4. Handelingen van de gemeenteraadsvergadering van 6 en 10 november 2025

47

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De VOORZITTER: Nogmaals, ik snap uw punt echt, maar ik wil in een politiek debat en in beleid echt onderscheid maken tussen gevoel en de feiten. Ik staar me echt niet blind op een enquête waaruit zou komen dat het wel goed gaat. Het heeft de aandacht van de politie en het heeft de aandacht van mij. Over de veiligheid van vrouwen heb ik zelfs in mijn installatiespeech gezegd dat ik dat een belangrijk onderwerp vind. Ik ben niet een grote demonstrant, maar ik heb meegefietst met de eerste demonstratie die u over dit onderwerp organiseerde. Het zal niet vaak voorkomen dat ik me in dat soort dingen meng. Ik wil niet zeggen dat dit symboolpolitiek is, want dan doe ik u tekort, maar ik hou van acties waar ik wat mee kan. Ik wil gewoon heel duidelijk zijn over heel veel tijd en aandacht besteden aan een onderzoek waarvan ik het gevoel heb dat het niet bijdraagt aan het urgentiegevoel dat ik en ook de politie al hebben: daar kunnen we gewoon weinig mee. Wethouder Van Vliet wil nog iets toevoegen of - dat mag ook - mij corrigeren. Wethouder VAN VLIET: Ik voeg hier graag iets aan toe. Mevrouw Timmermans wil dat veel mensen zich hierbij betrokken voelen en hun inbreng kunnen geven. Als we heel veel mensen ergens bij betrokken weten, is dat juist bij de herinrichting van de openbare ruimte bij hen in de buurt. Daarbij hebben we een zeer uitgebreide participatie.

Wij nodigen iedereen van harte uit om daar ook juist dit soort gevoelens met ons te delen en te kijken hoe we dit kunnen vertalen naar een goede inrichting. De VOORZITTER: Mevrouw Timmermans geeft nog niet op; een laatste poging. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Ik merk dat er een muur is opgetrokken. Ik vind het gewoon moeilijk dat de inwoners zich dus alsnog niet gehoord voelen. Het gevoel wordt wel aangehoord, maar we gaan daar verder niks mee doen. Dat vind ik toch wel een trieste boodschap. Daar sluit ik graag mee af. De VOORZITTER: Ja, voorzitter, maar … Nee, ik ben zelf voorzitter. Petje op, petje af; meneer Valk, u komt mij straks bij latere agendapunten redden, hè? Mevrouw Timmermans, er werd zojuist door een van de fracties onderscheid gemaakt tussen veiligheid buiten en veiligheid binnen. In mijn installatiespeech heb ik het letterlijk gehad over het gevoel van vrouwen en meisjes in de buitenruimte of van vrouwen en meisjes die thuis niet veilig zijn. Ook ik maak dat onderscheid, maar ik wil in mijn rol hier ook de politie verdedigen, want die heeft hier niet te weinig aandacht voor. In al mijn overleg met de politie doen we het uiterste om het veiligheidsgevoel in Delft voor iedereen te vergroten, maar ik heb het liever over de feiten dan over gevoelens. Ik zie dat ik een heel debat los heb gemaakt.

Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Ik wil reageren op wethouder Van Vliet. Als er zoveel gedaan wordt bij herinrichting van straten, zou het dan mogelijk zijn om de bewoners per brief de vraag te stellen hoe veilig zij zich voelen in de buurt of in de straat en of er oplossingen zijn? Mensen vertellen immers niet zomaar in het openbaar waarom zij bang zijn of wat er gebeurd is. Misschien zou dat kunnen helpen om de mensen het gevoel te geven dat zij serieus genomen worden. Ze kunnen het opschrijven, het wordt gelezen en dan kan er iets mee gedaan worden. 48

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De VOORZITTER: We dreigen nu weer een heel debat te openen. Onlangs hebben we in Delft op Zondag een hele pagina gehad over veiligheid. Daar heb ik zelf ook een kolom aan bijgedragen. Dus ook nog een extra brief schrijven … Laten we afspreken - ik denk dat ik dat ook namens wethouder Van Vliet kan doen - dat we in Delft op Zondag periodiek voldoende aandacht aan dit onderwerp besteden. Mag ik die toezegging doen en u daarmee hopelijk tevreden stellen? De heer TREFFERS (Volt): Ik wil u nog één kans geven om ons te overtuigen. Het gaat ons erom hoe je kwalitatieve gegevens naast zo'n brede enquête meeweegt in de beslissingen. Wilt u daar kort nog iets over zeggen? Hoe neemt u kwalitatief onderzoek, juist wél over de gevoelens van mensen, mee in dit soort overwegingen? De VOORZITTER: Ik zit even te zoeken of ik nog een variatie op mijn antwoord heb; daarmee wil ik u niet tekortdoen. Ik denk dat bij iedereen veiligheid op straat maar ook veiligheid achter de voordeur op het netvlies staat: bij politie, bij hulpverleners, bij alles en iedereen, ook bij degenen die ontwerpen maken voor de stad, of ze dat nou met de verlichting, de bomen, het groen of iets anders doen. We hebben een paar schrijnende incidenten gehad in onze samenleving.

Ik denk dat het college nu uit vele monden en in vele toonaarden heeft aangegeven dat dit voor ons een heel belangrijk speerpunt is, vanuit mijn verantwoordelijkheid en vanuit onze collectieve verantwoordelijkheid. Daar mag u ons ook aan houden, maar een samenleving zonder ongelukken en incidenten bestaat niet. We gaan proberen gevoelens en feiten zo te brengen dat het optimaal wordt; dat is nooit 100%. Mag ik daarmee concluderen dat de tweede termijn tot een einde is gekomen? Dat is het geval. Dan sluit ik de beraadslaging en gaan we naar de stemmingen. Het amendement Toegankelijke openbare ruimte, met D66 als eerste ondertekenaar, is gewijzigd. Een van de raadsleden wees erop dat dat amendement niet helemaal goed geformuleerd was. Ik zal straks de juiste tekst oplezen. In stemming komt amendement 6.2.A (Expliciet benoemen van veiligheid in Visie Openbare Ruimte) van de VVD, het CDA, Onafhankelijk Delft en Hart voor Delft. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer HERREMA (GroenLinks): Voorzitter. De motie Safe Streets vloeit eigenlijk voort uit dit amendement. Althans, zo lezen wij dit amendement. Daarom zullen wij voorstemmen. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen.

De VOORZITTER: Gefeliciteerd! In stemming komt amendement 6.2.B (Missing link Visie Openbare Ruimte) van Hart voor Delft, GroenLinks en de ChristenUnie. 49

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. De VOORZITTER: Gefeliciteerd! In stemming komt motie 6.2.C (Borg de buurten binnen de binnenstad) van het CDA. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 32 tegen 6 stemmen, waarbij de fractie van GroenLinks ertegen heeft gestemd. De VOORZITTER: Door het aannemen van dit amendement vervalt motie 6.2.3. Ik zei al dat er een tekstwijziging is in amendement 6.2.D. Het dikke stukje onder de zin die met "toegankelijkheid" begint, luidt nu: "Waar de kortste route niet mogelijk is, bieden we een volwaardig toegankelijk alternatief". Er zijn een paar woorden geschrapt, waardoor de zin nu wél klopt. Het gewijzigde amendement heeft nummer 6.2.D1. In stemming komt het gewijzigde amendement 6.2.D1 (Toegankelijke openbare ruimte) van D66, de PvdA, de ChristenUnie en de VVD. Het gewijzigde amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 34 tegen 4 stemmen, waarbij de fractie van Hart voor Delft ertegen heeft gestemd. In stemming komt het gewijzigde amendement 6.2.E (Basiskwaliteit Natuur) van GroenLinks en de PvdA. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Voorzitter. Wat STIP betreft is deze kwaliteitsnorm al geborgd via de Visie Groen, waarnaar ook verwezen wordt in deze visie.

We vinden dit amendement dus overbodig en wij zullen ertegen stemmen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Met de geruststelling en garantstelling van de wethouder zullen wij toch voorstemmen, omdat we het belang hiervan onderstrepen. De heer KRISHNASING (VVD): Voorzitter. Wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van mevrouw Fung Fen Chung. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 25 tegen 13 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft, STIP en de VVD ertegen hebben gestemd. In stemming komt motie 6.2.1 (Safe Streets in openbare ruimte) van GroenLinks, STIP, de PvdA, Onafhankelijk Delft en D66. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. 50

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

In stemming komt motie 6.2.2 (Veilige straten voor iedereen) van Onafhankelijk Delft en Hart voor Delft. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer KRISHNASING (VVD): Voorzitter. Gehoord de beraadslaging en uw opmerking dat meer blauw op straat effectiever is en omdat de wethouder aangeeft dat deze motie overbodig is, zullen wij tegenstemmen. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Voorzitter. De motie van Onafhankelijk Delft en Hart voor Delft heeft een heel begrijpelijke oproep, maar voor de inrichting van de openbare ruimte zien wij al een enorme inzet van de gemeente hierop. Daarom zullen wij tegenstemmen. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Wij hadden gezegd dat wij voor gingen stemmen, maar … Sorry, daarom zeg ik dit toch even. Uiteindelijk zijn wij echt voor het signaal om kwalitatieve gegevens ook te meten. Dat is ook echt de oproep van ons en die zien wij ook in deze motie. Tegelijkertijd: als de burgemeester aangeeft dat dit ook tegen zou kunnen werken, bijvoorbeeld voor meer blauw op straat, gaan wij toch niet voor deze motie stemmen. De VOORZITTER: Kijk eens, dan hebben wij overtuigd. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Het CDA sluit zich aan bij de stemverklaringen van de vorige drie partijen. Wij zullen dus tegenstemmen, ondanks de positieve gedachte achter de motie. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Voorzitter.

Ook wij steunen veilige straten, maar deze motie voegt wat ons betreft te weinig toe. Met de inzet van het college op dit onderwerp denken wij dat er al veel gebeurt. Mocht er meer nodig zijn, dan kunnen we daar als mensen ook een bijdrage aan leveren. De heer HERREMA (GroenLinks): Voorzitter. Als je één dag bang bent geweest op straat, heb je niks aan feiten, wel aan gevoel en intuïtie. De VOORZITTER: Dat leidt ertoe dat u … De heer HERREMA (GroenLinks): Gaat tegenstemmen. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 6 tegen 32 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft ervoor hebben gestemd. De VOORZITTER: Ik had al gezegd dat motie 6.2.3 is ingetrokken. In stemming komt het geamendeerde voorstel. 51

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Het geamendeerde voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. 163. Raadsvoorstel Integraal Ontwikkelplan Gillis Delfia (2530418). De VOORZITTER: Bij dit raadsvoorstel zit een bijlage met geheime bedragen die zijn weggehaald uit de openbare versie. Ik herinner u eraan dat tijdens deze openbare vergadering niet over de weggehaalde bedragen in bijlage D gesproken kan worden. Er is een motie aangekondigd: motie 6.3.1 (Geen doortrekking Chopinlaan) van mevrouw Stehouwer van STIP, mede namens de SP. Mevrouw STEHOUWER (STIP): Voorzitter. Ik hou het kort, want in de commissie hebben we een goed debat gevoerd en hebben we verteld hoeveel potentie dit plan heeft voor nieuwe woningen, meer groen, goed onderwijs en ondernemerschap. Tegelijkertijd had STIP een zorg, namelijk de leefbaarheid en de verkeersveiligheid van de Chopinlaan. Hoewel deze straat een woonerf is, wordt er nu nog vaak te hard gereden. Gelukkig wordt de straat met dit plan opnieuw ingericht, zodat automobilisten daadwerkelijk gestimuleerd worden om 30 km/u te rijden, maar in het huidige plan is ook een kaartje toegevoegd. Op dit kaartje is een stippellijn te zien, getrokken tussen de Chopinlaan en de Kerkpolder, met de tekst: "Weg (optie doortrekken)". STIP vindt het zorgelijk om de Chopinlaan door te trekken. Dat kan juist leiden tot meer verkeer in een al drukke straat.

Daarom dienen wij samen met de SP de motie Geen doortrekking Chopinlaan in om bij verdere uitwerking van het plan vast te leggen dat de doortrekking voor autoverkeer niet zal plaatsvinden. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Dit is in potentie natuurlijk een heel belangrijke ontsluitingsweg om het verkeer goed weg te krijgen uit de wijk. Zijn we eigenlijk niet veel meer gebaat bij een veilige inrichting van deze weg, zoals het plan al voornemens is? Dus waarom zo'n rigoureuze maatregel? Mevrouw VAN DER VLIST (ChristenUnie): Ik kan het eigenlijk niet beter verwoorden dan mijn buurvrouw. Dus graag een antwoord op dezelfde vraag. De heer VAN DER STEEG (PvdA): De huidige ontsluiting ligt eigenlijk op 130 meter omrijden. Denkt u dat het verschil gaat maken in de veiligheidsbeleving van de mensen die daar wonen? Mijn tweede vraag is of het niet veel beter zou zijn om de autodoorsteek richting het Kerkpolderpad sowieso via de zuidelijke ontsluiting, dus via de N470 en om het park heen te laten leiden. Zou het niet veel beter zijn om dit bijvoorbeeld op te nemen in een motie bij de Adaptieve Mobiliteitsagenda? Mevrouw STEHOUWER (STIP): Ik begin met de vraag van de VVD en de ChristenUnie over een veilige inrichting. Misschien heb ik het verkeerd uitgelegd. We moeten en-en doen.

Je moet die straat zo inrichten dat je daadwerkelijk 30 km/u rijdt, maar er staat nu in een klein schetsje een optie die eventueel kan plaatsvinden en die wat ons betreft zorgt voor meer verkeer. Dat vinden we heel zorgelijk in een al drukke straat. 52

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De vraag van de PvdA over veiligheidsbeleving kon ik niet helemaal volgen. Dus als die kan worden herhaald of verduidelijkt, dan graag. En wat het indienen van deze motie bij de AMA betreft: wij zien in dit stuk deze optie en we vinden die optie gewoon heel zorgelijk. We willen er graag toe oproepen dat dit specifiek voor autoverkeer niet in de praktijk wordt gebracht. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Mijn eerste vraag ging erover dat het nu 130 meter omrijden is. U wilt iets doen aan de veiligheidsbeleving op straat. Die vinden wij ook belangrijk, maar denkt u dat het niet aanleggen van deze doorsteek, zodat mensen 130 meter extra moeten rijden voor de huidige doorsteek, verschil gaat maken in de beleving op straat daar? Voegt deze motie dan iets toe? Mevrouw STEHOUWER (STIP): Wat de motie toevoegt, is dat er nog meer verkeer komt als je de Chopinlaan doortrekt. Waarom zou het feit dat je nu moet omrijden … Ik heb het specifiek over de Chopinlaan. Als je daar een doortrekking doet, komen er meer auto's, terwijl de Chopinlaan al als gevaarlijk wordt gezien. Dát voegt het toe. De heer JAFF (GroenLinks): Ik zal de vraag aan STIP anders stellen. Als je de doorsteek nu overslaat en de huidige inrichting behoudt, kun je ongeveer 50 meter verderop de bocht om en de Kerkpolderweg opgaan.

Als je deze doorsteek niet maakt, welke belemmering werpt dat dan op voor de drukke straat? Als je zorg is dat die straat te druk is en minder druk moet worden, zouden we dan niet in algemene zin de omgeving moeten herinrichten en vanuit een breder perspectief naar de zaken moeten kijken? De motie is immers heel specifiek gericht op een klein stukje. Mevrouw STEHOUWER (STIP): Ik denk dat ik de vraag over het specifieke karakter nu iets beter begrijp. Ik snap dat je niet elke straat specifiek kunt bekijken en dat dit effect heeft op de andere straten, maar er is voor deze specifieke straat een optie die wij gewoon heel erg zorgelijk vinden. De Chopinlaan is al een hele drukke straat. Wij denken dat je dat verkeer veel beter via de Buitenhofdreef of op een andere manier kan leiden. Wij zien dit gewoon als een zorg die we graag willen voorkomen. Door de fracties van STIP en de SP wordt motie 6.3.1 (Geen doortrekking Chopinlaan) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 november 2025 ter bespreking van Raadsvoorstel Integraal Ontwikkelplan Gillis Delfia. We stellen vast dat: -

de herontwikkeling van Gillis Delfia, waaronder de Chopinlaan, een unieke kans biedt om de leefbaarheid en verkeersveiligheid in het gebied te verbeteren; de Chopinlaan momenteel een woonerf is, maar in de praktijk auto’s regelmatig te hard rijden; het huidige ontwikkelplan de optie schetst om de Chopinlaan door te trekken naar de Kerkpolder. 53

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: -

bewoners de huidige situatie van de Chopinlaan al als onveilig ervaren en vrezen; het doortrekken van de Chopinlaan voor auto's kan leiden tot nog meer autoverkeer, wat de leefbaarheid verder onder druk zet.

We geven het college opdracht om: -

de Chopinlaan niet door te trekken naar de Kerkpolder voor autoverkeer; deze beslissing uit te werken in de volgende herontwikkelingsplannen voor Gillis Delfia,

en gaan over tot de orde van de dag." De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Je kan via de Chopinlaan nu die wijk in; dat betreft het verkeer van mensen die daadwerkelijk in de wijk wonen. Maar als we het doortrekken, krijg je daar ook het verkeer dat naar Kerkpolder wil. Het is niet direct een weg de wijk uit, want via Kerkpolder Delft uit gaan is best lastig. Het kan wel, maar het is moeilijk. Maar ook het recreatieve verkeer naar Kerkpolder gaat dan ook opeens over de Chopinlaan. Dat probeer je te voorkomen door de iets grotere wegen die ernaast liggen te pakken, bijvoorbeeld de Mozartlaan, die straks anders ingericht wordt. Dan rijdt dat verkeer op een andere manier naar Kerkpolder. Dat is het verkeer dat je dan weghaalt van de Chopinlaan. Die moet je inderdaad ook opnieuw inrichten - dat staat goed in het plan - maar je moet niet zeggen: dit wordt de doorsteek naar Kerkpolder, want dan gaat vanuit de hele stad iedereen die naar Kerkpolder wil over de Chopinlaan rijden. Dat is het extra verkeer dat je aantrekt en dat proberen we met deze motie te voorkomen. Ik wil nog iets anders kwijt. Ik heb in de commissievergadering gezegd dat ook in het stuk stond dat Woonbron woningen zou kunnen verkopen.

Ik heb geprobeerd om dat terug te vinden, want ik wilde een voorstel indienen om dat tegen te houden, maar ik kan het echt niet meer vinden, ook in de amendementen of in welke vorm dan ook. Ik weet bij god niet meer waar het stond. Ik weet bijna zeker dat ik het gelezen heb, maar ik kan het niet meer terugvinden. Er staat wel iets over het transformeren van woningen van het ene type naar het andere type. Ik weet niet of de SP daar in alle omstandigheden tegen is. Daarnaast is het een onderzoek. Die motie dienen wij dus niet in, want dingen die er niet staat, kan je ook niet aanpassen. Mocht er toch in blijken te staan dat er woningen verkocht gaan worden, laat dan duidelijk zijn dat de SP het daar niet mee eens is. De heer JAFF (GroenLinks): Voorzitter. Voor ons ligt een prachtig programma, waarmee de buurt echt een impuls krijgt. Onze fractie is te spreken over de plannen en de kwaliteitsslag die daarmee gepaard gaat. Wij zijn blij met de ambities om de buurt en de wijk in het algemeen diverser in te richten, met daarbij de ambitie om de buurt weerbaarder te maken voor de maatschappelijke opgaven die spelen. 54

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

We hadden ook graag gezien dat er specifiek ingezet zou worden op meer diversiteit in bewoning van de specifieke blokken. Helaas staan de wettelijke kaders dit nog niet toe. We kijken daarom uit naar de kansen van het Volkshuisvestingsprogramma, dat volgend jaar gaat lopen. De motie is vrij specifiek. Ik ben het ook niet helemaal eens met de redenatie, want de mogelijkheid om via de Mozartlaan en de Chopinlaan Kerkpolder te bereiken blijft vooralsnog bestaan. Tegelijkertijd staan we erachter dat je autoverkeer zo veel mogelijk moet ontmoedigen en kunnen we wel leven met de strekking van de motie. We gaan dus niet tegenstemmen. Daarnaast zijn wij benieuwd naar de grotere ontwikkelingen van het gebied Kerkpolder, de Kerkpolderweg en specifiek het wegennetwerk in het gebied. Ik ben benieuwd naar de reflectie van de wethouder. Kan in de visievorming ook al iets worden gezegd over een stevigere positie geven aan meer voetgangers- en fietsersgeluk ten opzichte van de focus die nu toch vooral lijkt te liggen op autoverkeer? Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft gaat voor deze motie stemmen, omdat de Chopinlaan op zichzelf op dit moment best al een drukke weg is, terwijl er ook een seniorenverzorgingscentrum is en er veel kinderen spelen. Wij vinden het belangrijk dat deze straat rustig blijft.

Er zijn genoeg alternatieven: er kan over de Händellaan en de Beethovenlaan gereden worden. Dat zal wel zachtjes moeten, maar het moet dus niet over de Chopinlaan, waarbij de autobestuurders straks nog het idee zouden krijgen dat ze daar 100 km/u mogen rijden. De VOORZITTER: Dat mag sowieso niet. Mevrouw VAN DER VLIST (ChristenUnie): Voorzitter. Als ChristenUnie zijn we positief over het voorliggende Integraal Ontwikkelplan Gilles Delfia. We zijn blij dat Gilles in dit plan aandacht krijgt en dat bij de nieuwe ontwikkeling ook de bestaande groeperingen en de krachten van de wijk meegenomen zijn en worden. Wat de motie betreft: we begrijpen de zorgen over de nu al drukke Chopinlaan, die mogelijk drukker wordt als de doorgang naar de Kerkpolder wordt gerealiseerd, maar we vragen ons af of dit niet te rigide is. We weten niet hoe het verkeer zich in de nieuwe situatie gaat gedragen en of hier al studies naar zijn of worden gedaan voordat die doorsteek gerealiseerd wordt. De vraag aan de wethouder is dus of er inzicht is in hoe die doorsteek de drukte op de Chopinlaan zal vermeerderen of verminderen en of, voordat zo'n doorsteek wordt ontwikkeld, een verkeersstudie wordt uitgevoerd, zeker ook met het oog op het verkeer naar de Kerkpolder. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Voorzitter. Ook de PvdA is erg blij met het raadsvoorstel inzake het Integraal Ontwikkelplan Gilles Delfia.

We denken dat dat echt meerwaarde heeft voor deze stad. Ook de geluiden over hoe er is omgegaan met participatie en hoe dat echt heel serieus wordt gedaan, vinden wij goed, zoals we in de commissie al hebben benoemd. 55

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De motie vinden we eigenlijk een beetje overbodig, omdat zij niet echt een probleemoplossend vermogen heeft. Aan de andere kant kunnen wij ons heel goed vinden in het pleidooi van GroenLinks om dit er in elk geval uit te halen, zodat dit in elk geval geen optie is. Wij zijn niet voor een auto-ontsluiting dwars door deze woonwijk, terwijl er een prima ontsluiting is. Voor de persoon die het meest wordt benadeeld, die bij de ingang woont, is het 3,3 kilometer extra rijden met de auto; die persoon woont trouwens op loopafstand. Wij denken dat het omrijden prima is. Misschien moeten we in het kader van de Adaptieve Mobiliteitsagenda sowieso eens nadenken of een auto-ontsluiting dwars door een woonwijk wel een goed idee is. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Dank voor de discussie, die nu eigenlijk alleen nog over de verkeersontsluiting van dit gebied gaat. Volgens mij hebben we een mooi gesprek met elkaar gehad over waar dit Integraal Ontwikkelplan uiteindelijk op gaat sturen, namelijk het verbeteren van de Gillesbuurt, het toevoegen van nieuwe woningen op het Delfiaterrein en daarmee ook echt de mogelijkheid om andersoortige functies toe te voegen, zoals economische functies, een school en maatschappelijke voorzieningen. Wat dat betreft kunnen we hier met elkaar een mooi groot plan verwezenlijken.

Het is interessant dat dan eigenlijk alleen het stukje van de ontsluiting nog overblijft. Het is maar gewoon een recht lijntje op de kaart. Vanuit STIP werd mij gevraagd wat we met dat lijntje bedoelen. Het is waar dat de Chopinlaan op dit moment is ingericht als een soort woonerf, maar eigenlijk al wordt gebruikt als een halve racebaan, want iedereen rijdt er betrekkelijk hard. Vandaar dat we daar rekening mee houden bij de vervanging van het riool, waar we nu heel druk mee bezig zijn; eigenlijk is in de gevel-tot-gevelaanpak, in de integrale aanpak, al meegenomen om daar echt 30 km/u van te maken. Dat sluit ook aan op de Mozartlaan, waar we hier ook regelmatig over hebben gesproken. Dat maakt dat we de snelheid er echt uit willen halen en ook willen voorkomen dat auto's deze route gebruiken om dwars door de buurt naar bijvoorbeeld de A4 te rijden. We willen echt dat de grote ontsluitingsroutes daarvoor worden gebruikt en niet de woonstraten. Dat is dus echt de doelstelling. Het stippellijntje op het kaartje is misschien een beetje onheilspellend. Het is ook niet echt een hard uitgangspunt in het ontwikkelplan om daar een extra autoroute aan te leggen. Ik kan dus wel begrijpen dat daar vanuit de raad vragen over zijn.

Het is natuurlijk wel wenselijk dat we daar, bijvoorbeeld voor fietsers en voetgangers, wellicht wél een verbetering maken van de aansluiting, ook in relatie tot de vraag die vanuit GroenLinks kwam. We zien ook wel dat we met de Kerkpolder op termijn wat meer zullen moeten. Dan hebben we het niet over het toevoegen van extra woningen, want na het mooie kaartje met arceringen kwam er wat onrust in de zin: goh, gaan we daar nou ook bouwen? Zeker niet, want het is echt een belangrijk groengebied. We zien ook dat er opgaven liggen om daarmee aan de slag te gaan. Dat betekent dat we daar de komende jaren zeker naar zullen gaan kijken, ook naar hoe je het goed en veilig kunt ontsluiten. Samenvattend zou ik willen zeggen dat de motie gewoon een goed idee is; daar kunnen we mee uit de voeten. Het is wel van belang dat er de mogelijkheid is van oost-westverbindingen voor fietsers. Ter geruststelling van de fracties die vragen wat er gebeurt als blijkt dat de auto-ontsluiting toch niet optimaal is: dan kunnen we daar natuurlijk altijd naar gaan kijken. Daar zullen we dan met de raad het gesprek over voeren als daar andere keuzes nodig zijn. Voor de ChristenUnie: dat zal dan echt op basis van een 56

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

verkeersstudie zijn of andere aanvullende informatie. Ter geruststelling van de SP: over alle vragen over wonen en wat er dan gaat gebeuren, zal de raad op dat moment met de wethouder Wonen verder in gesprek kunnen gaan, omdat we dan ook te maken hebben met corporatiebezit. Er zijn allerlei afspraken over hoe we daarmee om willen gaan. De VOORZITTER: Er is geen behoefte aan een tweede termijn. Ik sluit de beraadslaging en we gaan over tot de stemming. In stemming komt motie 6.3.1 (Geen doortrekking Chopinlaan) van STIP en de SP. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw Van der Vlist, ik dacht dat u al uitgebreid had gezegd wat u ging doen. Mevrouw VAN DER VLIST (ChristenUnie): Voorzitter. Na de beantwoording van de wethouder gehoord te hebben, vinden we de formuleringen in de motie toch echt te rigide. Wij zullen dus tegenstemmen. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 31 tegen 7 stemmen, waarbij de fracties van het CDA, de ChristenUnie en de VVD ertegen hebben gestemd. In stemming komt het voorstel. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met 32 tegen 6 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft ertegen hebben gestemd. De VOORZITTER: Agendapunt 6.4, het raadsvoorstel Uitkomsten aanbesteding, hebben we naar de hamerstukken verplaatst en is als hamerstuk aangenomen.

Hoewel wij heel weinig tijd hebben, las ik op veler verzoek toch een korte pauze van vijf minuten in. De vergadering wordt enige tijd geschorst.

57

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

164. Raadsvoorstel Visie en Strategie Openbaar Vervoer 2040 (2527359). De VOORZITTER: Omwille van de tijd zeg ik dat er drie amendementen en drie moties zijn aangekondigd. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Ik hou het kort. Een visie is mooi, maar vervoer is beter. In dat licht hebben we enkele moties en amendementen opgesteld. In de eerste plaats hebben we met STIP, het CDA, de PvdA en de ChristenUnie een amendement gemaakt om explicieter vast te leggen dat het college zich inzet voor nieuwe, aanvullende P+R-locaties, park-and-ridelocaties. De focus mag liggen op de beoogde locatie op de TU Campus, maar we willen dat het college ook zo snel mogelijk op zoek gaat naar aanvullende locaties. Door het faciliteren van goede P+R-voorzieningen voor bezoekers, ondernemers en bewoners verbeteren we namelijk de bereikbaarheid van de binnenstad en andere Delftse wijken. Dat is ook een nadrukkelijke wens van de ondernemers in de binnenstad. Met de ChristenUnie, STIP en Onafhankelijk Delft hebben we een motie opgesteld waarin we oproepen tot een sterk bus- en tramnetwerk met reguliere verbindingen. De Delfthopper is daar wat ons betreft geen volwaardig alternatief voor en wordt bovendien amper gebruikt.

We roepen het college daarom op om met de MRDH en vervoerders in gesprek te gaan om de reguliere tram- en busverbindingen in de nieuwe concessies zodanig dekkend en toegankelijk te organiseren dat de Delfthopper niet meer nodig is, niet als doel op zich maar wel als een streven. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Ik heb een vraag over de motie Sterk en bereikbaar openbaar vervoer. Mevrouw Van den Berg geeft aan dat de Delfthopper weinig wordt gebruikt. Dat is volgens mij precies de reden waarom Delft dunne lijnen heeft waar een reguliere lijn never nooit uit gaat kunnen, ook niet met één keer per uur, wat in onze ogen een te lage frequentie is. Ziet de VVD dus niet in dat de Delfthopper aanvullend kan zijn op een lijnennet? De heer TREFFERS (Volt): We kennen de VVD ook van het efficiencydenken. Is het efficiënt om een bus- of tramsysteem te ontwerpen waarin bussen eigenlijk nog leger moeten rijden dan de Delfthopper, al helemaal als die bussen niet op trajecten kunnen rijden waar we eigenlijk elke tien minuten of misschien elke vijf minuten een bus zouden verwachten? Kan de VVD daarop ingaan? De heer VALK (CDA): Mijn vraag sluit een beetje aan bij de vraag van de heer Treffers. Ik heb het gevoel dat we in onze handen mogen knijpen als er met het vorige kabinet, waar de VVD helaas ook mee heeft ingestemd, geen grote bezuinigingen komen op openbaar vervoer.

Maar overvraagt deze motie niet veel te veel? De strekking van de motie is: we willen alles, zo veel mogelijk bussen. Waar ligt de prioriteit achter deze motie? Moet de Delfthopper zo snel mogelijk weg of willen we meer lijnen of betere verbindingen naar buurtkernen? Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): De vragen lijken op elkaar. Ik ga ze dus proberen te combineren. Ik zei het eigenlijk al aan het slot van mijn betoog: het is niet zozeer 58

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

ons doel op zich om de Delfthopper helemaal uit te faseren, maar we zien nu dat het gebruik heel laag is. In hoeverre is het in termen van efficiency dan nog zinvol en nuttig om zo'n Delfthopper te laten rijden? We denken dat het Delft waardig is als we gewoon voor alle wijken in Delft een reguliere bus- en tramverbinding realiseren en als we de Delfthopper niet langer als een aanvullende voorziening daarop zien. We mogen in Delft best de ballen hebben om te zeggen dat we gewoon reguliere verbindingen willen naar alle wijken toe. Dat doen we het liefst gewoon met de reguliere verbindingen. Overvragen we dan inderdaad misschien de MRDH of de kosten die we daarvoor moeten maken? Nogmaals, wat ons betreft is het geen dienstopdracht aan het college om dit koste wat kost door te drukken, maar we zijn heel benieuwd of het college in ieder geval met de intentie onder de arm de goede gesprekken kan voeren met de MRDH over de vraag of we toch beter kunnen kiezen voor die reguliere verbindingen.

De heer VAN DER STEEG (PvdA): Ik twijfelde of ik het nog zou vragen, maar kan de VVD wijken noemen die op dit moment niet worden "geraakt" of doorkruist door regulier openbaar vervoer? De heer VALK (CDA): Om het scherper te stellen: is het voor de VVD en de andere indieners een wenselijke uitkomst als in wijken waar de Delfthopper nu rijdt, een reguliere buslijn gaat rijden? Dat betekent waarschijnlijk ook dat een buslijn die nu al rijdt, moet gaan omrijden om die haltes van de Delfthopper te gaan bedienen. Dat is voor heel veel mensen ook een verslechtering. Realiseert de VVD zich dat dat de mogelijke uitkomst van deze motie kan zijn? De heer TREFFERS (Volt): Mijn vraag gaat over de andere uitkomst. Mocht u niet willen dat de lijnen die nu veel rijden minder worden, dan zal hier volgens mij een hele hoop extra geld vanuit de gemeente naartoe moeten. Is de VVD dan bereid om nu eigenlijk tegen het college te zeggen: wij willen dit graag en we zijn ook bereid om de portemonnee daarvoor te trekken? Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Ik wilde eigenlijk precies de vragen stellen die het CDA en Volt nu hebben gesteld. Daar sluit ik me dus graag bij aan. De VOORZITTER: Die vragen hebben dus dubbele kracht.

Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Ik ga de reactie op de vragen samenvatten met de formulering van de tweede opdraging: "hierbij nadrukkelijk te kijken naar de wensen van bewoners, de financiële haalbaarheid en de bereikbaarheid van alle Delftse wijken, maar ook de behoefte aan een goede aansluiting op de regio". Volgens mij zegt deze opdraging precies dat dit belangrijke randvoorwaarden zijn in het gesprek over het al dan niet behouden van de Delfthopper. De heer VALK (CDA): Nee, deze opdracht zegt helemaal niets. Dat is namelijk: rekening houden met alles. Wat is nou de prioriteit voor de VVD? Zijn dat financiën, de wensen van de inwoners of juist snelle en directe verbindingen naar buurgemeenten? Welke hiervan is nou het belangrijkst? 59

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De heer GROENEVELD (D66): Kan de uitkomst voor de VVD ook zijn dat de Delfthopper in deze of gewijzigde vorm misschien voort blijft bestaan om die blinde vlekken nog steeds te blijven bedienen? De heer TREFFERS (Volt): Het voelt voor mij alsof in de eerste opdraging staat "we willen eigenlijk zo'n goed netwerk dat de Delfthopper niet meer nodig is" om dan vervolgens in de tweede opdraging te zeggen dat we ons wel moeten houden aan alle randvoorwaarden waarbinnen dat in ieder geval nu nog niet lukt. Wat is nou de realistische vraag? Ik ken de VVD immers juist als een partij met realisme. De VOORZITTER: Mevrouw Van den Berg, u wordt uitgedaagd. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): De belangrijkste aanleiding voor deze motie is dat we het college letterlijk zien schrijven dat de Delfthopper niet goed wordt gebruikt en daardoor niet efficiënt is. Onze eerste neiging is dus: ga dan alsjeblieft kijken naar goede alternatieven. Die zijn wat ons betreft te vinden in reguliere tram- en busverbindingen. Tegelijkertijd zijn wij een realistische partij. Als we in dat onderzoek en in het gesprek constateren dat het heel erg duur wordt of dat het niet meer tegemoetkomt aan wensen van bewoners, houden we het inderdaad bij de Delfthopper zoals die nu is.

Er zijn nog een motie en een amendement waarvan we mede-indiener zijn maar waarvan ik het heel netjes vind om de eerste indieners het woord daarover te geven om de toelichting te geven. Dat betreft Tramlijn 1 en Verleng de tram; dat laat ik dus respectievelijk aan het CDA en STIP. Door de fracties van de VVD, STIP, het CDA, de PvdA en de ChristenUnie wordt amendement 6.5.A (P+R in OV-visie) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 november 2025 ter bespreking van het raadsvoorstel Visie en Strategie Openbaar Vervoer 2040, Besluit: Het raadsbesluit als volgt te wijzigen: Het beslispunt: - De Visie en Strategie Openbaar Vervoer Delft 2040 vast te stellen. Wordt gewijzigd in: - De Visie en Strategie Openbaar Vervoer Delft 2040 vast te stellen, met de volgende wijziging:

60

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De tekst op pagina 22: - In afstemming met de TU Delft bestaande parkeerruimte op de campus in te zetten als P+R-locatie. Wordt gewijzigd in: - In afstemming met de TU Delft bestaande parkeerruimte op de TU Delft Campus in te zetten als P+R-locatie. - Nabij invalswegen van Delft op zoek te gaan naar aanvullende geschikte P+Rlocaties die aangesloten zijn op goede en frequente ov-verbindingen. Deze locaties kunnen zowel binnen als buiten de Delftse stadsgrenzen liggen. En de volgende twee beslispunten toe te voegen aan het raadsbesluit: - Motie M.20240627.5.3.15 'Afvangen van auto's bij invalswegen op P+R' als afgedaan te beschouwen; - Toezegging T241017.7.1.1 'Parkeren op afstand' als afgedaan te beschouwen. Toelichting: Op diverse plekken aan de rand van Delft is ruimte beschikbaar die ingezet zou kunnen worden voor parkeren op afstand. Door het faciliteren van een P+Rvoorziening voor bezoekers, ondernemers en bewoners verbeteren we de bereikbaarheid van de binnenstad en andere Delftse wijken. P+R-voorzieningen hebben in andere steden bijgedragen aan het verbeteren van de bereikbaarheid van stadskernen. Ook heeft het toevoegen van een P+R-voorziening een positief effect op de exploitatie van het openbaar vervoer. Voorwaardelijk voor een P+Rvoorziening is dat er frequent ov rijdt.

In de Visie en Strategie Openbaar Vervoer 2040 wordt benoemd dat samen met de TU Delft gekeken wordt naar de realisatie van een P+R-voorziening op de TU Delft Campus. De wethouder mobiliteit heeft in Commissie Ruimte en Verkeer op 14 oktober 2025 toegelicht dat met de TU Delft is afgesproken dat het parkeergebouw P2 aan de Van den Broekweg kan worden ingezet als P+R-locatie en operationeel wordt met de start van tramlijn 19. Op 27 juni 2024 heeft de Delftse gemeenteraad de motie 'Afvangen van auto's bij invalswegen op P+R' aangenomen waarin opdracht gegeven wordt om in de OVvisie nadrukkelijk aandacht te schenken aan P+R-locaties nabij invalswegen van Delft. Op 17 oktober 2024 heeft Wethouder Huijsmans toegezegd om 'bij de OV-visie nadrukkelijk de koppeling te maken met de mogelijkheden tot parkeren op afstand, waarbij mobiliteitshubs, zoals een P+R-locatie met deelmobiliteit, worden betrokken.” Zowel de motie als de toezegging zijn onbedoeld niet verwerkt in de OV-visie. Met dit amendement herstellen we dat." Door de fracties van de VVD, de ChristenUnie, STIP en Onafhankelijk Delft wordt motie 6.5.2 (Sterk en bereikbaar openbaar vervoer) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 november 2025 ter bespreking van de Visie en Strategie Openbaar Vervoer 2040, 61

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

constaterende dat de Delfthopper in de visie Openbaar Vervoer wordt genoemd als aanvulling op het reguliere openbaar vervoer (ov), maar: o de beschikbaarheid en het gebruik van de Delfthopper beperkt blijven (bron: EBS-vervoerplannen 2026); o niet als een volwaardig alternatief dient voor reguliere ov-verbindingen (bron: paragraaf 4.2 Visie op Openbaar Vervoer); overwegende dat: 1. sterk ov essentieel is voor de bereikbaarheid, leefbaarheid en gelijkwaardigheid van alle wijken; 2. betaalbare en betrouwbare tram- en busverbindingen de ruggengraat vormen van een goed functionerend stedelijk ov-netwerk; 3. Delft in alle wijken sterke tram- en busverbindingen verdient, met aandacht voor betaalbaarheid, toegankelijkheid en bereikbaarheid; 4. de Delfthopper geen volwaardig alternatief is voor een goed busnetwerk met vaste routes en regelmatige dienstregeling; 5. Delft als groeiende stad vraagt om een toekomstbestendig en efficiënt ovnetwerk dat aansluit op de regio (Rotterdam, Den Haag, Schiedam en Rijswijk); verzoekt het college: 1. in gesprek te gaan met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en vervoerders om de reguliere tram- en busverbindingen in de nieuwe concessies zodanig dekkend en toegankelijk te organiseren, dat de Delfthopper niet meer nodig is; 2.

hierbij nadrukkelijk te kijken naar de wensen van bewoners, de financiële haalbaarheid en de bereikbaarheid van alle Delftse wijken, maar ook zeker naar de behoefte aan een goede aansluiting op de regio (Rotterdam, Den Haag, Schiedam en Rijswijk); 3. de raad hierover te informeren bij de onderhandelingen over de nieuwe concessies, en gaat over tot de orde van de dag." De heer GROENEVELD (D66): Voorzitter. Ik hou het bij tramlijn 1, waar mevrouw Van den Berg eigenlijk al een bruggetje naar maakte. Het amendement Behoud lijnvoering tramlijn 1 voegt naar ons idee een concrete strategische doelstelling toe aan het daarvoor bestemde hoofdstuk. In de visie wordt gesproken over een toekomstbeeld van deze tramlijn. Naar onze overtuiging dient dit toekomstbeeld tot uiting te komen in de concrete strategische doelstellingen die voortkomen uit die visie. Hoofdstuk 7 is daarmee de vertaling van die visie en de toekomstbeelden. De lijnvoering van tramlijn 1 is voor ons als raad dus een hoge prioriteit, zoals uit eerdere debatten is gebleken. Door het toekomstbeeld van lijn 1 in de strategische 62

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

doelstellingen op te nemen, wordt er stevig richting gegeven, vooral ook omdat de visie het voorbehoud aangeeft dat zij geen blauwdruk is voor het toekomstige openbaarvervoersysteem; er is als het ware garantie tot de voordeur. Het expliciet opnemen van deze doelstelling onder dat hoofdstuk is dus belangrijk in de discussie met derde belanghebbenden over de toekomst van deze lijnvoering. Het Delftse ovvisiedocument is tenslotte het kader en het vertrekpunt vanuit onze raad en het college richting de derde partij in de regionale ov-discussie. Vandaar dit amendement en de volgens ons toegevoegde waarde hiervan in het document. De uitleg van het amendement van het CDA laat ik aan de heer Valk. Dat amendement hebben wij medeondertekend. Dat geldt ook voor de motie Verleng tramlijn 1 van STIP. Ik wil daar nog enige uitleg bij geven. In het commissiedebat stonden wij terughoudend tegenover het voorstel van STIP, omdat we andere prioriteiten zien, zowel voor tramlijn 1 als voor de oost-westvervoersas in het zuiden van Delft. Voor ons zijn haalbaarheid, vervoerswaarde en ook de inzichtelijkheid van de kosten belangrijke randvoorwaarden voordat we als gemeente binnen de MRDH gaan pleiten voor een dergelijke verlenging. Het is namelijk nogal wat. Met deze kaders in de motie kunnen we goed uit de voeten, omdat dit alle opties openhoudt.

Met het daaruit resulterende inzicht kunnen we in de toekomst goede afwegingen maken. Vandaar onze steun. De heer GOMMERS (STIP): D66 dient zelf een amendement in en dient er eentje mede in. In beide amendementen wordt eigenlijk precies hetzelfde bedoeld. Ik vraag me af waarom u twee dezelfde amendementen indient. De heer GROENEVELD (D66): Dat is eigenlijk een weglating uit mijn tekst, omdat ik het gras niet voor de heer Valk wilde wegmaaien, maar het amendement van het CDA noemt expliciet een aantal bestemmingen langs de huidige lijn die voor ons prioritair zijn om door een tramverbinding vanuit Delft te worden aangedaan. Uit deze prioritaire bestemmingen volgt het behoud van de lijnvoering, die dus in de strategische doelstellingen wordt benoemd met ons amendement. Kortom: beide amendementen verankeren daarmee de prioriteiten ten aanzien van deze tramverbinding in de OV-visie. Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): D66 en het CDA hadden hier misschien toch één amendement over kunnen indienen. Er had hier een mooi bromance kunnen bloeien, maar die is er helaas niet gekomen. Ik vraag D66 waar dat aan ligt. De heer GROENEVELD (D66): Dat vind ik een evaluatiepuntje voor mezelf. Ik zal dit beter aanvliegen. Ik heb meerdere signalen ontvangen.

Door de fractie van D66 wordt amendement 6.5.B (Behoud lijnvoering tramlijn 1 via Den Haag HS en centrum) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 november 2025 ter bespreking van het raadsvoorstel Visie en Strategie Openbaar Vervoer 2040 (2527359), 63

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Besluit: De Visie en Strategie Openbaar Vervoer 2040 vast te stellen, met de volgende toevoeging bij de opsomming op pagina 22 (hoofdstuk 7. Strategie, kopje 7.1 Korte termijn (tot 2030)):  'Het behoud van de lijnvoering van tramlijn 1 via Hollands Spoor en het centrum van Den Haag voor een rechtstreekse verbinding tussen de onderwijscentra en culturele centra van beide steden alsmede winkelgebieden.' Toelichting Dit amendement maakt expliciet wat via een aantal uitgangspunten in de visie aangereikt wordt en is zo een verbindende haak. Zie onder meer punt 6 hoofdstuk 3 (pag.7) en hoofdstuk 6 kopje Stadsnetwerk (pag. 15). Tevens verankert dit amendement een strategische doelstelling en inzet in lijn met het toekomstbeeld geschetst op pagina 16 ten aanzien van tramlijn 1." De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ons amendement is in lijn met de inbreng van de heer Groeneveld en het belang van de huidige route van tram 1 door Den Haag, waar we het natuurlijk vaak over hebben gehad. Dit is dus ook helemaal geen nieuw punt; ons amendement is dus ook zeker geen nieuw politiek standpunt. Toch dienen we het in omdat we gewoon geen kans voorbij moeten laten gaan om in alle stukken die we de deur uit sturen, te onderstrepen hoe belangrijk dit voor Delft is.

Het amendement dat ik samen met een heleboel partijen heb opgesteld, noemt inderdaad expliciet een aantal onderwijslocaties die voor de Delftse studenten en ook voor inwoners heel belangrijk zijn. Zij moeten met de tram rechtstreeks bereikbaar zijn. Het is praktisch dat je vanuit huis naar je onderwijsinstelling kunt reizen. Dat scheelt een overstap en de extra kosten die daarbij horen. Hier zijn dus heel veel redenen voor en we moeten geen kans voorbij laten gaan. Waarom niet één amendement? Meneer Groeneveld heeft al gezegd dat het de raadsleden ook een beetje ontbrak aan tijd. Het is ook een iets andere insteek. Ik zat zelf een beetje te worstelen met de vraag of dit nou een strategie is die je moet hanteren. Daar worstel ik zelf nog een beetje mee. Wij gaan wel voor het amendement stemmen, maar daar kwamen we niet helemaal uit en toen was het 0.00 uur. Maar het had best gekund. Verder dienen we het amendement van de VVD over P+R-bezettingen mede in. Het is al uitstekend verdedigd door mevrouw Van den Berg. Ik wil het belang hiervan onderschrijven. We krijgen veel signalen dat parkeergarages, zeker op zaterdagen, gewoon te vol zijn en dat mensen Delft om die reden voorbijrijden. Het amendement roept echt op om haast te maken en ook naar andere locaties te zoeken.

Het is gewoon belangrijk dat mensen die naar Delft willen komen om hier boodschappen te doen of bezoek af te leggen, de mogelijkheid hebben om hun auto te parkeren, hetzij betaald in de parkeergarage, hetzij goedkoper, gratis of wat verder weg en dat ze 64

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

dan goed naar de Delftse binnenstad kunnen reizen. Dus ja, wat ons betreft is dit een heeI belangrijk amendement. Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie, de VVD, D66, Onafhankelijk Delft en STIP wordt amendement 6.5.C (Aandacht voor belang tramlijn 1 voor bereikbaarheid Haagse onderwijsinstellingen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 6 november 2025, ter bespreking van het agendapunt Voorstel van het college aan de raad inzake Visie en Strategie Openbaar Vervoer Delft 2040; Besluit De Visie en Strategie Openbaar Vervoer Delft 2040 vast te stellen, met de volgende wijzigingen: 

WAS (pagina 15, onder kopje Stadsnetwerk): Het stadsnetwerk bestaat uit de tramlijnen en de stadsbuslijnen. Tramlijn 1 en tramlijn 19 hebben een duidelijke regionale functie naar Den Haag en Leidschendam in de verbinding tussen woonwijken enerzijds en onderwijsvoorzieningen, werkgelegenheid en culturele en recreatieve voorzieningen anderzijds. WORDT: Het stadsnetwerk bestaat uit de tramlijnen en de stadsbuslijnen. Tramlijn 1 en tramlijn 19 hebben een duidelijke regionale functie naar Den Haag en Leidschendam in de verbinding tussen woonwijken enerzijds en onderwijsvoorzieningen zoals ROC Mondriaan en de Haage Hogeschool, werkgelegenheid, winkelgebieden en culturele en recreatieve voorzieningen anderzijds.



WAS (pagina 16, eerste bullet): Tramlijn 1 tussen Scheveningen en Tanthof via Den Haag Centrum en Hollands Spoor WORDT: Tramlijn 1 tussen Scheveningen en Tanthof via Den Haag Centrum, Station Hollands Spoor en de Haagse Hogeschool/ROC Mondriaan locatie Leeghwaterplein.

De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Het openbaar vervoer binnen de stad is op dit moment echt heel slecht. Het netwerk is onvoldoende, de dienstregelingen zijn onvoldoende, het naleven van de dienstregeling is onvoldoende en er vallen veel te 65

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

veel bussen uit, waardoor het systeem heel onbetrouwbaar is en mensen in de stad gewoon niet kunnen vertrouwen op openbaar vervoer. Als je ergens van A naar B wil komen, bijvoorbeeld voor je werk of gewoon omdat je zelf geen andere manier van vervoer hebt, ben je heel afhankelijk. Het systeem wordt bovendien vaak gewijzigd, waardoor een tramhalte verdwijnt. Dit geldt niet voor de tram, maar er verdwijnen wel buslijnen of er komt ergens anders iets. Daardoor gebruiken mensen het openbaar vervoer gewoon niet meer. Dat merk je, want alle buslijnen worden steeds rustiger. Daarom is het goed om eindelijk te gaan investeren in het netwerk en om van het huidige netwerk over te gaan naar een wat beter doordacht netwerk. De SP heeft de wethouder heel vaak hierop bevraagd: kom nou met een visie. Die ligt er nu. Ik moet zeggen dat dit echt een enorme verbetering is, een enorme stap voorwaarts; dat heb ik in de commissie al gezegd. Ik hoop dat met dit als basis het busvervoer zo'n goed zetje in de rug krijgt dat meer mensen erop kunnen vertrouwen en dan daadwerkelijk besluiten om het echt te gebruiken. Ik hoop dus dat er meer mensen naar het openbaar vervoer komen, waardoor bijvoorbeeld de Delfthopper niet meer nodig is. Er zijn nog wel een heleboel andere dingen met betrekking tot het openbaar vervoer te benoemen, bijvoorbeeld de frequenties en controle op de aanbesteding.

En wat als bepaalde stiptheidseisen niet worden gehaald? Zijn die eisen er überhaupt? Daar staat maar heel weinig over in deze visie. Ik heb al vaker aangegeven dat een noord-zuidverbinding van het westen van de stad richting Den Haag heel erg ontbreekt. Dit is vandaag in een andere motie over een eerder stuk naar voren gekomen. Het lijkt mij heel verstandig om die op te nemen. Het zal heel duur en heel moeilijk zijn, maar ik wil graag proberen te voorkomen dat we de komende jaren allemaal andere dingen gaan bouwen die dat voorkomen, zodat die optie er in de toekomst niet meer is. Daarom lijkt het mij over het algemeen een goed idee om het voorstel dat er nu ligt aan te nemen, want het is zonde om al dit goede werk weg te gooien, maar ik zou een wat bredere discussie binnen de stad willen. Er komen gemeenteraadsverkiezingen aan. Dat leek mij het perfecte moment om dit te doen. Daarbij gaan we bij de partijen kijken: wat wil iedereen met het openbaar vervoer en wat zijn de voorstellen? Na de verkiezingen kunnen we dan nog eens kijken: we hebben de basisvisie, maar we gaan nu nog eens kijken wat de opties zijn, wat we gaan doen en waarvoor steun is in de stad en in de nieuwe raad. Dit gaat over 2040; het hoeft dus niet vandaag vastgelegd te worden. Dat kan nog wel even wachten.

Het is ook eerlijk om de nieuwe raad, die hier meer mee te maken zal krijgen dan wij, hierover te laten spreken. Daarom onze motie: we stellen dit nu vast - want het is zonde om het goede werk teniet te doen, ook omdat dit ook al doorgesproken is met de MRDH; dan weten ze waar ze ongeveer aan toe zijn - maar we maken de stad en de MRDH ook duidelijk dat we na de verkiezingen nog eens gaan kijken hoe de verhoudingen liggen, welke ideeën iedereen heeft met het openbaar vervoer en wat we daar dan mee gaan doen. Kom dan met een nieuwe aanpassing van deze visie, want we hoeven geen volledig nieuwe visie te maken. De basis is immers goed, zoals ik al zei. Vandaar ons voorstel om het hier na de verkiezingen nog een keer over te hebben en om niet, zoals geopperd is, oneindig ieder halfjaar de visie aan te passen. Dat is zeker niet de bedoeling, maar ik denk dat het heel verstandig is om dit een keer vóór en een keer na de verkiezingen te doen, want dit is echt een heel 66

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

belangrijk onderwerp voor de stad en dit heeft de komende tijd enorme consequenties voor de inrichting van de stad. De VOORZITTER: Helder. U pleit niet voor een vertraging, maar voor een herhaling. De heer VALK (CDA): Ik heb twee vragen. Elk visiestuk kan na de verkiezingen natuurlijk opnieuw naar de raad gestuurd worden. Misschien is er dan qua samenstelling een heel ander college met andere plannen. Dat maakt deze motie volgens mij overbodig. Ten tweede roept u het college op om, als deze motie wordt aangenomen, te wachten met de uitvoering van deze motie tot een eventueel gewijzigd plan naar de raad is gestuurd. Dat is een beetje strijdig met de rest van uw betoog, waarin u juist de urgentie aangeeft. Ik hoop dus niet dat u tegen het college zegt: wacht maar even tot ook de volgende raad zich uitgesproken heeft over de OVvisie van dat moment. Dat hoor ik graag van u. De heer VAN DER SLUIS (SP): De SP heeft hier eerder om gevraagd. Toen werd er gezegd: eigenlijk heeft het nu geen zin om te spreken over het busnetwerk in de verre toekomst, want over ongeveer twee jaar komt er een nieuwe aanbesteding aan en dan moeten we de plannen klaar hebben. De MRDH gaat in de loop van volgend jaar nadenken over de plannen die ze wil gaan uitvoeren. Daarom is het nu voor de gemeente handig om alvast die visie hebben, zodat we daarmee aan de slag kunnen.

Als we dat met een halfjaar verlengen, lijkt dat me geen probleem. Het is niet zo dat we een vertraging hebben. De paden van hoe dit proces verder gaat, liggen vast. De tijdslijnen liggen vast. Er is nog tijd om het hier nog een keer over te hebben. Wat dat betreft komt er dus geen vertraging in het traject. De heer VALK (CDA): Er komt natuurlijk wél vertraging, want de heer Van der Sluis zegt eigenlijk dat het college, als de motie wordt aangenomen, tot de volgende bespreking niet bij de MRDH kan lobbyen over de uitkomsten van deze visie. Misschien denkt de volgende raad hier immers anders over. Dit leidt dus wel degelijk tot vertraging in het hele voorbereidingstraject voor de besluitvorming. De heer TREFFERS (Volt): Een wat principiëler punt: voor de verkiezingen hebben we gelukkig hetzelfde mandaat als de nieuwe raad na de verkiezingen. Als ik uw redenatie een beetje volg, moeten we eigenlijk alle belangrijke punten die we dit halfjaar bespreken, na de verkiezingen nog een keer bespreken. Ik hoop heel erg dat u campagne gaat voeren op dit thema. Dat lijkt me een heel goed en leuk idee. Dan staat het u of uw partij na de vakantie natuurlijk vrij om voorstellen te doen.

Als u die voorstellen heeft, waarom doet u die dan niet in deze vergadering in plaats van dit over te laten aan de nieuwe raad, die heel veel meer voorstellen te doen heeft? De heer VAN DER SLUIS (SP): Het raakt allemaal een beetje aan elkaar. We kunnen de visie volgend jaar natuurlijk altijd gewoon weer aanpassen. Dat kan, maar ik vind dat niet netjes, met name ten opzichte van de MRDH, omdat je dan tegen de MRDH zegt: vorig jaar zeiden we dit, maar nu zeggen we dat. Daarnaast wordt er gezegd: kan je de lobby richting de MRDH niet alvast voeren? Volgens mij is de lobby richting de MRDH voor een deel al gevoerd. De wethouder heeft gezegd dat zij 67

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

dit al met de MRDH heeft besproken en dat hier al naar gekeken is. De MRDH weet dus wat de visie nu is. Door nu duidelijk te zeggen "dit is de visie die met jullie besproken is door de wethouder, maar als gemeenteraad zeggen we dat we hier over een tijdje nog een keer naar gaan kijken", weet de MRDH dat dit het nog niet is en dat er misschien nog iets anders aan komt. Dat is het grote verschil met andere stukken die je nu al hebt aangenomen en zo meteen niet, want je hebt te maken met een andere partij die op deze manier kan aangeven hoe en wat. Als wij over een halfjaar zeggen dat de visie is aangepast, heeft de MRDH dan in haar plannen misschien al voorgesorteerd op allerlei dingen en is dat misschien niet meer mogelijk. Het zit 'm dus juist in die combinatie tussen de samenwerking met de MRDH en de gemeente en voorkomen dat we zo meteen helemaal vastzitten. En het gaat over 2040; de aanbesteding gaat over twee jaar lopen. Over de precieze data kan de wethouder meer vertellen, maar dat is waarom ik dit zo indien. De VOORZITTER: Meneer Treffers, de laatste poging. De heer TREFFERS (Volt): Ik heb nog een andere vraag gesteld: waarom doet u nu niet de voorstellen die u eigenlijk over een halfjaar wil doen na zo'n breed gesprek? Want ik denk dat wij als raad altijd openstaan voor verbeteringen van het plan.

De heer VAN DER SLUIS (SP): Ja, ik had dat voorstel voor die noord-zuidlijn nu kunnen doen, maar het gaat vrij ver en voordat ik dat wil voorstellen, ben ik inderdaad ook heel benieuwd wat de stad ervan vindt. De discussie die je krijgt door dit in de gemeenteraadsverkiezingen te doen, wil ik eigenlijk gewoon afwachten. Door de fractie van de SP wordt motie 6.5.1 (Ov verdient een brede discussie) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 november 2025, ter bespreking van het raadsvoorstel Visie en Strategie Openbaar Vervoer Delft 2040 (2527359). Wij stellen vast dat: -

deze visie op het openbaar vervoer in Delft pas op de lange termijn veel zal veranderen in de stad; er in maart verkiezingen zijn en er daarna andere mensen in de gemeenteraad zullen zitten; er bij raadsleden en andere mensen nog meer ideeën zijn om het openbaar vervoer op lange termijn te verbeteren.

Wij hebben nagedacht over, en houden er rekening mee dat: -

het kan zijn dat de nieuwe raad een andere visie heeft op het openbaar vervoer voor de lange termijn; het vreemd is als de nieuwe raad met de visie van de oude raad aan de slag moet, of dat deze meteen tenietdoet; 68

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

-

een brede discussie over het openbaar vervoer in de stad onderdeel kan zijn van de verkiezingscampagne en dat er dan ook ruimte moet zijn om die opgehaalde ideeën te verwerken in deze visie.

Wij verzoeken het college om: -

na de verkiezingen in maart 2026 deze OV-visie nogmaals in het college te bespreken en eventueel een update te geven; wanneer de bespreking leidt tot aanpassingen, deze visie na de verkiezingen nogmaals naar de raad te sturen ter besluitvorming in de nieuwe raad,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer GOMMERS (STIP): Voorzitter. Een sterk ov-netwerk is cruciaal voor de bereikbaarheid en de leefbaarheid van Delft. De OV-visie is een ambitieus en toekomstgericht plan waar STIP de hoofdlijnen van steunt. Toch zien we nog drie concrete kansen voor aanscherping. Ten eerste een grote kans voor Tanthof en Buitenhof. Station Delft wordt mede door de uitbreiding van de spoorcapaciteit een steeds belangrijker knooppunt. Met onze motie vragen we de MRDH om een verlenging van het tramspoor naar dit station te onderzoeken. Het verlengen van dit kleine stukje tramspoor verbetert niet alleen de bereikbaarheid voor duizenden bewoners, maar maakt het ook mogelijk dat bijvoorbeeld buslijnen L1 en L2, die beoogd worden om vanaf Tanthof te vertrekken, elders in de stad ingezet kunnen worden. Ook vermindert dit de toekomstige vraag naar kostbare parkeer- en stallingsvoorzieningen rond het station. Laten we helder zijn: we vragen niet om het morgen aan te leggen, maar om het nu te onderzoeken en om dit mee te nemen naar een volgende railconcessie. Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Een tram of een spoor is natuurlijk heel nice, maar de motie vraagt niet om een onderzoek naar andere mogelijkheden.

Wordt daaraan niet te weinig aandacht besteed, zoals aan een bus of een Delfthopper? De heer GOMMERS (STIP): Bij de aanleg van de busbaan in 1991, waar de raad in 1987 over heeft besloten, kwam al naar voren dat men deze tramverbinding heel graag wilde doortrekken. Daar was toen geen mogelijkheid toe, omdat een keerlus nodig was. Nu is dat wel mogelijk. Daarom biedt de huidige tijd de kans om dit wel door te voeren. Voor zover ik het in de Handelingen van de gemeenteraad van toen heb kunnen terugvinden, zou de busbaan daar ook op voorbereid moeten zijn. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Onafhankelijk Delft staat niet onwelwillend tegenover het idee, maar de pot is leeg. De pot is over een jaar leeg. Over twee jaar en waarschijnlijk ook over drie jaar is de pot nog leeg, omdat het Rietveld verbouwd wordt. Waarschijnlijk zal het nog zes jaar zo zijn. Wat gaat dit onderzoek ons uiteindelijk opleveren als we dit straks niet verder uit kunnen voeren?