Document · PDF

2109166 College van B en W - voortgangsrapportage Aanpak extremisme, polarisatie en radicalisering 2020

Commissie Economie, Financiën en Bestuur 2 september 2021, gemeente DelftBij agendapunt: Collegebrief uitkomsten, aanbevelingen en opvolging quickscan extreemrechts en rechts-extremisme (2125515) en collegebrief voortgangsrapportage Aanpak extremisme, polarisatie en radicalisering 2020 (2109166)31.150 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Afghaanse Vereniging Delft en Omstreken

Culturele Associatie van Afghaanse Vluchtelingen in Den Haag en Omstreken

Stichting Coördinatie raad Afghaanse vrouwen in Nederland

Organisaties met een Iraans oogmerk: -

Vereniging Overleg Iraanse Zelforganisaties

Ferdosi

ISAN

Organisaties met een Iraaks oogmerk: -

Iraakse Sociale en Culturele Vereniging Delft en omgeving

Organisatie gericht op activiteiten voor vrouwen: -

Stichting Joury Op basis van deskresearch en gesprekken met deze stichting is geconcludeerd dat deze organisatie geen deel uitmaakt van het islamitische krachtenveld in het onderzoeksgebied. Het is namelijk geen organisatie die zichzelf als een islamitische organisatie manifesteert in Delft door dit in haar doelstellingen te benoemen en/of activiteiten met een islamitisch oogmerk uit te voeren. Hoewel de vestiging van stichting Joury in Amsterdam wél islamitisch onderwijs aanbiedt en hiermee van deze doelstellingen af lijkt te wijken, streeft de vestiging in Delft sociale, culturele en/of maatschappelijke doelen na. Het feit dat voornamelijk islamitische vrouwen de organisatie bezoeken en er cultureel-religieus onderwijs (zie hoofdstuk 2 voor uitleg over deze vorm van onderwijs) wordt gegeven, betekent niet dat de stichting binnen het islamitische krachtenveld van Delft valt.34

Bijlage 5: Moskee Al Ansaar Delftenaren met een Marokkaanse migratieachtergrond hebben sinds 1987 een eigen gebedshuis. Moskee Al Ansaar is sinds 2009 (naar aanleiding van nieuwbouw35) gevestigd aan de Vulcanusweg 265A in Delft. De moskeegemeenschap bestaat uit 220 betalende leden.36Daarnaast komen er ook bezoekers die geen lid zijn van de moskee. Want iedere moslim mag gebruikmaken van de faciliteiten van de moskee, zolang hij zich houdt aan de richtlijnen van de moskeeorganisatie. De moskee is oorspronkelijk ontstaan voor bezoekers met een Marokkaanse migratieachtergrond, maar in de loop van de jaren komen er bezoekers met uiteenlopende migratieachtergronden: Syriërs, Irakezen, Somaliërs en Marokkanen. Ook studenten van de TU Delft. De aantrekkingskracht van deze moskee ligt voor een deel in de taal (Arabisch) die centraal staat tijdens de meeste religieuze activiteiten. Die is verbindend voor moslims die deze taal machtig zijn: het is een internationale religieuze taal. De moskee heeft een duidelijke orthodoxe signatuur. Het bestuur van de moskee houdt sterk vast aan deze signatuur: activiteiten die niet passen binnen de ideologische lijn van het moskeebestuur (vastgelegd in de statuten), mogen niet worden georganiseerd.

De respondenten vinden het belangrijk dat de moskee niet overgenomen wordt door salafisten: “Sommige personen die in het bestuur zitten zijn heel duidelijk anti-salafi”.37 Deze bestuursleden willen niet dat salafisten een actieve rol nemen in de moskee, laat staan in het moskeebestuur plaatsnemen. Zij hebben een negatieve houding ten opzichte van islamitische geleerden die door salafisten veelvuldig worden aangehaald. Zoals Ibn Taymiyyah en Mohammed Ibn Abdul Wahhab, de grondlegger van het hedendaagse salafisme. En zij houden ook zicht op de boeken die de moskee binnenkomen. Boeken met een salafistische insteek krijgen bijvoorbeeld het etiket ‘niet betrouwbaar’.38 Moskeebezoekers ervaren deze regels soms als scherp, maar de striktheid zorgt er tot nu toe wel voor dat salafisten geen voet aan de grond kunnen krijgen in de moskee.39 Ook de islamitische beweging Hizb Ut-Tahrir (HUT) wordt altijd tegengehouden als zij flyer-acties houden voor de ingang van de moskee.40 HUT is een organisatie die sterk antidemocratisch is,41 stemmen en deelnemen aan de politiek stellig afwijst42 en dit op een vreedzame maar activistische manier probeert voor elkaar te krijgen door flyers uit te delen en actief te zijn op sociale media.43 De beweging wil een door God geregeerde staat bewerkstelligen voor alle moslims.44 In Duitsland is de beweging verboden omdat het een extremistische groep zou zijn

die antisemitische propaganda op universiteiten heeft verspreid. De groep pleit bijvoorbeeld voor de vernietiging van Israël.45

Organisatiestructuur: -

Eigenaar en beheerder van het gebouw

Toezichthouder op inhoud activiteiten (maar organiseert zelf geen activiteiten)

In statuten is orthodox profiel verankerd

Stichting Al Ansaar

Delftse Islamitische Vereniging (DIV)

Marokkaanse Sociale Culturele Vereniging

Autonoom uitvoeringsorgaan voor religieuze

Delft (MSCVD)

activiteiten

Geeft uitvoering aan sociale culturele

Gebonden aan richtlijnen Stichting Al Ansaar

Orthodoxe signatuur

Geeft Arabisch onderwijs

Gevestigd in moskee-deel van het gebouw

Gevestigd in apart deel van het gebouw

activiteiten

Bestuur van Stichting Al Ansaar46 Naam: Maanaoui, Mhamed Outmany, Hassan Boudra, Mohammed El Idrissi, Ahmed Haddouch, Mohammed El Mourabit, Soufyan

Functie: Alg. bestuurslid Penningmeester Alg. bestuurslid Secretaris Vicevoorzitter

In functie sinds: 30-09-1993 08-06-2000 17-05-2015 09-12-2019 09-12-2019

Alg. bestuurslid

09-12-2019

Naam: Maanaoui, Abdelmonim Azarkan, Omar El Mourabit, Soufyan

Functie: Onbekend

In functie sinds: 23-05-2002

Penningmeester Voorzitter

21-03-2005 01-01-2018

Naam: Khamkhami, Abdelmalek Haddouch, Mohammed Azahriou, Omar Saghrioui, Baghdad

Functie: Penningmeester

In functie sinds: 05-06-2007

Secretaris

05-06-2007

Penningmeester Alg. bestuurslid

01-02-2016 20-01-2020

Bestuur van MSCVD47

Bestuur van DIV48

De moskee wordt gerund door Stichting Al Ansaar en de Delftse Islamitische Vereniging (DIV). In het bestuur van Stichting Al Ansaar zitten personen die hoger opgeleid zijn of bepaalde expertises hebben. Denk aan theologen, promovendi, een ingenieur, een directeur van een bedrijf en iemand met een financiële achtergrond. Stichting Al Ansaar is de beheerstichting van het moskeepand. Deze stichting bestaat sinds 2007.49 In 2007 is de moskee overgegaan van een vereniging naar een stichting, in een periode van nieuwbouwplannen. Men was toen bang dat het (nieuwbouw)geld op de bankrekening van de moskee in verkeerde handen (lees: salafisten) zou kunnen komen, via een bestuursovername. In deze periode waren er namelijk salafisten actief in Delft.50 Daarnaast is de DIV actief in de moskee. De DIV en de Marokkaanse Sociale Culturele Vereniging Delft (MSCVD) opereren over het algemeen zelfstandig van elkaar. De secretaris van DIV is ook vicevoorzitter van Stichting Al Ansaar. De DIV is verantwoordelijk voor de religieuze aangelegenheden in de moskee. Zoals de imam, de vrijdagpreken en de ramadanlezingen. Dit gebeurt onder toeziend oog van het moskeebestuur. Als de DIV bijvoorbeeld een salafistische imam zou voorstellen dan wordt die niet geaccepteerd door het moskeebestuur. Maar de DIV ziet zelf ook streng toe op de bewaking van de orthodoxe signatuur van de moskee.

Er is een commissie binnen de DIV (bestaande uit theologen) die predikers moet goedkeuren. Ze hebben in het verleden predikers geweigerd, onder wie twee politieksalafistische predikers. Ook heeft de commissie vaak negatief geadviseerd over toelating van buitenlandse predikers, zoals predikers die in de ramadanperiode uit Marokko en Egypte komen. Dit omdat deze predikers onbekend zijn met de Nederlandse context en de moskee daarom liever predikers wil van Nederlandse bodem.51 Ook kan niet uitgesloten worden dat buitenlandse predikers salafistische ideeën verspreiden, stellen respondenten. 52Daarom is het beleid van de moskee om over het algemeen geen buitenlandse predikers uit te nodigen.53 Deze commissie opereert breed en adviseert ook de MSCVD over docenten die Arabische les geven.54 De DIV heeft sinds 1995 dezelfde vrijwillige orthodoxe imam (maliki-wetschool, ash’arigeloofsleerschool). Hij geeft religieus onderwijs aan de mannen, verzorgt de vrijdagpreken en de tarawihgebeden (vrijwillige nachtgebeden in de ramadanperiode tussen het vijfde gebed van de vorige dag en het eerste gebed van de volgende dag). De imam preekt in het Arabisch en Berbers. De preken/lezingen worden door de jongeren in het Nederlands vertaald, nadat de imam klaar is met de preek/lezing.55 Tot slot is de vereniging MSCVD actief in het moskeepand.

De MSCVD, gerund door jongeren van de moskee, organiseert culturele en maatschappelijke activiteiten en verzorgt ook het niet-religieuze onderwijs. Dit cultureel-religieuze onderwijs omvat naast Arabische taallessen ook het aanleren van soera’s (hoofdstukken uit de koran) die nodig zijn tijdens het verrichten van de gebeden. De MSCVD verzorgt de activiteiten in een deel van het moskeepand waar een conferentiezaal, leslokalen, een ouderenontmoetingsruimte, een bibliotheek, een keuken en een jongerenruimte zijn gevestigd. Dit deel van het moskeepand is gescheiden van het religieuze gedeelte van het gebouw en heeft een eigen ingang.

Dynamiek rond recente bestuurswisseling In 2018 moest de voorzitter van het moskeebestuur stoppen om gezondheidsredenen. Er moest een nieuwe voorzitter komen (en ook nieuwe andere bestuursleden). Dit leidde tot onrust in de moskee. Er was een klein groepje moskeebezoekers, 15-20 personen, dat vond dat bestuursleden uit een specifieke regio van Marokko (Al Hoceima) moesten komen.56 De meerderheid van de moskeegemeenschap wilde juist de focus leggen op de capaciteiten van mensen, in plaats van te kiezen voor ‘vriendjes van’. Er werden twee bemiddelaars ingesteld die in 2019 beide facties op één lijn probeerden te krijgen. Uiteindelijk is consensus bereikt over het vormen van een nieuw moskeebestuur: op basis van kwaliteiten. In december 2019 is een nieuwe voorzitter gekozen en in de loop van 2019 waren al een aantal bestuursleden vervangen.57 Eind 2019 is de rust teruggekeerd, de kleine groep ‘oppositionele’ moskeebezoekers (met traditionele/volkse en orthodoxe oriëntaties) is nog altijd actief lid.58 Activiteiten Wekelijks worden lessen verzorgd aan diverse doelgroepen. Voor de jongeren zijn deze lessen in de Nederlandse taal. Kinderen en jongeren krijgen via de MSCVD cultureel-religieuze lessen, zoals les in de Arabische taal en basis-islamlessen.

Voor ‘oudere’ mannen en vrouwen (via de vrouwencommissie) organiseert de DIV religieus onderwijs, waarin men dieper inzoomt op de leerstellingen van de malikiwetschool en de ash’ari-geloofsleerschool. Vanuit de MSCVD worden ook andere activiteiten georganiseerd. Denk hierbij aan huiswerkbegeleiding, sportactiviteiten, vrouwenactiviteiten en mannenactiviteiten (bijvoorbeeld dammen, tv-kijken, barbecueën). Er vinden regelmatig rondleidingen plaats in de moskee voor niet-moslims. Er zijn ook informatie en voorlichtingsactiviteiten, bijvoorbeeld over het tegengaan van radicalisering of over sociale zekerheid, opvoeding, pensioenen, allerlei soorten ziektes en halalvoedsel. In het gebouw waar de MSCVD actief is hebben de jongeren een eigen recreatieruimte met computers. De jongeren kunnen ook tv-kijken en films kijken of op de PlayStation gamen. Daarnaast is er een recreatieruimte voor de oudere mannen waar zij in gesprek kunnen gaan met elkaar en waar zij aan de mannenactiviteiten kunnen deelnemen.59 Tot slot neemt de moskee elk jaar deel aan de Dag van de Dialoog en aan de Vredesloop. Samenwerkingen De moskee heeft contact met: -

Vereniging van Imams in Nederland (VIN) De imam van Al Ansaar is lid van de VIN.

Samenwerkingsverband Islamitische Organisaties Regio Haaglanden (SIORH) Een afvaardiging van de DIV sluit namens moskee Al Ansaar aan bij vergaderingen van SIORH. Al Ansaar neemt besluiten van SIORH over als het gaat over het aanbreken van de juiste tijden voor het gebed of de ramadanperiode.60 Verder is Al Ansaar vaak terughoudend en bemoeit zich niet met verklaringen, acties en stellingnames van SIORH over onderwerpen en organisaties buiten Delft. Al Ansaar focust zich vooral op de eigen gemeenschap in Delft en heeft geen behoefte om actief mee te draaien in regionale platformen als SIORH. SIORH is een samenwerkingsverband voor islamitische organisaties in de regio Haaglanden en

bestaat sinds 2015. SIORH treedt ook op als belangenbehartiger en vertegenwoordiger van de aangesloten organisaties.61 De religieuze commissie van SIORH (bestaande uit drie personen met een orthodoxe en één salafistische oriëntatie) geeft adviezen over allerhande politieke zaken. Een recent voorbeeld hiervan is de verklaring die SIORH naar buiten bracht over sluiting van de moskeeën in de regio Haaglanden vanwege de coronacrisis.62 Ook heeft SIORH zich kortgeleden zeer kritisch geuit over het parlementaire onderzoek POCOB.63 -

Moskee Sultan Ahmet Er zijn goede contacten met de Sultan Ahmet-moskee, maar het bestuur noemt dit geen samenwerking (voor bijvoorbeeld activiteiten). De voertaal in de Sultan Ahmet-moskee is Turks. De voertaal in de Al Ansaar-moskee is Berbers en Arabisch. Vanwege deze taalbarrière vinden er geen gezamenlijke religieuze activiteiten plaats.64

Strategisch Netwerk Radicalisering en Polarisatie (SNRP) De Al Ansaar-moskee is lid van dit netwerk, net als de Sultan Ahmet-moskee en Midnimo. Het SNRP is een lokaal netwerk van sleutelfiguren. Dit zijn sociaal betrokken individuen uit de stad met toegang tot brede en verschillende informele en formele netwerken.66 Politie, justitie, reclassering, onderwijs, GGZ, gemeente en jongerenwerk werken samen om snel signalen van radicalisering op te vangen en zodoende vroegtijdig actie te ondernemen.67

MSA Ibn Firnas Ibn Firnas huurt regelmatig een ruimte in de moskee voor activiteiten.68

Kuluarga Muslim Delft (KMD) KMD vraagt Al Ansaar regelmatig om advies over bijvoorbeeld predikers die KMD wil uitnodigen. Ook nemen leden van KMD deel aan activiteiten van Al Ansaar.69

In het verleden heeft de moskee via haar sociale en culturele vereniging, de MSCVD, deelgenomen aan de WMC (Werkgroep Migranten Communicatie Delft). Net als de Sultan Ahmet-moskee en Midnimo.70 Dit WMC was opgezet door de gemeente voor sociale en culturele migrantenorganisaties. Dit was geen religieus platform en moskeeën namen hierdoor officieel geen deel (wel via de aan hen verbonden sociale en culturele verenigingen). Het doel van de gemeente was om met elkaar te kunnen communiceren over problemen die leefden bij migrantenorganisaties. Er werd gesproken over jongeren, over scholing, stages, subsidies en de Wmo.71 Volgens de respondenten van deze moskee is de WMC door gemeentelijke bezuinigingen gestopt. Bezuinigingen waren volgens een geïnterviewde gemeentelijke professionals niet de enige reden voor het stoppen van de WMC, een gebrek aan commitment bij een aantal leden was één van de andere oorzaken hiervoor.72 Er is wel geprobeerd deze

samenwerking in stand te houden, ook zonder de gemeentelijke subsidies, maar dit is op niets uitgelopen. De respondenten van de Al Ansaar-moskee geven aan dat zij behoefte hebben aan een nieuw platform, waar zij als religieuze organisatie wel bij kunnen aansluiten. Zodat ze met de gemeente kunnen communiceren over sociaal-maatschappelijke thema’s. Het bestaande Platform Delftse Bruggen is hiervoor niet toereikend, gezien het laagdrempelige karakter ervan (zie ook het kopje ‘samenwerkingen’).73 Ook hun lidmaatschap van SNRP is niet toereikend, omdat in dit netwerk voornamelijk op veiligheidsonderwerpen wordt samengewerkt. Factoren en ontwikkeling van invloed op de organisatie De respondenten van de moskee vinden dat de moskee geen plek is om te discussiëren over politieke gebeurtenissen. In de praktijk hebben leden wel behoefte aan contact als er in de wereld een ‘antiislamactie’ heeft plaatsgevonden. Na de aanslag op twee moskeeën in Nieuw-Zeeland (vorig jaar) en een aantal anonieme dreigbrieven (waarvan meestal aangifte is gedaan) was er onder de leden van de moskeegemeenschap angst.74 In samenwerking met de politie en gemeente heeft de moskee veiligheidsmaatregelen genomen om deze angst te verminderen. Binnen de moskee zou het gevoel heersen dat er in Nederland met een dubbele maat wordt gemeten. De respondenten noemen de recente aanslag in het Duitse Hanau als voorbeeld.

Dit zou wel degelijk een terroristische aanslag op moslims zijn geweest. Ook het recente onderzoek van de Parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen (POCOB) wordt door de bestuursleden aangehaald om aan te geven dat er een gevoel heerst dat moslims worden ‘gepest’ door politiek Den Haag.75 Salafistische invloeden zijn niet van invloed op de gang van zaken in de moskee. De respondenten stellen dat Stichting Al Ansaar de orthodoxe signatuur van de moskee strikt bewaakt. Ze zijn wel op de hoogte dat er in Delft salafisten rondlopen, maar die krijgen geen ruimte in de moskee. Salafisten mogen er alleen bidden. Deze salafistische individuen staan vooral in contact met moskeeën in Den Haag en Rotterdam, volgens de bestuursleden. Het is echter onduidelijk welke moskeeën dit precies zijn.76 De respondenten definiëren salafisme als tegenovergestelde van orthodoxie. Dit behelst geen verdergaand onderscheid in typen salafisten (staatsgezinde, politieke of gewelddadige salafisten).

Bijlage 6: Moskee Sultan Ahmet De Sultan Ahmet-moskee is de eerste officiële moskee in Delft. De moskee dateert uit 1995 en is in 2007 uitgebreid na een verbouwing door de leden van de moskee.77 De moskee is gevestigd aan de Duke Ellingtonstraat 201 in Delft. De moskee wordt bezocht door mensen met diverse (migratie)achtergronden. Ook mensen die betrokken zijn bij andere regionale en lokale Turkse islamitische bewegingen zoals Milli Görüş78 en SIC79. Er zijn ongeveer 350 gezinnen betrokken bij de moskee, dit zijn ongeveer 1500 leden.80 Er is een duidelijke orthodox signatuur aanwezig in de moskee. Er worden alleen religieuze activiteiten vanuit deze stroming georganiseerd. Politieke bewegingen en salafisten krijgen daardoor geen ruimte in de Sultan Ahmet-moskee. Het bestuur zegt niemand uit te sluiten en open te staan voor iedereen, zolang er geen politieke invloed of andere religieuze invloeden meekomen.81 Relatie Diyanet – Turkije De Sultan Ahmet-moskee is onderdeel van de Islamitische Stichting Nederland, de Nederlandse afdeling van het Turkse Diyanet. Diyanet valt onder het Directoraat van Godsdienstzaken in Ankara, waarvoor de Turkse premier verantwoordelijk is. Zie afbeelding 2 voor een visuele weergave van de organisatiestructuur.

Diyanet houdt zich bezig met religieuze aangelegenheden in de Turkse republiek en is verantwoordelijk voor duizenden moskeeën in binnen- en buitenland. In Nederland zijn dat 147 moskeeën.82 In de praktijk betekent dit dat de Diyanet vanuit Ankara voor die moskeeën de aanstelling en bezoldiging van imams regelt, de inhoud van de vrijdagpreek in alle aangesloten moskeeën hetzelfde is en er in de optiek van Diyanet competente moskeebesturen zijn aangesteld. Deze hiërarchische lijn is ook terug te zien in de Delftse Sultan Ahmet-moskee. Afvaardigingen van het moskeebestuur van Sultan Ahmet nemen bijvoorbeeld deel aan de vergaderingen van de landelijke ISNorganisatie in Den Haag.83 De ISN-organisatie in Den Haag houdt toezicht op de kwaliteit van het religieuze onderwijs in de ISN-moskeeën. Hierover zegt de landelijke organisatie nog het volgende: ”De imams zijn verplicht om een academisch opleiding te volgen voordat ze worden aangesteld. Het religieus onderwijs is breed, de ISN richt zich op het ontwikkelen van lesmateriaal, methoden en gedragscodes, het publiceren van educatieve programma’s, boeken en informatiefolders en het aanbieden van godsdienstonderwijs op bijzondere, openbare en islamitische basisscholen.” 84 Diyanet (Ankara, Turkije) Islamitische Stichting Nederland (ISN, NL) Sultan Ahmet Delft (ISN, Delft) AFBEELDING 2: Organisatiestructuur Diyanet

Organisatiestructuur Aan de moskee zijn verschillende organisaties verbonden, zie de onderstaande tabellen.

1 2 3

Naam organisatie: Stichting ISN Delft

Rechtsvorm: Stichting

Turkse Sociale Culturele Vereniging Delft (MSCVD) Jongerenvereniging

Vereniging

Verantwoordelijkheden: Beheert het pand, de moskee-eigendommen en gaat over de religieuze aangelegenheden. Organiseert culturele en maatschappelijke activiteiten.

Vereniging

Organiseert activiteiten voor jongeren.

Bestuur Stichting ISN Delft85 Naam: Medet, Ahmet Karadirek, Hasan Koçak, Hasan

Functie: Voorzitter Secretaris Penningmeester

In functie sinds: 30-04-2019 30-04-2019 30-04-2019

Naam: Öztürk, Ozan Yasin Günes, Ahmet Karadirek, Hasan Güngör, Eyüp

Functie: Penningmeester Secretaris Voorzitter Alg. bestuurslid

In functie sinds: 30-04-2019 30-04-2019 10-07-2019 22-07-2019

Bestuur TSCVD86

Als we spreken over het moskeebestuur van de Sultan Ahmet-moskee dan gaat het over stichting ISN Delft. Stichting ISN Delft is een beheerstichting en is de eigenaar van het gebouw. De stichting gaat ook over de religieuze aangelegenheden. Daarnaast is er de Turkse Sociale Culturele Vereniging Delft (TSCVD). Deze is belast met het organiseren van de sociale culturele activiteiten. Intern worden de besturen van beide organisaties (de stichting en de vereniging) als één bestuur gezien. Naar de buitenwereld worden ze wel gepresenteerd als twee aparte organisaties en besturen.87 Ook is er nog een actieve jongerenvereniging die allerlei activiteiten organiseert voor de jongeren in de moskee. Denk aan sportactiviteiten, filmavonden, bezoekjes aan jongerenverenigingen van andere ISN-moskeeën en lezingen. Vorig jaar gaven bijvoorbeeld Bunyamin Yildiz (imam van de Rotterdamse Mevlana moskee (ISN))88 en Ugur Demirci (imam van de Rotterdamse Birlik moskee (Milli Görüş), maar kwam hier op persoonlijke titel spreken)89 lezingen.90 Ze hebben een eigen ruimte in het pand waar ze deze activiteiten kunnen ontplooien. Activiteiten Wekelijks worden lessen verzorgd aan diverse doelgroepen. Voor de jongeren vinden de lessen doorgaans plaats in de Nederlandse taal. De imam speelt hierin een grote rol.

Daarnaast zijn er ongeveer tien docenten die allen gecertificeerd zijn door het hoofdkantoor van Diyanet te Den Haag. Het cultureelreligieuze onderwijs wordt verzorgd door de stichting en gedoceerd aan kinderen in de leeftijd van 4 tot 7 en van 7 tot 15 jaar en aan vrouwen. Dit cultureel-religieuze onderwijs bevat lessen in de Arabische taal,

koranlessen en basis-islamlessen, waarbij de nadruk gelegd wordt op het aanleren van de basishandelingenleer vanuit de hanafi-wetschool. De boekjes die gebuikt worden om Arabisch te leren zijn de boekjes van Diyanet. Voor de Turkse taallessen wordt er gebruikgemaakt van het lesmateriaal van Yunus Emre Instituut, een openbare stichting die is opgericht met het doel Turkije, de Turkse taal, geschiedenis, cultuur en kunst te bevorderen.91 Het religieuze onderwijs is bestemd voor de ‘oudere’ mannen en vrouwen (via de vrouwencommissie) in de moskee en zoomt dieper in op de orthodoxie in het algemeen en de hanafitische wetschool. Naast deze lessen worden door de TSCVD Turkse lessen en Nederlandse taallessen voor zowel mannen als vrouwen gegeven. Hierbij staan de Nederlandse taal én burgerschap centraal: leren over de Nederlandse waarden en normen en ontdekken hoe men actief kan zijn in de Nederlandse samenleving. Binnen de moskee wordt actief aangestuurd op deelname aan de Nederlandse samenleving en transparantie naar de buitenwereld.92 De moskee wil niet alleen gebeden verzorgen, maar ook een actieve speler zijn in de Delftse samenleving.

Zo zouden er niet-moslims naar de moskee komen om boodschappen te doen (in het moskeewinkeltje), om een bezoekje te brengen aan de kapper, om langs de kleermaker te gaan of om er wat te eten of te drinken.93 In de ramadanperiode worden ook dagelijkse avondmaaltijden verzorgd voor ‘de minder bedeelden in Delft’.94 Er zijn regelmatig rondleidingen in de moskee voor niet-moslims. En er worden soms ook informatieavonden georganiseerd over het tegengaan van radicalisering.95 Ook de TSCVD organiseert activiteiten voor jong en oud. Dit zijn bijvoorbeeld sportactiviteiten, culturele activiteiten, reizen, open dagen en vrouwenactiviteiten. In het deel van het gebouw waar de TSCVD actief is, hebben de jongeren een eigen ruimte. Daarnaast is er een recreatieruimte voor de oudere mannen waar zij in gesprek kunnen gaan met elkaar en waar zij aan activiteiten kunnen deelnemen. Samenwerkingen De moskee heeft contact met: -

Andere Nederlandse Diyanet/ISN moskeeën.

Moskee Al Ansaar Er zijn goede contacten met de Al Ansaar-moskee maar ze organiseren geen gezamenlijke activiteiten.96

Platform Delftse Bruggen (eerst: Het Platform Levensbeschouwing en Religie Delft) In samenwerking met dit platform zijn verschillende activiteiten in de moskee georganiseerd. Ook wordt er jaarlijks deelgenomen aan de Dag van de Dialoog en de Vredesloop.97 Dit platform brengt mensen met verschillende religies bij elkaar (ook humanisten en atheïsten zijn welkom). Zij kunnen zo op een laagdrempelige manier met elkaar in gesprek om met elkaars religie kennis te maken. Op deze manier wil men meer betrokkenheid creëren tussen verschillende lokaal gemanifesteerde levensbeschouwingen en drempels wegnemen.98

Strategisch Netwerk Radicalisering en Polarisatie (SNRP) De Sultan Ahmet-moskee is lid van dit netwerk, net als de Al Ansaar-moskee en Midnimo. Het

SNRP is een lokaal netwerk van sleutelfiguren. Dit zijn sociaal betrokken individuen uit de stad met toegang tot brede en verschillende informele en formele netwerken.99 Politie, justitie, reclassering, onderwijs, GGZ, gemeente en jongerenwerk werken samen om snel signalen van radicalisering op te vangen en zodoende vroegtijdig actie te ondernemen.100 -

Vereniging Midnimo De moskee stelt op de woensdagmiddagen een ruimte beschikbaar voor Midnimo, zodat de vereniging hier lessen kan geven aan de kinderen van hun leden. Deze vereniging heeft namelijk niet voldoende ruimte in het buurthuis De Vleugel, waar ze normaal gesproken activiteiten organiseert. De activiteiten van deze vereniging in de Sultan Ahmet-moskee vinden plaats onder toezicht van de moskee.101

Net als de Al Ansaar-moskee werkte de Sultan Ahmet-moskee (via haar sociale culturele vereniging de TSCVD) samen in de WMC (Werkgroep Migranten Communicatie Delft). Dit is volgens respondenten van deze moskee door gemeentelijke bezuinigingen gestopt, maar de bestuurders van de moskee zouden in de toekomst graag willen deelnemen aan een nieuw, vergelijkbaar platform. Zodat ze met de gemeente kunnen communiceren over sociaal-maatschappelijke thema’s.102 Het bestaande Platform Delftse Bruggen is hiervoor niet toereikend, gezien het laagdrempelige karakter ervan (zie ook het kopje ‘samenwerkingen’).103 Ook hun lidmaatschap van SNRP is niet toereikend, omdat in dit netwerk voornamelijk op veiligheidsonderwerpen wordt samengewerkt. Factoren en ontwikkeling van invloed op de organisatie Het bestuur van de moskee probeert discussies over politieke onderwerpen in de moskee te vermijden. Toch spreken leden onderling wel met elkaar over internationale, nationale en regionale/lokale gebeurtenissen. Maar de respondenten geven aan dat hierdoor geen wrijving ontstaat binnen de gemeenschap.104 Politieke gebeurtenissen waar Turkije en de Turkse president Erdogan bij betrokken zijn, worden besproken onder leden van de moskee. De respondenten geven aan dat het Turkse militaire ingrijpen in Syrië bijvoorbeeld een gespreksonderwerp is, maar iedereen volgt hierin de lijn van de Turkse regering.

Het bewaken van de veiligheid aan de Turkse grens is noodzakelijk, stellen de respondenten.105 Hoewel er Turkse en Koerdische bezoekers naar de moskee komen (en er personen met een Koerdische achtergrond in het moskeebestuur zitten) is het conflict tussen Turken en Koerden geen gespreksonderwerp binnen de moskee.106 Een ander onderwerp waarover gesproken wordt, is de stellingname van de Nederlandse regering in de discussies over wat de Armeense genocide wordt genoemd.107 Binnen de moskee is het onderwerp Gülen geen gespreksonderwerp meer, stellen de respondenten. Voorheen waren er volgens deze respondenten goede contacten met de Gülenbeweging en hielp men elkaar, bijvoorbeeld met ondersteuning van leerlingen die hun Cito-toetsen maakten. Tegenwoordig durft niemand meer openlijk te zeggen dat hij of zij lid is van de Gülenbeweging, aangezien het in Turkije aangemerkt is als terroristisch. Hierdoor is het ook geen gespreksonderwerp meer.108 Ook heerst er volgens de respondenten eenzelfde gevoel van angst als bij de leden van de Al Ansaarmoskee. Dit komt door internationale, nationale en lokale/regionale gebeurtenissen. Gebeurtenissen die door de bestuursleden zijn genoemd, zijn: de recente aanslag in het Duitse Hanau vanuit een rechts-

extremistisch motief, het recente onderzoek van de Parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen (POCOB), de aanslag op twee moskeeën in Nieuw-Zeeland, de geregelde bedreigingen richting de moskee via de post (waar meestal aangifte van wordt gedaan bij de politie),109 de bekladde moskeemuren (september 2015)110 en de varkenskop die in het verleden (2012) eens voor de deur van de moskee is gelegd.111 Naar de aanslag in Nieuw-Zeeland zijn de veiligheidsmaatregelen aangescherpt om de angst onder moskeebezoekers weg te nemen, in overleg met de gemeente en politie. Respondenten geven aan dat het contact met de gemeente en politie op lokaal/regionaal niveau goed verloopt, bijvoorbeeld als het gaat om veiligheidsmaatregelen. Maar het kan volgens hen nog beter door mét de Turkse gemeenschap in Delft te praten in plaats van óver de gemeenschap. Salafistische invloeden zijn niet van invloed op de gang van zaken in de moskee, net zoals bij de Al Ansaar-moskee. De respondenten weten dat er in de moskee salafisten komen bidden (en dat ze rondhangen bij een winkelcentrum in Delft), maar er wordt actief beleid gevoerd om hen verder geen ruimte te geven. Wel zijn er zorgen over mensen die spontaan proberen geld in te zamelen en over een paar salafistische individuen.

Deze zorgen worden gedeeld met de politie.112 De respondenten definiëren salafisme als tegenovergestelde van orthodoxie. Dit behelst geen verdergaand onderscheid in typen salafisten (staatsgezinde, politieke of gewelddadige salafisten). Het beleid van de moskee is erop gericht dat bezoekers/leden zelf geen activiteiten mogen organiseren buiten de georganiseerde activiteiten van de organisatie om. Volgens de respondenten worden er regelmatig bijeenkomsten georganiseerd waarin het onderwerp radicalisering belicht wordt, soms in samenwerking met de gemeente. Deze bijeenkomsten zijn voor de jongeren en ouders. Ouders krijgen handvatten hoe ze de weerbaarheid van hun kinderen kunnen vergroten.113 De respondenten stellen dat de moskee kennis heeft van radicalisering, maar dat het nog onvoldoende signalen van radicalisering kan onderkennen.114

Bijlage 7: Stichting Islamitisch Centrum Delft De Stichting Islamitisch Centrum (SIC) is gevestigd aan de Willemstraat 19-21 in Delft en valt onder de Turkse Suleymanci-beweging. Dit is een islamitische organisatie die is geïnspireerd op de mystieke soefistroming binnen de islam. De organisatie volgt de hanafitische wetschool bij praktische handelingen. Hierdoor heeft de organisatie een orthodoxe signatuur. De Delftse Suleymanci-afdeling bestaat uit ongeveer veertig gezinnen. Zij vormen een kleine teruggetrokken gemeenschap met hechte familiebanden. Ze houden zich enkel bezig met onderwijs en het vrijdaggebed. Relatie SIC Delft – SICN SIC Delft is verbonden aan de landelijke organisatie Stichting Islamitisch Centrum Nederland (SICN). De SICN werd in 1972 opgericht door Abdulwahid van Bommel.115 In 2014 telde SICN 48 aangesloten lokale organisaties.116 De aanhangers van de SICN heten ook wel süleymancilar, naar de in 1959 overleden godsdienstleraar Süleyman Hilmi Tunahan. Zij vormen een belangrijke minderheid onder de Turkse moslims.117 De SICN draagt een conservatieve levensstijl uit die is gebaseerd op de soennitische stroming van de islam, richt zich op religieuze vorming, houdt zich verre van politieke activiteiten en heeft ook geen expliciete agenda op het gebied van Turkse identiteit.118 Aan de Suleymanci-organisaties zijn moskeeën, internaten en koranscholen verbonden.

Imams worden intern opgeleid en krijgen loopbaanbegeleiding aangeboden door de organisaties.119 In Nederland onderhoudt SICN sterke banden met Suleymanci-organisaties in Duitsland en Turkije.120 Activiteiten De activiteiten van de stichting in Delft bestaan uit het verzorgen van religieus onderwijs (koranmemorisatie, koranrecitatie, Arabische taallessen om de koran te kunnen begrijpen, plichtenleer, hadith en exegese van de koran) en opvoeding volgens de leer en de praktijken van het soefisme. Drie groepen krijgen onderwijs. De eerste groep is in de leeftijd van groep 4 tot groep 8. Zij krijgen bijles, religieuze opvoeding volgens de naqshabandi-leer (het aanleren van gebruiken en principes volgens de naqshabandi-leer van het soefisme) en veel ruimte om te spelen. Dan is er een groep middelbare scholieren, die naast het bovenstaande ook huiswerkbegeleiding krijgt. Tot slot is er nog een adolescentengroep. Deze groep is grotendeels geschoold binnen de beweging en geeft daar ook weer les in aan de jongerengroepen. Zij zijn vooral ondersteuning van de imam en het bestuur bij het organiseren van activiteiten.121 Vrouwen zijn ook actief binnen de organisatie als docent of bij de ontwikkeling van andere activiteiten. Het is onduidelijk gebleven in dit onderzoek of aan de SIC-organisatie in Delft een internaat verbonden is.

Voorheen werden ook andere activiteiten georganiseerd voor jongeren. Deze activiteiten vonden op verschillende locaties plaats, afhankelijk van het soort activiteit. Dit gebeurde via de organisatie Briljant en onder toeziend oog van het bestuur van SIC Delft. Het waren activiteiten als bowlen en zwemmen. Deze activiteiten zijn vorig jaar stil komen te liggen. Eén van de redenen die de respondent hiervoor geeft is dat er te weinig personen waren die wilden deelnemen aan deze activiteiten.122 Daarnaast wordt er elk half jaar door SIC Delft een activiteit georganiseerd in het Popta-park met een markt en een barbecue,

die open is voor een breed publiek.123 Het is echter onduidelijk gebleven wat deze activiteit precies inhoudt. Radicalisering De teruggetrokken houding en de kleine omvang van de Delftse Suleymanci-gemeenschap in combinatie met onderlinge familiebanden zorgen ervoor dat radicalisering in de richting van islamitisch extremisme geen ruimte krijgt, stelt de respondent van SIC Delft.124 Signalen van radicalisering zouden snel opgepikt worden in zo’n kleine gemeenschap. De respondent noemt het voorbeeld van het dragen van een baard: “De leerstellingen van de Suleymanci-beweging nemen expliciet stelling tegen het dragen van een baard, terwijl salafistische invloeden juist het dragen van een baard bevorderen. Dwalende leden van de beweging zijn zo snel te herkennen.”125 Volgens de respondent heeft de Suleymanci-beweging geen ervaring met radicalisering binnen eigen gelederen.126 Wat volgens hem ook meespeelt is dat de Suleymanci-beweging zich geheel los beweegt van de rest van de islamitische infrastructuur. Andere organisaties weten de Suleymanci-organisatie (in Delft) niet te vinden.127 Ook zijn ze veel minder zichtbaar op sociale media waardoor ze minder doelwit zijn voor publieke discussies met extremisten. De respondent heeft zelf wel kennis over en ervaring met radicalisering.

Bij zijn vorige werkzaamheden in Rotterdam en Den Haag werden de lokale Suleymanci-gemeenschappen betrokken bij informatieavonden over radicalisering, via de gemeente. Hij kreeg les van adviseurs van de gemeente over radicalisering.128 Samenwerkingen De organisatie is verbonden aan de landelijke Suleymanci-organisatie, maar hoe die samenwerking in de praktijk vorm krijgt is onduidelijk gebleven in dit onderzoek. Volgens de respondent van SIC Delft staat de organisatie beperkt in contact met andere moskeeën in de stad. Er vindt geen uitwisseling plaats van activiteiten. De respondent is wel één keer (bij aantreden van de respondent) op bezoek geweest bij de twee andere moskeeën in Delft, maar hier is weinig contact uit voortgekomen.129 Wel zou er in het verleden meer contact zijn geweest met de Sultan Ahmet-moskee, maar dat is door onduidelijke redenen gestopt. Factoren en ontwikkeling van invloed op de organisatie De organisatie focust zich op de eigen lokale gemeenschap, waardoor internationale en nationale gebeurtenissen weinig tot geen impact hebben op de activiteiten en geloofsbeleving van de lokale gemeenschap. Volgens de respondent zijn er intern duidelijke regels. Zo leren de leden dat de organisatie niet de plek is om politieke en wereldse zaken te bespreken.

Als dergelijke zaken worden besproken, sturen de imam en andere betrokkenen de gesprekken naar andere onderwerpen.130 De respondent zou in de toekomst graag meer in contact willen treden met andere Delftenaren, maar dit is volgens hem nu niet mogelijk omdat het huidige pand niet geschikt is om activiteiten in samenwerking met externen te organiseren. Er is een wens om het huidige pand aan te passen of om op een andere plek een pand te vinden, omdat de achterban niet woont in het deel van Delft waar de organisatie nu gevestigd is. De financiële middelen zijn hiervoor niet toereikend.131 Ook zijn er geen contacten met de

gemeente Delft. Dit zou de respondent wel graag willen. Hij geeft in het gesprek zelfs zijn e-mailadres aan de onderzoekers zodat zij hem in contact kunnen brengen met de gemeente.132 Door de sterke focus op de eigen lokale gemeenschap ervaren de leden geen (toenemende) invloeden van extreemrechts of salafisme. Volgens de respondent zijn dit geen relevante factoren voor deze organisatie.133

Bijlage 8: MSA Ibn Firnas De islamitische studentenvereniging Ibn Firnas is gevestigd aan de TU Delft en is in 2005 opgericht door vier studenten die studeerden aan de faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek. De vereniging heeft ongeveer 200 leden.134 Ibn Firnas organiseert activiteiten (lezingen, debatten) voor moslimstudenten aan TU Delft, vooral over thema’s die toegankelijk zijn voor hoogopgeleiden.135 Volgens de respondenten voert het bestuur actief beleid om het inclusieve karakter te waarborgen.136 Een bestuurder van Ibn Firnas stelt inclusief te zijn voor moslims, ongeacht verschillen in theologische, etnische of politieke achtergronden. Sommige leden zijn sjiitisch. De bestuursleden hebben ook uiteenlopende religieuze en etnische achtergronden.137 De vereniging heeft een gemixte signatuur. Openbronnenonderzoek, verkennende gesprekken met een spreker en extern advies inwinnen over een spreker (bijvoorbeeld via betrokkenen van de Al Ansaar-moskee) zijn middelen die worden ingezet om te bepalen of een spreker bij de vereniging mag optreden. Sprekers die politieke boodschappen brengen of niet-inclusief zijn, worden niet uitgenodigd.138 Relatie met de TU Delft Ibn Firnas bestaat 15 jaar.

In 2018 heeft de vereniging officiële erkenning aangevraagd bij de universiteit, maar op dit verzoek heeft het bestuur van de vereniging nooit reactie gehad.139 Ook krijgt de vereniging geen ondersteuning van de universiteit. Dit maakt het volgens de bestuursleden lastig om gebedsruimten te organiseren voor de islamitische studenten.140 Voorheen lukte het om op verschillende plekken op de (grote) campus ruimten te reserveren waar islamitische studenten hun gebeden konden uitvoeren. Als er geen ruimte was, konden islamitische studenten zelf een rustige plek uitzoeken om te bidden. Deze vrijheid werd gewaardeerd door de leden van de vereniging want zo konden ze hun gebed uitvoeren binnen het drukke lesrooster.141 Kortgeleden heeft het universiteitsbestuur echter besloten dat er één centrale gebedsruimte komt in een sportcomplex en dat bidden op andere plekken verboden is. Deze centrale gebedsruimte kan ook door andere studentenverenigingen gebruikt worden en is niet voor alle islamitische studenten vlot bereikbaar. De campus is namelijk omvangrijk waardoor het volle lesrooster van sommige islamitische studenten het niet toelaat hiernaartoe te gaan, volgens de bestuurder van Ibn Firnas.142 Daardoor moeten zij nu kiezen tussen aanwezig zijn bij een college/tentamen of het gebed bijwonen. Het bestuur van Ibn Firnas probeert hierover in gesprek te gaan met het universiteitsbestuur.

Dit heeft tot nu toe niets opgeleverd, omdat er geen duidelijk aanspreekpunt is vanuit de universiteit.143 Ibn Firnas voelt zich hierdoor niet gehoord. Ze zijn ook niet benaderd voor een gesprek voordat het universiteitsbestuur de keuze maakte om één centrale gebedsruimte in te richten.144 In de ogen van de respondenten maakt de universiteit het Ibn Firnas steeds moeilijker om islamitische studenten gebedsruimten te bieden. Hierdoor speelt Ibn Firnas met de gedachte om zichzelf los te koppelen van de universiteit. In de praktijk betekent dit dat ze zullen moeten betalen voor het huren van ruimten in de universiteit. Maar dit zou ervoor kunnen zorgen dat nieuwe islamitische studenten die van

buiten Delft komen minder of geen ondersteuning meer kunnen ontvangen van Ibn Firnas en zodoende in contact kunnen komen met andere, minder goedwillende islamitische organisaties in de omgeving.145 Activiteiten De activiteiten van de vereniging richten zich op het faciliteren van religiositeit, op studie- en carrièreontwikkeling en op recreatie (zoals sportactiviteiten). Het bestuur van Ibn Firnas houdt zich bezig met gebedsruimten creëren op de campus van TU Delft, mensen zoeken die het gebed kunnen leiden in die gebedsruimten en activiteiten gericht zijn op de verdieping van het geloof. Hierbij is belangrijk dat elke moslim (soennitisch of sjiitisch) terecht zou moeten kunnen bij Ibn Firnas.146 Af en toe huurt de vereniging een zaal bij de Al Ansaar-moskee om bijvoorbeeld een lezing te organiseren of om een iftar (maaltijd) in de ramadanperiode te verzorgen. Ook hebben ze in het recente verleden examentrainingen gegeven aan leerlingen van havo 5 en vwo 6.

Op 1 mei 2019 organiseerde de vereniging een lezing waar de politiek-salafistische Umair Bantvawala kwam spreken over het onderwerp ‘Engineering from an islamic perspective’.147 Daarnaast werd in november 2019 op Facebook een video gedeeld van een lezing uit 2010 van de Britse organisatie Jimas.148 Aan Jimas is sjeik Aboe Muntasir verbonden, een Brit die wordt gezien als de ‘godfather’ van de Britse jihadistische beweging, die inmiddels spijt heeft van zijn rol om jonge mensen te laten deelnemen aan Al Qaida en ISIS.149 De vereniging geeft aan dat men salafisme definieert als het volgen van de primaire bronnen (koran en soenna) en dat ze het salafisme daarom niet als een probleem ziet. Hieruit wordt duidelijk dat men een andere definitie gebruikt van het salafisme.150 Bij het uitnodigen van predikers neemt het bestuur alleen afstand van predikers die de wet overtreden of die in hun ogen uitspraken doen die niet toelaatbaar zijn in Nederland.151 Tot slot zorgen leden van de vereniging voor ondersteunen bij internationale (politieke) gebeurtenissen. Want samenkomen na gebeurtenissen die de moslimgemeenschap schaden, zorgt voor onderlinge verbinding, stellen de respondenten.152 Samenwerkingen De vereniging heeft contact met: -

Moskee Al Ansaar Regelmatig huurt de vereniging een ruimte bij de moskee voor de organisatie van evenementen.

Moskee Sultan Ahmet Er zijn goede contacten tussen de vereniging en de Sultan Ahmet-moskee, maar in de regel bezoeken de leden van Ibn Firnas de moskee niet voor de dagelijkse gebeden. Dat komt doordat de moskee te ver zou zijn van de campus om tussen de colleges door bij deze moskeeën te bidden. Dit geldt ook voor de Al Ansaar-moskee.153

De Landelijke Studentenvakbond (LSVB) De LSVB erkent de problemen van islamitische studenten en islamitische studentenverenigingen op universiteiten in Nederland. Samen met de LSVB wilde Ibn Firnas meedoen aan acties om de

wensen van Ibn Firnas aan de TU Delft duidelijk te maken, maar dit heeft door de wereldwijde corona epidemie nog niet plaatsgevonden.154 -

Muslim Student Association Nederland (MSA-NL) Ibn Firnas is lid van MSA-NL.155 Er zou bijvoorbeeld contact zijn geweest met MSA-NL rondom de komst van de centrale gebedsruimte.156 MSA-NL is een overkoepelende islamitische studentenvereniging die ernaar streeft om zoveel mogelijk islamitische studentenverenigingen in Nederland met elkaar te verenigen: “MSA Nederland streeft ernaar de moslimstudenten-gemeenschap te versterken op religieus, academisch en professioneel vlak. We doen dit door islamitisch geïnspireerde studentenverenigingen te verenigen, versterken en ondersteunen, opdat zij excelleren in het vertegenwoordigen en ondersteunen van moslimstudenten op de hogescholen en universiteiten.”157

In het verleden is Ibn Firnas uitgenodigd bij een overleg in Delft over radicalisering. De respondenten van Ibn Firnas willen in de toekomst graag bijdragen en betrokken worden bij dergelijke overleggen en samenwerkingen.158 Factoren en ontwikkeling van invloed op de organisatie Nationale politieke ontwikkelingen en gebeurtenissen spelen bij de leden van Ibn Firnas geen rol en zijn weinig relevant.159 De opkomst van extreemrechts is niet van invloed op de geloofsbeleving van individuele leden, stellen de bestuursleden. De leden focussen zich meer op internationale en lokale/regionale aangelegenheden. Volgens de respondenten spelen internationale factoren bij leden persoonlijk en binnen de vereniging. Er zijn zorgen: het islamitisch geloof zou in zwaar weer verkeren.160 Respondenten zien internationale extremistische organisaties als bedreiging voor het geloof, omdat die organisaties een gewelddadige interpretatie van het geloof proberen te normaliseren. Aan de andere kant ervaren respondenten spanning doordat moslims in bepaalde landen onderdrukt worden. De onderdrukking van de Oeigoeren in China en het Palestina-Israëlconflict worden genoemd als bronnen van spanning voor veel internationale studenten.161 De leden proberen elkaar te ondersteunen bij het verwerken van die spanningen.162 De lokale/regionale context is voor Ibn Firnas het meest relevant.

Een groot deel hiervan wordt gevormd door de contacten met en het beleid van de TU Delft. Besluiten die de TU Delft neemt kunnen direct van invloed zijn, zoals het hierboven al besproken besluit om één centrale gebedsruimte te creëren.163 Binnen Ibn Firnas zet men zich actief in om nieuwe islamitische studenten aan zich te binden, zodat ze niet zelf hun weg hoeven te vinden in het studentenleven. Volgens de bestuurders kan dit voorkomen dat deze studenten in aanrakingen komen met minder goedwillende organisaties of personen.164 Tot slot zouden de respondenten graag in contact komen met de gemeente Delft om met de gemeente samen te werken op het onderwerp radicalisering. Hoewel de respondenten het salafisme niet als problematisch zien, zien ze wel een belang in samenwerken op een thema dat hieraan verwant is,

namelijk radicalisering. De respondenten zien radicalisering en salafisme als twee verschillende onderwerpen.165 Eén van de respondenten sprak over staatsgezinde en politieke salafisten. De andere respondenten maken enkel het onderscheid dat salafisme het tegenovergestelde is van orthodoxie.

Bijlage 9: Keluarga Muslim Delft De vereniging Keluarga Muslim Delft (KMD) is een vereniging voor Indonesische (voormalige) internationale studenten aan TU Delft.166 In dit onderzoek is de signatuur onduidelijk gebleven. KMD is erop gericht om internationale uitwisselingsstudenten en hun families in contact te brengen met gelijkgestemden om zo met elkaar en de eigen Indonesische identiteit en religie verbonden te blijven. Er zijn ongeveer 100 leden. Tot het ledenbestand behoren studenten aan TU Delft en oud-studenten die in Nederland zijn blijven ‘hangen’ en inmiddels in Nederland werken.167 Sommige van hen hebben inmiddels een gezin en kinderen (het is onduidelijk of partners en kinderen ook meetellen als lid). De doorloop van leden en bestuursleden is vrij hoog, aangezien de meeste leden maar enkele jaren in Nederland verblijven.168 Dit betekent dat de bestuurlijke ervaring van bestuursleden laag is en Nederlandse concepten als Kamer van Koophandel-inschrijvingen en contacten met overheidsinstanties (als een gemeente) onbekend terrein zijn.169 Zo werpt een respondent in een gesprek zelfs de vraag op in hoeverre de gemeente Delft zich wel bewust is van de aanwezigheid van deze vereniging in Delft.170 Activiteiten De activiteiten van KMD bestaan uit ‘gezelligheidsactiviteiten’ en uit verdiepende religieuze en culturele activiteiten.

De helft van de activiteiten bestaat uit religieuze verdieping aan de hand van verschillende leraren.171 De rest is bijvoorbeeld een jaarlijkse zomerse barbecue, of een gezamenlijke iftar (tijdens de ramadanperiode). Tot voor kort kwamen er voornamelijk Nederlandse sprekers die de bestuursleden kenden uit hun netwerk (gecentreerd rond de Indonesische Al Hikmah-moskee in Den Haag). Recentelijk is het ze ook gelukt om met enige regelmaat op afstand (digitaal) gastsprekers uit te nodigen. De coronacrisis maakt deze digitale wijze nog gangbaarder.172 Hierdoor zijn ze in staat om sprekers uit Indonesië te horen. Internationale sprekers worden alleen uitgenodigd als ze verbonden zijn aan de twee grootste islamitische Indonesische organisaties: Majelis Ulama Indonesia (MUI) en Muhammadiyah.173 Zie voor de uitleg over deze organisaties het kopje ‘samenwerkingen’. Ook voor de kinderen van KMD-leden worden activiteiten georganiseerd, om spelenderwijs de Arabische taal en basishandelingen van de islam onder de knie te krijgen. Dit gebeurt niet in vaste ruimten. Vaak inventariseert KMD bij buurtcentra of een moskee of er plek is.174 Samenwerkingen KMD heeft contact met:175 -

Moskee Al Ansaar Leden van KMD gaan hier soms naartoe om te bidden. De taalbarrière maakt dit echter lastig. De Indonesische moslims van KMD zijn vaak de Arabische taal niet machtig, waardoor in de praktijk weinig leden van KMD deze moskee bezoeken voor de dagelijkse gebeden. Los van de gebeden vragen bestuursleden van KMD geregeld advies aan de Al Ansaar-moskee, nemen leden deel aan activiteiten en dragen ze bij aan acties voor goede doelen die georganiseerd worden in en rond de moskee. Daarnaast mogen leden ook vaak gebruik maken van de faciliteiten van de moskee.

Moskee Sultan Ahmet Leden van KMD gaan hier af en toe heen om te bidden. Maar ook hier is een taalbarrière, want Indonesische moslims van KMD zijn de Turkse taal niet machtig. Daardoor gaan weinig leden van KMD naar deze moskee.

MS Ibn Firnas KMD heeft zelf geen direct contact met de universiteit. KMD ziet Ibn Firnas als belangenbehartiger van de islamitische studenten die studeren aan de TU Delft. KMD vindt dan ook dat Ibn Firnas dé organisatie is om in gesprek te gaan met het universiteitsbestuur over de mogelijkheden van meerdere gebedsruimten op de campus. Ook KMD-leden merken namelijk sinds februari 2020 dat het bidden moeilijker is geworden op de campus, gezien het besluit van het universiteitsbestuur om één centrale gebedsruimte te creëren (zie de tekst bij MSA Ibn Firnas).

De Indonesische Al Hikmah-moskee Den Haag Als het bestuur van KMD op zoek is naar lokale sprekers, kloppen bestuursleden aan bij deze moskee (met een orthodoxe signatuur). Deze moskee heeft namelijk een netwerk van sprekers waaruit ze kunnen putten. Ook kan het bestuur van KMD advies vragen aan de Al Hikmahmoskee over allerlei zaken.

Indonesische ambassade Den Haag KMD en de Al Hikmah-moskee in Den Haag hebben contacten met de Indonesische ambassade in Den Haag.

The Indonesian Student Association (PPI)176 Contact met de universiteit verloopt via de PPI, omdat deze vereniging officiële kanalen en een netwerk heeft binnen de universiteit. De bestuurder van KMD verwacht dat de universiteit niet weet dat KMD bestaat. Wanneer KMD ruimten van de universiteit gebruikt, gebeurt dit op naam van leden van PPI of hun bestuurlijke partners. Veel van de leden van KMD zijn geen student (maar partner, kind, of oud-student) waardoor ze geen behoefte hebben aan meer verbondenheid met de universiteit.

Majelis Ulama Indonesia (MUI) Voor internationale sprekers treedt KMD in contact met de Indonesische MUI. Dit is een platform van geleerden dat erkend is door de Indonesische staat.177 Hierin zitten orthodoxe en traditionele geleerden. Ze houden zich ook bezig met de politiek in Indonesië. Zij zijn vanuit de staat belast met het uitbrengen van fatwa's op staatsniveau.178

Muhammadiyah Voor internationale sprekers neemt KMD ook contact op met de Indonesische Muhammadiyah. Dit gebeurt op initiatief van KMD. Muhammadiyah is een grote beweging in Indonesië waar salafistische invloeden in aanwezig zijn.179 De beweging heeft een negatieve houding ten

opzichte van de wetscholen en van taqlid (het blind volgen van islamitische geleerden of wetscholen).180 Muhammadiyah neemt ook deel aan de verkiezingen, heeft leden in het Indonesische parlement en pleit voor het invoeren van de sharia181 Het is in dit onderzoek onduidelijk gebleven in hoeverre deze salafistische invloed de vereniging in Delft beïnvloedt. KMD heeft geen contacten met de gemeente Delft.182 De eerdergenoemde onbekendheid en onervarenheid met Nederlandse bestuurlijke normen zorgt ervoor dat KMD niet weet wat er van hen wordt verwacht richting de gemeente. Respondenten hebben het idee dat ze bij niemand terechtkunnen voor vragen.183 Factoren en ontwikkeling van invloed op de organisatie Internationale ontwikkelingen zijn niet van invloed op de leden van KMD, stelt een respondent. Belangrijker zijn zaken rondom vrienden en familie, of binnen het professionele werkveld van de leden. In de woorden van de respondent: “Us students here, we are all academics in the sciences. None of us really care for politics. We are academics.”184 Ook het landelijke nieuws raakt de leden weinig. De meeste leden zijn slechts tijdelijk in Nederland en verdiepen zich daardoor niet in de nationale context.

Alleen van oud-leden die in Nederland zijn blijven wonen, hoort het bestuurslid af en toe iets over politieke ontwikkelingen rondom de PVV en Forum voor Democratie en islamofobe spanningen. Maar binnen de vereniging zelf spelen deze onderwerpen geen rol.185 Tot slot geeft de respondent aan dat leden niet betrokken zijn of worden bij onderwerpen die spelen in de stad. Zo hebben ze geen weet van radicalisering binnen de stad en van de uitreizigersgeschiedenis. Toch zouden ze wel graag willen helpen in de stad waar dat nodig is, stelt de respondent.186

Bijlage 10: Midnimo De Somalische Vereniging Delft (hierna: Midnimo) is gevestigd aan de Aart van der Leeuwlaan 4 in Delft. Dit adres valt in het wijkcentrum ‘De Vleugel’. Midnimo huurt hier een ruimte van de gemeente Delft voor 8-10 uren in de week. Midnimo bestaat sinds juli 1997 en richt zich op de Somalische gemeenschap van Delft. De organisatie heeft een orthodoxe signatuur. In Delft wonen ongeveer 650 Nederlanders met een Somalische migratieachtergrond.187 Volgens een respondent van Midnimo is de hele Somalische gemeenschap van Delft lid van de organisatie.188 Midnimo houdt zich vooral bezig met sociaal cultureel werk voor de Somalische gemeenschap in Delft. Religie speelt ook een rol bij de activiteiten die de vereniging organiseert. De meeste leden zijn namelijk soennitische moslims die de shafi’i-wetschool en een salafistische of orthodoxe geloofsleerschool volgen en die veel waarde hechten aan religiositeit.189 Financiële uitdagingen Tot twee jaar geleden werd Midnimo gedeeltelijk gefinancierd door de gemeente Delft.190 De subsidies vanuit de gemeente zijn stopgezet en daardoor beschikt de stichting over onvoldoende financiële middelen.

Hierdoor zijn er grote financiële zorgen binnen de Somalische gemeenschap.191 De financiële middelen van de vereniging zijn niet toereikend, waardoor het bestuur genoodzaakt is de ruimte in ’De Vleugel’ nog maar voor een beperkt aantal uren per week te huren. Dit zorgt ervoor dat de contacten met de leden minder worden en dat het activiteitenprogramma van Midnimo niet gewaarborgd kan worden: veel activiteiten kunnen geen doorgang meer vinden.192 Activiteiten Binnen de beperkte mogelijkheden organiseert Midnimo verschillende activiteiten waarbij veel vrijwilligers betrokken zijn. Deze activiteiten richten zich op het vergroten van zelfbewustzijn onder de Somaliërs in Delft en het versoepelen van de integratie van deze Delftenaren in de samenleving. Jongeren kunnen bij Midnimo terecht in de recreatieruimte op de dagen en avonden dat de ruimte in ‘De Vleugel’ open is voor Midnimo. Voor deze jongeren worden ook sportactiviteiten georganiseerd om de onderlinge band te versterken en om hun weerbaarheid te vergroten. Daarnaast wordt in de huurruimte huiswerkbegeleiding aangeboden, zijn er naailessen voor vrouwen en is er les in de Nederlandse taal. Ook culturele lessen in burgerschap (met behoud van de Somalische identiteit) worden verzorgd. En er wordt advies en ondersteuning geboden bij vraagstukken omtrent opvoeding en administratie/papierwerk.

Naast deze sociale en maatschappelijke activiteiten verzorgt de vereniging ook lessen in de Arabische taal en Somalische cultuur. Ook zijn er cultureel-religieuze lessen waarin de basis-islam (handelingen om bijvoorbeeld het gebed goed te kunnen verrichten) onderwezen wordt aan drie groepen kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 14 jaar en aan een groep jongvolwassenen (vanaf 14 jaar). Een echt boek wordt hiervoor niet gehanteerd. De lessen worden overgelaten aan vrijwillige docenten die de onderwijsmethodiek Al Qaida An Nooraania óf Al Qaida Al Baghdadiyah als vertrekpunt nemen.193 Het doel van de lessen is om de kinderen en jongvolwassenen de koran te laten lezen en om kennis te verkrijgen over hoe de basisrituelen in de islam toegepast moeten worden.

Ook zijn er religieuze lessen voor mannen en vrouwen. Deze lessen worden verzorgd door leden van de vereniging die meer weten over de islam. In deze religieuze lessen wordt de orthodoxie en de shafi’iwetschool onderwezen. Er wordt meestal een korte lezing gehouden (in de Somalische taal) waarna de aanwezigen vragen kunnen stellen. De vragen worden volgens de respondent beantwoord vanuit de Shafi’i-wetschool.194 Samenwerkingen Midnimo heeft contact met de twee moskeeën in Delft.195 Een groot aantal leden van de vereniging bezoekt deze moskeeën voor hun dagelijkse gebeden. De kinderen van veel leden volgen Arabische lessen en koranlessen in één van de twee moskeeën. Tijdens de ramadanperiode, het suikerfeestgebed en het offerfeestgebed gaan de leden liever naar de Al Ansaar-moskee.196 In het verleden heeft men net als de MSCVD van de Al Ansaar-moskee en de TSCVD van de Sultan Ahmet-moskee meegedaan in de WMC (Werkgroep Migranten Communicatie Delft).197 Ook is Midnimo, net als de twee moskeeën, lid van het Strategisch Netwerk Radicalisering en Polarisering (SNRP). Hierin wordt onder andere met de gemeente samengewerkt op veiligheidsonderwerpen (zie voor meer info over het SNRP bijlage 5 en 6). Midnimo heeft geen contact met de Federatie van Somalische Associaties Nederland (FSAN).

Dit is een koepelorganisatie die zich als belangenbehartiger opwerpt voor de Somalische gemeenschap in Nederland.198 Volgens een respondent van Midnimo heeft de samenwerking met de FSAN geen toegevoegde waarde en wil het bestuur van Midnimo zich vooral focussen op de lokale Somalische gemeenschap.199 Factoren en ontwikkeling van invloed op de organisatie Politieke ontwikkelingen in Somalië spelen een rol in de lokale gemeenschap van Midnimo. Leden nemen verschillende standpunten in over de politieke situatie in Somalië, zij zijn verdeeld in twee groepen. De discussies hierover leiden niet tot wrijving en men blijft elkaar respecteren.200 De respondenten benadrukken dat alle leden tegen de extremistische ideologie van de Somalische terreurbeweging Al Shabaab zijn. Ook spreken leden vol lof over de rol van Turkije in Somalië, omdat Turkije het verwoeste land Somalië weer zou opbouwen. Andere internationale ontwikkelingen die bijvoorbeeld spelen in het Midden-Oosten worden volgens de respondenten nauwelijks bediscussieerd.201 Net als bij de meeste andere onderzochte organisaties hebben de leden van Midnimo het gevoel dat als het gaat om moslims er gemeten wordt met twee maten. En dat het steeds moeilijker wordt om als moslim het geloof te kunnen belijden.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9848098/1