4. Handelingen 3 juli 2025

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fractie van de SP wordt motie 6.2.18 (Houd kosten raadsweekend binnen de perken) ingediend: 47

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

"De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 3 juli 2025 ter bespreking van de Kadernota 2026. Wij stellen vast dat: -

het raadsweekend dit jaar € 30.076 heeft gekost; het raadsweekend altijd buiten Delft gehouden wordt; hierdoor kosten voor overnachting, inclusief eten en drinken, gemaakt worden; hierdoor kosten voor vervoer gemaakt worden.

Wij hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: -

inwoners van Delft overal op moeten bezuinigen in deze dure tijden; de gemeenteraad van Delft het goede voorbeeld moet geven; € 30.076 voor 1,5 dag echt wel overdreven is; Delftse ondernemers hier niks aan verdienen; vervoer naar ver buiten Delft niet meewerkt aan onze groene agenda.

Wij verzoeken het fractievoorzittersoverleg om: -

het raadsweekend binnen Delft te houden; het raadsweekend bij Delftse ondernemers uit te zetten; het aantal consumpties te beperken door bijvoorbeeld consumptiebonnen te verstrekken met een beperkt aantal per persoon,

en gaan over tot de orde van de dag." Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Voorzitter. We bespreken de Kadernota dit keer met vele voorstellen uit diverse fracties. De Kadernota maakt af wat deze periode in gang is gezet. We zijn financieel stabiel. Gezien het hele speelveld dat we op dit moment bij de gemeenten zien, kunnen we hier in Delft eigenlijk best blij zijn. Desondanks blijft investeren in de toekomst van onze stad een uitdaging. Daarbij zijn we ook erg tevreden over de eerste Strategische Investeringsagenda die bij deze Kadernota zit. We kijken er ook naar uit hoe zij zich de komende tijd verder ontwikkelt; daar zijn we in de commissie al op ingegaan. Ik ga kort in op een aantal moties die we mee indienen en steunen. Daarna geef ik het woord graag aan de heer Jaff om onze eigen motie toe te lichten en aan mevrouw Wattel over de moties over de economie. De eerste motie die we mee indienen, de motie over een onderzoek naar de reserves, is al toegelicht door de heer Maruf en mevrouw Van Velzen. Zeker gezien de investeringsvraag die we hebben, is het goed om te kijken of de reserves die we hebben ingesteld, nog steeds allemaal even relevant zijn of dat daar ruimte in is. Daarom hebben we deze motie mee ingediend; volgens mij is het debat daarover helder geweest. 48

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

We dienen ook de motie Hang de Europese vlag in Delft mee in. We zien dit als een mooie symboliek waarmee we onze verschillende democratische organen waar we onderdeel van zijn, naast elkaar zichtbaar maken. Zeker in de tijd waarin we nu leven, is het uitdragen van onze democratische organen van groot belang. We dienen ook de motie over extra watertappunten bij de speeltuinen mee in; ik laat de verdere toelichting over aan de ChristenUnie. Dan de motie van de PvdA, de motie Communiceren in de openbare ruimte. De verdere inhoudelijke toelichting zal zeker bij de PvdA aan de orde komen, maar we dienen deze motie mee in omdat het fijn is dat informatie over veranderingen in onze stad zichtbaar en toegankelijk is op plekken waar die veranderingen plaatsvinden. GroenLinks vraagt hierbij expliciet extra aandacht voor de inclusieve communicatie, zodat alle Delftenaren, ongeacht achtergrond, leeftijd of taalvaardigheid, de kans krijgen om mee te denken over hun eigen leefomgeving. We steunen de motie van Volt over de realisatiestimulans voor betaalbare woningbouw. De helft van de Delftenaren heeft volgens het CBS recht op een sociale huurwoning. Betaalbaarheid blijft dus cruciaal. Over de kosten van het raadsweekend is al het een en ander gezegd. Het is een relevante observatie die u met ons deelt. Het laatste dictum lijkt ons zeker een goede richting van denken.

Het alleen focussen op Delft lijkt ons wat te smal, maar het meer inperken van de kosten is een goede suggestie. Zoals mevrouw Voogt al voorstelde, lijkt het mij goed om dit verder in het fractievoorzittersoverleg te bespreken, ook als deze motie het vandaag niet zou halen. We steunen ook de motie van Volt over het stimuleren van de opkomstbevordering. Het is goed om hier aandacht voor te vragen. Het bedrag is goed toegelicht, waarvoor dank. We vinden het belangrijk dat hier echt iets aan gedaan wordt, waarbij de vraag ook is om de huidige budgetten vanuit dit perspectief volledig en goed te benutten, dus met targetten op juist de groepen die niet zijn aangehaakt. De heer JAFF (GroenLinks): Mevrouw de voorzitter. In de commissie heb ik al het een en ander toegelicht, maar dat doe ik nu nog heel kort. De raad onderstreept volgens ons het belang van preventieve ondersteuning: niet wachten totdat mensen vastlopen maar tijdig perspectief bieden. Daartoe dienen wij de motie Vroeg in beeld, vooruit in kansen in. Met deze motie willen we de vinger op twee plekken leggen. Enerzijds benutten we wat ons betreft de interne capaciteit en de samenwerking op dit moment nog niet optimaal; daar mag wat scherpte in komen. Anderzijds laten we potentieel in de samenleving liggen. Mensen die willen maar de weg niet altijd zelf goed weten te vinden, verdienen wat extra steun van ons.

De heer VISSER (CDA): De raad was recent op werkbezoek bij Werkse! Ik constateer in ieder geval dat geen van de ondertekenaars van deze motie bij dat bezoek aanwezig was, maar we hebben daar uitgebreid gesproken over het visiedocument Werk is het beste medicijn. Volgens mij ondersteunt Werkse! de niet49

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

uitkeringsgerechtigden nu. Dat zijn er as we speak om precies te zijn 58. Mijn eerste vraag aan GroenLinks is dus wat deze motie daaraan toevoegt. Mijn tweede vraag gaat over het derde dictum, waarin wordt voorgesteld om extra financiële ruimte te reserveren. Wat gaat volgens GroenLinks dan niet meer door? De heer TREFFERS (Volt): Ik sluit me aan bij de vragen van de heer Visser. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Ik sluit me daar voor een deel ook bij aan, maar ik heb ook een vraag over de "nuggers". We weten niet hoeveel het er zijn, maar we hebben in Delft bijvoorbeeld een heleboel werkloze jongeren; volgens mij is één op de twaalf tussen 15 jaar en 27 jaar werkloos. Dat zijn heel veel meer mensen. Kunnen we niet veel beter daar iets voor doen dan voor de "nuggers"? Want ze zijn niet te vinden en die anderen zijn wel te vinden en daar zijn de cijfers van bekend. De VOORZITTER: We houden een interruptie een beetje kort. Mevrouw VOOGT (VVD): Ik sluit me aan bij de vragen van de heer Visser, want ik heb dezelfde vragen. Ik ben ook heel benieuwd waarom deze motie nu wordt ingediend. Waarom wordt nu deze keuze gemaakt, wetende dat de Kadernota sober is en dat er weinig middelen zijn? Waarom wordt deze groep nu ineens uitgekozen? De heer JAFF (GroenLinks): Ik had deze vragen uiteraard verwacht. Het klopt dat we bestaand beleid hebben.

Om in te haken op de vraag van mevrouw Gaal: de motie vraagt om niet-uitkeringsgerechtigden - want dat is waar "nuggers" voor staat - in de volle breedte beet te pakken door te kijken hoe we het aanbod beter kunnen laten aansluiten op de vraag die er is in de stad. Wat mij betreft is die groep dus heel breed en wachten we het voorstel van het college af om daar dan met elkaar een mening over te vormen. Deze motie vraagt om expliciet beleidsaandacht, monitoring en zichtbaarheid te geven aan het aanbod dat we hebben. Daarmee is dit nog een versteviging van de politieke steun voor het college om het beleid iets verder te brengen. Ik hoop dat dat een antwoord is op uw vraag. De VOORZITTER: Volgens mij nog niet helemaal. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Heeft u dan een idee om hoeveel mensen het gaat? Dat zou ik graag willen weten. Mevrouw VOOGT (VVD): Er wordt gevraagd om expliciet financiële ruimte te maken. Ik ben benieuwd aan welke financiële ruimte de heer Jaff dan denkt. De heer JAFF (GroenLinks): Dat vind ik een vrij praktische hoe-vraag. Ik laat het dus graag over aan het voorstel vanuit het college: wat vindt het college in dat opzicht redelijk en billijk? Wat de vraag van mevrouw Gaal betreft: ik zeg heel eerlijk dat ik geen empirisch onderzoek heb gedaan. Ik kan dus geen expliciete aantallen geven. Volgens het 50

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

CBS leven er in Delft bijvoorbeeld al ruim 3.000 huishoudens waarvan één persoon werkt. In die ordegrootte zijn er dus mensen die niet uitkeringsgerechtigd zijn en die potentieel naar werk begeleid zouden kunnen worden met de juiste begeleiding. Gelet op het huidige aantal van 60 over een jaar, denk ik dat we hierin best nog een slag kunnen maken. Vandaar dat ik iets explicieter aandacht voor deze groep vraag. Mevrouw VAN DER VLIST (ChristenUnie): Ik ga even terug naar de vraag "waarom nu?" De heer Visser had het al over de visie die nog komt. Wij delen het belang van het geven van een goede invulling hiervan voor niet-uitkeringsgerechtigden, maar wij zouden daar graag langer het gesprek over willen hebben, ook om te kijken waar die financiële ruimte vandaan kan komen, omdat het toch snel over structureel geld gaat. Zou het niet beter zijn om dit op een ander moment uitgebreider te bespreken? Mevrouw VOOGT (VVD): Ik wil nog even reageren op wat de heer Jaff zei, namelijk dat de ambtenaren maar moeten kijken hoeveel geld er is. Ik denk echt dat de heer Jaff dat verkeerd ziet. Volgens mij gaan wij als raad over de financiële kaders en geven wij die mee aan het college.

Is de heer Jaff het met mij eens dat dit gewoon een ongedekte cheque is? De heer TREFFERS (Volt): Ik vind deze motie natuurlijk sympathiek, maar als u het nu heeft over 3.000 huishoudens waarvan maar één iemand werkt, gaat het voor mij ineens over mensen die ervoor kiezen om niet te werken, die vrijwilligerswerk doen, die hun maatschappelijke waarde op een andere manier invullen. Moeten we nou op die mensen gaan focussen in ons sociaal beleid of moeten we die relatief kleine groep toch gewoon lekker laten doen wat die wil? En nogmaals, moeten we dit misschien niet bij de begroting bespreken? De heer VISSER (CDA): Ik haak in op de vraag van mevrouw Gaal. Ik zal de heer Jaff helpen, want de nota Werk is het beste medicijn gaat al in op hoe groot de groep niet-uitkeringsgerechtigden is en wat de nota daarvan verwacht, namelijk dat die heel erg klein is. Diverse collega's hebben al het punt van de financiële dekking gemaakt. Ik zal een concreet voorstel doen waar de heer Jaff misschien op wil reageren. Zou de heer Jaff bereid zijn om het voordeel op de BUIG-middelen in te zetten om deze groep extra te ondersteunen? De heer JAFF (GroenLinks): Ik begin met de opmerking over "blanco cheque". Nee, dit is geen blanco cheque. De motie vraagt het college om bij de begroting aan te geven hoe het bestaande aanbod beter benut kan worden. De ruimte is er, zowel financieel als inhoudelijk.

Ik zie dus graag een goed voorstel vanuit het college, zodat we daar dan met elkaar op kunnen reageren. De heer Treffers verstaat mijn boodschap een beetje … Ik kan ook in een bepaald cynisme belanden: de ontvanger bepaalt de boodschap. Mijn boodschap is niet: ga mensen achter de broek aan zitten en zorg dat je hen naar werk trekt. Ik zeg: pas het beleid en het aanbod zodanig aan dat zij goed aansluiten op de behoeften van mensen die daar behoefte aan hebben. Dat is dus echt een andere interpretatie en toon dan de invulling die u aan mijn woorden geeft. Dat wil ik dus rechtgezet hebben. 51

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Wat de vraag van de heer Visser betreft over de inzet van de positieve middelen die overblijven van de BUIG-budgetten: volgens mij is dat een integraal vraagstuk dat in de volle breedte beantwoord kan worden. Ik vind het een beetje op de zaak vooruitlopen om die specifieke euro's nu hiervoor te labelen. Laten we dus het voorstel afwachten. Dan kun je daar met elkaar iets van vinden. Ik wil met deze motie richting meegeven voor een aanscherping, omdat ik deze groep nog beter in beeld wil en beter wil bedienen. Het is aan u hoe u daar dan over stemt. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Voorzitter. In 2016 presenteerde de commissieDeetman het advies Delft, parel in de Randstad, maar wat zijn de parels van Delft? Welke clusters van bedrijven willen we in Delft vestigen en welke bedrijven versterken de economische kracht van Delft? Deetman noemde Delft "een sterk merk met de monopolies water- en deltatechnologie, wittebiertechnologie en kwantumtechnologie. GroenLinks dient de motie Delftse economie van de toekomst mee in, omdat we van mening zijn dat een helder richtinggevend document belangrijk is voor het versterken van de innovatieve kracht van Delft. Dat document moet uiteindelijk leiden tot concrete acties en projecten. Hierbij zijn we van mening dat we eerst moeten focussen op hoe we de Delftse economie willen ontwikkelen voordat we dit ruimtelijk kunnen vertalen.

Dit is belangrijk om eerst te bepalen welke clusters passend zijn bij de technologische kennis van Delft en om daarna in kaart te brengen waar of op welke plek deze ontwikkelingen het best kunnen landen en wat hiervoor nodig is. Deze volgordelijkheid is belangrijk om vanuit de inhoud een goede afweging te kunnen maken. Laten we daar niet langer mee wachten, maar nu aan de slag gaan. Hiertoe zou ik de wethouder graag willen aansporen. Ik ben benieuwd hoe de wethouder dit ziet. Tot slot vraagt GroenLinks bij de uitwerking specifiek aandacht voor brede welvaart. Het is belangrijk om een integrale afweging te maken op welvaart en om de langetermijneffecten zorgvuldig mee te wegen. We willen mevrouw Voogt bedanken voor het initiatief, de goede samenwerking en het opstellen van deze motie. Door de fracties van GroenLinks, de PvdA, D66 en STIP wordt motie 6.2.19 (Vroeg in beeld, vooruit in kansen) ingediend: "In onze stad leeft een groep mensen zonder uitkering, die niet of minder goed zelfstandig toegang vindt tot werk of ondersteuning. Soms gaat het om mensen met een laag inkomen, maar het kunnen ook niet-werkende partners zijn in een eenverdienersgezin, of mensen met deeltijdwerk die graag willen doorgroeien. Juist deze groep blijft vaak onder de radar, terwijl ze perspectief hebben én waarde kunnen toevoegen op de arbeidsmarkt.

De raad onderstreept het belang van preventieve ondersteuning: niet wachten tot mensen vastlopen, maar tijdig perspectief bieden. Een goede overheid toont lef en visie, en kiest voor welzijn, ook als dat geen sluitende businesscase oplevert. Ervan uitgaande dat: 52

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

• • • •

deze groep, vaak aangeduid als 'nuggers', niet altijd vanzelfsprekend de weg weet naar werk, scholing of gemeentelijke ondersteuning; de gemeente al inzet op deze doelgroep via onder andere Werkse!, Delft Dichtbij en het project *Haaglanden Leert Door*, maar dat het bestaande aanbod nog niet volledig wordt benut; de raad in de komende periode een actualisering van het visiedocument Werken is het beste medicijn kan verwachten; de raad het belangrijk vindt dat deze visie ook nadrukkelijk oog heeft voor de groep die nu buiten de formele regelingen valt;

verzoekt het college: • •

• •

in de begroting 2026 expliciet aandacht te besteden aan de doelgroep 'nuggers', in brede zin, en middelen op te nemen om te onderzoeken hoe de dienstverlening aan deze groep verbeterd kan worden; hierbij expliciet te kijken hoe: - het potentieel van deze groep beter benut kan worden; - het bestaande gemeentelijke aanbod effectiever en toegankelijker ingezet kan worden; bij de actualisatie van het visiedocument expliciet financiële ruimte voor dienstverlening aan deze groep op te nemen; hierbij nadrukkelijk te betrekken hoe samenwerking met maatschappelijke partners, onderwijs en werkgevers versterkt kan worden,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer VISSER (CDA): Mevrouw de voorzitter. Ook vanavond is er met uw welnemen een dubbele woordvoering vanuit onze fractie. Ik zal eerst iets zeggen, gevolgd door de heer Valk. In de commissie heeft onze fractie vorige week aangegeven welke accenten wij zetten bij de Kadernota 2026. Daar zullen we de nieuwe begroting uiteraard op toetsen. Een van de accenten was in elk geval om de gevolgen van de afspraken die bij de NAVO-top zijn gemaakt, ook in te zetten voor Delft. We vragen daarbij nogmaals aandacht voor de maakindustrie, specifiek ook voor de maritieme maakindustrie. De huidige gezant, Kees van der Staaij, is recent gestopt. We hopen dat zijn opvolger, die hopelijk snel door het kabinet voorgedragen wordt, met dezelfde voortvarendheid die klus zal oppakken, want dat is belangrijk. Een ander accent is de inzet voor een sterke samenleving; dat hoef ik u allemaal niet uit te leggen. Daarin zetten we gemeenschapszin en omzien naar elkaar centraal. Daarbij ondersteunen ook sport en bewegen. Sport stimuleert ook onderlinge ontmoeting en het tegengaan van eenzaamheid. De oproep om de Visie Sport en Bewegen te actualiseren vinden we daarom belangrijk. Daarom hebben we de motie van STIP mee ingediend. Namens onze fractie een aantal reflecties bij enkele ingediende moties, ten eerste de motie over de huisartsen.

Hart voor Delft en het CDA hebben daar eerder samen 53

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

schriftelijke vragen over gesteld. Wat onze fractie betreft is het goed om daar nog eens de aandacht op te vestigen. We zullen die motie steunen bij de stemmingen. Datzelfde geldt voor de motie van Hart voor Delft over levensbestendige woningen. Die sluit heel erg aan bij mijn betoog in de commissie SDW om een flinke slinger te geven aan de verhuisketen. Ook die motie zullen we dus steunen. Dan de motie van Volt over de opkomst bij de verkiezingen. Laat ik allereerst zeggen dat onze fractie het waardeert dat de heer Treffers het initiatief heeft genomen om dit vraagstuk verder te brengen. We hebben hier in het fractievoorzittersoverleg enkele malen over gesproken, maar we zijn blijkbaar als collectief, dus inclusief mijzelf, onvoldoende in staat geweest om dit vanuit dat overleg verder te brengen. Er zitten voor het CDA wel twee lastigheden in de motie. Ten eerste het voorgestelde bedrag van € 40.000, want dat vinden wij voor een pilot best fors, ook gezien de achtergrond en de meegestuurde Q&A, waarvoor trouwens dank. Het CDA zou zich bij een pilot wel kunnen verplaatsen in de gedachte die Herman Tjeenk Willink ooit opschreef: groter denken, kleiner doen. Iets minder, zeker voor een pilot, zouden we dus niet heel gek vinden. Daarnaast is het CDA in algemene zin geen voorstander van dekking uit de algemene reserve; dat heb ik de heer Treffers ook via de mail laten weten.

We hadden het ook voorstelbaar geacht om de onderuitputting op het programma Stad en Bestuur hiervoor gedeeltelijk in te zetten. Daar zit namelijk ook de inzet voor de relatie tussen stad en bestuur in. Onze gedachte was dat dit daar goed bij past. Misschien kan de heer Treffers in zijn termijn ingaan op deze twee door mij geformuleerde lastigheden. Dan de motie over de stimulatiestimulans, ook van Volt. We snappen de strekking van de motie, maar het dictum is erg aan de strenge kant, want wie de Kamerbrief van demissionair minister Keijzer leest, ziet dat een deel van het budget bestemd is voor versterking van de ambtelijke capaciteit van gemeenten. Laat ik daar nou vorige week een heel betoog over hebben gehouden in de commissie. Het huidige dictum lijkt dat niet mogelijk te maken. Mijn vraag aan de heer Treffers zou dus zijn of hij bereid is om het dictum iets minder streng te maken, zodat dit in ieder geval wel mogelijk is. Ik hoop dat hij daar in zijn termijn op wil ingaan. Dan de motie over het raadsweekend. Mevrouw Kok heeft het uitgebreid toegelicht. Ik ben het eens met de collega's die al hebben aangegeven dat een deel van de motie ook in het fractievoorzittersoverleg is aangekaart, maar onze fractie vindt het eigenlijk nog veel belangrijker dat het eerstvolgende raadsweekend in de nieuwe raadsperiode is. We vinden het niet opportuun om over ons graf heen te regeren.

Het lijkt ons afdoende om het fractievoorzittersoverleg in de nieuwe samenstelling de observatie of aanmoediging mee te geven om oog te hebben voor het kostenaspect. Dan de motie van Onafhankelijk Delft over de kinderboerderij. Ik heb daar vorige week het een en ander over gezegd in mijn bijdrage. Ik vond het antwoord van wethouder Van Vliet steekhoudend en voldoende. Bovendien beperkt de motie van Onafhankelijk Delft over de kinderboerderij zich tot Tanthof en is zij daarmee contrair 54

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

met de motie die het CDA en de SP eerder indienden om juist beide kinderboerderijen te ondersteunen. We zullen de motie daarom niet steunen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Mijn naam staat vanavond maar onder één motie, maar dat is wel een hele lange. De motie Economie van de toekomst is uitstekend toegelicht door mevrouw Voogt. Ik zou bijna zeggen: als je de motie naar de TU stuurt, krijg je een doctorstitel voor een proefschrift, met zoveel voetnoten en zoveel overwegingen. Het is een heel goede motie, die we graag mee hebben ingediend. Ik wil in mijn bijdrage vooral een eerste reactie geven op enkele moties die toegelicht zijn en een aantal vragen aan het college stellen. Uit de interrupties bleek al een beetje dat er een aantal moties zijn die ik "Barry Stevens"-moties noem; dat moet ik misschien toelichten. Toen ik jong was, eind jaren tachtig, was de Soundmixshow op tv. Daar traden mensen op die heel goed konden zingen en die heel graag beroemd wilden worden. Barry Stevens was jurylid en zijn advies was altijd: "Vooral doorgaan". Eerlijk gezegd zitten hier moties bij die eigenlijk precies beschrijven wat het college toch al doet of van plan is en die niets méér zijn dan een steunbetuiging aan wat het college al doet. Wat ons betreft zijn die moties dus overbodig. O, hierop komt een interruptie; dat had ik niet verwacht.

De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik kan het niet laten: u zegt net uitgebreid dat uw naam staat onder één motie, die erg lang is. Ik zou zeggen: dat is een "Barry Stevens-motie". Waarom staat uw naam daar dan onder? De heer VALK (CDA): Een scherpe vraag, maar dat is nou net geen "Barry Stevensmotie", want die motie zegt dat er iets nieuws moet komen voor de huidige REV, die het einde van haar looptijd nadert. Daar roept de motie toe op. Ik zie het dus als een andere motie dan als een "vooral doorgaan"-motie. De heer VAN DER SLUIS (SP): Het is de normaalste zaak van de wereld dat we, als een beleidsplan afloopt, met een nieuw plan beginnen. Waarom is daar een motie voor nodig? De heer VALK (CDA): Ten eerste is het niet de normaalste zaak van de wereld dat er, als een motie uitgevoerd is, dan meteen een vervolgmotie komt die dat nog een keer doet. Dat weeg je per keer af. Ten tweede is deze motie heel goed, omdat er in de wereld de afgelopen tijd best wat is gebeurd. Er is geopolitiek heel veel gebeurd. In de Europese Commissie is heel veel gebeurd. Daar springt deze motie op in. Het gaat dus echt om een goede actualisatie van het beleid. En economie is natuurlijk wel iets heel belangrijks, wat gewoon niet af is. Ik ga toch even reageren op een aantal moties die wél "Barry Stevens-moties" zijn; ik denk dat die naam nog nooit zo vaak is gevallen als vanavond.

Allereerst de motie over het buitenzwembad. De vraag aan de wethouder is wat zij met deze motie anders gaat doen. Staat er iets in waarvan zij zegt dat zij dat echt niet van plan was, bijvoorbeeld het met de raad delen en bespreken van het onderzoek? Of is deze motie inderdaad wat overbodig? 55

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Dat geldt ook over de motie van onder andere D66 over de Retailvisie. Het dictum is al toegezegd. De wethouder is een beetje laat. De vraag aan de wethouder, waar ik van D66 geen antwoord op kreeg, is weer wat zij met deze motie anders gaat doen wat zij niet van plan was als de motie niet ingediend zou zijn. Is er iets waarvan ze zegt: daaraan heb ik echt nooit gedacht en daarmee was ik nog nooit bezig? De moties van Hart voor Delft over de Markt gaan wij niet steunen. Wij hebben altijd moeite met moties waar geen dekking voor is, ook als het onderzoeken betreft, zeker ook omdat deze moties zich echt beperken tot de Markt. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Hoe bedoelt u "geen dekking" als wij daarvoor de algemene reserve willen aanwenden? De heer VALK (CDA): Het gaat natuurlijk om de hoogte van het bedrag. Als er nou gestaan had dat zo'n fontein niet meer mag kosten dan 1 ton, kun je praten over de vraag of je het dat waard vindt of niet. Maar u heeft het over € 13,6 miljoen die over was. Dat zal niet voor die ene fontein bedoeld zijn, maar wij vinden zo'n hele blancochequemotie iets te makkelijk en ook geen goed dictum of opdracht. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik vind u niet consequent. Wij vragen om een onderzoek. Dat doen wij heel vaak. Dit is dus een gelegenheidsargument. De heer VALK (CDA): Nee, het is zeker geen gelegenheidsargument.

Er is geen dekking voor onderzoek en onderzoek moet je niet uit algemene reserves betalen. Maar ik heb ook het inhoudelijke argument dat de moties zich beperken tot de Markt. Ik heb een paar keer geïnterrumpeerd en gevraagd "waarom niet breder?", maar er werd gezegd dat de binnenstad heel belangrijk is. Dat de fontein op de Markt moet komen, vinden wij te smal. Die moties gaan wij dus niet steunen. Wij zijn wel positief over de motie over toegankelijkheid en bereikbaarheid van maatschappelijke voorzieningen en nog een heleboel meer, ook van Hart voor Delft. Dat sluit heel goed aan bij de parkeervisie die ook het CDA heeft, namelijk dat parkeerbeleid, waar dat mogelijk is, maatwerk moet zijn, zeker voor mensen die om wat reden dan ook een auto nodig hebben om de huisarts of een begrafenis te bezoeken. Hart voor Delft noemt een aantal heel terechte, mooie en goede voorbeelden. Wat het CDA betreft is er, als deze motie het gaat halen, ook aandacht voor mensen die op zondagochtend naar de kerk gaan, want wat zou het mooi zijn als mensen die echt een auto nodig hebben, op zondagochtend gratis of heel goedkoop in de buurt van hun kerk kunnen parkeren. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Enige tijd geleden diende Onafhankelijk Delft samen met D66 een motie in om te helpen bij het parkeren door mensen die een buurthuis bezochten. Wij hebben daar een oplegger over teruggekregen.

Wat vindt u ervan om daar eens over te gaan praten om daar invulling aan te geven en dat voor elkaar te krijgen? 56

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De heer VALK (CDA): Ja, dat lijkt mij een heel goed idee. Ik heb deze motie niet ingediend; het is niet mijn keuze geweest om de motie vandaag in te dienen, maar de keuze van Hart voor Delft. Maar goed, de motie ligt vanavond ter besluitvorming hier. Ik geef alleen aan dat we het eens zijn met de strekking. Ik was ook heel blij met de oplegger die er kwam, want die biedt inderdaad aanknopingspunten, precies vanuit dezelfde gedachte: mensen moeten mee kunnen doen aan de samenleving, of dat nou is door de huisarts, het buurthuis of de kerk te bezoeken. Mensen moeten hun huis uit en meedoen. Sommige mensen hebben daar nou eenmaal een auto voor nodig en hebben niet de middelen om € 4,50 per uur te betalen. We kunnen kijken wat we daarvoor kunnen betekenen. Maar goed, de motie ligt hier vanavond. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Het is natuurlijk wel zo dat die oplegger tot stand is gekomen door de motie van Onafhankelijk Delft en D66. De heer VALK (CDA): Zeker, alle credits daarvoor aan Onafhankelijk Delft en D66. Goed werk geleverd, maar vanavond ligt hier de motie van Hart voor Delft en daar reageer ik op. Die motie heeft een beetje dezelfde gedachtelijn. Maar nogmaals, goed werk van u. Tot slot de motie van de SP, de motie Maak van incidentele subsidie geen structurele bijdrage.

De motie is natuurlijk wat zwart-wit opgesteld en doet ook in de terminologie niet helemaal recht aan de waardering die je moet hebben voor alles wat daar gebeurt, maar met de strekking van de motie en de gedachte dat je subsidies niet eindeloos moet verlengen, kunnen wij natuurlijk een heel eind meegaan. Al in 2015 schreef ik de initiatiefnota Het kan nog slimmer, waarin we stelden dat subsidies aan de kenniseconomie een impulsfinanciering moeten zijn waarmee de gemeente een initiatief op gang helpt totdat het op eigen benen kan staan. Dat soort subsidies moeten geen waarderingssubsidies zijn die je geeft zolang je het een mooi initiatief vindt, want dan ontstaat subsidieverslaving, waarbij het initiatief denkt dat de gemeente toch wel met geld over de brug komt en dat het dus geen alternatieve financiering hoeft te zoeken. Ik lees deze motie dus zo dat de subsidie, in dit geval aan Planet B.io, niet automatisch verlengd moet worden. Dat lijkt ons na twee keer vier jaar geen onlogische gedachte.

De heer MARUF (D66): Wat ik ga zeggen heeft geen betrekking op STIP, Onafhankelijk Delft en de ChristenUnie, maar is puur gericht op de heer Valk, want hij plaatste kanttekeningen bij de motie van D66 over de Retailvisie: het wordt al toegezegd; wat heeft die motie dan voor zin? In het eerste dictum van de motie Bied toekomstperspectief aan sport in Delft staat "de visie op sport in Delft te actualiseren". Dat is eerder toegezegd door de wethouder. De heer Visser staat daaronder; niet u. Bent u zo principieel dat u vanavond verschillend gaat stemmen? De VOORZITTER: Dat is toch uitlokking. Wie van de heren gaat hierop reageren? De heer VALK (CDA): Omdat de heer Visser daaronder staat, geef ik via u het woord even aan de heer Visser. 57

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De VOORZITTER: Uitstekend; u spreekt gewoon met één mond. De heer VISSER (CDA): Volgens mij kan het heel kort. Ik denk dat de heer Gommers in zijn termijn heel uitgebreid heeft stilgestaan bij de nota. Die was juist niet toegezegd. Dat is ook de reden waarom die motie is ingediend. Nogmaals, voor ons is dat belangrijk, omdat dat onderlinge ontmoeting en meer gemeenschapszin stimuleert. Daar zijn wij als partij altijd voor. De heer MARUF (D66): Ik heb waardering voor hoe de heer Gommers en in dit geval de heer Visser dit hebben toegelicht. Toch vraag ik me af waarom de heer Valk hiervoor gaat stemmen, want die motie heeft eigenlijk dezelfde redenering als onze redenering in onze motie. Maar daar wil ik het bij laten. Het is helder. De heer VALK (CDA): In tien seconden een korte herhaling. Het gaat dus om de vraag wat er is toegezegd en wat niet is toegezegd. Die motie was dus niet toegezegd. Daarom steunen we die wel en ik zal daarbij inderdaad meestemmen. De VOORZITTER: Er is toch een verschil tussen die twee moties. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Wat de Partij van de Arbeid betreft ligt er nu een mooie, consistente Kadernota die weer de basis legt voor een mooi, goed jaar. De afgelopen jaren hebben we consistent aan de toekomst van Delft gewerkt met een mooi, duurzaam programma.

We zien ook dat het goed uitwerkt en dat Delft op een goede manier in staat is geweest om gelden van derden naar de stad toe te trekken. Wat dat betreft alle hulde voor het college. We zijn bij deze Kadernota ook heel blij met de Strategische Investeringsagenda, die een mooie doorkijk geeft naar de toekomst. Ook wat dat betreft hulde. Toch zijn er nog wat wensen. Ik begin met een kleine oude wens van de PvdA met een grote symbolische betekenis, namelijk om bij ons stadskantoor ook de Europese vlag standaard te gaan hijsen. Juist in deze roerige tijden zou het ons deugd doen als we de internationale verbondenheid van onze stad en de internationale samenwerking en verankering wat vorm zouden geven en daar een symbool van hebben. Juist op de plek van ons stadskantoor, waar ook vele reizigers in de stad komen, lijkt het ons niet meer dan normaal om de Europese vlag telkens zichtbaar te laten wapperen. Daarom onze motie voor een extra vlaggenmast, zodat in de context van de lokale vlaggen en de Europese vlag democratie goed zichtbaar is. Ik wil nog kort ingaan op een aantal andere moties van andere partijen. Daarna zou ik het woord graag willen doorgeven aan de heer Van der Steeg. Mevrouw VAN DER VLIST (ChristenUnie): We begrijpen de behoefte, zeker in deze tijd, om onze internationale verbondenheid te laten zien bij het stadhuis, maar we vragen ons ook iets af.

Dit wordt dan de vierde vlaggenmast. Misschien komt er nog een ander onderwerp waar we graag ook een ander symbool voor hebben. Wordt dat dan de vijfde vlaggenmast? We vinden dit wel lastig. Hoe kijkt u hiernaar? 58

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De heer HOMBERGEN (PvdA): Wij denken dat de vierde een mooie context vormt met de drie bestaande vlaggen. De vraag aan u is: als u de Europese vlag zou willen laten wapperen, welke vlag van de drie huidige vlaggen zou u dan weg willen laten? Dat zijn de Delftse vlag, de Nederlandse vlag en de Zuid-Hollandse vlag. De heer VAN DER SLUIS (SP): Misschien kan ik dan een suggestie doen: waarom laten we die van de Verenigde Naties niet zien? De heer HOMBERGEN (PvdA): Omdat juist de verbondenheid met de Europese democratische landen ons ter harte gaat en niet met alle landen, waarbij ook allerlei landen zitten die niet per se onze vrienden zijn. De heer VAN DER SLUIS (SP): Dat is de SP zeker niet met de PvdA eens. Volgens mij zijn alle landen verbonden, zijn alle mensen op deze wereld verbonden met elkaar en moeten wij solidair zijn met iedereen en geen landen uitsluiten. De Verenigde Naties zijn hét middel om dat voor elkaar te krijgen. De heer HOMBERGEN (PvdA): Alle hulde natuurlijk voor de Verenigde Naties, maar ik denk dat het heel goed is om het samenwerkingsverband van de Europese Unie ook in Delft goed zichtbaar te laten zijn. Een korte reflectie op een aantal andere moties, allereerst van de VVD en andere partijen over de Delftse economie van de toekomst. Dat is een werkstuk van drie kantjes dat eigenlijk veel meer aandacht behoeft. Dit is ook een beetje een vreemd moment.

We zijn heel benieuwd naar de reactie van het college, maar het doet ons deugd dat het rapport van Draghi een onderlegger is, met een veel grotere rol voor de overheid om de economie werkelijk te sturen; hulde daarvoor. Ook het onderzoek naar de reserves, voorgesteld door D66, is heel mooi, ook met het oog op de Strategische Investeringsagenda voor de toekomst. Dan de motie van Onafhankelijk Delft over de bescherming van inwoners tegen neppolitie en digitale oplichting. Dat is een heel belangrijk actueel punt. We zijn heel benieuwd naar de respons van het college op deze motie. De motie van Volt over de lerende aanpak voor de opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezingen is heel mooi. Ik heb begrepen dat het echt gaat om een focus op de gemeenteraadsverkiezingen. Daar zetten wij ons ook heel graag voor in. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Voorzitter. Zoals aangekondigd in de commissie heeft de PvdA nog twee kleine bescheiden wensen. Daarom twee bescheiden moties. De eerste gaat over communiceren in de openbare ruimte over de openbare ruimte. Die motie dienen we samen met GroenLinks in. Om ons heen zien we dit al gebeuren, bijvoorbeeld met een oproep bij de Nieuwe Tolbrug, ook het "Kippenbruggetje" genoemd, in Den Haag, waar passanten werd gevraagd wat zij de juiste alternatieven vonden voor de nieuwe brug; laagdrempelig en precies zoals wij 59

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

dat graag zien. Ook op andere plekken wordt hier al mee geëxperimenteerd. Wij vragen het college om hier ook in Delft kleinschalig en op een pragmatische manier mee te starten. Ook wij onderschrijven de hele bijdrage van mevrouw Wessels over inclusiviteit. We begrepen in de commissie al dat de wethouder het een leuk en sympathiek idee vond. We zijn dus benieuwd naar zijn reactie op onze motie. De tweede motie borduurt voort op het werk dat diverse partijen al in 2019 hebben verzet met betrekking tot de rookvrije generatie. Inmiddels zijn we een aantal jaren verder. Wij denken dat het tijd is voor de volgende stappen, want in tegenstelling tot de SP vinden wij de gezondheid van onze inwoners geen symboolpolitiek. De eerste stap die op ons afkomt, is het rookvrij maken van bushaltes. Om ons heen zijn diverse gemeenten daar al druk mee bezig, zoals Rotterdam, Voorne aan Zee en de geboortegemeente van mijn buurvrouw. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Onafhankelijk Delft vraagt zich af hoe we dit gaan handhaven. De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik heb deze discussie vaker gehad met coalitiepartijen. Dit is symboolpolitiek omdat er een veel groter probleem is dat we laten liggen op het gebied van de zorg voor onze bewoners.

Bent u het niet met me eens dat het geld veel beter besteed kan worden aan andere projecten op het gebied van de gezondheidszorg dan aan deze campagne? De heer VAN DER STEEG (PvdA): Om met mevrouw Timmermans te beginnen: het is een gedragscampagne. Dat staat duidelijk in de motie. U bent ook erg snel met uw interruptie. Meneer Van der Sluis, wij geloven wel degelijk in preventie. Wij denken dat dit daarvoor een goede stap is die ook past binnen ons beleid. De heer VALK (CDA): Het is natuurlijk een heel sympathiek idee, maar u zei dat het in andere gemeenten al wordt toegepast. Wordt daar ook minder gerookt dan in Delft? Oftewel: helpt dit? De heer VAN DER STEEG (PvdA): Ja. Daar wil ik graag op ingaan in de rest van mijn bijdrage. Zoals ik al zei, is dit iets wat op ons afkomt. Onze motie roept in de eerste plaats op om hiervoor budget te reserveren, zodat we hier ook in Delft gehoor aan kunnen geven. Het is belangrijk dat we dit goed doen, zoals ook blijkt uit onderzoek van bijvoorbeeld het Erasmus MC. Bij goede plaatsing is er wel degelijk sprake van vermindering van het aantal rokers bij een halte. Zeker een kwart van de rokers - zelfs iets meer - geeft aan dat de tegel als geheugensteuntje helpt. Voor wie wil: ik kan dit onderzoek ook delen. In de tweede plaats roept onze motie op om met andere partijen het gesprek aan te gaan.

Dat is helemaal in lijn met het eerdere initiatiefvoorstel. Nog dit kalenderjaar kunnen bijvoorbeeld kinderopvanglocaties gratis bebording met behulp van de GGD aanvragen. Het is dus goed om dit gesprek als stad nu te voeren. Ook ingangen van bijvoorbeeld het stadskantoor of de bibliotheek zijn wat ons betreft plekken waar het gesprek in ieder geval gevoerd zou moeten worden. Ook hopen we dat er met ondernemers wordt gesproken, want wie weet is het volgende beste terras van Zuid-Holland, het beste terras van 2026, in 60

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Delft in plaats van het rookvrije terras in 't Woudt bij Schipluiden. Graag horen we de reactie van het college op deze motie. De heer TREFFERS (Volt): Een hele sympathieke motie. Ik denk dat het goed is om na te denken over hoe uiteindelijk minder mensen gaan roken. Tegelijkertijd vraag ik me af of de € 30.000 die u graag hiervoor vrij wil maken, de effectiefste manier is om die € 30.000 te besteden om mensen te helpen om te stoppen met roken, al helemaal binnen de context dat het kwart van de mensen die rekening houden met dat tegeltje, waarschijnlijk tien meter verderop gaan staan roken. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Wij geloven heel erg in het goede voorbeeld. Als deze mensen inderdaad iets verder gaan staan roken, wordt er in ieder geval winst behaald op het punt van het meeroken. Wij denken dus gewoon dat dat winst is. De heer TREFFERS (Volt): Mijn vraag was niet of het winst is, want daar geloof ik echt in, maar of dit de beste manier is om die € 30.000 tegen roken te besteden. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Er zullen vast een heleboel goede manieren zijn. Ik heb een berekening gemaakt voor 163 haltes. De aanschafwaarde is € 7.261,65. Dat bedrag is dus lager, maar op advies en in overleg is het op dit moment hoger ingeschat. Het hoeft niet op, maar we kunnen het beter reserveren. De motie over de fontein vinden wij sympathiek.

Fun fact: met een foto van mij en mijn zoontje bij de fontein bij het station heb ik vorig jaar de interne fotowedstrijd op mijn werk gewonnen. We hebben echter wel zorgen, waarvan er al veel zijn benoemd, onder andere door het CDA. Ook de motie over langere openingstijden vinden we sympathiek, maar wordt dit niet al gedaan, ook een beetje uit de bijdrage? We hebben enkele suggesties gedaan en enkele vragen gesteld, maar ondanks de belofte van de heer Stoop in de commissie hebben wij daar helaas geen reactie op gekregen. De motie met betrekking tot waterpunten ligt erg in lijn met onze eerdere motie over dat onderwerp en hebben we daarom mee ingediend. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. Ik en Ukkie behandelen een aantal moties uit mijn of onze portefeuille. Eerst de motie over de "nuggers", een belangrijke doelgroep, waar veel potentieel in zit. Ik weerleg de bewering van het CDA: mijn fractie was wél vertegenwoordigd bij het bezoek aan het Werkse! Dat vinden we belangrijk en we waren ook zeker enthousiast. De VOORZITTER: U wordt allebei geïnterrumpeerd, zowel Ukkie als u. De heer VISSER (CDA): Ik heb zeker niet beweerd dat de Partij van de Arbeid er niet was. Ik gaf aan dat de ondertekenaars van de motie niet aanwezig waren.

61

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw JANSSEN (PvdA): Dat klopt. We hadden de avond daarvoor een lange vergadering. De oorzaak waarom dat niet ging, zit nu in mijn buik. Dat was even een dingetje; het was een beetje vroeg, ik had kort geslapen en was gewoon vermoeid. De groep "nuggers" is divers. Sommigen zijn tevreden met de huidige situatie. Die willen we ook zeker niet dwingen om te gaan werken. Dat hoeft helemaal niet. Als zij hun waarde bewijzen en hun waarde halen uit vrijwilligerswerk, is dat helemaal voldoende, maar er is ook een flinke groep mensen die de weg niet weten te vinden en die niet weten hoe ze meer zouden kunnen doen, terwijl ze dat wel zouden willen. Daarom vinden we expliciet aandacht besteden aan deze groep goed. Het is een kansrijke groep voor participatie. De motie over het toekomstperspectief voor sport steunen we van harte. Het toekomstperspectief voor nieuwe sporten en het bij de sportvisie betrekken van nieuwe sporten en sporten die aangeboden worden in de openbare ruimte, is heel kansrijk. Die motie gaan we dus zeker steunen. We vinden het zeker belangrijk om de stem van woningzoekenden te horen. Zeker als we ons realiseren dat het normaal gesproken met name de buurtbewoners zijn, moeten we ook aandacht geven aan de groepen die er komen te wonen. We zijn benieuwd naar de samenwerking met bestaande entiteiten en naar de reactie van de wethouder op dit initiatief.

De realisatie van betaalbare woningbouw vinden wij net als Volt erg belangrijk. We zijn benieuwd naar de reactie van het college: heeft deze motie daadwerkelijk meerwaarde voor het realiseren van betaalbare woningbouw? Aan de amv-motie is geen aandacht besteed; dat wil ik toch even doen. We schrokken van de motie; ik denk dat meer partijen ervan schrokken. We zijn het er inhoudelijk niet mee eens. We hoorden Hart voor Delft echter wel zeggen dat het niet per se tegen de opvang van asielzoekers is. Dat wil ik benadrukken, want daar ben ik heel blij mee. Wat de andere moties betreft zijn wij van mening dat zij mogelijk al uitgevoerd worden en daardoor mogelijk geen toegevoegde waarde hebben. Daarvoor wachten we de reactie van het college af. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Eén kleine aanvulling: wij respecteren de Spreidingswet zolang die geldt. Het is duidelijk dat de asielzoekers opgevangen willen worden. Mogelijk wordt de wet op termijn ingetrokken. Dan verandert onze mening waarschijnlijk. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Dank voor deze verheldering. Dat komt ook mooi in de notulen. Dat kunnen we meenemen. Door de fracties van de PvdA, Volt en GroenLinks wordt motie 6.2.20 (Hang de Europese vlag uit in Delft) ingediend: 62

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

"De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 3 juli 2025 ter bespreking van de Kadernota 2026, stelt vast dat: • • • • •

het plein voor het stadskantoor zowel de entree is naar het stadskantoor als ook een aankomstplein dat veel reizigers van en naar Delft zullen doorkruisen; er nu op dit plein een Delftse logovlag, Zuid-Hollandvlag en Nederlandse vlag in de drie vlaggenmasten voor het stadskantoor hangen; het internationale karakter van Delft daardoor op dit moment onvoldoende zichtbaar vertegenwoordigd is; andere steden in Nederland, waaronder Den Haag, Amsterdam en Maastricht, Delft voorgingen in het permanent uithangen van de Europese vlag; het vrijwel alle Europese landen standaardpraktijk is dat bij overheidsgebouwen naast de nationale en regionale vlag ook de Europese vlag wappert, van dorpshuizen tot stadhuizen van hoofdsteden. Hiermee geven overheden uitdrukking aan hun verbondenheid met Europese samenwerking en waarden;

heeft nagedacht over en houdt er rekening mee dat: • • • • • •

Delft een grote verbinding met én belang heeft bij de Europese (en internationale) gemeenschap; de aanwezigheid van o.a. de TU Delft, internationale bedrijven en toeristen uit heel Europa dit internationale karakter dagelijks onderstreept; steeds meer regeringen, politici en wereldleiders in deze tijd uitgaan van eigenbelang en 'eigen land eerst'; daarmee de internationale handel, solidariteit en samenwerking onder druk staan; het hijsen van de Europese vlag een krachtig en zichtbaar signaal is dat Delft zich uitspreekt vóór Europese samenwerking, democratie, vrede en solidariteit en tégen terugtrekkend nationalisme; Delft hiermee ook het goede voorbeeld geeft aan andere gemeenten die deze stap nog niet hebben gezet.

geeft het college opdracht om: • • •

de nodige stappen te ondernemen om een vierde vlaggenmast voor het stadskantoor te plaatsen; die vierde vlaggenmast in principe te bestemmen voor de Europese vlag; het daarvoor benodigde budget (ca. € 3.000,-) te vinden in de huidige begroting, bijvoorbeeld in het programma Stad en bestuur of de onderhoudskosten van het stadskantoor; 63

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

•

op deze wijze uit te dragen dat Delft zich actief en zichtbaar verbindt aan het Europese project van samenwerking, vooruitgang en vrede,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fractie van de PvdA wordt motie 6.2.21 (De volgende stappen richting een rookvrije generatie) ingediend: "De gemeenteraad van Delft in vergadering bijeen op 3 juli 2025 bij de bespreking van de Kadernota. We stellen vast dat: • • • • • • •

• •

de gemeenteraad in 2019 een initiatiefvoorstel Rookvrije Generatie heeft aangenomen, waarna de gemeente Delft werk heeft gemaakt van o.a. rookvrije speelplekken, sportplekken, scholen, etc.; er (desondanks) nog op veel andere plekken in de openbare ruimte gerookt wordt; dit gezien de negatieve gezondheidseffecten, ook voor niet-rokende omstanders, onwenselijk is, met name voor mensen met longziekten, zwangeren en kinderen; er allerlei plekken zijn waar deze doelgroepen ook (veel) komen, zoals bij het stadskantoor, kinderopvanglocaties, culturele locaties, terrassen en ov-haltes; ov-haltes plekken zijn waar allerlei groepen gedurende langere tijd wachten op bus of tram, en mensen daar hinder kunnen ondervinden van rook; uit onderzoek blijkt dat er op plekken met uitingen van Rookvrije Generatie een afname zichtbaar is in het aantal mensen dat rookt en dit ook geldt voor haltes; er steeds meer gemeenten en provincies zijn waar sprake is van rookvrije haltes en de verwachting is dat dit zeer binnenkort ook landelijk beleid zal worden en het wenselijk is om er in dat geval goed uitvoering aan te kunnen geven; de gemeente een directe rol heeft in de openbare ruimte, en een aanjagende functie bij ondernemers en andere partijen in de stad; de gemeente Delft op dit moment, in tegenstelling tot veel omliggende gemeenten, nog geen rookvrije gemeente is.

We hebben erover nagedacht en houden er rekening mee dat de GGD een Rookvrije Generatie ondersteunt met materiaal en advies, en dit de gemeente Delft kan helpen in het uitvoeren van het rookvrij maken van de gemeente. We zijn van mening dat: •

gedragsbeïnvloeding middels het geven van het goede voorbeeld een manier kan zijn om gedragsverandering te realiseren, in tegenstelling tot een verbod dat niet handhaafbaar is; 64

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

•

de gemeente Delft zelf het goede voorbeeld zou moeten geven, door een rookvrije omgeving voor bezoekers en werknemers te creëren.

We geven het college opdracht om: • • • • •

maximaal € 30.000 vrij te maken om communicatiemiddelen van de Rookvrije Generatie aan te schaffen en te plaatsen bij bus- en tramhaltes in Delft; Delft als gemeente onderdeel te maken van Rookvrije Generatie en dit ook in de communicatie in en rond gemeentelijke gebouwen zichtbaar te maken, bijvoorbeeld met een rookvrije zone rondom de ingang(en); te streven naar het verder doorvoeren van dit initiatief door in gesprek te gaan met andere partijen in de stad; hiervoor bij de begroting 2026 vanuit het programma sociale en gezonde stad en/of bereikbare stad een post op te nemen van waaruit de € 30.000,- is bekostigd; deze punten uiterlijk in Q1 2027 uitgevoerd te hebben,

en gaan over tot de orde van de dag. Toelichting: Roken is slecht voor de gezondheid, niet alleen voor de roker maar zeker ook voor de directe omgeving en zeker voor kwetsbare groepen, waaronder kinderen en mensen met een longaandoening. Een vermindering van het aantal rokers is daarom wenselijk. Dit is wat de campagne Rookvrije Generatie, een initiatief van de Hartstichting, het Longfonds en KWF, beoogt. Het is met nadruk een gedragscampagne; een rookverbod in de openbare ruimte is vanuit diverse praktische punten niet handhaafbaar. In 2019 heeft de gemeente het initiatiefvoorstel Delft naar een Rookvrije Generatie van CDA en D66 aangenomen. Inmiddels zijn we enkele jaren verder en is ook het denken rondom rookvrij verder veranderd en aangescherpt. Wij vinden het daarom wenselijk om de volgende stappen te zetten richting een Rookvrije Generatie. Met deze motie vragen we daarom om op in ieder geval bus- en tramhaltes, waarvan er 163 zijn in Delft, uiting te geven aan de gedragscampagne en daarvoor budget vrij te maken. Zo zijn we voorbereid op de waarschijnlijke verplichting van rookvrije haltes in de toekomst en zorgen we dat we ook écht invulling kunnen geven aan het onderwerp. Uit onderzoek van het Erasmus MC blijken tegels (en borden) een (klein) positief effect te hebben op vermindering van het aantal rokers op de halte.

Daarnaast vinden wij dat ten minste de gemeente zelf, in navolging van bijvoorbeeld Westland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Zoetermeer en Rotterdam, ook het goede voorbeeld zou moeten geven. Dat kan door (de directe omgeving van) het stadskantoor aan te sluiten bij de Rookvrije Generatie, bijvoorbeeld door het aanbrengen van een rookvrije zone rondom de ingang het stadskantoor. We hopen ook dat andere organisaties en bedrijven de campagne Rookvrije Generatie een warm hart toedragen. Als gemeente gaan we daar echter niet over. Wel vragen we het college om, in navolging van de eerdere gesprekken die zijn gevoerd in het kader van het initiatiefvoorstel en het gezondheidsakkoord, het onderwerp nu ook bespreekbaar te 65

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

maken bij andere partijen, zoals kinderopvanglocaties, horecaondernemers, culturele instellingen, etc., met daarin ook het verzoek of zij mee willen werken aan de campagne en zichtbaarheid van een Rookvrije Generatie. Met het aannemen van deze motie ondersteunt de raad eerdere besluiten op dit onderwerp, en ook al lopende activiteiten van bijvoorbeeld GGD Haaglanden. De GGD is nog steeds actief bezig met het toewerken naar een gezondere maatschappij waarin roken zo veel mogelijk ontmoedigd wordt." Door de fracties van de PvdA en GroenLinks wordt motie 6.2.22 (Communiceren in de openbare ruimte over de openbare ruimte) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 3 juli 2025 bij de bespreking van de Kadernota. We stellen vast dat: • •

• • •

in de openbare ruimte veel ontwikkelingen zijn die direct raken aan de leefomgeving van mensen; dit zowel nieuwe ontwikkelingen zijn (zoals mobiliteitsprojecten of vergroening van de stad) als zaken die raken aan het beheer en onderhoud van de stad (zoals het kappen en herplanten van bomen, het vernieuwen van speeltuinen, etc.); veel mensen niet op de hoogte zijn van deze ontwikkelingen en vaak worden verrast als er plotseling sprake is van een verandering; het oproepen om mee te doen in participatietrajecten nu veelal via het versturen van brieven gebeurt, maar je daarmee per definitie niet alle mogelijke personen met een belang bereikt; er in het land al mee wordt geëxperimenteerd, zoals het communiceren over te kappen bomen, maaibeleid, oproep op borden voor participatie over verkeersveiligheid Delftweg en varianten Nieuwe Tolbrug en over het vernieuwen van bijvoorbeeld speeltuinen.

We zijn van mening dat: • • • •

het communiceren via officiële kanalen minder bereik heeft dan communicatie in de openbare ruimte op de plek waar de verandering/ontwikkeling plaatsvindt; de Bouwapp een goede manier is van communiceren vanuit projecten, maar dat je ook passanten zou willen informeren over het bestaan van deze app via bijvoorbeeld een bord; veel mensen het prettig vinden om meegenomen te worden bij het wel en wee van de stad en daarover ook in zijn algemeenheid graag meedenken; in het kader van participatie het goed kan zijn om, naast het uitnodigen via (sociale) media, ook uitnodigen op de betreffende locatie(s) van meerwaarde kan zijn.

66

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

We geven het college opdracht om: • • •

te starten met pilots waarbij we op een pragmatische manier gaan communiceren over de openbare ruimte in de openbare ruimte, bij voorkeur over verschillende thema's; de lessen uit de pilots na een jaar beknopt te delen met de raad ter terugkoppeling; hierbij ook beknopt de (financiële) consequenties in beeld te brengen indien er voor wordt gekozen om de pilots te continueren,

en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Goedenavond, voorzitter. Onafhankelijk Delft vindt veiligheid in de stad heel belangrijk, niet alleen op straat maar ook achter de voordeur. Een heleboel mensen hebben de lelijke ervaring dat ze digitaal zijn opgelicht of door iemand die zich verkleed heeft als agent. Vandaar dat wij met een motie komen, omdat mensen daar een beetje hulp in moeten krijgen. Dit geldt vooral voor mensen die kwetsbaar zijn; het zijn veelal senioren die niet digitaal vaardig zijn. Die kunnen daardoor misschien niet opgelicht worden via internet, maar wel via de telefoon. Onafhankelijk Delft pleit dus voor een beetje hulp aan deze mensen. Dit zijn mensen die zich hun hele leven hebben ingezet voor de stad waar ze woonden of werkten. Wij vinden dat wij op deze manier iets voor hen terug kunnen doen. De heer JAFF (GroenLinks): Een van de vijf prioriteiten uit het Veiligheidsplan is toch cybercriminaliteit en de aanpak daarvan? We hebben dat dan toch al geprioriteerd? Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Als u ziet hoeveel mensen er nog opgelicht worden, ook door nepagenten die aan de deur komen, helpt dat blijkbaar te weinig, want heel veel mensen voelen zich niet geïnformeerd.

De mensen die ik gesproken heb op de Koningin Emmalaan en in de Professor Oudemansstraat, hebben nog nooit van een Veiligheidsplan of wat dan ook gehoord. Weet u hoe dat komt? Omdat de Stadskrant niet huis aan huis afgeleverd wordt. Als die mensen thuis zitten, krijgen zij dus nooit iets te horen, want ze zijn gewoon oud en hebben dus geen idee wat er allemaal speelt. Als er dan een agent voor de deur staat, hebben ze geen idee dat dat ook een nepagent kan zijn. We hebben ook de motie Hittestress. Voorkomen is beter dan genezen. Sommige mensen zijn erg hardleers en laten hun hond gewoon naast hun fiets lopen, terwijl het buiten bloedheet is. Vandaar de motie die wij indienen om op te roepen om dit op te nemen in de Nota Dierenwelzijn, die in het najaar komt, zoals ik heb begrepen van wethouder Van Vliet. Ik snap dat wij hiervoor geen bekeuringen kunnen uitdelen, maar we kunnen mensen die dit doen als er toevallig een handhaver voorbijkomt, daar natuurlijk wel op aanspreken. Wij hopen dat de wethouder het hiermee eens is. Dan de motie Buitenzwembad. Onafhankelijk Delft gaf bij de Kadernota al aan dat wij graag de stand van zaken willen weten inzake het haalbaarheidsonderzoek. Wij 67

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

kregen als antwoord dat er eerst een gebiedsvisie moet worden vastgesteld voordat wij daar überhaupt mee aan de gang kunnen gaan. Waarom hebben wij dat niet eerder gekregen? Dan waren wij hier niet mee gekomen. Eigenlijk voor straf dienen wij nu toch deze motie in, omdat we van de wethouder willen horen hoe of wat. Zoals eerder gezegd breekt Onafhankelijk Delft er al jaren een lans voor om te zorgen dat er, als er in een wijk gesnoeid wordt, met bladblazers wordt opgeruimd. Waarom wordt dit nu niet achter elkaar opgeruimd? Drie dagen later ligt het er nog. Er komt één windje en de hele zooi wordt verspreid over de hele straat. Waarom niet meteen een veegwagen erachteraan? Ik heb het nu een paar jaar gevraagd en daarom kom ik nu met een motie. We hebben ook een motie over de marktkramen. Ondernemers van de markt betalen precario voor een groot terras. Zij vinden het heel vervelend dat, als de warenmarkt opgezet moet worden, hun terras op woensdag om 17.30 uur weg moet. Soms zitten daar nog een heleboel mensen. Die mensen moeten dan ineens weg. Ze moeten dus van alles doen: inpassen en binnen gaan zitten, terwijl het buiten heel mooi weer is. Deze mensen hebben het zo moeilijk gehad in de coronatijd. Ze hebben nu door de hulp die ze hebben gekregen nog allemaal schulden die afbetaald moeten worden.

Als je een terras hebt van tien meter en woensdagavond vier meter moet opschuiven, scheelt jou dat heel veel geld. Dat is ook niet eenmalig; het is gewoon elke week. Wij willen echt een lans breken voor deze ondernemers: ga eens praten en overleggen met deze mensen van de markt die hierover gaan, zodat dit toch eens bewerkstelligd kan worden, want wij gaan hier niet over. Ik heb ook het berichtje gekregen dat de bewoners het misschien niet fijn vinden als het later wordt. Als je het twee uur later maakt, kan dat gewoon een verschil maken voor deze ondernemer. Vandaar dat ik de motie op deze manier indien. Ik krijg van alles ingefluisterd door mijn collega, omdat ik vandaag vergat drie moties in te dienen. Het is alsnog goed gekomen, maar daarom helpt ze me nu af en toe, want de vrouw die me naast mij zit, denkt dat ik af en toe een beetje "TikTok" ben. Dat ben ik zeker niet. De motie Kinderboerderij spreekt voor zichzelf. Ik heb al diverse commentaren gehoord. Wij vinden het heel belangrijk dat ze op deze fantastische plek ook een buitenruimte hebben, omdat zij dan ook andere activiteiten kunnen ontplooien, waardoor zij veel meer geld kunnen genereren. Als ik het had, dan gaf ik het ze, maar ik heb het helaas niet. Vandaar deze motie om toch eens te kijken hoe we dat kunnen aanpakken. Nu mag Lidewei Timmermans het woord. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter.

Ik kan moeilijk mijn eigen partij interrumperen, maar ik denk zeker niet dat mijn collega gek is. Ik zal de andere drie moties toelichten. De eerste motie vraagt om jongeren als zelfstandige doelgroep te erkennen in ons woonbeleid, omdat jongeren net als andere groepen, zoals starters of studenten, geconfronteerd worden met structurele problemen op de woningmarkt. En toch vallen ze tussen wal en schip. Benoem jongeren daarom als zelfstandige doelgroep en veranker dat in het beleid, zodat ook zij de privileges kunnen krijgen die andere groepen krijgen. 68

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Net als Onafhankelijk Delft vindt ook STIP het heel belangrijk om jongerenwoningen te realiseren, maar bij het actieplan vroegen jullie iets soortgelijks. Daarover heb ik toen ook contact gehad met mevrouw Gaal, want de woningcorporaties zijn op dit moment bezig voor de jongeren. Is Onafhankelijk Delft zich hiervan bewust en hoe verhoudt de motie zich daartoe? Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Bedankt voor de vraag. Ja, we zijn ons daarvan bewust, maar we denken dus ook dat er beleidsstukken zullen moeten worden aangepast. Daar roept de motie dus ook toe op om dit met terugwerkende kracht in lijn te brengen. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Ik vraag Onafhankelijk Delft toch of ze precies kunnen duiden waar dat dan zit, want volgens mij behandelen we jongeren ook als een speciale doelgroep binnen veel beleidsstukken die we hebben. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): In de motie wordt heel duidelijk uitgelegd hoe jongeren als term vaak tussen wal en schip vallen. Daar laat ik het bij. De tweede motie ziet op het sparen voor een toekomstbestendige centrale viering van oud en nieuw. De jaarwisseling is natuurlijk een moment van verbondenheid, maar met het aanstaande landelijke verbod op consumentenvuurwerk verandert de invulling van oud en nieuw.