Verslag gemeenteraad 17 juni 2021

Voorzitter, voor u staat een fractievoorzitter van een eenpersoonsfractie die zich met hart en ziel wil inzetten voor het welzijn van ons allen in onze gemeente De Wolden, maar dezelfde voorzitter maakt zich grote zorgen over de toekomst van De Wolden. Waar staan we in 2025? Hoe ziet De Wolden er dan uit? Mijn dromen ga ik niet herhalen. U weet waar GroenLinks naartoe wil. Op Fietse. Dank u. ik heb het ook nog gered. Het ging een beetje warrig, maar ja dat heb je dan. De voorzitter: Helemaal goed. Het is binnen de tijd, dus. Wie van de raad? Mevrouw Brouwer zie ik, mijnheer Groot, mevrouw Haanstra. Mevrouw Brouwer, gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, voorzitter. Ik houd ook heel erg van fietsen, dus ik heb ook heel erg van deze fietstocht genoten. Ik vond het heel erg leuk en inderdaad komen er allerlei onderwerpen langs. Ik heb even een vraag over het toegankelijk maken van de website. Want het dictum van de motie is: haar website toegankelijker te maken. Maar ja, wat is toegankelijk? Wanneer bent u tevreden? Wat moet er aan de website gebeuren? Wilt u zeggen: nou, dat wil ik? Mevrouw Berghuis-Wiersema: Ja, nou, zoals al gezegd de laaggeletterden en de doven, de slechthorenden, mensen met beperkingen, de nieuwkomers, die kunnen werkelijk echt helemaal niet meekomen met onze website. Ik bedoel, ja, dat mensen die moeten de taal nog leren of die beheersen helemaal geen taal, dus je zou een spreekfunctie moeten hebben, je zou een kleurenfunctie moeten hebben, mensen die kleurenblind zijn. Er zijn heel veel meer websites die heel goed zijn uitgevoerd en als je daar naar kijkt, ja, dan hoor je gewoon bijvoorbeeld een Kadernota voorlezen of ook mensen in braille. Dus eigenlijk als het kan zo breed mogelijk dat alle mensen, want we willen de inclusieve gemeente zijn, dat betekent dat alle inwoners mee kunnen en dat geldt ook voor doven, slechthorenden, enzovoorts. Mevrouw Brouwer-Dekker: Maar … Voorzitter, ja? De voorzitter: Ja, mevrouw Brouwer. Gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer-Dekker: Maar vraagt u dan om een onderzoek om te onderzoeken en de raad aan te geven van wat het gaat kosten? Of zegt u: gaat het maar direct uitvoeren en dan ben ik tevreden. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Nee, een onderzoek. Dat is ook het dictum van de motie. De heer Haar: Voorzitter? De voorzitter: Ja? Voldoende, mevrouw Brouwer? Voldoende? Ja. Over hetzelfde onderwerp, mijnheer Haar? De heer Haar: Ja, over hetzelfde … De voorzitter: Ja. De heer Haar: Onderwerp. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Haar: Graag even een kleine toelichting erbij, omdat D66 mede-indiener is van de die motie. Het gaat met name om de toegankelijkheidsverklaring die ook onder aan de website staat: tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid. Dat is een besluit van waaraan websites worden getoetst van overheden en de website van De Wolden die heeft het label C en daar staat bij: eerste maatregelen genomen. Nou, dat is het minimum wat je ongeveer kunt voorstellen van wat je dan hebt gedaan om ervoor te zorgen dat het een toegankelijke maaltijd … Website is. Maar die maaltijd komt straks nog ja, dat weet ik. Ik denk dat het wanneer je het heel concreet zou willen maken dat je er naar moet streven dat je komt op label A. Dat is het optimale label wat hoort bij een gemeente die ambitie en kwaliteit nastreeft. De voorzitter: Dank voor deze toevoeging. Ik ga naar mijnheer Groot.

De heer Groot: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ja, ik hoor mevrouw Berghuis spreken over de bio vergisting en dan via mest, maar toch ook weer niet eigenlijk. Hoe staat u ten opzichte van de richting die nu in is gezet eigenlijk door het college ten aanzien van het groene gas? Hoe staat u daar als fractie tegenover? Mevrouw Berghuis-Wiersema: Nou … Sorry, ja. Ik heb echt een beetje een droge … Als fractie. U heeft een hele grote fractie, acht personen. GroenLinks heeft een kleine fractie, ja, één persoon, maar er is natuurlijk een grote achterban. Ook binnen onze partij zijn er verschillende meningen: de een wil wel, de ander wil niet. De een zegt: doe het niet, de ander zegt: doe het nou wel, dus vandaar dat hier ook staat: misschien moeten we toch een beetje nog wat rustiger aandoen. Het is ook niet zo dat GroenLinks dat RES-gebeuren zoals mijnheer Turksma zei afblaast, maar het is een hele grote discussie, ook binnen GroenLinks, ook landelijk binnen GroenLinks. Dus ja, groen gas is mooi, maar nou, het heeft ook nadelen, begrijpt u wel? Ja, binnen onze grote partij zijn die meningen ook heel erg verschillend. De voorzitter: Ja. Mijnheer Groot. De heer Groot: Ja, dat begrijp ik. U kunt zich voorstellen de fractie van Gemeentebelangen, grote fractie, dus ook daar zijn de meningen gelukkig verschillend. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Ja.

De heer Groot: We zijn ook blij dat andere fracties soms ook andere geluiden laten horen, dus dat is … Maakt ook niet uit. Dat is het mooie van deze raad. Maar meer van zeg maar richting de toekomst, we komen volgende week nog te spreken over de RES natuurlijk, maar vindt u dat een goede inzet of niet? Want er ligt wel een taakstelling natuurlijk dat we op een gegeven moment van het aardgas afgaan. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Ja. Ja, oké. Nee, ik dacht even of u … De vraag begreep ik niet helemaal. Het gaat dus over de bio vergisting en niet over de RES? De heer Groot: Nee. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Oh ja. Ja. De heer Groot: Ja. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Oké. Ja, natuurlijk als Groningse heb ik altijd geroepen dat we van het aardgas af moeten, dat heeft u me vaak al horen zeggen, maar ik ben niet degene die bepaalt: wat is nou beter? Maar ja, de onderzoeken, tenminste groen gas, daar zijn gewoon verschillende meningen over. Ik heb helaas mijn maatje die hier wel iets over kan vertellen in een achterkamertje zitten, dus ik wou het hier nu eerst even bij laten. De voorzitter: U komt er ongetwijfeld volgende week op terug, want dan zal de raad er ook iets van moeten vinden en dat geldt dan ook voor uw fractie. Ik ga naar mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ik had de vraag die net gesteld werd net andersom willen stellen.

Ik hoor u zeggen dat u voorstander bent van bruin gas. Kunt u dat nog eens wat nader toelichten? Mevrouw Berghuis-Wiersema: Nee.

Mevrouw Haanstra: Maar volgens mij heeft u daar net antwoord op gegeven. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Ja. Mevrouw Haanstra: Klopt dat? Mevrouw Berghuis-Wiersema: Ja. Ja. Goed, dat klopt. Ja. Sorry. Het is niet zo dat ik daar voorstander van ben. Ja, misschien heb ik het niet goed genoeg verwoord. Ja, je zou het groene gas ook bruin gas kunnen noemen, want het is natuurlijk, ja, bruin gas van dieren, van mest en groen gas. Begrijpt u, op die manier? Ja, het is gewoon een hele ingewikkelde discussie en ja. De voorzitter: Ik heb u niet horen zeggen dat u voorstander bent van … Mevrouw Berghuis-Wiersema: Nee. De voorzitter: Bruin gas, maar u hebt gas … Gras. Gas. Maar u hebt uitgelegd waarom u vindt dat groen gas eigenlijk bruin gas genoemd zou moeten worden. Dat hebt u … Ja, oké. Dan heb ik dat niet helemaal goed verstaan. Dank u wel. De voorzitter: Ja. Daarmee zijn de vragen aan mevrouw Berghuis gesteld. Mevrouw Berghuis, dank u wel. Dan gaan wij naar de volgende spreker. Dat is de heer Haar van D66. De heer Haar: Wat een keurige verzorging. Voorzitter … De voorzitter: Zet u weer even de tijd aan? De heer Haar: Ja, even op nul. De voorzitter: Ja. De heer Haar: Countdown. Ja. De voorzitter: Ja. Gaat uw gang. De heer Haar: Voorzitter, ik heb boven mijn algemene beschouwing het woord herijking gezet.

Daarmee bedoel ik niet de herijking van het sociaal domein, maar herijking in zijn algemeenheid. Integraal, want we hebben een spannend jaar achter de rug. Dat bedoel ik niet zo zeer bestuurlijk, maar vooral maatschappelijk. De coronapandemie heeft veel leed en verdriet veroorzaakt en doet dat nog steeds trouwens, want laten we vooral niet denken dat die al voorbij is. Maar dankzij de wetenschap, de vaccins en de instituties zoals bijvoorbeeld het RIVM en de GGD gebaseerd op een Wet gemeenschappelijke regelingen en het sociale gevoel in de samenleving krijgen we greep op deze crisis. Het grote gevaar is dat we denken dat we er al bijna zijn, dat we de pandemie onder de knie hebben en dat we snel vergeten hoe naar de afgelopen maanden waren en dat we ons niet afvragen hoe het komt dat een virus als COVID-19 zo heeft kunnen toeslaan, onze samenleving in een verlammende grip kreeg, want dat was het in mijn ogen, verlammend. Online werken, online vergaderen, online studeren. Een wonder dat alles, althans bijna alles, nog zo goed bleef functioneren. Ons ambtelijke apparaat moest gigantisch schakelen en natuurlijk heeft dat consequenties gehad, maar een compliment dat het bleef draaien. Ook bestuurlijk waren we beperkt in onze mogelijkheden: raadsvergaderingen online. Natuurlijk, het kan wanneer het moet en complimenten aan de griffie dat het

allemaal goed geregeld was, maar een inspirerende setting was en is het niet. Daarbij kom ik wat voor D66 de kern van het openbare bestuur is: inspiratie. Burgers, inwoners, hoe je ze ook wil noemen, moeten door de aanwezigheid van de overheid in de eerste plaats het gevoel krijgen dat ze geïnspireerd worden om goede dingen te doen. De goede dingen dat zijn dei zaken die een gemeenschap, een samenleving helpen om die mooier, beter en rechtvaardiger te maken. Politiek, voorzitter, wordt mijn inziens nog te vaak gezien als het oplossen van problemen, maar het is uiteraard veel beter om te proberen problemen te voorkomen, preventief te werken. Dat is politiek lastig. De heer Hulster had het er ook al over. Want dan neem je een risico: je weet vooraf niet of het resultaat datgene is wat je beoogt, maar dat blijkt achteraf. Praktijkondersteuners in het sociaal domein zijn daar een voorbeeld van: op voorhand wisten we niet of het werkt, nu blijkt van dat het resultaat oplevert. Als de coronapandemie ons iets heeft geleerd, is het wel dat preventie ten aanzien van gezondheid super belangrijk is. Het voorkomen van overgewicht en van longaandoeningen als gevolg van roken zijn maar enkele voorbeelden. Wanneer je als overheid burgers mee wilt krijgen dan moet je inspiratie het voorbeeld zijn. We zitten nog te vaak in de controlemodus.

We hebben wel een rekenkamercommissie die achteraf controleert of iets goed gegaan is of niet, maar we hebben geen planbureau. Natuurlijk moet er controle en verantwoording zijn. Wetten en verordening en handhaven allemaal goed moeten zijn, maar bovenal moet er sprake zijn van inspiratie en van interactie. Dat hebben we het afgelopen coronajaar nodig gemist. Daarom dient D66 twee moties in die een bijdrage aan die inspiratie kunnen leveren. De eerste motie gaat over een experiment om eens even buiten de lijntjes te kleuren. Het gaat om de instelling van een denktank: denktank De Wolden. Nou moet ik effen omschakelen naar de motie Denktank De Wolden. Daar staat ie. Ja. Bij een ambitieuze gemeente, staat in de inleiding, hoort niet alleen het doen van hoge kwaliteit te zijn, maar ook het denken. Met een college dat druk is met de uitvoering van beleid en een raad die controleert en kaders stelt en budgetten vaststelt, is er daarnaast ruimte voor een denktank om op deskundige wijze de ontwikkelingen voor De Wolden van belang zijnde en in de meest brede zin te signaleren en te duiden en de raad en het college van input te voorzien, vrijblijvende input op basis van deskundigheid. Daarom onze motie over een denktank van De Wolden.

Draagt het college op, ik lees het dictum even omwille van de tijd, het college op om te komen met een plan tot het instellen van een denktank De Wolden met daarbij behorende doelstellingen, werkwijze en benodigde faciliteit. Dan ga ik weer terug naar mijn algemene beschouwing. De afgelopen periode hebben we allemaal ervaren hoe belangrijk digitale infrastructuur is. Zonder dat zou de samenleving zo ongeveer tot stilstand zijn gekomen. De kwaliteit van de digitale dienstverlening moet daarom ook optimaal zijn. Gelukkig dat we ons glasvezelnetwerk bijvoorbeeld hebben. Een uitstekend initiatief. Maar die optimale digitale dienstverlening is niet in overeenstemming met de kwaliteit van onze huidige website, GroenLinks heeft daar net ook al over gesproken. D66, wij vinden het een aanfluiting voor een gemeente die kwaliteit hoog in het vaandel heeft staan en inclusiviteit zo belangrijk vindt dat wij het moeten doen met een website die als toegankelijkheidsnorm C heeft in plaats van de kwalitatief hoogste vorm van K. Net voldoende is het, een zes min zou ik willen zeggen. Dat er extra middelen zijn uitgetrokken om bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart volgend jaar een goede stemwijzer te kunnen lanceren, vinden wij belangrijk. Juist een jongere generatie wil zich graag digitaal oriënteren om een stem uit te kunnen brengen.

Nu heb ik hier staan: in het verleden was Gemeentebelangen hier altijd tegen, maar gelukkig dat ze er nu anders over denken. Maar ik moet dat herstellen, want Gemeentebelangen denkt er niet anders over, die denkt wel anders dan het college in het voorstel, maar die komt met een motie om dat weer af te schaffen. Dus dat voortschrijdend inzicht dat zullen we maar vergeten. Extra aandacht wil D66 vragen voor de invoering van de Wet open overheid, de vervanger van de WOB. Steeds vaker wordt hier gebruik van gemaakt en dat dat niet altijd tot tevredenheid van de indieners verloopt dat lijkt me zonder nou direct maar casussen te noemen duidelijk. Ik wil graag weten hoe binnen de SWO deze nieuwe wetgeving geïmplementeerd gaat worden. Houd ons als raad vooral op de hoogte met de ontwikkelingen, want wij worden er door burgers regelmatig mee geconfronteerd. Programma 2: De Wolden een veilig thuis. U schrijft

dat het aantal kwetsbare inwoners in dorpen en wijken toeneemt. D66 wil graag wat meer duidelijkheid: over hoeveel mensen hebben we het dan eigenlijk? Waaruit blijkt die toename? En de belangrijkste vraag: wat doen we er dan aan? Het probleem van de huisvesting van arbeidsmigranten is al vaker aangekaart in deze raad. Helaas moeten we constateren dat er nog weinig gebeurd is. Andere, met name de Partij van de Arbeidfractie, hebben daar ook al op gewezen. Hoeveel locaties zijn er waar arbeidsmigranten verblijven? Is er sprake van toezicht? Wordt er gecontroleerd of de huisvesting voldoet aan het SNF-keurmerk, Stichting Normering Flexwonen? Kortom, wanneer kunnen we een duidelijk beleid verwachten met daarbij behorende handhaving? Duurzaam leven in De Wolden. Voorzitter, de nieuwe Omgevingswet die werpt zijn schaduwen al enige tijd vooruit. Hoewel er uitstel op uitstel is geweest, lijkt de invoering per 1 juli bijna zeker. De grote vraag is of we daar als gemeente dan klaar voor zijn. Ik moet constateren dat er recentelijk weer gebleken is dat discontinuïteit, ziekte en vertrek in de SWO, die we hebben opgericht trouwens voor de drie K’s, kwaliteit, kwetsbaarheid en kosten, dat de voortgang van de ontwikkeling van bijvoorbeeld het bestemmingsplan Hoge Akkers in Ruinerwold dat dat weer vertraagd is.

Het is niet de eerste keer dat door ziekte binnen de SWO vertraging in de uitvoering van projecten optreedt. Voorzitter, de stikstofproblematiek, de PAS, heeft ook zijn invloed op de ruimtelijke en economische ontwikkelingen in De Wolden. Het lijkt erop dat na het gebruik van de grond en het water gereguleerd te hebben dat nu de lucht aan de beurt is. Is het misschien tijd om na landschap en waterschap na te gaan denken over een luchtschap? Het lijkt misschien een beetje luchtfietserij, maar met alle stikstof, fijnstof, CO2 die de kwaliteit van ons bestaan ernstig beïnvloeden, is het misschien de moeite waar daar eens over na te denken. De Wolden onderneemt. In een plattelandsgemeente als De Wolden vormt het buitengebied een belangrijk kapitaal, zowel in economisch opzicht, landbouw en recreatie, maar ook wat betreft natuur en milieu. Daarmee onderscheiden we ons van stedelijke gebieden die weer hun eigen uitdaging hebben natuurlijk. In november 2019 is een motie van D66 aangenomen om beleid te ontwikkelen voor toekomstgerichte landbouw. Een werkgroep is aan de slag gegaan en op 21 januari was de eerste digitale dialogenavond die een groot succes was. Een vervolg is in voorbereiding en zal dit najaar plaatsvinden. Daarna is de raad aan zet om in een debatbijeenkomst de kaders aan te geven op basis waarvan het college met concrete voorstellen kan komen.

Het duurt allemaal wat lang en hoewel er aanwijsbare redenen zijn, wordt ons geduld wel erg op proef gesteld. Uiteraard juichen we het toe dat in de Kadernota het Transitiefonds genoemd wordt en we verwachten dat in de begroting 2022 daarvoor ook een substantieel bedrag gereserveerd zal worden. Een punt van zorg is voor D66 de ontwikkeling van de bedrijventerreinen in De Wolden. Anderen hebben dat ook al genoemd. Het behoefteonderzoek in Zuidwolde was blijkbaar dermate slecht gedaan dat er een nieuw onderzoek komt, tijdverlies, voorzitter, terwijl bedrijvigheid belangrijk is voor de werkgelegenheid, maar ook uit sociaal oogpunt. Wanneer kunnen we plannen verwachten wat betreft Zuidwolde? D66 is heel content met het archeologisch beleefpunt in Ruinen, want in deze plaats liggen de meeste archeologisch waardevolle objecten. Ruinen is een plaats met een grote historie. De uitvoering van het gemeentelijke verkeer- en vervoersplan is, en nu zou ik graag willen zeggen in volle gang, maar dat is helaas niet het geval. Het fietspad tussen Echten en Ruinen stopt na vakantiepark Van Harten en veroorzaakt daardoor een gevaarlijke verkeerssituatie. Dit kan zo niet langer, voorzitter. Wanneer komt dat laatste stuk nou eindelijk gereed? Wat betreft de verkeersmaatregelen rondom de N375 is het merkwaardig rustig.

Recentelijk verbeeldde ik mij een memo te hebben gezien waarin gesproken werd over tegenvallers bij de aanleg van die landbouwtunnel in de Gijsselterweg. Bodemonderzoek zou hebben uitgewezen dat het project niet binnen het taakstellende budget uitgevoerd kan worden. Maar ik schijn het me inderdaad ingebeeld te hebben, want de informatie is nergens te vinden. Gelukkig is er nog een ander raadslid dat hieromtrent ook de nodige vragen heeft, dus vraag ik wethouder Mulder klip en klaar antwoord te geven wat de stand van zaken is met de tunnels bij Berghuize en Gijzelde en de landbouwsluis. Want het ging toch om de veiligheid op de N375? Dan wil je toch vaart maken? Voor de culturele sector, voorzitter, ook in De Wolden, was 2020 een zwaar jaar, een rampjaar. Daarom is het na een prachtige cultuurexplosie in 2017 tijd om na te denken over

een volgende impuls. In 2023 komt het nieuwe Huus voor Sport & Cultuur gereed. Eigenlijk is dat wel een mooi moment voor zo’n nieuwe impuls, maar dan moeten we wel in 2022 met de voorbereidingen beginnen. Er ligt een mooie kans. Als enige gemeente in Drenthe is De Wolden nog niet de culturele gemeente van Drenthe geweest en hebben we geen beroep kunnen doen op de daarvoor beschikbare provinciale middelen. Laten we in 2022 dus ons sterk maken om die titel van culturele gemeente van Drenthe 2023-2024 om die binnen te halen. Daarom dient D66 de volgende motie in. Dan ga ik even weer naar mijn andere pagina. Ja. Dat is de motie Culturele gemeente. Het dictum daarvan is: draagt het college op in 2022de nodige voorbereidingen te treffen om in 2023-2024 culturele gemeente van De Wolden daarvoor een plan en begroting te maken en die bij de Kadernota te presenteren. Terug naar de beschouwing. Dan is het altijd even zoeken natuurlijk. Ja. Gezond meedoen. De herijking van het sociaal domein staat volgende week op de agenda van de raadsvergadering en daarop vooruitlopend wil D66 alvast de wat onbegrijpelijke, rommelige voorbereiding op deze vergadering signaleren. Tot begin deze week hadden we geen enkel inzicht in de financiële consequenties van de meicirculaire en de gevolgen van de vele miljoenen en die 1,3 miljard die daarvoor is toegezegd.

Gelukkig hebben we daar gisterenavond de nodige informatie over gehad. De brieven van de adviesraad sociaal domein van 31 mei stemmen mij niet bepaald vrolijk. De vraag of de adviesraad sociaal domein wel serieus genomen wordt, lijkt me dan ook gerechtvaardigd. Programma 8. Nadat het college eindelijk omging en het inzamelen volgens Diftar is begonnen, zitten we nu in een nieuwe fase wat betreft het afvalbeleid. We wachten de evaluatie in 2022 met belangstelling af. De gescheiden inzameling van oud papier en karton komt binnenkort aan de orde. D66 is voorstander om zo lang als het mogelijk en verantwoord is dit door vrijwilligers te laten doen. nu de prijs van oud papier, ook anderen hebben het al genoemd, weer op het oude niveau van 2017 is en bovendien zich lijkt te stabiliseren is er voor D66 geen reden op korte termijn van de huidige inzamelmethode af te stappen. Het voorstel om in 2023 alle gftcontainers in een keer te vervangen vinden we onverstandig en om die reden zullen de motie van de Partij van de Arbeid ook ondersteunen. Voorzitter, dat we in de raadsvergadering van 27 mei de jaarrekening 2020 opiniërend hebben besproken, is een teken aan de wand. Als raad moesten we zelfs op onze strepen staan om dit op de agenda te krijgen. Oorzaak van dit alles is de moeizame start van onze nieuwe accountant, en ik zeg onze accountant, omdat hij in opdracht van de raad werkt.

Naar het zich laat aanzien kan de jaarrekening 2020 pas op 8 juli officieel met een goedkeurende vertraging van de accountant worden vastgesteld en daarover zal een stevig gesprek met de accountant moeten plaatsvinden, want dit kan natuurlijk niet. De oorzaken van deze vertraging moeten onomstotelijk worden vastgesteld. D66 heeft in het verleden meermalen het belang van een goede ambtelijke organisatie genoemd, een overheid met kwaliteit en continuïteit. Dat hoeft niet per se een grote overheid te zijn. Helaas moet ik constateren dat het met de continuïteit van de SWO niet goed zit. Het bestuur van de SWO op de burgmeester van onze partnergemeente na is de afgelopen raadsperiode volledig gewijzigd. De leiding van de SWO ligt nu in handen van interim-managers, zelden een goedkope oplossing. Binnen de organisatie is het onrustig en hoewel de jaarrekening 2020 met een ruim positief saldo sloot, stemt me ook dat niet vrolijk. Dat de gecoördineerde aansturing middels een directeur-secretaris voor beide gemeenten en de SWO is beëindigd, leidt mijn inziens tot desintegratie van de betrokken organisaties. Er zal snel een structurele kentering ten goede moeten komen wil de SWO toekomst hebben.

In onze raadsbreed aangenomen motie van 17 december 2020 is toen bepleit dat De Wolden de samenwerking met de SWO wil voortzetten, ervan uitgaande dat de genomen bezuinigingsmaatregelen van Hoogeveen geen nadelig financieel hebben op de kosten die De Wolden aan de SWO heeft en de frictiekosten die de bezuinigingen van Hoogeveen met zich meebrengen binnen de SWO voor rekening van Hoogeveen komen. We zijn nu een halfjaar verder en ik moet eerlijk zeggen dat ik niet het gevoel heb dat er veel is gebeurd. Daar zullen ook wel weer redenen voor zijn: corona, een ziekte, maar voorzitter, het houdt een keer op. Onze dienstverlening gaat hier de gevolgen van ondervinden en dat wil D66 niet. Inwoners van De Wolden mogen niet de dupe worden van bestuurlijke troebele. Welke actie gaat het college in deze ondernemen? Tot slot,

voorzitter, nog een opmerking over de verbonden partijen, de WGR’s in ons bestuurlijk jargon: organisaties op basis van de Wet gemeenschappelijke regeling. Als de coronapandemie één ding heeft getoond dan is dat wel het nut van een gezamenlijke aanpak, en met name de GGD heeft uitstekend werk verricht. Omdat er in deze raad zelden een goed woord af kan voor de verbonden partijen, wil ik het nut vaan een WGR met dit voorbeeld van de GGD eens onderstrepen. Een zienswijze om bezit voor organisatieontwikkeling bij de GGD te schrappen zal dan ook niet op steun van D66 hoeven te rekenen. Dank aan iedereen die heeft meegewerkt aan de totstandkoming van deze Kadernota, zeker in deze omstandigheden geen eenvoudige klus. D66 wenst deze raad en de ambtelijke organisatie veel inspiratie. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie mijnheer Hulst, mijnheer Turksma, mijnheer De Wit en mevrouw Haanstra. Mijnheer Hulst. De heer Hulst: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik zit nog een beetje te kauwen op de denktank. Ik heb er twee vragen over. De eerste is eigenlijk: die denktank, zijn wij dat eigenlijk niet zelf als raad? Hebben we die rol niet? De tweede is: bent u ook bang dat als we zo’n denktank gaan instellen dat daar dan weer, ik zeg het maar zo, de usual suspects weer naar voren komen? De heer Haar: Ja, het lastige is natuurlijk je hebt weinig voorbeelden.

Kijk, in Amerika is een denktank heel gebruikelijk; op allerlei terreinen heb je dat daar. Waar mij het met name om gaat bij een denktank is dat het niet politiek gestuurd is, dat het niet politiek beïnvloed is. Politiek beïnvloedt ons handelen, wij vormen allemaal onderdeel van de politiek. We weten allemaal dat er volgend jaar verkiezingen aankomen. Ons handelen en ons spreken is voor een deel daarop afgestemd. Een denktank zou wat mij betreft die onafhankelijkheid in zich moeten hebben en ook willekeurig samen zijn gesteld, wel met mensen die betrokkenheid en deskundigheid hebben, maar die los staan van de raad en die input kan leveren op terreinen waar de raad zich niet mee bezig houdt, waar de raad mogelijkerwijs niet eens aan denkt. Dat vind ik een … Dat zou ik een boeiende uitdaging vinden om da als kleine plattelandsgemeente om daarin eens het voortouw te nemen, eens een keer in dat opzicht ook buiten de lijntjes te kleuren. De voorzitter: U noemt het ook een experiment. De heer Haar: Ik noem het inderdaad een experiment, ja. De voorzitter: Ik ga naar mijnheer Turksma. De heer Turksma: Ja, voorzitter. Ik heb een drietal kleine vragen aan de heer Haar.

Allereest hij noemde iets een gedachte over de oprichting van een luchtschap, maar is de heer Haar dan niet bang dat daar onmiddellijk een soort stelsel van heffingen en toeslagen op komen van de hoeveelheid kilometers lucht die zich boven je eigen grond gaan begeven? Ik reken op de VVD om dat tegen te gaan in ieder geval voor deze gemeente. Zal ik daar … De voorzitter: Stel meteen maar alle vragen, ja. De heer Turksma: Zal ik dat … De voorzitter: Ja.

De heer Turksma: Ja, prima. Dan had u gezegd … U refereerde naar een onderzoek over de bedrijventerreinen Zuidwolde waarbij u zei: dat is slecht gedaan, maar volgens mij is dat helemaal niet slecht gedaan. Er kwam alleen weinig respons op. Wat mij betreft betekent het dus gewoon dat er geen behoefte is. Des te vreemder dat daarom dit college verkiest om het nog een keer te doen. Je zou ook gewoon kunnen zeggen: nou, geen behoefte is ook een uitslag. Dan mijn derde vraag: u zegt de GGD werkt goed. Je zou wel kunnen zeggen: is dat dankzij of ondanks het feit dat het in een GR-structuur zit? Want gezamenlijk dingen oppakken heeft niets te maken met een gezamenlijk eigendom en dat is bij een GR altijd de problematiek die altijd misgaat. De heer Haar: Ja, om even bij de laatste te beginnen bij de GGD. Nou, in deze raad wordt natuurlijk vaak gepraat over zeg maar de gemeentegrenzen overstijgende organisaties. Omdat we daar relatief minder greep op hebben, vinden we dat buitengewoon onplezierig, omdat we met de gevolgen ervan, meer kosten vaak, omdat we daarmee geconfronteerd worden. Tegelijkertijd moet je denk ik onderkennen dat je als gemeente van 24.000 inwoners niet in staat bent om een heel aantal taken zelf op een kwalitatief verantwoorde en ook op een onafhankelijke wijze te doen.

Daarvoor vind ik de GR’s van buitengewoon grote waarde en vind ik het ten onrechte dat daar bijna systematisch op afgegeven wordt. Dat even wat die vraag betreft. Nou ben ik in het antwoord al bijna de eerste twee vergeten, maar de voorzitter heeft dat vast genoteerd. De voorzitter: De tweede ging over het bedrijventerrein bij Zuidwolde. De heer Haar: Ja. Ja. Dan … De voorzitter: Het onderzoek daarnaar. De heer Haar: Ja, het onderzoek dat leverde onvoldoende respons op. Wanneer een onderzoek onvoldoende respons oplevert, concludeer ik van dat het niet goed gedaan is, want ook een negatieve respons zou een indicatie kunnen zijn. De heer Turksma: Voorzitter? Dat is dan een uitermate discutabele wijze van interpreteren van hoe het onderzoek gaat, want als er wordt gevraagd: heeft u behoefte aan meer bedrijventerreinen? Men zegt nee of men reageert niet, dan betekent dat meestal dat er dus ook weinig behoefte is, anders had men wel gereageerd. De heer Haar: Nou ja. De heer Turksma: Zo kun je ook denken. De heer Haar: Zo kun je ook denken, ja. Wanneer je vanuit het negatieve denkt, denk je zo ja. Ik denk vanuit het positieve. De heer Turksma: Wie zegt dat dat negatief is? De voorzitter; Laten we die discussie niet voeren. U geeft allebei een andere uitleg aan de uitkomsten van het onderzoek, laten we het daar op houden. De heer Haar: Lijkt me goed. De voorzitter: Ja.

De heer Haar: De eerste vraag was ook alweer? Luchtschap. Oh ja. Nou, meer heffingen? Natuurlijk, ongetwijfeld. Daarom heb ik het ook al als idee geopperd. Dezelfde discussies die deden zich indertijd voor toen wij overgingen, heel lang geleden, tot de instelling van de waterschappen. Ondertussen is dat een gevestigd fenomeen geworden en plukken we daar allemaal heel veel voordelen van. Bij lucht, heffingen zijn er op dit moment natuurlijk al CO2-heffing, fosfaatheffing, noem het maar op. Allerlei heffingen zijn er, alleen er is nog niet een samenvattend verband daarvoor. Nou, vandaar mijn suggestie, hij kwam bij de spellingscontrole kwam hij er niet eens door, kende hij het woord nog niet, om aan een luchtschap te denken. De voorzitter: Mooi onderwerp voor de denktank. Ja. De heer Haar: Bijvoorbeeld. De voorzitter: Ik ga naar mijnheer De Wit. De heer De Wit: Dank u, voorzitter. Die denktank wilde ik het inderdaad over hebben. Wie herinnert zich nog als het goed is de hele warme raadsexcursie september 2014? We zaten in het nieuwe dorpshuis in Koekangerveld en de expertgroep De Wolden presenteerde zich om als denktank te fungeren voor de gemeente. Weten mensen dat nog? Het was heel zwaar. Een excursie buiten, dat zal menigeen … Er werd veel geknikkebold, laat ik het daarop houden.

Wordt dit anders dan die expertgroep, die vol zat met de usual suspects overigens? De heer Haar: Nou, daar zit ik inderdaad niet op te wachten op usual suspects. Ik denk … Maar goed, het is een voorstel naar het college. Wanneer je iets dergelijks zou willen doen moet je dat nader omschrijven, moet je dat nader invullen. Ik ga dat niet doen, ik ben vertegenwoordiger van een politieke partij. Ik vind dat dat op een andere manier moet gebeuren, maar het laatste wat zou moeten gebeuren is dat het de bekende mensen zijn die daar invulling aan geven, maar wel, en ik ben ervan overtuigd er zit in De Wolden heel veel deskundigheid en ik vind dat die deskundigheid die nu nog niet heel vaak wordt die namelijk in praktische zin aangesproken, maar dat hij ook een keer op een andere manier, ik noem dan even het doen en het denken, dat er ook op het denken wordt aangesproken. De voorzitter: Ja. Mijnheer De Wit nog. De heer De Wit: Is het misschien handig dat we eerst even laten onderzoeken … Of nou ja, onderzoeken, even navragen wat er gebeurd is eigenlijk met de vorige expertgroep? De heer Haar: Tuurlijk. Daar ben ik wel geïnteresseerd in. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ja. Dank u wel, voorzitter.

Ik had ook nog even een vraag over die denktank, want u eindigt de motie met u draagt het college op om te komen met een plan met de doelstelling werkwijze enzovoorts erbij. U zegt ook net: daar ga ik niet over, want dat is te politiek, maar heeft u er zelf toch wel een beeld bij? Of zegt u: ik heb er helemaal geen beeld bij, ik vind het een leuk idee, ik leg het bij het college neer? De heer Haar: Tuurlijk wel. Wanneer u mij vraagt of er een beeld bij heb, heb ik daar beeld bij, al zou ik het ter plekke bedenken. Ik bedoel dat is een kwestie van creativiteit natuurlijk en van inventiviteit om daar invulling

aan te geven. Ik verwacht zeker van dit college dat daar voldoende creativiteit en inventiviteit in zit om daar vorm aan te geven en eens met ons over te gaan spreken. De voorzitter: Maar als u er een beeld bij hebt, mijnheer Haar, dan is het misschien ook voor de beoordeling, want raadsleden moeten straks stemmen over uw motie, goed om dat toch even hier te schetsen. De heer Haar: Nou, dat beeld dat zou wat mij betreft met name gaan … Het gaat er me om dat je verder denkt dan de korte termijn. Politiek is toch heel veel korte termijn denken. Ik heb het al even genoemd: het oplossen van een concreet probleem is het meest uitdagende wat in de politiek aanwezig is en een individueel probleem oplossen is nog het allermooiste, want daar krijg je de directe dankbaarheid voor. Maar de problemen op langere termijn, de ontwikkelingen op langere termijn daar houden wij ons, ja, in de toekomstvisie wel een beetje mee bezig, maar in heel betrekkelijke mate. Ik heb daar een groep mensen bij in gedachten die enige ervaring heeft in het denken op langere termijn.

Dat kunnen hele uiteenlopende mensen zijn, mensen uit de zakenwereld, maar daar kan ook een dominee bij zitten, er kan … Nou, de meest uiteenlopende mensen kunnen daarbij betrokken zijn en die zullen met elkaar ook een groep moeten vormen die daarover nadenkt, die daarmee bezig is en die met suggesties komt, met ideeën komt en die ventileert, en om niet meer dan dat. Ik bedoel het moet geen leidend karakter zijn van dat ze teleurgesteld zijn wanneer ze niet overgenomen wordt, maar het moet een bron zijn van, nou ja, dan kom ik eventjes op het woord, een bron van inspiratie. Dat moet het ook zijn voor de degenen die zich aan die bron laven. Nu gebruik ik wel heel erg Bijbelse termen, maar toe maar. Dat zal het CDA aanspreken. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Groot tenslotte. De heer Groot: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ja, ik zat misschien tegen het zonlicht in. U kon me niet goed zien, maar ik had ook nog een vraag aan de heer Haar. Zoals bekend in deze raad D66 altijd groot voorstander van cultuur, altijd uitdrager ook van ideeën erover. Nu van de motie Culturele gemeente. Volgens mij heeft u dat in het verleden wel meer gedaan. Toen is het niet doorgegaan. De heer Haar: Ja.

De heer Groot: Ik vraag me af: waarom dan die noodzaak, die behoefte om culturele gemeente te worden, culturele gemeente van Drenthe? Terwijl de vorige keer toen het niet is doorgegaan toen zijn we middels de culturele explosie onder leiding van Mirjam Pauwels, wethouder toen, hebben we een prachtig jaar gehad, een innovatief jaar, een denktank aan ideeën kwam er voorbij en zijn uitgevoerd. Dus waarom nu weer zo’n motie? Waarom niet gewoon inzetten op een culturele explosie? De heer Haar: Dat zou ook kunnen, alleen ik vind het jammer. In de eerste plaats vind ik het jammer dat wij geen gebruik maken van de provinciale middelen die daarvoor beschikbaar zijn. Er is 90 of 100.000 ongeveer beschikbaar voor. Wanneer je culturele gemeente bent, moet je er zelf ook geld bijleggen. Dat weet ik wel. Ja, uiteraard. Wanneer je een culturele explosie wilt kost dat ook geld en ik vind dat de culturele sector door de ontwikkelingen van de afgelopen periode die zitten behoorlijk in het slob, die zijn, achteropgeraakt wil ik niet zeggen, maar wel dat daar een hoop energie aanwezig is om weer nieuwe dingen te gaan doen. Ik zou het jammer vinden dat dat heelal wat daar in potentie aanwezig is dat dat niet benut wordt.

Er komt bij, ik heb het genoemd ook even in de toelichting bij de motie, dat de totstandkoming van het Huus van Sport & Cultuur een mooie aanleiding is om dan juist in de hele gemeente wat te gaan doen. Ik bedoel dat Huus dat staat hier in Zuidwolde, dat heeft al een bredere uitstraling, maar het wordt toch vooral gezien als een Zuidwoldens iets, maar culturele gemeente dat ben je met z’n allen in de hele gemeente. Dat vind ik belangrijk.

De heer Groot: Ja, voorzitter. Nog even … De voorzitter: Laatste opmerking, mijnheer Groot. Ja. De heer Groot: Korte. Een korte reactie. Daar ben ik het mee eens. Als we het doen dan moet het voor de hele gemeente zijn. Maar ook de vorige keer tijdens de culturele explosie zijn er gelden vanuit de provincie toch naar de gemeente De Wolden toegekomen en hebben we inderdaad hebben we dat aangevuld met eigen geld, maar ook dat is mogelijk. Dus ik zie die behoefte om echt culturele gemeente van Drenthe te worden zie ik niet. Ik zie wel de behoefte en de intentie die er is binnen de culturele sector om wat te gaan doen op dat vlak, maar die behoefte om echt culturele gemeente te worden die zie ik niet. Maar u waarschijnlijk wel. De heer Haar: Dat is … Ja, maar dat is ook alleen maar een naam natuurlijk: culturele gemeente van Drenthe. Dan ben je dat als gemeente en dan gebeurt het ook in deze gemeente. Daar gaat het mij om, dat het culturele leven dat dat weer een nieuwe impuls krijgt na die beroerde periode die we achter de rug hebben. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Haar. De heer Haar: U krijgt de moties digitaal toegestuurd. De voorzitter: Ja. Heel goed. Ik ga naar de laatste inbreng en die is van de heer Wiechers van de ChristenUnie. De heer Wiechers: Daar staat al twee minuten. Dat lijkt me wat veel. De voorzitter: We zetten de tijd nu aan. Gaat uw gang.

De heer Wiechers: Ja. Voorzitter, voor ik begin met de Kadernota heb ik de behoefte om een inleidende beschouwing te houden. Landelijk wordt al maanden gepraat over vertrouwen of beter gezegd het gebrek aan vertrouwen en het beschadigde vertrouwen en uiteindelijk het herstel ervan. Vanmiddag wil ik de woorden herhalen van onze lokale voorzitter en citeren uit een artikel in het dagblad Trouw, hoe toepasselijk. Aan het herstel van vertrouwen gaat namelijk iets vooraf, en wel betrouwbaarheid. Betrouwbaarheid komt eerst. Iemand heeft je nooit teleurgesteld, nooit in de steek gelaten, heeft je geheimen bewaard, heeft de eigen fouten toegegeven en jouw tekortkomingen vergeven. Zo iemand is betrouwbaar en die verdient je vertrouwen. Ik stel vast dat wij zo’n raad hebben en dat is een groot voorrecht, maar ook een grote verantwoordelijkheid. Daarnaast durf ik hardop te zeggen dat de ChristenUnie een betrouwbare partij is, een unie van Christenen. Dat is een opgave, maar ook een plicht voor ons als ChristenUnie, maar ook wij moeten beseffen dat er in onze ogen maar één persoon die 100 procent betrouwbaar is en dat is namelijk Jezus Christus. Na deze ontboezeming wil ik overgaan tot de behandeling van de Kadernota.

Voor ik overga naar de programma’s wil ik wat algemene opmerkingen maken en in mijn bijdrage zal ik ook niet loskomen van het sociaal domein, hoewel dat besluitvormend volgende week aan de orde komt. Om verschillende redenen is dit eigenlijk een bijzondere Kadernota: beleidsarm omdat er verkiezingen komen, achterhaald omdat er landelijk allerlei ontwikkelingen zijn en we nog steeds een demissionair kabinet hebben, we moeten het doen met een concept-jaarrekening en de herijking van het sociaal domein komt pas na onze besluitvorming aan de orde, hopelijk met aangepaste cijfers van het college. Maar dat hopelijk kan ik loslaten. Gisterenavond hoorden we dat we 400.000 euro krijgen in 2021 voor jeugdzorg. De rest is onduidelijk en daar moeten we dus vanuit gaan dat we dat nog niet weten. Ook weten we nog niet wat de meicirculaire ons brengt in tegenstelling tot wat mevrouw Berghuis ons zei. We weten er nog niets van en daar ben ik eigenlijk boos over. Wij horen dat te weten voor de behandeling van de Kadernota. Al met al geen ideale behandeling. In deze Kadernota is 1,2

miljoen bezuiniging ingeboekt op het sociale domein. Het moet nog ingevuld worden, maar dit bedrag is in onze ogen achterhaald door de toezeggingen van allerlei gelden, 1,3 miljard tot 800 miljoen, in 2028. We weten niet precies wat we krijgen, maar we krijgen in elk geval meer geld dan nu. In de politieke programma’s van de meeste landelijke partijen staat dat men af wil van het amendementsysteem huishoudelijke zorg. Ook een van onze pijnpunten in onze begroting, behalve dit jaar, het afgelopen jaar. De ChristenUnie gaat ervan uit dat dit dan ook landelijk afgeschaft wordt en ik wil wijzen op de gemeente Leusden en de gemeente Krimpen aan de IJssel die nu al het voornemen hebben om het weer inkomensafhankelijk te maken. Ze werken met een systeem wat oploopt tot 140 euro per vier weken. Wat blijft er dan nog over van dat tekort van 1,2 miljoen? Wat onverlet laat dat we de discussie moeten voeren hoe we de kosten kunnen terugdringen zonder de minima te raken. Efficiency is dus belangrijk en het hoofdpunt, maar de begroting in november zal een ander gezicht hebben dan de Kadernota nu. De ChristenUnie wil hier wel een opmerking om maken over het reserve sociaal domein. Het is ingesteld op 1 januari 2015, gemaximeerd op 1 miljoen euro en bij positieve jaarrekeningen wordt het weer aangevuld tot 1 miljoen euro.

Dit is nog in 2019 bevestigd, maar in 2019 hadden we een negatief saldo. Nu hebben we een overschot. We gaan er dus eigenlijk vanuit dat de reserve weer wordt aangevuld. Dan de herverdeling. De herverdeling is bij ons is daar 8 ton op ingeboekt, negatief voor 2023 en volgende jaren, omdat het wat later wordt ingevoerd. Wij hebben bij deze Kadernota gezien dat het bijgesteld wordt, 225.000 euro, omdat het uiteindelijk bij de herverdeling negatiever zal uitvallen voor de voordeelgemeentes en positiever voor de nadeelgemeentes, maar de VNG adviseert om 50 procent in te voeren en dan zeggen ze: doe voorzichtig. Neem 50 procent. Dan 50 procent van 8 ton is in mijn ogen 4 ton. Dat zou bij ons vanaf 2023 175.000 euro opleveren. De ChristenUnie vindt het merkwaardig dat dit niet gebeurd is en dat de VNG-adviezen niet gevolgd zijn. We zijn veel te voorzichtig en daarom dient de ChristenUnie dan ok een amendement in om dit bij te stellen tot 4 ton. Ik heb al gezegd wat de inhoud is, dus ik geef hem gewoon richting de voorzitter. Hoewel de vrij aanwendbare reserve laag is, hebben we nog steeds een behoorlijke algemene reserve en de kerngetallen worden iets slechter, maar zijn nog steeds landelijk gezien goed. Nu wil de ChristenUnie ingaan op de nadere programma’s. Allereerst programma 1: De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend.

De ChristenUnie maakt zich zorgen over de dienstverlening. De ambtenaren van de SWO doen hun uiterste best, maar merken ongetwijfeld de druk door de bezuinigingen en het niet invullen van vacatures, voornamelijk veroorzaakt door de problemen in Hoogeveen. Wij willen dit niet voelen in De Wolden, maar toch krijgen we er wel wat van mee. Ik werd vorige week weer aangesproken door een bewoner die met een vergunningentraject bezig is. Vol lof over de behandeling door de verantwoordelijke ambtenaren, maar de gemeente is telefonisch slecht te bereiken: lange wachttijden voordat er verbinding is. Vanmorgen kreeg ik zelfs om twaalf uur nog een mailtje van iemand die had geprobeerd onze gemeente te bellen, had tien minuten in de wachtrij gestaan en had toen de hoorn maar weer neergegooid. Dit mag niet. Hier moet meer aandacht voor zijn. Ook moet er voldoende aandacht blijven voor fysieke dienstverlening. Niet iedereen is computervaardig. Ook onze website moet toegankelijker zijn, is al genoeg over gezegd. Gezien de slechte ervaringen bij de vorige verkiezingen staan wij achter het plan om zelf een stemhulp te ontwikkelen. Veel, vooral jongere, mensen gebruiken deze. We zijn dus tegen het amendement van de Gemeentebelangen. De Wet openbare overheid, ik zal er niets meer over zeggen. Daar is al genoeg over gezegd. Dan Initiatiefrijk De Wolden. We zijn daar een groot voorstander van.

Er is veel bereikt. Hier het staat er nu drie jaar als PNpost geboekt. Daar hebben wij als ChristenUnie altijd al een hekel aan gehad. Ik heb diverse malen gevraagd of we minder PM-posten konden hebben, maar ik zie er nog steeds geen resultaat van. De rekenkamercommissie die heeft geadviseerd om het structureel te maken. Dat is natuurlijk een verkeerd advies, want als we dit structureel gaan maken dan kost het ons nog veel meer geld, want stel bijvoorbeeld dat we drie ton structureel gaan invoeren voor Initiatiefrijk De Wolden dan moeten we ergens anders drie ton bezuinigen of we leveren 6 miljoen investeringsruimte in. Dus laten hem maar incidenteel laten en bovendien is er nu een raadsbreed amendement om het volgend jaar uit de reserve te doen die we daar nog van hebben en laat de

nieuwe raad hier maar een beslissing over nemen. De dorpscoördinatoren spelen een grote rol. Akkoord met de structurele oplossing binnen de SWO en voor 2022 incidenteel. Dan programma 2: De Wolden een veilig thuis. Ook wij worden als plattelandsgemeente geconfronteerd met allerlei facetten van ondermijning en daarbij is een regierol en actief ingrijpen van de gemeente noodzakelijk. Hier komt ook handhaving om de hoek kijken en we willen daarbij wijzen ook op de huisvesting van de arbeidsmigranten. De structurele hogere bijdrage voor de veiligheidsregio Drenthe is onvermijdelijk. Dan programma 3: Duurzaam leven. Allereerst Omgevingswet: hoeveel energie zit daar al wel niet in? Nu weer uitgesteld naar juli 2022, maar bij landelijk overleg kwam zelfs het woord afstel aan de orde. Hoe zeker is nu juli 2022? Wij weten het niet. Gelukkig zijn we ook al bezig met de zonder meer noodzakelijke toekomstvisie die dan kan gaan functioneren als omgevingsvisie. Dan de woningbouw. Veel mensen hebben er al wat van gezegd. Een aantal jaren geleden werden we geconfronteerd met een verwachte krimp en een leegstand van woningen. De structuurvisie, vastgesteld in 2011, spreekt daar nog van. Dit is achterhaald door verhuisbewegingen. We zijn een groeiende gemeente met een groot tekort aan woningen, zeker ook starterswoningen en sociale woningbouw.

Dit vergt inventiviteit en ontwikkeling van uitbreidingslocaties, maar leidt ook tot verzet van huidige bewoners die hun leefomgeving aangetast zien. Ik wijs hierbij onder andere op de plannen in Veeningen. De gemeente heeft het initiatief genomen om in de wijk het voorkeursrecht te laten gelden. Een goede zaak. De ChristenUnie wil ook graag onderzocht hebben of het mogelijk is om bijvoorbeeld de locatie Drost hier in Zuidwolde aan te kopen. Dan hebben wij de regie en niet een projectontwikkelaar die gaat voor appartementen en zo hoog mogelijk. Daarnaast hebben we nog steeds problemen met de eis gasloos bouwen. Met onze plannen is dat onnodig. Wij gaan voor biogas en voor waterstof en dan moeten we niet alleen maar gasloos bouwen. De ChristenUnie wil graag versnelling in het proces vitale vakantieparken. Dit duurt veel te lang. Dan de RES. We hebben als Drenthe wel een hoog doel gesteld door 10 procent van de landelijke eis op ons te nemen. De eerlijkheid gebiedt mij om te zeggen dat ik een geweldige hekel heb aan die grote zonneparken en wij willen graag op andere manieren hiermee aan de gang. Ook wij willen eigenlijk we moeten de energie opwekken die we zelf nodig hebben. Ja, wat moeten we daar verder mee? Ik zag gisterenavond iets langskomen voor groene panelen langs de A37. Ik ben heel benieuwd hoe dat zal aflopen.

Maar waar moeten wij veel meer nadruk op leggen? Dat is het minder gebruiken van energie. We kijken ook naar het initiatief vanuit Reesdal energiecoöperatie. Hoe dat zal worden? Nou, we zien het wel. In dit programma wordt ook de RUD genoemd. Financieel een zorgenkind. De meerkosten structureel worden als PN-post opgevoerd, terwijl we weten dat er al minimaal 83.000 euro meer kosten zijn. Voer die dan ook maar op. Programma 4: De Wolden onderneemt. We zijn een gemeente met zeer veel kleine bedrijven en veel zzp’ers. Wij zijn erg benieuwd hoe de zzp’ers gaat nu na de coronacrisis. Hoeveel zijn er in de problemen gekomen? Weet de gemeente dat? Daarnaast ligt er een grote opdracht voor onze agrariërs, zeker die grenzen aan Natura 2000 gebieden. Ik mis de aandacht voor regeneratieve landbouw. In onze ogen voor de toekomst veel belangrijker nog dan biologische landbouw. Het gaat hierbij in principe om het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en de verbetering van de bodemkwaliteit. Het toerisme wordt steeds belangrijker; Drenthe is weer herontdekt. Er is veel aandacht voor de gebiedscoöperatie, voor regio Zwolle. Bedrijventerreinen: ik wil er niet meer over vertellen, maar het heeft mij zeer verbaasd dat er een tweede enquête komt over Zuidwolde. Als er weinig animo is, laat het dan. Ik stem in met wat dat betreft ook wat Partij van de Arbeid heeft gezegd.

Maar ook hier in dit programma weer die vermaledijde PM-posten. De Wolden aantrekkelijk en aaneengesloten. Onze gemeente is goed op weg met alle fietspaden. Wel ergert de ChristenUnie zich aan de buurgemeentes. De fietspaden Havelteweg en de Ommerweg houden op bij of vlakbij de gemeentegrens. Kan daar niet meer druk op gezet worden? Dit gaat ook weer spelen bij het door ons gewenste fietspad langs de Spiekamperweg en de Echelseweg, die komt weer gedeeltelijk in Hoogeveen. Wat betreft het verkeers- en vervoersplan zijn we het nog steeds niet eens met de vele 80 kilometerwegen. Er wordt op allemaal wegen binnen onze gemeente, binnen en buiten de bebouwde kom, de hard gereden, maar altijd gerelateerd aan de maximum snelheid. Men gaat bijvoorbeeld

65, 75 kilometer rijden op een 60 kilometerweg en 95 op een 80 kilometerweg. We moeten ons wel realiseren dat we relatief gezien veel ongelukken hebben in onze gemeente. Wanneer gaat er gehandhaafd worden? Dan de 375, al eerder genoemd. De tunnel wordt veel duurder dan gepland en de tweede man die Albert Haar net al noemde dat ben ik. Waar is de informatie gebleven over de meerkosten? D66 en wij hebben toch geen spoken gezien? Wij zeggen: stop ermee. Het is onnodig. Er zijn genoeg alternatieven die geen of weinig extra tijd kosten. Wanneer komt de fietsbrug naar Linde? En komt die nu links of rechts van het bestaande viaduct? Wij worden er vaak op aangesproken. Ook hier weer drie M-posten. Nou, cultuur is genoeg aan de orde geweest door D66. Dan gaan we over naar programma 6: De Wolden ontwikkelt met kleur en talent. Jeugdhulp is en blijft een zorgenkind. We komen er veel geld op tekort en toch moet onze visie zijn: helpen waar het nodig is. Dus dat is hulp met een open uiteinde. Wat zijn de gevolgen van COVID-19 voor onze jeugd? Vorige week hoorde ik van een middelbare school, de directeur, dat ze 50 procent van de leerlingen, u hoort het goed: 50 procent, aanmelden voor ondersteuning en hulp. Wij gaan over de herijking 24 juni in gesprek, maar financieel hebben we nog geen enkele duidelijkheid of voorspelling van ons college gezien.

Wat voor geld krijgen wij nu uiteindelijk na 2021 voor de jeugdzorg? Ik weet het niet, maar ik ga maar gewoon uit van wat landelijk bekend is en daar ga ik een rekensom op loslaten. Wat doen wij met de huishoudelijke hulp? Ik heb het al eerder genoemd. Laaggeletterdheid, mevrouw Berghuis heeft het al genoemd, is een veel groter probleem dan wij denken en cultuur moet bereikbaar zijn voor iedereen en de gemeente moet dit ook faciliteren. Onze vele lokale verenigingen met de vele vrijwilligers zijn van essentieel belang voor het goed functioneren van ons platteland. Programma 7: Gezond meedoen. Er is altijd veel aandacht voor drugs en verslaving, terecht, maar in onze gemeente spelen qua gezondheid twee andere dingen een hele grote rol: het alcoholgebruik onder volwassenen is het hoogste in Drenthe en daaraan gerelateerd ook vaak de volgende generatie, de jongere generatie. Daarnaast ook obesitas. Dat laatste is behoorlijk toegenomen door COVID-19, daardoor veel meer gezondheidsproblemen. De buurtteams zijn van essentieel belang in onze gemeente. Dan de herijking van het sociaal domein. Ja, helaas pas na de Kadernota aan de orde, maar laat alleen vooraf duidelijk zijn: wij blijven af van de minima. Er zijn genoeg mogelijkheden voor en uit het voorafgaande is het maar de vraag hoeveel er overblijft van de 1,2 miljoen euro genoemd in de Kadernota.

Sinds 3 februari, toen we de rapporten kregen, is er veel veranderd. Programma 8: De Wolden actief en opgeruimd. Wanneer halen we de 100 kilogram restafval per persoon? Hiervoor is zelfdiscipline nodig. Er is nu al een categorie die het ontzettend gemakkelijk haalt. Hoe krijgen we de rest zover? Wat betreft papier is er een mooie prijsontwikkeling en ga ik ook mee met de heer Haar van D66 dat we het liefste houden zoals het is, de vrijwilligers dus. Dan de vervanging van de gft-containers. Veel mensen hebben er al wat van gezegd. Het kost 325.000 euro. Waarom alles vervangen terwijl nog een groot percentage prima is? De heer Turksma zei dat hij zijn twee containers had gecontroleerd. Afgelopen maandag was het hier gft-dag, dus ik heb ze aan de straat gezet, wij wonen in een appartementengebouw. Ik had er dus drie aan de straat gezet. Ik heb de overige elf ook eens bekeken. Alle veertien zagen er prima uit. Waarom moeten we die dingen dan vervangen? Ik zou zeggen, ik weet niet eens meer wie het zeggen: pak een gebied. Ga daar gewoon controleren wat er goed en fout is en ga dan de foute gewoon vervangen, maar niet alles in een keer. Dat is zo slecht ook. Dan zijn we dus bezig terwijl we minder afval willen, minder troep willen, gaan we ineens als gemeente meer troep produceren omdat we containers die goed zijn gewoon gaan vervangen omdat ze technisch afgeschreven zijn.

Zeer slecht. Bij dit programma hoort ook nog sport. Ja, ook al eerder genoemd. Voor onze gezondheid is dat zeer belangrijk, maar ook hier komt het probleem om de hoek kijken van te weinig vrijwilligers. Hier ligt ook een taak voor de gemeente om dit goed te faciliteren. Het Huus van Sport & Cultuur zit bijna in de startsteigers, maar ik ben ook zeer huiverig voor de financiën daarvoor met de stijgende cijfers van alle materialen. Programma 9: Diverse financiële zaken in De Wolden. Al eerder heb ik gewezen op de herverdeling van het gemeentefonds, zie ook het amendement. Zelfs dit is nog zeer voorzichtig gezien de verwachting. In plaats van nadeelgemeente worden we namelijk een voordeelgemeente. Op pagina 75 van

deze Kadernota staat dat er een verwacht voordeel is van 15 euro per inwoners in plaats van een nadeel van 33 euro per inwoners. Tel dat bij elkaar op: 48 euro per inwoner. Dat is het verschil: bijna, let op, 1,2 miljoen euro. Waarom is hier niet meer rekening mee gehouden? Wel zijn we met het college en de VNG van mening dat de financiering van gemeentes drastisch moet veranderen. Dan nog kort wat over de SWO. Meerdere partijen hebben hier al wat van gezegd. De problemen in Hoogeveen mogen ons niet raken, dat is een utopie. Door de bezuinigingsopdracht vanuit Hoogeveen is er een vacaturestop die ons ook raakt en allereerst natuurlijk de dienstverlening. Daarnaast ook financieel. Wie draagt de frictiekosten? Dat zou Hoogeveen toch doen. In onze ogen zijn ze inderdaad voor Hoogeveen, maar gebeurt dat ook? Door de eis van Hoogeveen moeten er twee gemeentesecretarissen komen. Dat kost ons in 2021 155.000 en vanaf 2022 60.000 euro structureel. Dus wat betreft de SWO: raad en college, vinger aan de pols. Let goed op. De huisvesting van de buitendienst is nog steeds een zorgenkind. Als laatste de belastingdruk. Vergeleken met de hoge stijging in vele gemeentes van de woonlasten, voornamelijk door de OZB, is daar bij ons geen sprake van. De OZB stijgt licht, de afvalstoffenheffing daalt sterk.

Dit betekent voor de ChristenUnie dat bij een keuze over het sociaal domein het korten van minima onbespreekbaar is en eventueel teruggegrepen kan worden op de OZB. Voorzitter, ik eindig met het dankbare feit dat we hier weer in deze raadszaal zitten, maar dat we blij mogen zijn met de enorme inzet van het afgelopen jaar van in eerste instantie onze griffie en de bodes, natuurlijk ook de organisatie die het mogelijk gemaakt hebben dat dit alles op een goede manier kon doorgaan. Daarnaast durf ik ook ons als raad een compliment te geven voor de goede, constructieve samenwerking, al ging dat op een moeilijke manier. De voorzitter: Dat lijkt me een mooi slot. Ik geef graag de gelegenheid om te reageren. Ik stel overigens vast dat uw onderzoek iets grondiger was dan de achtertuin van mijnheer Turksma, maar u kwam tot dezelfde conclusie. Ja. Wie aan deze kant? Mijnheer Turksma, mevrouw Berghuis. Aan deze kant geen vragen. Mijnheer Turksma. De heer Turksma: Ja, ik ga het niet over mijn containers hebben, voorzitter, want die zijn blijkbaar net zo goed als in de omgeving van de heer Wiechers, dus ik begrijp dat hij steun kan geven aan ons amendement. Ik was even benieuwd naar die 1,2 miljoen bezuiniging sociaal domein, want ook wij waren van mening dat je dat wel degelijk in deze Kadernota moet betrekken, omdat het nou eenmaal gaat om het geld.

Begrijp ik het dan goed dat ook de ChristenUnie zegt: we hoeven die bezuiniging niet te doen. Pak alleen de stukken er volgende week uit die kwalitatief tot verbetering kunnen leiden en financier de rest gewoon op de manier zoals het ook bedoeld is, namelijk de extra gelden die we er voor krijgen en anders gaat het gewoon uit de algemene middelen? De heer Wiechers: Ja, ik ga de discussie van volgende week nu niet voeren, dat ben ik niet van plan, maar ik heb dus wel gezegd dat de minima niet geraakt mogen worden. Volgende week ga ik wel op de financiën verder in, maar u hebt aan mijn algemene beschouwing nu al kunnen merken welke richting er in zit. De voorzitter: De goede verstaander. Mevrouw Berghuis. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Dank u, voorzitter. Mijnheer … Sorry. De hier Wiechers die noemde mij alsof ik de meicirculaire … Ik heb inderdaad vanmorgen nog het zitten herschrijven en ik zie dat ik het verkeerde blad heb meegenomen. Uiteraard wist ik die meicirculaire helemaal niet. Ik heb gisteren even meegeluisterd naar het verhaal en ik viel inderdaad van mijn stoel en ik dacht: nou ja, klaar. Maar het verkeerde papier afgedrukt. C’est tout. Dat is alles.

De voorzitter: Oké. Dank u wel. Dan dank ik de heer Wiechers voor zijn bijdrage. Dan stel ik vast dat we de eerste termijn van alle fractievoorzitters hebben gehad. We hebben toch tijd verloren en dat komt door het heen en weer lopen en het poetsen van onze griffier, noodzakelijk. Ja, ja. Dat hebben we dan ook nog kunnen inkorten, want het was eigenlijk de bedoeling dat mijnheer Zandman dat zou doen, maar die moest dan elke keer helemaal naar voren lopen. Maar goed, iedereen heeft zich keurig aan zijn termijn gehouden, dus we hoeven onszelf niks te verwijten. Ik schors de vergadering. Het eten is om half zes. Ik zou zeggen gebruik uw tijd goed, want ik zou wel voor willen stellen om om zeven uur verder te gaan. De heer Turksma: Voorzitter? Pauze De voorzitter: Ik heropen de vergadering. Ik geef het woord aan de wethouder van Financiën en nog een aantal andere zaken, de heer Van Dijk. Nou, we wijzen jou wel hoor. Ik zie je beter dan wanneer je daar zit. Ik ben wel blij dat je een beetje dichterbij staat, dat praat wat makkelijker. De heer Van Dijk heeft het woord. De heer Van Dijk: Dank u, voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Van Dijk: Voorzitter, in eerste instantie wil ik alle fracties bedanken voor hun bijdrages. Er werden complimenten uitgedeeld aan de griffie, de organisatie, maar ook aan de raad zelf en heel terecht mijns inziens.

Er werd verschillende malen gerefereerd aan de bijzondere periode die achter ons ligt en dat alles dan toch door draait dat is absoluut een groot compliment waard. Verder vind ik het mooi te zien hoe het politieke kleurenpalet wordt gebruikt bij de verschillende onderwerpen. De onderlinge verschillen kwamen mooi naar voren, maar daar werd met respect mee omgegaan. Die verschillen moeten er ook zijn in de politieke arena; onze inwoners moeten immers ook iets te kiezen hebben volgend jaar. Voorzitter, ik ben verantwoordelijk voor de financiën van onze gemeente, voor programma 7: Gezond meedoen en voor programma 8: De Wolden actief en opgeruimd. Ik zal de vragen die met betrekking tot deze onderwerpen zijn gesteld nu gaan beantwoorden. Ik begin met de financiën. Verschillende fracties gaven aan dat het mooi is dat de meerjarenbegroting sluitend is, maar ook dat de toekomst wat dat betreft wellicht toch ook enigszins onzeker is door de gevolgen van de coronacrisis op zowel sociaal, financieel als economisch gebied. Het is zaak hier de vinger aan de pols te houden en sommige zaken ook te evalueren. De verschillende fracties riepen hiertoe op en uiteraard zullen we dat doen en sowieso bij uw raad terugkomen op momenten dat we op onderdelen uit de pas gaan lopen. Het Huus voor Sport & Cultuur werd in dit verband veelvuldig genoemd.