter zegt: dat heeft u niet terecht gedaan. Dat zal moeten blijken, maar ik ga ervoor om dat wél te kunnen doen, vanuit het belang van de veiligheid. De rechter zal hierover dus een oordeel moeten geven. Het is het handelen van de burgemeester als orgaan. Bij het tweede punt staat dat "het de taak van de gemeente is alleen bevoegdheden in te zetten als daarvoor een duidelijke wettelijke basis is". Daarvan heb ik al aangegeven dat er ook jurisprudentie is als dit uiteindelijk een verloop langs de rechtsstaat krijgt. Dat kan het alleen maar scherper en helderder maken. Dat is prima. Het hoort ook gewoon bij ons rechtssysteem om dat te benutten. Dat is twee. Daarbij komt dat de grondslag voor de bevoegdheid bij de burgemeester ligt; die ligt dus niet zozeer bij de gemeente maar bij de burgemeester. Ik heb al eerder gezegd dat ik deze bevoegdheid echt met heel veel zorgvuldigheid en terughoudendheid zal toepassen. Je wilt het gewoon zo goed mogelijk op allerlei manieren doen. Dit zal op die manier gedaan worden, maar ik heb ook in de commissie gezegd dat ik dit niet bij voorbaat níét wil benutten.

Dat gaat mij echt te ver. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Misschien kreeg ik in het laatste zinnetje toch antwoord op mijn vraag, maar u wilt dus inderdaad niet de pionier zijn om dit allemaal uit te gaan proberen, terwijl we misschien nog kunnen wachten op de rechtszekerheid die ons wellicht van hogerhand wordt geboden. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Het is natuurlijk het meest wenselijk dat er op landelijk niveau gewerkt wordt aan het goed bekijken van überhaupt die hele wetgeving, want de werkelijkheid van onze jonge mensen is veel meer digitaal aan het worden, soms haast nog meer digitaal dan fysiek. Dat moet echt veel breder goed geplaatst worden in de wetgeving, maar de werkelijkheid is dat ik tussentijds gewoon als burgemeester de taak en de verantwoordelijkheid heb om te handhaven en de openbare orde uiteindelijk op een goede wijze te borgen. Dan zeg ik: artikel 172 van de Gemeentewet biedt mij die mogelijkheid en die wil ik ook werkelijk benutten. Tot slot staat er dat politici de verantwoordelijkheid hebben om zich aan de wet te houden. Daar ben ik het zeer mee eens. Naar mijn gevoel doe ik dat met artikel 172. Aan de andere kant is het neveneffect dat, als er uiteindelijk ook een rechtsgang plaatsvindt, jurisprudentie uiteindelijk nadere zekerheid kan bieden over het benutten van dit instrument. 18

Dat is eigenlijk de reactie op wat er ligt. Ik kijk nog even naar de motie zelf, maar ik denk dat ik er voor dit moment voldoende over gezegd heb. De VOORZITTER: Ik heb in elk geval de toezegging gehoord dat u in de politiemonitor kwantitatief aandacht zal geven aan het aantal gevallen van femicide. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Ja. De VOORZITTER: Dat noteren we dus als een toezegging. We gaan beginnen aan de tweede termijn. De heer HOMBERGEN (PvdA): Meneer de voorzitter, ik zou graag vijf minuten schorsen om overleg te hebben met de initiatiefnemers van de motie over femicide. De VOORZITTER: Prima. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: Meneer Hombergen, heeft de schorsing iets opgeleverd? De heer HOMBERGEN (PvdA): Jazeker, voorzitter. Dank voor de schorsing. We hebben goed met elkaar overlegd en we hebben daarvoor ook goed geluisterd naar de antwoorden van de burgemeester en de wethouder en naar de toezeggingen. We zien dat er een betere afstemming komt tussen het Veiligheidsplan en de preventie van Veilig Thuis. Daarom willen wij de motie handhaven, maar het derde dictum weghalen. Dat is het dictum: "dit op te nemen in de uitvoering van het Veiligheidsplan 'Samen veilig in Delft'." Het eerste, tweede en vierde dictum willen we dus handhaven. De aangepaste motie willen wij verder brengen.

De VOORZITTER: U schrapt dus het derde dictum in de motie Stel paal en perk aan partnergeweld. Zijn er nog andere wijzigingen afgesproken in de schorsing? De heer HOMBERGEN (PvdA): Nee, meneer de voorzitter. De VOORZITTER: Ook niet bij andere partijen met andere moties? Dat is niet het geval. Dan gaan we nu naar de tweede termijn, op volgorde van handopsteken. Mevrouw GERRITSEN (D66): Voorzitter. D66 is er nog niet van overtuigd dat het onlinegebiedsverbod via de burgemeester op een wettige manier kan, althans nu. We zijn dus nog steeds van plan om de motie in stemming te laten brengen. Ik zou graag willen vragen wat de vervolgstappen zullen zijn van de portefeuillehouder als de motie aangenomen wordt. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Dank aan de burgemeester voor haar heldere beantwoording en voor haar mededeling dat de burgemeester en het college met de twee moties ten aanzien van het vijfpuntenplan uit de voeten kunnen. Omdat zij geen bezwaar heeft, ben ik benieuwd of de burgemeester bereid is om beide dicta uit de moties toe te zeggen. Mevrouw VERDUIJN (STIP): Voorzitter. Net als aan het einde van de commissievergadering is STIP met de reactie van de portefeuillehouder nog niet helemaal overtuigd van hoe ze het gaat doen met het wel of niet invoeren van een onlinegebiedsverbod.

Daarom vragen we ons net als D66 af wat de portefeuillehouder gaat doen met de kritische signalen die uit deze raad komen. 19

Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Ik sluit me aan bij wat zojuist door D66 en STIP gezegd is. Ik wil als jurist betwisten dat dit voortvloeit uit artikel 172 van de Gemeentewet. De VOORZITTER: Een mededeling voordat ik het woord aan de burgemeester geef: zojuist heeft vrij lang de microfoon opengestaan toen u aan het woord was, waardoor tijd voor het college weggelekt is die niet als spreektijd gebruikt is. Ik stel voor om het college drie minuten extra te geven, zodat we weer in balans zijn. Met uw goedvinden krijgt het college dus drie minuten terug voor de tijd dat de microfoon open is blijven staan. Ik constateer dat daar geen bezwaar tegen is. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Voorzitter. Dat komt voort uit het feit dat je als voorzitter altijd de tijd aan jezelf hebt. Excuus aan de collega's, maar dank voor deze mooie oplossing. Nogmaals heel hartelijk dank voor de inbreng. Dank ook voor de aanpassing. Ik heb begrepen dat de derde bullet nu gaat over het Veilig Thuis-plan. Dat is prima; daar kan ik mee uit de voeten. Dan gaan we dat gewoon aldus doen. Tot slot: hoe gaat de burgemeester om met een aangenomen motie over het onlineverbod? Wij hebben allebei een eigen verantwoordelijkheid, de gemeenteraad en de burgemeester. Als burgemeester ben ik verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid en voor het waarborgen daarvan.

Indien nodig - ik zal dat buitengewoon zorgvuldig wegen; daar mag u echt van uitgaan - wil ik de optie wel openhouden, maar ik heb een kleine nuancering op de uitspraak van de heer Jaff dat de burgemeester na afloop verantwoording zal afleggen. Dat doe ik niet, want dat moet ik alleen doen daar waar dat in dezen ook dient te worden gedaan. Maar na afloop zal ik uitleg geven over wat ik gedaan heb en waarom ik dat gedaan heb. Daar heb ik geen bezwaar tegen en dat zal ik dan ook zo spoedig mogelijk doen om u daar in ieder geval helderheid over te verschaffen. Mevrouw VOOGT (VVD): Ik had de burgemeester gevraagd of zij, omdat zij al had aangegeven geen bezwaar te hebben tegen de twee moties ten aanzien van het vijfpuntenplan, bereid is om beide dicta toe te zeggen. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Ik heb vanmiddag in het college al aangegeven dat het collegeplan, als deze moties aangenomen worden, opnieuw vastgesteld zal worden met de hier vermelde aanpassingen, want dan zijn ze daadwerkelijk keurig verwerkt. De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik hoorde de verwijzing van de burgemeester naar het derde dictum. Ze zei volgens mij dat we daarbij beter kunnen verwijzen naar Veilig Thuis. Die verwijzing wil ik bevestigen. We zitten dus op dezelfde lijn. We kijken daarbij ook even naar alle mede-indieners.

De VOORZITTER: Om misverstanden te voorkomen: u had net gezegd dat het derde dictum geschrapt moest worden, maar het derde dictum wordt nu dus een verwijzing naar Veilig Thuis. De heer HOMBERGEN (PvdA): Correct, voorzitter. De VOORZITTER: Dan passen we de gewijzigde motie nog aan met een derde dictum met een verwijzing naar Veilig Thuis. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Ik heb begrepen dat ik de vraag van mevrouw Voogt toch niet goed begrepen heb. 20

De VOORZITTER: Daar komen we zo op terug. Ik wil vaststellen hoe de motie definitief gewijzigd wordt. Het derde dictum wordt dus veranderd in een verwijzing naar Veilig Thuis in plaats van geschrapt. Ik zie de heer Hombergen knikken. De gewijzigde motie 6.1.4 (Stel paal en perk aan partnergeweld) van de fracties van de PvdA, de VVD, GroenLinks, het CDA, D66, de SP, de ChristenUnie, Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft luidt: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 9 maart ter bespreking van het Veiligheidsplan 2023-2026 'Samen Veilig in Delft', constaterende dat: • • • • • •

Eurostat Nederland in 2018 op de 6e plek van femicide in Europa zette; de afgelopen 5 jaren circa 97.000 vrouwen in Nederland structureel te maken hadden met fysiek of seksueel geweld; er elke 8 dagen in Nederland een vrouw wordt vermoord; recentelijk ook een geweldsincident in Delft heeft plaatsgevonden waarbij een jonge vrouw werd gedood en haar ouders ernstig werden verwond; uit CBS-cijfers (2022) blijkt dat bij 6 op de 10 vrouwen die tussen 2017 en 2021 in Nederland zijn vermoord, de partner de vermoedelijke dader was; uit de factsheet 'Gendernormen en geweld onder jongeren' blijkt dat 13% van de bevraagde jongens het slaan van zijn vriendin soms noodzakelijk vindt om respect af te dwingen (4% van de bevraagde meiden is het hiermee eens);

overwegende dat: • • • •

het geweld tegen vrouwen en partnerdoding in Nederland lijkt toe te nemen; er intussen ook meer wetenschappelijk inzicht uit het VK is over patronen van femicide, en ook vroege stadia van femicide beter herkend kunnen worden; volgens cijfers van het CBS in 96% van de gevallen de dader al voor de fatale afloop in beeld is bij de politie en vormen van femicide nu nog vaak niet als zodanig worden herkend; het begrip femicide niet eenduidig wordt gebruikt en daardoor leidt tot spraakverwarring;

draagt het college op: • • • •

de gangbare definitie van femicide in Nederland te hanteren met actief oog voor de aangegeven context van partnergeweld; signalen van risico's van femicide vroeger en beter te leren onderkennen en te zorgen voor preventie, steun en hulp, ook in samenwerking tussen politie en het sociaal domein; dit op te nemen in de uitvoering van Veilig Thuis; de raad periodiek (bijvoorbeeld als paragraaf binnen de veiligheidsmonitor) kwalitatief en eventueel kwantitatief te informeren over femicide of gevaar daartoe in Delft, alsmede over de acties (herkenning, preventie) die worden ondernomen om femicide in Delft te bestrijden,

en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw VOOGT (VVD): Ik had in de tweede termijn gevraagd of de burgemeester kan toezeggen dat zij bereid is om het document vijfpuntenplan ook op te nemen in de 21

opsomming van de documenten. Dat is dus een kleine aanvulling op het coalitieakkoord door ook het vijfpuntenplan te noemen. De vraag is dus of zij de dicta van beide moties kan toezeggen. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Ja, ik meen dat dat met het aannemen hiervan gewoon geschiedt. Dat ga ik dan dus gewoon doen. Er zijn eigenlijk twee dingen: het rijtje van alle documenten die relevant waren en ik zou ook nog iets over de inspiratie schrijven indien die motie ook aangenomen wordt. Ja, daar kan mevrouw Voogt op rekenen. De VOORZITTER: Mevrouw Voogt is tevreden. Mevrouw GERRITSEN (D66): Ik vraag me toch af wat er vanavond precies gebeurd is met de stap richting de raad. We hebben hier een behoorlijk debat over gehad in de commissievergadering en vandaag weer, zelfs ondersteund door een motie die waarschijnlijk wordt aangenomen. Als dat gebeurt, wordt er geen extra stap gedaan naast wat al aangeboden was tijdens de commissievergadering. Ik zie geen extra reikende hand. Daarnaast valt me op dat we achteraf geïnformeerd zullen worden. Bij mij rijst nu toch nog de vraag of het misschien al is gebeurd. Is er al ergens een onlinegebiedsverbod opgelegd? Dat zou ik nog graag willen weten. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Er is nog geen onlineverbod geweest.

Op het moment dat het plaatsvindt, heb ik helemaal geen tijd om te zeggen: geachte gemeenteraad, ik ben van plan om vanuit mijn eigen verantwoordelijkheid dit te gaan doen. Want dan is het gewoon een kwestie van acteren. Op dat moment moet je ook gewoon zorgen dat je, als je dit instrument gebruikt, ook effectief bent en dat de problematiek of de ellende niet al heeft plaatsgevonden, want dan ben je gewoon te laat. Ik weeg dus heel zorgvuldig voordat ik het doe; daarom heb ik het tot op heden ook niet gedaan. Maar het kan zijn dat de situatie zich voordoet. Dan wil ik die optie als burgemeester, als orgaan, houden. Dat is ook mijn verantwoordelijkheid en mijn bevoegdheid. Dan zal ik die optie benutten. Ik zeg u toe dat ik dan na afloop uitleg dat ik het gedaan heb en waarom ik het gedaan heb. Kort en krachtig; dat wel, maar dat zal ik doen. Mevrouw VOOGT (VVD): Zouden we heel even kunnen schorsen om nog heel even iets af te stemmen ten aanzien van de inspiratiebronnen en de moties daarover? De VOORZITTER: Is een minuut genoeg voor u? Mevrouw VOOGT (VVD): Ja. De VOORZITTER: Dan schors ik de vergadering voor een minuut. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: Mevrouw Voogt, wat heeft de schorsing opgeleverd? Mevrouw VOOGT (VVD): De schorsing heeft het volgende opgeleverd.

Wij hebben de burgemeester gevraagd om toe te zeggen dat zij deze documenten - het vijfpuntenplan en de motie Ondermijning onderwereld - zal toevoegen aan de opsomming, zoals de dicta ook opdragen. Als beide dicta worden toegezegd, hoeven de moties dus niet in stemming te worden gebracht. Burgemeester VAN BIJSTERVELDT-VLIEGENTHART: Ik kan ja zeggen. Toen dit punt in de commissie aan de orde was, onderkende ik gelijk dat in elk geval voor mij beide gelden. We hebben het vanmiddag besproken en ik ga dat netjes toevoegen. 22

De VOORZITTER: Dan is dit mooi opgelost en worden de moties 6.1.2 en 6.1.3 dus ingetrokken. Ik sluit de beraadslaging. In stemming komt motie 6.1.1 (Geen onwettig onlinegebiedsverbod) van D66, STIP, Onafhankelijk Delft, Volt, de SP en GroenLinks. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Wij zijn blij dat de burgemeester haar verantwoordelijkheid pakt in dit digitale tijdperk. Artikel 172 van de Gemeentewet, hier al een paar keer genoemd, belast de burgemeester met de handhaving van de openbare orde. Hart voor Delft vindt het niet wenselijk dat de raad de mogelijkheden voor de burgemeester om op te treden, beperkt. Daarnaast heeft de rechtbank geen uitspraak gedaan over het gebruik van de Gemeentewet waarop deze proef berust om onlineverstoring van de openbare orde te voorkomen. Van een ontoelaatbare beperking van de in het derde lid van artikel 7 van de Grondwet neergelegde vrijheid van meningsuiting … De VOORZITTER: Een stemverklaring moet kort en krachtig zijn, mevrouw De Jongh Swemer. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): … is dus allerminst sprake.

Hart voor Delft blijft bij zijn standpunt dat het juist wenselijk is dat er meer juridische duiding wordt gegeven, zodat de landelijke wetgever eerder geneigd zal zijn om de wet aan te passen en een expliciete grondslag te creëren voor een onlinegebiedsverbod. Om deze redenen zullen wij tegen deze motie stemmen. De VOORZITTER: Een stemverklaring moet kort en krachtig zijn. Dit had beter in de termijn gekund. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. In onze beleving heeft een heleboel discussie plaatsgevonden over het onlinegebiedsverbod en hebben we echt van beide kanten alle goede kanten gehoord. Er zijn aan beide zijden krachtige argumenten gewisseld. Daar hebben we goede notie van genomen. Het was moeilijk om dan een keuze te maken, maar uiteindelijk steunen wij de rolopvatting van de burgemeester. We zullen de motie dan ook niet steunen. Ik moet wel zeggen dat dit een zware afweging was op basis van een hele goede discussie. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 23 tegen 14 stemmen, waarbij de fracties van D66, GroenLinks, Onafhankelijk Delft, de SP, STIP en Volt ervoor hebben gestemd. In stemming komt de gewijzigde motie 6.1.4 (Stel paal en perk aan partnergeweld) van de PvdA, de VVD, GroenLinks, het CDA, D66, de SP, de ChristenUnie, Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft. De gewijzigde motie wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen.

In stemming komt het voorstel. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Ik kwam er al even op terug: wij vinden het Omnibusonderzoek een beetje apart. Wij gaan dus bij het volgende onderzoek bekijken wat wij daarbij als raad mee kunnen geven. Daarnaast vindt Onafhankelijk Delft het 23

echt ongehoord dat er gemeenschapsgeld ingezet kan worden voor een bevoegdheid die ons inziens niet bij de portefeuillehouder ligt. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. De VOORZITTER: Ik sluit dit agendapunt en maak weer plaats voor de burgemeester. (De burgemeester neemt het voorzitterschap van de vergadering over van de heer Valk.) XX. Voorstel van het college aan de raad inzake zienswijze Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag (nr. 2304038). De VOORZITTER: Ik begin bij Volt, want Volt brengt het nodige in. Mevrouw GREMMEN (Volt): Voorzitter. Voordat ik deze termijn inhoudelijk induik, wil ik graag een momentje aandacht vragen voor ons commissielid Eva Brussaard, die toevallig op de publieke tribune zit. Zij heeft zich niet alleen namens Volt, maar namens de hele raad ontzettend ingezet voor de Strategische Agenda van de MRDH. Hoewel ik vanavond de amendementen mag toelichten en ze mag ondertekenen, verdient zij eigenlijk alle lof en waardering voor haar inspanningen in de afgelopen tijd, want zij is er echt al weken druk mee. Dat wil ik bij dezen benadrukken. Ik hoop dat jullie dat steunen. De VOORZITTER: Waarvan akte! (Applaus) Mevrouw GREMMEN (Volt): Dan de inhoud. Ons huidige economische systeem heeft ons een ongekende welvaart gebracht.

De Europese Unie is het grootste handelsblok ter wereld en de derde grootste economie. Nederland profiteert daar als handelsland enorm van, maar in de zoektocht naar het meest efficiënte systeem zijn wij natuurlijke grenzen en de menselijke maat voorbijgegaan. De natuur is enkel een productiemiddel geworden en is onderhevig aan slijtage, terwijl prestatie zo belangrijk is geworden dat we onszelf voorbijlopen. Daarom deelde mijn collega mevrouw Brussaard de oproep in de commissie, al een paar weken geleden, om ook vanuit de MRDH, vanuit de oorsprong een samenwerkingsverband voor economische groei, ook naar brede welvaart te kijken. Volt wil de transformatie maken naar een duurzame economie, die duurzaam is voor mens én milieu. Voor ons is een duurzame economie ook een stabiele en sterke economie. Voor meer economische veiligheid en economische zekerheid moeten we niet alleen binnen Europa verder integreren en gezamenlijk werken aan een stabiele en innovatieve toekomst, maar ook binnen Nederland en dus ook binnen de regionale samenwerking van de MRDH. Met de amendementen op de zienswijze geven we vanavond niet alleen een signaal af aan de regio over wat we als Delft belangrijk vinden; ook geven we als raad een duidelijk handvat mee aan onze wethouders en de burgemeester, die zij mee kunnen nemen naar de MRDH. We hebben bij elk amendement een uitgebreide toelichting opgenomen.

Eigenlijk wil ik daar verder nu dus geen spreektijd aan wijden. Ik laat het aan de raad of er verder nog vragen of opmerkingen over de afzonderlijke amendementen zijn. Door de fracties van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, STIP, de PvdA en D66 wordt amendement 6.2.A (Aandacht voor Europese samenwerking) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 9 maart 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Zienswijze op conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026, Besluit 24

Beslispunt 1 van het ontwerpbesluit Zienswijze strategische Agenda MRDH als volgt te wijzigen: '1. de zienswijze over de concept ontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 vast te stellen' wordt vervangen door: '1. de zienswijze over het conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 vast te stellen met de volgende toevoeging onder de tekst bij het kopje 'Economisch Vestigingsklimaat': Europese samenwerking De Europese Unie biedt kansen voor de MRDH, kansen voor economische bloei, op kennisdeling en samenwerking met andere regio's. Met aandacht voor Europese inzet en deelname aan Europese programma's kan de MRDH haar internationale economische positie versterken. Daarom zou bij de nieuwe Strategische Agenda moeten worden nagedacht met welke thema's de MRDH aansluit op Europese doelstellingen, zoals bijvoorbeeld de transitie naar klimaatneutraliteit, en hoe daar met focus op kan worden ingezet. Om deel te nemen aan grotere EU-projecten wordt vaak cofinanciering gevraagd en is betere onderlinge samenwerking tussen de MRDH-gemeenten van groot belang. De Vliegende Brigade, die gemeenten gaat helpen bij het schrijven van projectaanvragen, kan gemeenten ook helpen in hun kennis over EU-subsidies. Zo kan via de MRDH een project van een gemeente worden opgeschaald naar een Europees niveau. De resultaten kunnen vervolgens worden gedeeld in de gehele regio.

Zo profiteren alle gemeenten uit de MRDH van de Europese inzet.'" Door de fracties van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, STIP en de PvdA wordt amendement 6.2.B (Aandacht voor de ontwikkeling van (sleutel)technologieën) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 9 maart 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Zienswijze op conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026, Besluit Beslispunt 1 van het ontwerpbesluit Zienswijze Strategische Agenda MRDH als volgt te wijzigen: '1. de zienswijze over de concept ontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 vast te stellen' wordt vervangen door: '1. de zienswijze over het conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 vast te stellen met de volgende toevoeging onder de tekst bij het kopje 'Economisch vestigingsklimaat': Ontwikkeling van (sleutel)technologieën stimuleren (Sleutel)technologieën spelen een onmisbare rol in het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling en toepassing van o.a. kunstmatige intelligentie, waterstof, nanotechnologie, kwantumtechnologie en biotechnologie. Door gezamenlijk te investeren in de kracht van de regio kunnen we nieuwe productmarktcombinaties creëren voor maatschappelijke uitdagingen en als regio van betekenis 25

blijven, in Europa en daarbuiten. Wij stellen voor om de kennis- en innovatieketen in de regio te versterken en gericht in te zetten op het ontwikkelen van een aantal slim gekozen sleuteltechnologieën, passend bij de identiteit van de regio. Door betrokkenheid van de MRDH kan dan een hefboomwerking ontstaan. Doel van deze inzet is om met de toepassing van nieuwe technologieën op regionaal niveau bij te dragen aan een sterkere concurrentiepositie, nieuwe markten en meer werkgelegenheid op alle niveaus.'" Door de fracties van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, het CDA en de PvdA wordt amendement 6.2.C (Een duidelijker economisch profiel voor de MRDH) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 9 maart 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Zienswijze op conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026, Besluit Beslispunt 1 van het ontwerpbesluit Zienswijze Strategische Agenda MRDH als volgt te wijzigen: '1. de zienswijze over de concept ontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 vast te stellen' wordt vervangen door: '1.

de zienswijze over het conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 vast te stellen met de volgende toevoeging onder de tekst bij het kopje 'Economisch vestigingsklimaat': Een duidelijker economisch profiel voor MRDH In aanvulling op de geformuleerde opdrachten voor het economisch vestigingsklimaat zijn de conclusies uit het OESO-rapport uit 2016 nog steeds actueel: 'Naar binnen focussen om een betere integratie van de MRDH te bevorderen en naar buiten kijken om het nationale en internationale profiel van de MRDH te stimuleren'. Om naast de interne focus op het werkgebied van de MRDH en de inzet op talent en werklocaties ook het nationale en internationale profiel van de MRDH te versterken, stellen wij voor om als MRDH een duidelijke visie te ontwikkelen en een sterk economisch profiel vast te stellen. De meerwaarde van de MRDH zit in de samenwerking, elkaar versterken en gezamenlijk aan de slag gaan met grote opgaven.

Daarom vragen wij als onderdeel van opdracht 2 'toekomstbestendige economie stimuleren' in de Strategische Agenda extra aandacht voor het ontwikkelen van een duidelijk economisch profiel voor de regio.'" Door de fracties van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, het CDA, de PvdA en Hart voor Delft wordt amendement 6.2.D (Brede welvaart als vertrekpunt voor de MRDH) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 9 maart 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Zienswijze op conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026, Besluit Beslispunt 1 van het ontwerpbesluit Zienswijze Strategische Agenda MRDH als volgt te wijzigen:

26

'1. de zienswijze over de concept ontwerp Strategische Agenda MRDH 2023- 2026 vast te stellen' wordt vervangen door: '1. de zienswijze over het conceptontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 vast te stellen met de volgende toevoeging onder de tekst bij het kopje 'Economisch vestigingsklimaat': Brede welvaart We zijn blij te zien dat het thema brede welvaart voor alle huidige en toekomstige inwoners in de MRDH-regio meerdere malen terugkomt in het voorgelegde ontwerp van de Strategische Agenda. We zien dit onder andere terug bij thema's rondom mobiliteit en arbeidsmarkt. Ook in MRDH-verband moeten we nadenken over de impact van onze inspanningen op de wereld en voorkomen dat economische groei gepaard gaat met een groei in gebruik van materialen en energie. Daarom roepen wij op om het uitgangspunt van de MRDH op het gebied van economisch vestigingsklimaat hand in hand te laten gaan met het behoud of het verhogen van de brede welvaart. Het CBS heeft een Regionale Monitor Brede Welvaart ontwikkeld. Delft ziet graag dat de MRDH deze definitie van brede welvaart en de monitor als handvat gebruikt voor haar agenda.'" Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Voorzitter. Allereerst wil ik mevrouw Brussaard inderdaad bedanken voor de coördinatie van de vier amendementen. We vertegenwoordigen in de adviescommissie inderdaad de hele raad.

Daarmee hoop ik dat er ook steun is voor de voorliggende amendementen. De kern van de amendementen is de vraag hoe we als regio sterker, groener en gezonder worden. Het antwoord ligt in kennis, innovatie en technologie. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe technologieën voor slimme elektriciteitsnetten of slimme ideeën voor de zorg of aan het projectvoorstel dat onlangs in de MRDH voorbijkwam voor het toepassen van nieuwe 5G-technologie van de TU Delft in de glastuinbouw om digitale innovatie in de tuinbouwsector in de regio te versnellen. Voor het ontwikkelen en toepassen van deze nieuwe technologie en innovaties moeten we als gemeente de krachten bundelen. De maatschappelijke opgaven, zoals verduurzaming, zijn complex en urgent en kunnen we als gemeente alleen uitvoeren als we samenwerken, de kennis en denkkracht en de bedrijven die dit ook kunnen maken, op elkaar afstemmen en als partners samenwerken met het bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en de provincie. In de commissie heb ik dat "samenwerken alsof we één gemeente zijn" en "als partners optrekken richting de rijksoverheid en de Europese Unie" genoemd. Dat is nodig. Economische groei kwam al voorbij, maar die is de afgelopen decennia in deze regio achtergebleven bij die in andere regio's in het land. Niet alleen de economische groei, maar ook de door mevrouw Gremmen al genoemde brede welvaart blijft achter.

Uit een recent onderzoek van de Rabobank komt naar voren dat de brede welvaart in de regio behoort tot de laagste van het land. Dit betekent dat we als regio een dubbele opgave hebben: de economische structuur versterken en de brede welvaart verbeteren voor de inwoners van Zuid-Holland. Ingaand op de vraag hoe we die transitie naar een sterkere, groenere en gezondere regio kunnen maken en versnellen en daarbij kunnen aansluiten op het OESO-advies om naar buiten te kijken naar het nationale en internationale profiel van de MRDH, hebben wij vier amendementen voorgesteld. Daarbij gaat het in de eerste plaats om een duidelijker economisch profiel, dus een richtinggevende visie, waarin de MRDH duidelijkere keuzes zou kunnen maken in aansluiting op de identiteit van de regio, een visie die richting geeft en verbindt vanuit de kracht van de regio, overheden, bedrijfsleven en de kennisinstellingen. Het tweede amendement gaat over het stimuleren van de ontwikkeling van technologie en het versterken van de kennis- en innovatieketen, gericht op het ontwikkelen van een aantal slim gekozen sleuteltechnologieën. Dat kan bijvoorbeeld AI, biotechnologie of kwantum zijn, maar die keuze is aan de MRDH. Het derde amendement gaat over de Europese 27

samenwerking. Door een actieve Europese inzet kan de MRDH kennis delen en uitwisselen en haar internationale positie versterken. Tot slot de brede welvaart, met de oproep om de economische vernieuwing hand in hand te laten gaan met het vergroten van de brede welvaart. Deze Strategische Agenda wordt één keer in de vier jaar opgesteld. Vanuit deze agenda worden de regionale vraagstukken opgepakt. Naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek van Rotterdam zal de financieringsregeling van de MRDH worden herzien voor het economisch vestigingsklimaat. De doelen van deze agenda vormen hiervoor de basis. Daarom is het belangrijk dat deze agenda een goede basis biedt om de economische structuur van de regio te versterken. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. De ChristenUnie heef niets toe te voegen aan het verhaal van GroenLinks en Volt. Ook de ChristenUnie heeft de complimenten aan mevrouw Brussaard genoteerd. De heer DAG (STIP): Voorzitter. Vanwege het mooie debat in de commissie en ook de mooie woorden van Volt en GroenLinks zal ik niet uitgebreid bij dit agendapunt stilstaan. STIP heeft de amendementen over Europese samenwerking en sleuteltechnologieën van harte mede-ingediend. Zo roept het rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling de MRDH heel duidelijk op om de blik meer naar buiten te richten.

We lopen duidelijk achter op de regio's Brainport en Amsterdam en laten zo kansen onbenut. STIP wil dat we die kansen gaan pakken. Daarnaast staan in de Groeiagenda van de provincie Zuid-Holland mooie ambities over die sleuteltechnologieën, zoals AI en kwantum. Deze terechte ambities zijn helaas nog niet geland in de Strategische Agenda, waar we de komende vier jaar echt mee aan de slag gaan. Daarom heeft STIP dat amendement mede-ingediend. STIP stemt voor het amendement over brede welvaart. Het is goed om naast economische groei ook andere meerwaarden te creëren en in het zicht te houden. STIP is ook voorstander van het ontwikkelen van een duidelijker economisch profiel, een visie. Wel horen we graag van de wethouder of dat nu al gaat gebeuren. Dat komt al enigszins terug in de Groeiagenda. We willen echt van de wethouder horen of dit daarmee niet overbodig is. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Ook vanuit de PvdA dank aan de opstellers van Volt en GroenLinks voor de fijne samenwerking bij deze vier amendementen. Wij steunen uiteindelijk alle vier de amendementen. De PvdA vindt het belangrijk om in het beleid van de MRDH meer focus te hebben op de zaken die wij willen aanbrengen en willen doen.

Wij vinden dat ook belangrijk voor de brede welvaart om te voorkomen dat wij een verkeerde groei ingaan, want wij leren in dit tijdsgewricht dat het bijsturen daarvan ons naderhand heel veel geld kan kosten. Dat is zonde van onze energie en van onze inspanning. De heer ANALIKWU (D66): Voorzitter. D66 is blij met de heldere voorzet van het college voor de zienswijze. Wat ons betreft is een effectieve zienswijze er één met een heldere boodschap. Te veel willen toevoegen verwatert de boodschap. Daarom steunen wij alleen de amendementen over de brede welvaart en de Europese samenwerking. Over het eerstgenoemde amendement is al voldoende gezegd. Over het tweede wil ik aanvullen dat het amendement wat ons betreft vraagt om meer aansluiting bij EU-doelen, zoals de gemeente Delft ook heeft gedaan in de notitie Delft, Europa en financiering. Wij zijn ook blij dat dit is geland in de toelichting. Het gaat dus niet per se om nieuw beleid, maar echt om die aansluiting en het stroomlijnen van de contacten tussen de regio en de EU. Ook vragen we om meer kennis over EU-samenwerking en -subsidies onder te brengen in de Vliegende Brigade, waarvoor de MRDH nog met een voorstel moet komen. Dat lijkt ons een heel mooie kans om te benutten.

28

Dan de andere twee amendementen. Hoewel wij de inhoud ervan steunen, maakt D66 een andere afweging tussen de lengte van de zienswijze en de toegevoegde waarde van de amendementen. Zo heeft de MRDH met de Groeiagenda wat ons betreft een goede visie gegeven op de sleuteltechnologieën. Zuid-Holland kiest hierin om een AI-hub en het hart van het Nederlandse of zelfs Europese kwantumecosysteem te worden. Het amendement over het economisch profiel vraagt echt om nieuwe taken bij de MRDH. D66 ziet liever dat de MRDH de taken die zij heeft en waarvoor er eigenlijk al te weinig middelen zijn, goed kan uitvoeren, zodat we voorkomen dat de inzet echt een schot hagel wordt. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): In de Groeiagenda worden de sleuteltechnologieën inderdaad genoemd, maar als die niet terugkomen in de Strategische Agenda, besteedt de MRDH daar dus geen tijd en middelen aan. Hoe ziet D66 dat? De heer ANALIKWU (D66): Dat is een goede vraag, maar je kunt niet alles laten landen in zo'n Strategische Agenda. Wij zien als inzet van de MRDH juist om mee te doen in die Groeiagenda en om die sleuteltechnologieën daar ook echt een prominente plaats in te geven. Het indienen van een zienswijze die vraagt om na te gaan over sleuteltechnologieën en om daar een keuze in te maken, terwijl die keuze al is gemaakt, lijkt ons overbodig.

Dat doet ook af aan de kracht van de andere ontzettend goede punten die in de zienswijze worden genoemd. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Daar borduur ik toch op voort. In de Strategische Agenda wordt door de MRDH nu dus niet ingezet op innovatie en de sleuteltechnologieën als onderdeel van de Groeiagenda. Die zitten nu dus niet in de Strategische Agenda en daarmee niet in het werkpakket van de MRDH. Het staat wel in de Groeiagenda, maar de MRDH geeft daar nu met haar voorstel geen invulling aan. Hoe gaan we die Groeiagenda uitvoeren als de MRDH daar niet op inzet? Hoe zien jullie dat? De heer ANALIKWU (D66): Ik heb dat vertrouwen wel. Daarbij maak ik de afweging toch anders. Ik zie de boodschap die GroenLinks hiermee wil brengen, maar er staan ook heel veel andere goede punten in de zienswijze. Ik ben bang dat die verwateren als we dit soort punten gaan toevoegen. Ik maak die afweging dus gewoon anders dan GroenLinks, denk ik. Mevrouw GREMMEN (Volt): Misschien heb ik het niet helemaal goed begrepen of gehoord. Dit is dus eigenlijk een verduidelijkende vraag. U geeft aan dat we door het creëren van een duidelijker economisch profiel ook meer werk creëren. Op dit moment zijn er wel twee opdrachten geformuleerd in de Strategische Agenda, maar er is helemaal niet aangeduid waarmee dat moet gebeuren. Het hoe en het wat zijn dus aangeduid, maar niet hoe dat uitvoerbaar is.

Volgens mij proberen wij juist te pinpointen dat je met beperkte middelen ook goed moet nadenken over waar je dan op inzet. Dit is juist een oproep om … De VOORZITTER: Een interruptie moet kort zijn, mevrouw Gremmen. Mevrouw GREMMEN (Volt): Ja, dan rond ik de interruptie af. De VOORZITTER: Ik denk dat de boodschap helder is. De heer ANALIKWU (D66): Dat is weer een goede vraag, maar op dit moment zien we bij de MRDH dat er eigenlijk geen prioritering gemaakt hoeft te worden in de voorstellen over het economisch vestigingsklimaat. Wat dat betreft denk ik dat de uitdaging vooral daar ligt. Ik vertrouw dan op de inzet van de Delftse delegatie in die vergadering van de MRDH om daar dit punt aan te kaarten, maar wat ons betreft is de Strategische Agenda niet het vehikel om dit nu aan te kaarten, ook omdat we echt andere belangrijke punten in de zienswijze naar voren willen brengen. 29

De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Wij hebben twee amendementen mede-ingediend: het amendement over het economisch profiel en het amendement over de brede welvaart. We zien dat als goede aanvullingen op de zienswijze en als versterkingen van de tekst. Dan nog heel kort over de amendementen over Europa en sleuteltechnologieën. Voor ons is belangrijk dat de MRDH niet absoluut is, geen wet van Meden en Perzen die altijd gevolgd en ingezet moet worden. Maar waar nodig en waar zij een meerwaarde kan zijn, is het goed om de MRDH als vehikel in te zetten. Het gaat dus om doel en middel. Met die nuances zullen we de amendementen over Europa en sleuteltechnologieën wel steunen. Mij rest om mevrouw Wattel en in het bijzonder mevrouw Brussaard te danken voor alle inspanningen rondom de amendementen en voor de samenwerking in de delegatie richting de adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Wij scharen ons achter de zienswijze zoals die er nu ligt. Een uitbreiding vinden wij dus niet echt nodig, afgezien van de uitbreiding dat er naast economische groei ook aandacht is voor de brede welvaart. De VOORZITTER: Voor de beantwoording begin ik bij de wethouder Economie, gevolgd door de wethouder Mobiliteit. Wethouder ZWART: Voorzitter.

Laat ik ook beginnen met het bedanken van de Delftse delegatie van de MRDH voor de ontzettend fijne samenwerking maar ook voor de echt zeer inhoudelijke gesprekken van de afgelopen weken. Dus dank daarvoor. Daar zijn ook zeer inhoudelijke amendementen uit voortgekomen. Daar druipt het werk eigenlijk van af. Daar heeft u met elkaar dus iets heel moois van gemaakt. Aan mij zijn eigenlijk weinig vragen gesteld. Ik zal het dus kort houden. Ik wil u wel graag een aantal noties meegeven ten aanzien van de voorliggende amendementen. U roept op om als MRDH scherp te blijven op de Europese kansen die er zijn. Dat kunnen wij als college steunen. Tegelijkertijd geef ik daar wel de notie bij dat de MRDH beperkte ambtelijke capaciteit heeft en dat Europese samenwerking veel ambtelijke capaciteit vraagt. Dat is dus enigszins een disclaimer bij wat u hierbij vraagt en wat de MRDH daar waarschijnlijk in kan gaan leveren. Ik ben trouwens zeer benieuwd naar de reactie van de MRDH op dit punt als dit amendement het haalt. De sleuteltechnologieën zijn inderdaad van groot belang voor onze stad, onze regio en natuurlijk ook ons land. Ze komen daarom inderdaad nadrukkelijk voor in de Groeiagenda van onze regio. Het is mogelijk om ze nu ook in die Strategische Agenda te noemen; een verwijzing naar de Groeiagenda kan ook.

Dat geef ik ter overweging mee: we kunnen hier ook voortbouwen op de documenten en het denken dat er al ligt. Eigenlijk wil ik dezelfde notie meegeven ten aanzien van het economisch profiel. Onder andere het door u aangehaalde onderzoek van de Rabobank geeft aan dat de regio echt een sterker economisch profiel kan gebruiken, zeker ten aanzien van de brede welvaart en de duurzame transitie die nodig is. Tegelijkertijd: laten we niet van voren af aan beginnen. Er ligt echt al ontzettend veel, bijvoorbeeld die Groeiagenda. Ook daarbij zou ik dus de notie willen meegeven dat we zouden moeten starten vanaf de basis die er al ligt. Het college kan zich ook echt vinden in het amendement over de brede welvaart. Misschien is het leuk om te vertellen dat er al een aantal eerste zienswijzen zijn aangeleverd bij de MRDH en dat brede welvaart een van de rode draden is die daarin naar voren komen. Daar staat u als raad dus niet alleen in; dat wordt breder gedeeld in de regio. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Ik heb geen amendementen of opmerkingen over mobiliteit gehoord. De VOORZITTER: Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. Dan sluit ik de beraadslaging. 30

In stemming komt amendement 6.2.A (Aandacht voor Europese samenwerking) van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, STIP, de PvdA en D66. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft vindt het niet nodig om deze banden zo vast te leggen in dit document. Wij vertrouwen er volledig op dat de MRDH zelf die keuzes goed kan maken. Vandaar dat wij tegen dit amendement zullen stemmen, maar wel voor de andere amendementen. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Wij begrijpen dat de EU potentieel invloed kan hebben, maar we zien onvoldoende toegevoegde waarde van het toevoegen van de voorgestelde tekst aan de zienswijze. Wij zullen daarom tegen dit amendement stemmen. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Wij vinden het niet nodig om nog extra nadruk te leggen op de Europese samenwerking. Ook aandacht voor de ontwikkeling van sleuteltechnologieën vinden we niet nodig. De overige amendementen zullen we steunen. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 26 tegen 11 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft, de SP en de VVD ertegen hebben gestemd. In stemming komt amendement 6.2.B (Aandacht voor de ontwikkeling van sleuteltechnologieën) van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, STIP en de PvdA.

Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 24 tegen 13 stemmen, waarbij de fracties van D66, Hart voor Delft en de SP ertegen hebben gestemd. In stemming komt amendement 6.2.C (Een duidelijker economisch profiel voor de MRDH) van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, het CDA en de PvdA. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 29 tegen 8 stemmen, waarbij de fracties van D66 en de SP ertegen hebben gestemd. In stemming komt amendement 6.2.D (Brede welvaart als vertrekpunt voor de MRDH) van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, het CDA, de PvdA en Hart voor Delft. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 35 tegen 2 stemmen, waarbij de fractie van de SP ertegen heeft gestemd. In stemming komt het geamendeerde voorstel. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter. Wij zullen voor de zienswijze stemmen die de gemeente naar de Metropoolregio gaat sturen, omdat er goede toevoegingen over het openbaar vervoer in staan. Maar dat neemt niet weg dat de SP tegen de ondemocratische Metropoolregio is. Wij zouden willen dat de provincie of de gemeente, waar iedereen gewoon voor kan stemmen, ook weer komende woensdag, het openbaar vervoer organiseert. Het geamendeerde voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. 31

De VOORZITTER: Hartelijk dank. Het MRDH-schip kan weer verder varen. Daar zijn we blij mee, want we houden van de MRDH. XX. Voorstel van het college aan de raad inzake Coördinatieprocedure bestemmingsplan Hoek Abtswoudseweg Zuideinde (nr. 2305049). De VOORZITTER: Er zijn de nodige moties. Ik begin met het CDA, want dat is de eerste indiener. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ik zal heel eerlijk zijn: dit bestemmingsplan heeft onze fractie de nodige hoofdbrekens bezorgd. Aan de ene kant staan er heel mooie elementen in het plan. Het verloren hoekje wordt eindelijk opgeknapt. Er komt veel meer openbaar groen in dit gebied. Dit plan draagt ook bij aan de door het CDA vaak genoemde gewenste doorstroming op de woningmarkt doordat er voor senioren aantrekkelijke appartementen komen, waardoor andere woningen weer vrijkomen. Maar er zijn ook zorgen. Die zijn duidelijk geuit door omwonenden en die zijn ook niet weggenomen. Wordt het openbaar groen straks geen hangplek voor jongeren of anderen, waardoor toekomstige eigenaren welhaast gedwongen worden om dit terrein permanent af te sluiten? En vooral: wat betekent Panjo voor het verkeer? Want een complex met 120 woningen is voor deze locatie een forse belasting.

Eigenlijk zijn de straatjes niet zo geschikt voor het zware verkeer dat daar gaat komen: de drukte die er nu al is, zeker op de fietsstraten, en het extra verkeer dat daar gaat komen. In de commissie ging het ineens over verlaging van de parkeernorm. Voor een aantal partijen leek dat even het ei van Columbus. Ik moet eerlijk zeggen dat wij niet direct stonden te springen omdat wij het, ook in het kader van de betrouwbare overheid, moeilijk vinden om één voor minuut voor twaalf ineens de spelregels te veranderen, ook richting de ontwikkelaar. Als de ontwikkelaar hier geen bezwaar tegen zou hebben, zouden we dit gesteund hebben. Als mensen afspraken maken met de overheid, moeten zij er gewoon van uit kunnen gaan dat de overheid die afspraken nakomt. Maar uit de beantwoording van technische vragen van de fractie van GroenLinks - dank aan collega Herrema voor het tijdig uitzoeken en het tijdig delen - blijkt dat deze oplossingsrichting helemaal niet mogelijk is. Wat dan wel? Wat het CDA betreft ligt de verbetering in twee denkrichtingen: zo veel mogelijk mensen verleiden het openbaar vervoer te nemen en spreiding van het verkeer over de Laan van Braat als het druk is op het Zuideinde en de Abtswoudseweg en juist over die wegen buiten de spits. Daarom dienen wij twee moties in.

De eerste motie vraagt de wethouder om te verkennen op welke plaatsen in Delftzicht en/of Leeuw & Stein zogenaamde Delfthopperhaltes gerealiseerd kunnen worden. Delfthopperhaltes zijn flexibele bushaltes zonder vaste dienstregeling. Er hoeft dus vrij weinig voor te gebeuren, ook infrastructureel. We hopen dus dat deze verkenning positief is en dat de wethouder bij de MRDH en EBS ervoor wil lobbyen dat daar haltes komen, want we kunnen dat als Delft niet zelf beslissen; we hebben daar de MRDH en EBS voor nodig. Mensen die niet 700 of 800 meter kunnen lopen naar de dichtstbijzijnde halte van het openbaar vervoer - dat is voor een aantal mensen gewoon heel ver - kunnen dan een ov-halte in de buurt krijgen en worden daardoor hopelijk verleid om vaker de bus te nemen. Elke keer de bus scheelt gewoon twee vervoersbewegingen. De tweede motie die wij indienen, vraagt de wethouder om te onderzoeken of het mogelijk is om via bijvoorbeeld een intelligent verkeerssysteem het verkeer dat uit Panjo komt of daar naar binnen wil rijden, zo te regelen dat het op de hele drukke fietsmomenten over de Laan van Braat gaat, maar buiten de spits juist over het Zuideinde en de Abtswoudseweg en dus niet over de Laan van Braat. Dan is er namelijk ruimte zat op die straten. Wij vragen de wethouder om nu te beginnen met technisch onderzoeken hoe dat mogelijk is en om na 32

oplevering van het complex op twee momenten buiten de vakanties het verkeer daadwerkelijk te meten en zo nodig maatregelen te nemen. We hopen en verwachten dat als je het verkeer zo kunt spreiden dat het buiten de spits niet over de Laan van Braat gaat rijden maar echt over het Zuideinde en de Abtswoudseweg, de overlast voor de mensen die aan de Laan van Braat wonen, een stuk verminderd gaat worden. Op het RIS stond een oude versie van deze motie, waar alleen het CDA-logo op stond, maar ik kan met genoegen melden dat deze motie mede wordt ingediend door de VVD, de ChristenUnie en Hart voor Delft. De heer HERREMA (GroenLinks): Ik krijg altijd een beetje jeuk van een motie waarin staat dat er wordt gemeten, gemonitord en onderzocht, want dat kost gewoon geld. Ik mis de financiële onderbouwing van de motie een beetje. Kan de heer Valk toelichten hoe hij dit gaat betalen? De heer VALK (CDA): Het hoeft natuurlijk geen groot onderzoek te zijn. We brengen GroenLinks in herinnering dat we nog niet zo heel lang geleden een mooie motie Zonnepanelen op daken hebben aangenomen, waarin ook met geld gestrooid wordt. Dat kostte € 80.000 en dat was er ook ineens. Dit kan echt een stuk goedkoper en ik denk dat het meten van het verkeer het minste is wat we voor de mensen aan de Laan van Braat kunnen doen als er zo'n complex naast komt te staan. Dat lijkt ons dus een oplosbaar probleem.

De heer HERREMA (GroenLinks): Van de rentmeesters van het CDA had ik toch iets anders verwacht, meneer Valk. De heer VALK (CDA): De rentmeesters van het CDA hebben niet alleen aandacht voor de centen maar ook voor de mensen. Vandaar deze moties. We zijn mede-indiener van de motie van de VVD over zwaar verkeer en de motie van Hart voor Delft die oproept om te kijken of zwaar verkeer buiten de spits kan rijden, maar ik laat het aan de indieners over om die moties toe te lichten. We horen graag de reactie van de wethouder en de andere partijen op onze ideeën. Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie en Hart voor Delft wordt motie 6.3.1 (Openbaar vervoer in Delftzicht en Leeuw & Stein) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 9 maart 2023 ter bespreking van het agendapunt Voorstel van het college aan de raad inzake 'Coördinatieprocedure gewijzigd bestemmingsplan Hoek Abtswoudseweg Zuideinde' (ook wel bekend als Panjolocatie), constaterende dat er door de bouw van het Panjocomplex een grote toename in autoverkeer wordt verwacht over de aanliggende Laan van Braat ten opzichte van de huidige verkeerssituatie; overwegende dat: -

-

iedere keer als een bewoner of bezoeker kiest om met openbaar vervoer i.p.v. met de auto te reizen, dit twee autoverkeersbewegingen scheelt; er geen normen zijn voor de maximale afstand van een woning tot een openbaar vervoershalte, maar dat onderzoek van CROW aantoont dat de bereidheid om openbaar vervoer als alternatief voor de auto te zien hard afneemt met de afstand tot de dichtstbijzijnde halte; de dichtstbijzijnde openbaar vervoerhaltes (Papsouwselaan, Mekelweg en Stationsplein) zich op meer dan 700 meter loopafstand bevinden; 33

-

de Delfthopper kan bijdragen aan de bereikbaarheid van Panjo en daarmee aan minder autoverkeer van en naar de planlocatie; de Delfthopper in Delft geen vaste routes rijdt en geen vaste dienstregeling heeft, waardoor extra haltes voor de dienstregeling weinig problemen moet opleveren;

verzoekt het college: -

te verkennen op welke plaats(en) in Delftzicht en/of Leeuw & Stein zogenaamde Hopperhaltes gerealiseerd kunnen worden; indien deze verkenning positief is, bij de MRDH en EBS te lobbyen voor Delfthopperhaltes op deze locaties; de raad actief te informeren over de resultaten van die verkenning en de voortgang van de lobby,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van het CDA, de VVD, de ChristenUnie en Hart voor Delft wordt motie 6.3.5 (Veilig verkeer in en uit Panjo) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 9 maart 2023 ter bespreking van het agendapunt Voorstel van het college aan de raad inzake 'Coördinatieprocedure gewijzigd bestemmingsplan Hoek Abtswoudseweg Zuideinde’ (ook wel bekend als Panjolocatie), constaterende dat: -

er dagelijks ruim 10.000 fietsers over het Zuideinde en de Abtswoudseweg fietsen, waarvan 2.000 alleen al tijdens de spitsuren; het complex op de Panjolocatie twee ontsluitingen krijgt, één via de Laan van Braat en één via het Zuideinde; toekomstige bewoners die kiezen voor de in/uitrit op het Zuideinde twee conflictpunten passeren met in de fietsspitsen zeer druk fietsverkeer: bij het invoegen op de Zuideinde en bij het kruispunt Zuideinde/Abtswoudseweg;

overwegende dat: -

-

-

de verkeersafwikkeling in het huidige plan een van de grootste zorgen van omwonenden is; dit mede komt omdat het aantal autoritten over de Laan van Braat naar verwachting ruim verviervoudigen zal, wat voor de bewoners aan deze straat tot extra (geluids)hinder zal leiden; bewoners van het nieuwe complex in de spits straks in de fietsspits moeilijk gebruik kunnen maken van de in/uitrit aan het Zuideinde vanwege het zeer grote aantal fietsers op Zuideinde en Abtswoudseweg in de spits; het voor bewoners aan de Laan van Braat en toekomstige bewoners de beste oplossing zou zijn als auto's in de fietsspits zo veel mogelijk gebruikmaken van de Laan van Braat en buiten de fietsspits zo veel mogelijk van Zuideinde/Abtswoudseweg;

verzoekt het college: -

te onderzoeken op welke manier, bijvoorbeeld via (intelligente) verkeersregelinstallaties, verkeer van en naar de Panjolocatie binnen de spits via de Laan van Braat geleid kan worden en buiten de spits via Zuideinde/Abtswoudseweg; 34

-

-

de werkelijke verkeerssituatie op zowel Laan van Braat als Zuideinde/Abtswoudseweg een halfjaar en een jaar na oplevering van de Panjolocatie te monitoren (buiten schoolvakanties) en hierover de raad te informeren; indien de verkeersmetingen in Laan van Braat en Zuideinde/Abtswoudseweg na oplevering van de Panjolocatie daar aanleiding voor geven, maatregelen (zoals bijvoorbeeld (intelligente) verkeersregelsystemen) te nemen om het verkeer zo te spreiden dat de overlast zo minimaal mogelijk is,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. De ChristenUnie vindt dat we in een lastig parket zitten. De heer Valk van het CDA heeft dat eigenlijk al toegelicht in zijn verhaal. Op het laatste moment, op een vrij laat moment, proberen wij nog allerlei dingen te regelen met betrekking tot de kritiek en de vragen die er zijn. Dat blijkt dan heel erg lastig, temeer daar kaders al lang en breed zijn vastgesteld. Het is eigenlijk niet mogelijk om daarin wijzigingen aan te brengen op het moment dat het over een concrete invulling gaat. Dit is eigenlijk ook een waarschuwing voor ons als raad op het punt van de omgevingsvisie, want als dingen daarin gewoon niet goed zijn geregeld, hebben we inderdaad meer van dit soort discussies in de commissies en in de raad. Voor de mensen die bezwaar hebben gemaakt of vragen hebben door de wijze waarop wij hiermee zijn omgegaan - natuurlijk moeten we hiermee omgaan en er in gesprekken over nadenken wat we nog kunnen - kunnen we eigenlijk veel minder dan we initieel dachten. Dat is ontzettend jammer. Maar goed, dat moet maar eens verder behandeld worden in de commissie. Dan nog over een paar moties. De ChristenUnie vindt het jammer dat de motie Abtswoudseweg betaalbaar pas zichtbaar is sinds het begin van de middag. De ChristenUnie is daarom benieuwd naar de reactie van de wethouder.

De vraag is of het dictum van de motie nu nog haalbaar is op basis van de gestelde kaders of gewoon niet meer. Met betrekking tot de motie Laat bewoners het plan verbeteren heb ik eerlijk gezegd geen idee - zo begon ik zojuist ook bij de motie Abtswoudseweg betaalbaar - hoe je als kleine fractie politieke dingen kan bereiken als je niet samenwerkt. Ook deze motie van de SP heeft de ChristenUnie pas halverwege deze middag kunnen lezen. We vinden dit op zich best een mooie motie en neigen er zelfs naar - maar dat is ook afhankelijk van de reactie van de wethouder - om ervoor te stemmen omdat zij niet gaat in de richting van afwijzing van het voorstel maar in de richting van een verbetering. Praten is altijd een goede voorwaarde om tot elkaar te komen. Wellicht kan de wethouder het dictum toezeggen. De heer KOELEWIJN (Hart voor Delft): Voorzitter. De heer Valk is in zijn betoog zo gedetailleerd geweest dat mij alleen nog wat algemene opmerkingen resten. Maar wees gerust, er komt nog wat. Het bestemmingsplan Abtswoudseweg/Zuideinde ziet Hart voor Delft als een lastig dossier. Het plan wijkt af van de bouwrichtlijn om van het Kruithuis richting de binnenstad aflopend te bouwen. De wethouder heeft daarbij al aangegeven dat dat "maar" een richtlijn is.

Maar deze ontwikkeling wijkt met name af vanwege de leeftijd ervan: jaren verder en negen planuitvoeringskaders verder ligt er nu een definitief plan waar eigenlijk niemand echt blij mee is, behalve de ontwikkelaar. Wel wil ik het alternatieve plan Aanpassing plan Zuideinde nog expliciet noemen. Dit alternatief van de heren Duijndam en Bender verdient alle lof voor hun pogingen om wijzigingen te bewerkstelligen die bij alle omwonenden en weggebruikers tot meer tevredenheid zouden hebben geleid. Er liggen een aantal moties voor die wij samen met andere partijen indienen, mede hebben ingediend of zullen steunen. Deze hebben allemaal te maken met de omstandigheden rondom de bedoelde ontwikkeling. De moties zijn duidelijk. Hiermee willen wij, de indienende partijen, in ieder geval tegemoetkomen aan de wensen en verzoeken van alle omwonenden. 35

Door de fracties van Hart voor Delft en het CDA wordt motie 6.3.6 (Pas de Avalextijden en omvang aan) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 9 maart 2023 ter bespreking van het agendapunt: Voorstel van het college aan de raad inzake 'Coördinatieprocedure gewijzigd bestemmingsplan Hoek Abtswoudseweg Zuideinde', constaterende dat: • • •

de Laan van Braat een doodlopende smalle straat is; grote vuilniswagens lastig kunnen manoeuvreren in de Laan van Braat; in de (fiets)spits er heel veel fietsen over de Abtswoudseweg en het Zuideinde rijden;

overwegende dat: • • • •

in de zeer drukke (fiets)spits, op de Abtswoudseweg en Zuideinde, een grote vuilniswagen een lastig obstakel is en onveilig kan zijn; op de Laan van Braat, ondanks de aangelegde rotonde/het pleintje, een grote vuilniswagen eveneens een lastig obstakel is en onveilig kan zijn; in de Hof van Delft voor nagenoeg dezelfde situatie, kleinere vuilniswagens worden ingezet; het belangrijk is om de veiligheid van grote hoeveelheden fietsers zo veel mogelijk te waarborgen;

verzoekt het college: •

•

in overleg/lobby met Avalex in en om de Laan van Braat, Abtswoudseweg en Zuideinde kleinere vuilniswagens, zoals in de Hof van Delft, in te zetten en deze buiten de spitstijden het vuil op te laten halen, teneinde de veiligheid van bewoners en weggebruikers zo veel mogelijk te waarborgen; de mogelijkheid te overwegen de spitsbeperking ook in te voeren voor overige vrachtwagens, boodschappenleveranciers en pakketbezorgers,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Voordat ik begin eerst een opmerking. Toen we de afspraken over het bestemmingsplan Schieoevers bespraken, zei de SP dat het plan om werken en wonen te combineren, een dekmantel was voor het op termijn langzaam wegpesten van bedrijven. Nu, een paar maanden later, bespreken we een plan om een deel van het gebied dat bestemd was voor bedrijven, om te katten tot woningbouw. Maar dat is verder niet zo relevant. We bespreken vanavond twee bestemmingsplannen: voor de Teding van Berkhoutlaan en voor de omgeving rond de hoek van het Zuideinde en de Abtswoudseweg. Er zijn mij twee dingen opgevallen: het verschil in de inspraak en het verschil in de prijsklasse van de woningen. Ik begin met de inspraak. De bewoners rond de Van Berkhoutlaan zijn met de ontwikkelaar in gesprek gegaan, waarna het plan volledig is omgegooid. De bewoners die de moeite namen om naar de gemeenteraad te komen, hadden het eigenlijk alleen nog maar over de verkeersoverlast in hun straat, maar die staat eigenlijk los van de bouwplannen. De bewoners van de wijk Delftzicht daarentegen hadden een hele lijst van zorg- en verbeterpunten. Ze waren in de veronderstelling dat die in de commissie besproken zouden worden en dat er serieus ingegaan zou worden op hun voorstellen, maar niets was minder waar.