Verslag gemeenteraad 17 juni 2021

Hierdoor moeten mensen met rollators en scootmobielen de weg op met het nodige gevaar voor hun veiligheid. In eerste instantie was het goed geregeld, maar door wijziging van de situatie blijkt toch dat het inclusiebeleid nog niet overal tussen de oren zit. De nieuwe Omgevingswet wordt op 1 juli 2022 ingevoerd. Initiatieven moeten op een andere manier worden uitgevoerd en dat legt een groot beslag op de medewerkers. Ter voorbereiding, maar ook na de invoering is extra capaciteit nodig. Het voorbereiden op de wet doet de gemeente bij voorkeur met eigen medewerkers en dit ondersteunen we van harte. Zo blijft de kennis binnen de organisatie behouden, dit in tegenstelling tot de inhuur van externen. Met de nieuwe wet

worden omwonenden en belanghebbenden eerder bij plannen betrokken. We hopen dat dit een verbetering geeft ten opzichte van de huidige situatie. We hebben gezien dat landclub Ruinen uitbreiding heeft gedaan. Bos en hout, alles zijn gekapt, parkeerplaatsen en de weg werden aangelegd en extra recreatiewoningen neergezet zonder vergunning en zonder overleg met de omwonenden. Achteraf is die illegale bouw alsnog gelegaliseerd, maar deze werkwijze doet geen recht aan de regels die we met elkaar hebben afgesproken, namelijk dat je eerst een omgevingsvergunning aanvraagt voordat je gaat bouwen of kappen. Het recreatiepark heeft ondertussen een andere eigenaar gekregen die ook vakantiepark De Wildzang heeft overgenomen. Het is nog niet duidelijk of beide parken gaan uitbreiden, maar wij hopen dat omwonenden eerder en beter bij eventuele veranderingen van de parken worden betrokken. Op welke wijze kan voorkomen worden dat er opnieuw een patstelling ontstaat? We horen graag de reactie van de wethouder. Dit is niet het enige geval. Aan de andere kant van de gemeente voelen ook inwoners zich niet gehoord, de inwoners van Nolde. Zij waren onaangenaam verrast dat er een aanvraag is ingediend voor het plaatsen van een antenneinstallatie in hun directe leefomgeving. De gemeente moet beter met haar inwoners communiceren.

Nu wordt er nog gewerkt met strakke wetten en lange termijnen, maar de nieuwe Omgevingswet dan is het de bedoeling dat er een korte aanvraagstermijn komt en meer overleg met de omwonenden en belanghebbenden. Wij vinden het vreemd dat omwonenden niet betrokken wordt bij aangrijpende veranderingen in hun omgeving. Hier is nog wel wat werk aan de winkel. Is de wethouder bereid om met de inwoners van Nolde in gesprek te gaan en mee te denken over alternatieve locaties voor de zendmast? We horen het graag. Voorzitter, als laatste wil ik net als andere partijen ook iets zeggen over de woningbouw. Het CDA vindt het belangrijk om jongeren en starters een kans te geven op de woningbouwmarkt. Hiermee houden we onze dorpen leefbaar en toekomstbestendig, duurzaam dus. Naast jongeren en starters zijn er ook spoedzoekers en arbeidsmigranten die huisvesting zoeken. Wat betekent het landelijke voornemen van de bouw van 1 miljoen woningen voor De Wolden? Wanneer het ergens regent, drupt het in De Wolden, zou je kunnen stellen. Wij wachten al lang op de woonagenda en de tijd schrijdt voort. De huizenprijzen stijgen en de lijst woningzoekenden wordt langer. De gemeente moet niet langer wachten en in actie komen. Ten eerste door actief op zoek te gaan naar gronden en daar het voorkeursrecht op te laten gelden.

In Zuidwolde zien we ook dat aan de Hoofdstraat-Zuid een aantal leegstaande winkelpanden zijn. Dit zouden mooie inbreilocaties kunnen zijn. Ten tweede, als CDA zijn we van mening dat we moeten bouwen voor onze eigen jongeren, gezinnen en ouderen. We willen niet gaan bouwen voor beleggers, speculanten en verhuurders, uitgezonderd uiteraard e woningbouwcorporaties. Steeds meer gemeentes voeren daarom een zogenaamde zelfbewoningsplicht in. De koper wordt hiermee verplicht zelf het huis te gaan bewonen; het is niet langer toegestaan de woning te verhuren. Daarom vragen we het college om een zelfbewoningsplicht voor nieuwbouwlocaties in de gemeente in te stellen daar waar het juridisch mogelijk is. Wij dienen hiervoor samen met de ChristenUnie en GroenLinks een motie in. Ik zal de motie even kort voorlezen.

De raad van De Wolden bijeen van de vergadering van donderdag 17 en 24 juni overwegende dat er een grote vraag is naar woningen ook in De Wolden, er weinig woningbouw plaatsvindt in De Wolden, de woningbouwproductie achterblijft bij de vraag, woningen interessante objecten kunnen zijn voor vastgoedbeleggers, dat er weinig tot geen aanbod is van huurwoningen boven de sociale huurgrens, dat verwerving van woningen door vastgoedbeleggers voor verhuur leidt tot sterkere prijsstijgingen van koopwoningen en tot hogere verhuurprijzen, dat in geval van verhuur via Airbnb-woningen aan de woningmarkt worden onttrokken, dat de integrale visie op de woningmarkt van de Rijksoverheid diverse maatregelen opsomt bij problemen in de woningmarkt waaronder de zelfbewoningsplicht, is van oordeel dat steeds meer inwoners van De Wolden steeds moeilijker een woning kunnen kopen, dat doorstroming door de genoemde ontwikkelingen tot stilstand komt en dat extra prijsversterkingen gezien de overspannen woningmarkt vermeden moeten worden verzoekt het college een zelfbewoningsplicht in te voeren voor nieuwbouwlocaties in De Wolden daar waar het mogelijk is namens de fractie van het CDA, ChristenUnie en GroenLinks. Voorzitter, ik zie dat ik door mijn tijd heen ben, dus ik kom

tot een afronding. Wij hebben twee amendementen ingediend, omdat we het met twee zaken niet eens zijn in de Kadernota, en daarnaast een motie. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De volgende sprekers kunnen ook volstaan met … Ja, u krijgt zo het woord. Met alleen het dictum van een motie voor te lezen, dan wint u tijd. IK geef graag de gelegenheid om vragen te stellen aan mevrouw Brouwer. Ik zie mijnheer Hulst aan deze kant van de tafel, ik zie mijnheer Haar, mijnheer Groot, mevrouw Haanstra. Mijnheer Hulst. De heer Hulst: Ja. Dank, voorzitter. U bent ook op zoek denk ik naar grond voor woningbouw. Vindt u het een goed idee om dan ook eens te kijken waar sportparken misschien nu te groot zijn voor de verenigingen die er gebruik van maken om … Mevrouw Brouwer-Dekker: Het is altijd het waard om het te onderzoeken natuurlijk: hoe zit het nu bij de sportverenigingen? Daar zal je ook zeker het sportbeleid bij moeten betrekken, want je kan natuurlijk niet zomaar zeggen: er wordt maar één team gebruikt … Het sportveld, misschien wordt het ook nog voor andere doelen gebruikt of als evenemententerrein, dus dat zou je allemaal mee moeten wegen, maar het is het zeker gewoon waard om het eens in kaart te brengen hoe het zit en dat zou je mee kunnen nemen denk ik met het sportbeleid. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Haar. De heer Haar: Ja, voorzitter.

Mevrouw Brouwer, u heeft het over in de motie de zelfbewoningsplicht. Dat klinkt buitengewoon sympathiek van dat je speculatie en dergelijke dat je dat voorkomt, oneigenlijk gebruik van woningen, maar hoe ziet u dat in concreto voor zich? Hoelang geldt zo’n zelfbewoningsplicht bijvoorbeeld en zijn daar uitzonderingen op mogelijk? Gaan we ons niet een heel administratief apparaat op de hals halen met een controlesysteem erbij om dit daadwerkelijk te laten functioneren? Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, het geldt vooral denk ik voor nieuwbouwlocaties van waar de gemeente zeggenschap heeft om daar iets van te vinden. Dan kan het meegenomen worden natuurlijk in de afspraken die je maakt met de projectontwikkelaar van dat je die afspraken graag wil maken. De voorzitter: Mijnheer Haar. De heer Haar: Ja, dat is mij duidelijk, maar mijn vraag was ook: voor hoelang geldt dat bijvoorbeeld? Zijn er uitzonderingen op mogelijk? Want anders dan denk ik dat er de kans dat er daadwerkelijk gebouwd wordt dat die nogal beperkt is. Mevrouw Brouwer-Dekker: Ik geef even het woord door aan mijn fractiespecialist op dit gebied. Die kan u van veel meer informatie voorzien dan ik kan. De voorzitter: Dat is mijnheer De Wit, begrijp ik? Mevrouw Brouwer-Dekker: Mijnheer De Wit. Is dat goed, voorzitter? De heer De Wit: Ja. Oké. Ja, het vindt nu ook al plaats en verschilt per situatie.

Het hangt ervan af wat je wilt bereiken. Als je een overspannen woningmarkt hebt, kun je dus een kortere tijd instellen. Het is niet veel meer werk, want het is als een ander beding, recht van overpad, al die andere zaken die ook bij de verkoop zitten. Het geldt dus inderdaad voor eigenaarschap, heeft ermee te maken en de gemeente heeft bij

nieuwbouwlocaties daar inderdaad zeggenschap op. Dus het is zeker niet voor eeuwig en het zal ook niet de woningmarkt dicht laten slippen, juist in tegendeel. In Assen hebben ze juist ontdekt dat ze dachten: ach, dat is alleen in grote steden. Daar moest de wethouder erkennen dat dus daar een heel appartementenblok werd weg gekaapt voor commerciële verhuur en werd eigenlijk aan de woningmarkt onttrokken. De voorzitter: Mijnheer Haar. Laatste toevoeging. De heer Haar: Ja. Even een korte aanvulling. Want ik begrijp dus dat de gemeente dat die de handhaving van de woning … De zelfbewoningsplicht dat de gemeente daarvoor verantwoordelijk is? De heer De Wit: Nou, de notaris is er ook degelijk verantwoordelijk voor, want bij het overschrijven, we kennen natuurlijk de ABC-locaties, daar mag een notaris bijvoorbeeld … ABC, sorry. Overschrijding in twee dagen. Daar is een notaris strafbaar voor als je dat soort zaken doet. Dus als hij weet dat er een beding is, kan hij dat niet zomaar laten passeren. De voorzitter: Voldoende, mijnheer Haar? We gaan naar mijnheer Groot. De heer Groot: Ja. Dank u wel, voorzitter. Nou ja, ik richt me dan ook maar gelijk even naar mijnheer De Wit, als u dat goed vindt, want … De voorzitter: Ik vind het prima. De heer Groot: Het is eigenlijk een … De voorzitter: Als mevrouw Brouwer het goed vindt. De heer Groot: Ja. De voorzitter: Dan vind ik het goed.

Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja. Ik ken de vraag nog niet. De heer Groot: Het gaat over … De voorzitter: Het gaat nog steeds over de … De heer Groot: Over de zelfbewoningsplicht. De voorzitter: Zelfbewoningsplicht, ja. De heer Groot: Dus in navolging ook mijnheer Haar zou ik graag willen vragen. Want u bent nu heel stellig: in te voeren voor alle nieuwe bouwlocaties in De Wolden daar waar juridisch mogelijk. Hoe zou u het vinden zeg maar om te kijken van eerst eens te kijken wat zijn de mogelijkheden. U bent heel stellig, dat kan, maar ik hoor mijnheer Haar vragen stellen, dus ja die vragen hebben wij ook. Waarom zet u hem nu zo stellig neer terwijl u zou het ook als motie kunnen doen en dan zeggen: college, ga eens onderzoeken: is dat mogelijk? Wat zijn de mogelijkheden? Wat zijn de termijnen? Zou dat niet beter bij uw … Nou, bij deze motie aansluiten? De voorzitter: Mijnheer De Wit.

De heer De Wit: Dank u, voorzitter. Dat is inderdaad een mogelijkheid. We hebben het een beetje gedaan vanwege de haast. Assen kreeg november van de eigen raad te horen: zou je niet … Ach, wel nee. En inderdaad. Ze kwamen op de koffie dat dus een heel appartementenblok onder andere Airbnb’s en dat soort dingen ging. Dus daar moeten we even mee oppassen dat we dus aankomende nieuwbouwlocaties daar te lang mee wachten, maar als dat de situatie vooruit helpt, natuurlijk zijn we daar … Maar we hadden het idee even actie in de tent te krijgen, dus dat is het belangrijkste ervan. Het is ook niet … Je moet het ook niet zien als te groot. Het is gewoon een beding erbij, die speculatie kun je duidelijk weergeven en dat is gewoon aan het college zelf om te kijken hoe precies je het definieert. Dus ik kan me daar helemaal in vinden. Misschien iets voor de motiemarkt, zou ik zeggen. De heer Groot: Ja, dank u wel. De voorzitter: Ja. De heer Groot: Nou, ik sluit in ieder geval … De voorzitter: ‘…’ mijnheer Groot. De heer Groot: Het sluit in ieder geval mooi aan … De voorzitter: Om uw motie nog wat meer steun te bezorgen om hem wat te herformuleren. De heer Groot: Ja. Het sluit in ieder geval mooi aan bij onze motie ten aanzien van het versnellen van de woningbouwontwikkelingen, dus wat dat betreft. Maar ik had nog een aanvullende vraag dan richting … De voorzitter: Ja.

De heer Groot: Mevrouw Brouwer. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Groot: Als u het goed vindt, voorzitter. De voorzitter: Ja, hoor. De heer Groot: Het heeft te maken met het parkmanagement. In De Wolden hebben we niet zoveel bedrijvenparken, bedrijventerreinen. Hoe zou u de rol van de gemeente willen omschrijven ten aanzien van het parkmanagement? Hebben we daar een rol in? Hoe ziet u die rol? En wat moeten we daarmee? Of wat kunnen we daarmee? Mevrouw Brouwer-Dekker: Ik denk dat de gemeente als eerste de rol heeft natuurlijk om te faciliteren en die zou kunnen onderzoeken bij de ondernemers: is er draagvlak bij de ondernemers om zelf een parkmanagementorganisatie op te zetten? Zou een van die ondernemers dan ook een trekker kunnen worden in die parkmanagementorganisatie? Op een gegeven moment als dat eenmaal op de rit is, dan kan dat losgelaten worden en dan hoef je daar niet als gemeente constant meer bij te zitten, maar om het in de benen te zetten denk ik dat je dan als gemeente zeker even aan de, ja, in de lead bent. De voorzitter: Ja, mijnheer Groot?

De heer Groot: Ik begrijp u zegt een faciliterende rol van de gemeente en niet een actieve rol om dat parkmanagement in te stellen en dat in beheer te nemen? Mevrouw Brouwer-Dekker: Nee. Nee. Nee, zeker niet. De heer Groot: Oké. Dank u. Mevrouw Brouwer-Dekker: Dat moet echt iets zijn van de ondernemers zijn. De heer Groot: Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Haanstra tenslotte. Mevrouw Haanstra: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ik hoorde mevrouw Brouwer iets zeggen over een potje wat er is voor het beeldbepalend evenement. Zou u dat nog eens kunnen toelichten? Mevrouw Brouwer-Dekker: Nou, dat potje is er niet meer. Mevrouw Haanstra: Nee, dat bedoel ik. Mevrouw Brouwer-Dekker: Dat is vrijgevallen. Mevrouw Haanstra: Ja. Mevrouw Brouwer-Dekker: Dat hebben we ik dacht van in december is dat bij de decemberoverhevelingen hebben we daar een amendement op ingediend dat het dus vrij is gevallen nadat het drie jaar op de plank had gelegen. Mevrouw Haanstra: Ja. Mevrouw Brouwer-Dekker: En waar steeds geld voor gereserveerd: we gaan een groot beeldbepalend evenement organiseren hier in De Wolden, waar wij als CDA altijd zeiden: ja, kom dan eerst met plannen en daarna zoek je wel het geld erbij.

Uiteindelijk is dat toen wel zo gegaan van dat het geld lag er zonder dat er plannen waren en er waren af toe kwamen er wel wat plannen op, maar die gingen dan weer niet door, corona kwam erdoor en uiteindelijk, ja, zou nu het NK bij C.H. De Wolden plaatsvinden. Dit gaat ook niet door, maar daar zouden we dan apart een beslissing over nemen. Dus op een gegeven moment hebben we gezegd: nou, het ligt nu al drie jaar op de plank, laat het vrijvallen. Komen er nieuwe voorstellen? Prima, dan kijken we gewoon weer met nieuwe ogen naar het nieuwe voorstel. Mevrouw Haanstra: Ja. Nee, maar daarom ik triggerde op het woord potje, dus dat … Hè hè, dank u wel. Mevrouw Brouwer-Dekker: Een ex-potje. De voorzitter: Mevrouw Brouwer, dank u wel. Ik geef de volgende spreker het woord. Dat is de heer Turksma. De heer Turksma: Ja, voorzitter. De voorzitter: Volgens mij kunt u daar goed mee uit de voeten, mijnheer Turksma.

De heer Turksma: Dat hoop ik maar. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Turksma: Ik heb de enige ervaring met dat dat niet lukt. Voorzitter, de Britten weten het vaak raak te zeggen: happiness equals reality minus expectations. Als je lage verwachtingen hebt, ben je met de resultaten al snel tevreden. Maar wij hadden juist wel hoge verwachtingen. Dat begon al in 2018 bij de start van dit college. Nu zijn we bij de vierde Kadernota beland, sommige waren kaderbrieven, maar toch, en ik lees weer teksten die me bekend voorkomen, namelijk uit eerdere kadernota’s over woningbouw, verkeer en vervoer, vitale vakantieparken, toekomstbestendige bedrijventerreinen; het wordt weer genoemd, maar wat wordt eraan gedaan? In 2018 begon een nieuw college met Jan ten Kate, lijsttrekker van Gemeentebelangen, en Mirjam Pauwels, kopvrouw van de VVD. Zij kregen het vertrouwen van de kiezers en daarna ook van de raad. Een start met twee ervaren wethouders, maar waar zijn ze gebleven? Voorzitter, het hele college is immers weg. Waarom zijn ze vertrokken? Weggestuurd? Nee. Voor de twee lijsttrekkers waren persoonlijke ambities belangrijker dan hun belofte aan de kiezer.

Zij hebben hun rol als lijsttrekker van Gemeentebelangen en VVD voor De Wolden in volle bewustzijn aanvaard, zich op hun ambities laten verkiezen tot het hoge ambt van wethouder en dat ook wederom aanvaard, een functie die je voor vier jaar uitoefent. Maar niet in De Wolden, daar zijn de kiezer van Gemeentebelangen en VVD in de steek gelaten voor blijkbaar betere baantjes in Hardenberg en Assen, gemeenten waar deze kandidaten niet eens op de kieslijst stonden. Ik ben benieuwd welk boegbeeld deze partijen volgend jaar naar voren schuiven. Voorzitter, in 2020 … Ik zie de heer Hulst lachen, ik denk die weet het al. In 2020 werden we opeens geconfronteerd met een pandemie, een enorme schok voor ons allemaal, en besloten werd om gezien de onzekere omstandigheden geen uitgebreide Kadernota te maken. Een goede beslissing, maar één ding werd wel duidelijk in de loop van het vorige jaar: volgens het college dreigde de kosten binnen het sociaal domein uit de hand te lopen en werd een waaier aan plannen verzameld om tot 1,2 miljoen te kunnen bezuinigen. Ik weet wel dat we daar volgende week nog uitgebreid over komen te praten, maar het heeft ook met deze Kadernota te maken. Financieel wordt deze bezuiniging immers nu gewoon ingeboekt en volgende week mag de raad er dan nog wat centimeters aan verschuiven. Daar voelt de Partij van de Arbeid-fractie helemaal niets voor.

Vorig jaar en dit jaar zijn de gevolgen van de pandemie nog duidelijk merkbaar, vooral de zwakkeren in onze samenleving worden geraakt. Waar dit college andere activiteiten bewust uitstelt, heeft ze geen enkele moeite driest in de sociale uitgaven te snijden. Ongehoord, onnodig en ongelofelijk dom. Ik heb het in soortgelijke bewoordingen al eens eerder gezegd. Gemeente, juist nu bent u nodig, juist nu moeten we iedereen ondersteunen, ook degene die door de pandemie zijn baan is verloren of zijn baan en zijn gezondheid. Inmiddels is wel duidelijk dat steeds meer mensen na COVID te hebben overwonnen langdurige revalidatie nodig hebben. Maar nee, zegt dit college, tekort is tekort en geld is geld, dus we gaan bezuinigen. We laten niemand in de kou staan, hoorde ik mevrouw Haanstra van Gemeentebelangen nog eens zeggen in deze raad. Natuurlijk vinden ze bij de VVD de gevolgen van de pandemie ook heel erg, maar waar blijven dan uw daden? Je kunt geen 1,2 miljoen bezuinigen op het sociaal domein zonder dat het pijn doet, zonder dat je verschraalt, zonder dat je dingen nalaat die wel noodzakelijk zijn. Inwoners van De Wolden, laat u niet voor de gek houden. 1,2 miljoen minder uitgeven aan ondersteuning voor mensen die het echt nodig hebben laat zijn sporen na. Diepe onuitwisbare sporen. Dat heeft u dan aan dit college te danken van Gemeentebelangen en VVD.

Het college benadert het sociaal beleid van financieel, sociaal domein via de rekenmachine heeft de PvdA het al eerder genoemd. Nu, was het maar zo, want ook dat argument valt weg. Waar we voor 2020 nog dachten bijna 1 miljoen tekort te komen, staat het saldo nu op plus 1,6 miljoen. Dit college houdt 1,6 miljoen euro over in 2020 en wil toch bezuinigen op het sociaal domein. Dit college is aan het spookrijden en vraagt zich af waarom iedereen toch de andere kant op gaat. De adviesraden binnen het sociaal domein, de landelijke overheid met extra

ondersteuningen, partijen in de Tweede Kamer en de Partij van de Arbeid in deze raad rijden die andere kant op. College, u zit echt verkeerd. Wat hebben we de afgelopen jaren dan te veel gedaan? Waren we te ruimhartig in het sociaal domein? Was het niet kostenefficiënt of effectief? De Partij van de Arbeid-fractie heeft jaren geleden al bij een motie gevraagd om daar eens nader onderzoek naar te doen, een soort van ijking van het sociaal domein. Er was geen meerderheid voor in deze raad. Argumenten? Geen. Behalve dan dat we er toen geld aan over hielden. Nu komen we erop tekort, volgens het college overigens, en vindt de Partij van de Arbeid-fractie dat geen argument om erop te bezuinigen. Geen sociaal beleid via de rekenmachine, maar gestoeld op stabiliteit, ondersteuning van de zwaksten in onze samenleving, eerlijk, efficiënt en effectief. Dat is dus meer dan alleen maar naar geld kijken. Voorzitter, de Partij van de Arbeid blijft het geldargument een slecht argument vinden als het om sociaal beleid gaat, maar als dat het enige is wat dit college begrijpt, stop dan onmiddellijk met die bezuinigingen, want het Rijk stelt meer gelden ter beschikking. Er is geen tekort. De 6 ton die we voor 2020 uit de reserve hebben gedekt, omdat de bezuinigingen nog niet door de raad waren, vallen in het niet bij de 1,6 miljoen die we in datzelfde jaar weer aan de reserve gingen toevoegen.

Zoveel overhouden en dan toch bezuinigen op het sociaal domein, waarom? In het jaar dat deze raad zich bij meerderheid garant stelt voor 20 miljoen aan rende en dat is niet eens een wettelijke taak. Waar blijft uw garantie voor een stabiel en een fatsoenlijk sociaal beleid? Iets meer compassie voor mensen in plaats van dingen zou dit college niet misstaan. Een garantie om te staan voor een goed sociaal domein in rijke en minder rijke tijden. Voorzitter, ik ga naar de verschillende programma’s. Programma 1: De Wolden gastvrij, initiatief en stimulerend. Voorzitter, hier wordt aandacht besteed aan onze vitale democratie. Iedere stem telt. Toch heeft de Partij van de Arbeid-fractie de indruk dat niet iedere burger in De Wolden dit zo voelt. Het gemeentebestuur zoekt contact met de bevolking, maar wat als het onder zon op prijs wordt gesteld. Fracties worden regelmatig geconfronteerd met hulpzoekende burgers die er bij het college niet in komen. Als u stelt dat u wilt weten wat de behoefte van uw inwoners en ondernemers is, sta dan open voor de dialoog. Onze vraag aan het college: wat is het college van plan hieraan te verbeteren? Dan de dienstverlening van de SWO. Ook al eerder genoemd en ik trek het even in relatie tot het Woldense beleid. Dat mag ook wel wat meer aandacht krijgen.

Het is niet leuk om als inwoner van De Wolden te horen te krijgen dat het toch ook zo ingewikkeld is, omdat de regels en het beleid in Hoogeveen anders zijn dan in De Wolden. Dat is toch de kerntaak van de SWO, een uitvoeringsorganisatie ten dienste van twee gemeenten, elk met hun eigen regels en regelingen? Er is op dat punt nog veel werk aan de winkel. Laten we meteen de bezuinigingen op de SWO door onze partner Hoogeveen erbij nemen. Deze raad heeft duidelijk gesteld dat extra kosten door de Hoogeveense bezuinigingen niet voor rekening mogen komen van De Wolden, dat zijn frictiekosten voor Hoogeveen. De extra kosten voor onze gemeentesecretaris vallen wat de Partij van de Arbeid-fractie onder die frictiekosten. De Partij van de Arbeid-fractie heeft de volgende vraag aan de verantwoordelijke wethouder: hoe en wanneer gaat u deze kosten aan Hoogeveen doorbelasten? Voorzitter, programma 2: De Wolden veilig thuis. De Wolden is een veilige gemeente, maar nu zien we op pagina 25 opeens een vergelijking met Nederland. Diefstal uit woningen per 1000 inwoners in Nederland: 2,3, in De Wolden: 3,1. Hoger dan dat landelijk gemiddelde. Mijn vraag aan de wethouder is: kunt u uitleggen hoe dat nou zit? Goed om te lezen dat er beleid wordt ontwikkeld inzake arbeidsmigranten en hun huisvesting.

Op vragen hierover van de Partij van de Arbeid werd wel duidelijk dat hier nog veel informatieachterstand is in te halen. Zo heeft de wethouder geen enkel idee nu al voor arbeidsmigrantenhuisvesting worden gebruikt en ook het aantal verhuurders is niet in beeld. Is het geen goed idee om samen met deze partijen tot dat nieuwe beleid te komen? Mijn vraag aan de wethouder is: gaat u in overleg met betrokken partijen? Voorzitter, programma 3: Duurzaam leven in De Wolden. Ja, ik als eigenlijk eerst duur leven in De Wolden, want we zijn een geliefde gemeente waar de huizenprijzen ook fors stijgen. Het is ook al eerder genoemd door andere fracties. Wat denkt het college daaraan te doen? Beperkingen koppelen aan de aankoop zoals eigen bewoning is volgens de PvdA, en ik heb gisteren begrepen dat de OWSO mij daarin heeft ondersteund en ik ondersteun hun dan weer, niet de

oplossing is voor dit probleem. Vraag aan de wethouder: kunt u aangeven hoeveel woningen als beleggingsobject worden gekocht binnen De Wolden? Laten we daar dan eerst maar eens mee beginnen. Dan die vitale vakantie … De Partij van de Arbeid weet wel waarom. Treuzelen is in het voordeel van de niet-vitale parken die niet willen transformeren. Kom op, college. Het ging bij de start niet om vitale of te vitaliseren parken, het ging om verouderde parken die hun recreatieve functie al jaren geleden waren verloren. Daar willen we wonen mogelijk maken, maar dan wel onder voorwaarden. Dat had Jan ten Kate nog kunnen regelen en die is alweer twee functies verder. Vraag aan de wethouder: wanneer zijn de niet-vitale vakantieparken nou eens een keer in transitie? Dan de RES, de Regionale Energiestrategie. De Partij van de Arbeid wil daar eigenlijk maar weinig woorden aan vuil maken. Het is een opgelegd gebeuren waarbij de landelijke overheid de problematiek doorschuift naar de lagere overheden. Wat moeten ze ermee? Zoveel terra watt opwekking uit hernieuwbare energie en dan maar hopen dat we allemaal aan de aardwarmte of warmtepomp gaan om dat te halen. Sommige lokale bestuurders denken zelfs al aan dwang als het gaat om invoeren bij inwoners. Het moet toch niet gekker worden, voorzitter? Bij de verbonden partijen staan we graag nog even stil bij de RUD.

Gemeentebelangen heeft het ook al even aangestipt. Wij noemden deze gemeenschappelijke regeling al eerder de regionale uitgavedienst. Dat is het enige waar ze goed in zijn en zelfs dat hebben ze niet onder controle; ze worden elk jaar duurder. De Partij van de Arbeid vindt dat dit maar eens afgelopen moet zijn. Wordt het geen tijd om te bedanken voor het lidmaatschap van de RUD? Ik denk graag mee met de fractie van Gemeentebelangen om daar eens een uittredingsscenario te laten onderzoeken. Voorzitter, programma 4: De Wolden onderneemt. Toerisme is een belangrijke economische pijler van De Wolden. We zijn een klinische gemeente en omdat daarnaast ook wonen een belangrijke kernkwaliteit is, moeten we voorzichtig zijn met het uitbreiden van industrieterrein. Het is voor De Wolden … Voor de Partij van de Arbeid, sorry, maar de vraag of het industrieterrein bij Ruinen aansluitend aan de huidige locatie moet worden uitgebreid. Als na een behoefteonderzoek voor Zuidwolde nauwelijks interesse wordt getoond, waarom gaat het college er dan nog een tweede enquête achteraan sturen? Bij het toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen hoort zeker het nader onder de loep nemen van de voorwaarden waaronder een ondernemer naast zijn hal een bedrijfswoning mag bouwen. Laten we niet in de valkuilen van het verleden vallen en dit goed gaan regelen.

Voorzitter, programma 5: De Wolden aantrekkelijker aangesloten. Het aantal fietspaden in De Wolden is groot en de ambitie om er nog wat meer aan te leggen aanwezig. Een goede zaak, maar de veiligheid kan wel wat beter. Het aantal registreerde verkeersongevallen is in De Wolden met 9,2 procent 1,4 procent hoger dan landelijk. Wat is hiervan de oorzaak en zouden we daar iets extra’s aan kunnen doen? Wat daar zeker niet bij past, is de tunnel onder de N375 bij Gijzelde. Fietsers hebben er al een tunneltje tot hun beschikking. Voor de aan te leggen landbouwtunnel was al een fors bedrag gereserveerd en in de Kadernota wordt als PN vermeld dat het tunneltje nog wat duurder zou kunnen worden. Ik denk dat het college al wel weet hoeveel duurder, maar dit hier niet durft te vermelden. De Partij van de Arbeid-fractie gokt minimaal 5 ton. Pak nu eens dezelfde rekenmachine die u bij het sociaal domein gebruikt en zeg: budget is budget. Dan bent u in ieder geval consequent. Ik zou daar graag een reactie op hebben van de verantwoordelijke wethouder. Dan programma 6: De Wolden ontwikkelt met kleur en talent. De jeugdhulp tot 18 jaar is een gemeentelijk taak. De plannen hierbinnen zijn in principe goed, maar haal er de doelstelling van die bezuiniging vanaf. Doe het beter, sneller en voorkom erger. Wat dat oplevert is vooral minder schade aan het kind.

Voorzitter, over programma 7 heb ik geen opmerkingen. Dan zijn we bij programma 8: De Wolden actief en opgeruimd. Als afval een grondstof is, dan is het soms wel een hele dure. We weten inmiddels dat gescheiden inzamelen niet altijd tot de gewenste kwaliteit van scheiding leidt en op PMD gebied is het ook best wel moeilijk te onderscheiden wat er wel en wat er niet in mag. Misschien is een herinnering in de vorm van de afvalkalender met een overzicht van de stoffen die wel mogen iets voor het jaar 2022. Het vervangen van alle GFT-minicontainers vindt de Partij van de Arbeid een slecht idee. Waarom 325.000 euro weggooien aan nieuwe containers als een groot aantal nog in goede staat zijn? De PvdA heeft hiervoor een amendement

gemaakt waarin zij voorstelt alleen de containers op verzoek van de gebruiker te vervangen indien de schade te groot is om deze nog te kunnen gebruiken en daar dan een passend budget aan te koppelen. Ik heb hem even laten liggen op mijn bureau, voorzitter, dus die zal ik u straks ter hand stellen. Ik ga verder naar programma 9: Financiële zaken. Voorzitter, ik begon mijn betoog over beleid versus geld. Bepaalt het geld nu wat je moet doen of het beleid en je wettelijke taken? De Partij van de Arbeid is van mening het tweede, maar als je dan toch van geld wilt uitgaan, besef je dan dat die uitkomsten uitermate grillig zijn. Over het verschil van de eerste 9 ton tekort om voor 2020 toch op een overschot van 1,6 miljoen uit te komen heb ik het al gehad. Maar neem dan de uitkering uit het Gemeentefonds, een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. Was er een nadeel ingeboekt van 33 euro per inwoner, nu komt het uit op een voordeel van 15 euro per inwoner. Als je dat dan keer 24.000 doet plus 1, want onze burgemeester gaat ook tijdelijk hier wonen, dan draait een korting van 8 ton opeens om in een extraatje van 360.000 euro, maar begrotingsgewijs is dat een verschil van ruim 1,1, miljoen. College, ontwikkel beleid. Doe wat er gedaan moet worden en begroot daar je budget bij. Als dat budget te gering is, dan moet je er geld bij zien te krijgen.

Dat doet u met tunneltjes, dat doet u met fietspaden, dat doet u met het budget van de RUD, waarom doet u dat dan niet voor het sociaal domein? Voorzitter, de Partij van de Arbeid-fractie heeft voor deze Kadernota nagelaten nieuwe plannen en ideeën te lanceren. Komend jaar is een verkiezingsjaar en in maart kunnen onze inwoners stemmen voor een nieuwe gemeenteraad. Wie de Partij van de Arbeid volgt, weet dat wij op vele punten duidelijk andere ideeën hebben, andere accenten leggen en vooral willen blijven investeren in een veilige en een stabiele toekomst voor onze inwoners, niet op de laatste plaats inwoners die moeten kunnen vertrouwen op de steun van deze gemeente. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Turksma. U hebt veel gezegd over sociaal domein. Dat hoeft dan volgende week niet allemaal herhaald te worden, hoop ik. De heer Turksma: Ik beloof u niets, voorzitter. De voorzitter: Nee. Ik doe u een suggestie. Maar de besluitvorming daarover is volgende week en wat we nu doen is spreken over de kaders voor de begroting en we stellen de kaders vast, maar de uiteindelijke begroting wordt pas in november vastgesteld. De heer Turksma: Ja.

De voorzitter: Dat even voor de duidelijkheid, want u doet een beetje alsof we vooruitlopend op de behandeling van het sociaal domein al alle verregaande beslissingen nemen, maar de begroting is pas echt aan de orde in november van dit jaar. Ik geef graag de gelegenheid aan andere raadsleden om te reageren. Ik zie mijnheer Hulst, mijnheer De Wit, mevrouw Brouwer, mijnheer Groot en mevrouw Haanstra. Mijnheer Hulst. De heer Hulst: Ja. Dank u, voorzitter. Ja, de heer Turksma die maakt zich zorgen om de in de steek gelaten VVD-kiezers, maar hij zal het toch met me eens zijn dat hier nog steeds een hele vakbekwame, stabiele fractie zit en dat er ook een waardig vervanger is voor de vertrokken wethouder? De voorzitter: Een gewetensvraag, mijnheer Turksma. De heer Turksma: Nee. Ik bedoel ik weet dat binnen de VVD zoals in allerlei andere partijen, niet op de laatste plaats de Partij van de Arbeid, kundige mensen staan te trappelen om deze functies over te nemen als men bij ontsteltenis of andere ernstige ongemakken … Ja, ontsteltenis. Ontstentenis, sorry. Het vak niet meer kan uitoefenen. Het ging er mij vooral om, het ging er mij vooral om dat als je het zeg maar het vertrouwen vraagt

van de kiezers en ook als lijsttrekker uiteindelijk het hoge ambt van wethouder tot je neemt, dan vind ik het een behoorlijke slag in het gezicht, vooral voor uw kiezers en voor uw kiezers, dat ze dan zo snel weglopen naar betere baantjes. Dat heb ik al eens eerder een opmerking over gemaakt, maar ik vond het passend om dat nu weer te doen. In die zin wil ik nog wel een voorstel doen voor alternatieven voor de kiezers van de VVD, maar dat doe ik op een ander moment als u dat goed vindt. De voorzitter: Lijkt me heel verstandig. Ik ga naar mijnheer De Wit. De heer De Wit: Dank u, voorzitter. U had het over een op een de groene containers vervangen, maar niet voor niets zit er een soort houdbaarheidsstempel in. Dit kan een aanzienlijke druk op het gemeentelijke apparaat gaan betekenen als er op een gegeven moment massaal containers op zullen zijn en het gaat allemaal tegelijk. Is het niet slimmer om bijvoorbeeld in bedjes, in groepen bijvoorbeeld eerst Ruinerwold bijvoorbeeld te vervangen? Zoals dat ook is gebeurd met de oude grijze containers: de containers die niet veel gebruikt zijn die zijn dan prima en die te hergebruiken. Dat lijkt me een veel slimmer plan dan het gemeentelijk apparaat met heel veel werk, want dat is de reden waarom dit zo is besloten, om dat heel veel werk te voorkomen. De heer Turksma: Nee, mijnheer De Wit, dat lees ik helemaal niet in de plannen.

Er staat alleen maar dat ze economisch en qua technische reden afgeschreven zijn, maar dat is mijn auto ook al dertig jaar en toch doet hij het nog. Dus dat vind ik onzin. Ik denk dat dan zou je moeten gaan onderzoeken: hoeveel, welk percentage uitval heb je nu al? Want ik geef u wat dat betreft op een briefje: als je groencontainer stuk is, dat geldt denk ik trouwens voor meer, dan bel je de gemeente en zeg je: joh, de klep is er af of het wiel loopt het eraf, dat heb ik overigens een keer gehad. Dan wordt hij keurig overigens ook gerepareerd en dat ding doet het nou weer prima. Ik zou het eeuwig zonde vinden als mijn twee gft-containers die volgens mij nog minimaal 25 jaar mee kunnen worden vervangen, omdat ze zogenaamd aan het einde zijn van hun economische leven. Onzin. De voorzitter: Ja. Mevrouw Brouwer heeft het woord. Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, voorzitter. Ik heb ook nog een kleine vraag over de gft-containers. Ik was nog even in afwachting of de heer De Wit dezelfde vraag had als ik. We zitten wel in dezelfde fractie, maar nog niet helemaal op de lijn dat we exact dezelfde vragen hebben. Maar de heer Turksma stelt in zijn amendement dat hij … Ja, dat nog veel containers in prima conditie zijn.

Mijn vraag is: heeft u daar onderzoek naar gedaan? Wat is veel? Welk percentage moet dan nog in uw ogen goed zijn? Want in onze ogen zou het ook kunnen zijn, ja, je kan beter in een keer honderd containers vervangen als dat je honderd keer één container moet vervangen. De heer Turksma: Uitgangspunt is, mevrouw Brouwer: moet je ze wel vervangen? Want je gaat ze vervangen als ze stuk zijn. Mijn onderzoek heeft zich achter mijn tuin afgespeeld waarin ik mijn eigen twee containers heb gezien, ik zeg u niet hoe ik aan die tweede kom, maar dat is al meer onderzoek als de toelichting die dit college geeft, want die geeft alleen maar als toelichting: ze zijn afgeschreven en ze zijn technisch aan hun einde. Dat accepteren wij in ieder geval niet en dan vinden we zonde van het geld. Ga dan maar eens vragen aan de bewoners: hoeveel containers kunnen echt niet meer? Ik denk dat je dat zou kunnen zien aan het aantal uitval dat de afgelopen tien jaar aan de orde is geweest. Ik ken dat cijfer niet, maar dat hoor ik dan graag van de wethouder. Dan zou je inderdaad kunnen zeggen: gezien het hoge uitvalpercentage wordt het nu maar eens tijd om ze allemaal te vervangen. Die argumentatie zat er niet bij. De enige argumentatie was: afgeschreven en einde van de economische levensduur. Nou, dat accepteren we niet van niemand. Niet van mensen en ook niet van groencontainers.

De voorzitter: Mevrouw Brouwer nog. Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, het verbaast me dat de heer Turksma daar dan geen technische vraag over gesteld heeft. De heer Turksma: Omdat technische vragen niet in dit mooie theater aan de orde komen en daar voel ik me zo op mijn gemak dat ik vind dat het daar zijn plek heeft. De voorzitter: Ik ga naar de overkant. Mijnheer Groot. De heer Groot: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ja, in navolging van mijnheer Hulst, ik ben erg blij dat de heer Turksma Gemeentebelangen en de VVD zo op de voet volgt. Ik waardeer het ook ten zeerste. Ik hoop dat hij net zo blij is met de nieuwe wethouders, drie stuks in totaal, die dus nu de taak waarnemen en naar mijn idee ook heel goed waarnemen dus en uitvoeren, bedoel ik zelfs, dus proficiat daarmee. Een heel betoog over sociaal domein. Zelfs de revalidatie wilde u nog even in de schoenen van de gemeente schuiven, maar wellicht kunnen we daar volgende week nog op terug komen. Wat ik wel van u zou willen weten, is: hoe staat u nu ten opzichte van de Regionale Energiestrategie? U zegt: het is van bovenaf opgelegd, ik vind het eigenlijk niks. Maar wat gaat de PvdA met de Regionale Energiestrategie doen? De heer Turksma: Voorzitter, ik geef twee antwoorden, want ik wil toch nog even terugkomen op de link die de heer Groot legt tussen wat ik zeg over de vertrokken wethouders richting de nu zittende wethouders.

Dit heeft niets met de zittende wethouder te maken en alles met de vertrokken wethouders. Dat waren toen de lijsttrekkers, daar is op gestemd, daar is op gekozen en dat vind ik gewoon vind ik dat naar de kiezers toe vind ik dat onheus, zeker als je daarmee alleen maar je eigen carrière onder ogen neemt. Maar goed. De heer Groot: Voorzitter? Voorzitter? De heer Turksma: Dat gezegd hebbende … De heer Groot: Ik wil wel even reageren. De voorzitter: We gaan nog even naar mijnheer Groot, want dat gaat over dit punt. De heer Groot: De wethouders die vertrokken zijn die kunnen niet reageren, dus ik vind dat ook niet kies om dat hier in deze zaal te doen. De heer Turksma: De kiezers kunnen ook niet reageren en daarom doe ik het. De voorzitter: Maar u hebt uw punt gemaakt, mijner … De heer Turksma: Precies. De voorzitter: Turksma. De heer Turksma: Zal ik naar het tweede punt gaan? De voorzitter: Tweede punt. Ja.

De heer Turksma: Ik vind die Regionale Energiestrategie vind ik helemaal niks. Ik ben er uitermate bang voor dat het enige wat we er mee opschieten is dat we met een onmogelijke opgave worden opgezadeld. Overigens, dat ligt niet aan dit college en ook niet aan deze raad, want dat komt vanuit Den Haag zullen we maar zeggen. Ik vind dat de nationale overheid veel meer aandacht zou moeten geven aan innovatie en vernieuwing. Ik bedoel in 1961 of zo zei de president van Amerika: voor het einde van dit decennium wil ik een mens op de maan brengen en hij moest ook nog weer veilig terugkomen. Toen wist nog niemand hoe ze het gingen doen, maar ze hebben het wel geflikt. Nou zijn we ruim vijftig jaar verder en wij moeten gewoon zeggen: bedenk een technologie die over vijfentwintig jaar ervoor zorgt dat een huis gewoon in zijn eigen energie voorziet. En dan gaat dat lukken, want ik heb een ontzettend vertrouwen in technologische ontwikkelingen die nu nog niet zijn uitontwikkeld. Zoals je dat doet met virusremmers en met vaccins, zo kun je dat ook doen in de technologie. Daar wordt totaal niet naar gekeken en dat vind ik stom. Het enige wat je doet is dat we straks allemaal aan dure investeringen worden gehouden en dat vind ik niet goed. Maar dat is geen verwijt naar dit college en al helemaal niet naar Gemeentebelangen.

De voorzitter: Ik dacht dat mevrouw Haanstra ook nog … De heer Groot: Oh. De voorzitter: Een vraag wilde stellen. De heer Groot: Mag ik nog in aanvulling wat vragen? De voorzitter: Nou, we komen volgende week ook nog op de RES. Dat staat op de agenda volgende week van de raad. De heer Groot: Ik bewaar hem. De voorzitter: Die laatste minuut die gun ik graag aan mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me aan bij de woorden van mijnheer Groot, maar ook mijnheer Hulst: we hebben een uitstekend college en ik vind het fijn dat u inmiddels dat ook zelf erkent, want ik dacht toch even in het begin iets anders te horen. Toen u begon met uw betoog dacht ik: hey, bent u in de war met de datum? Het gaat over het sociaal domein, maar dat gaan we dus volgende week doen. Maar mijnheer Turksma, bent u wellicht vergeten dat we met de hele raad ingestemd hebben met de 1,2 miljoen taakstelling? De heer Turksma: Nou, ik ben helemaal niet in de war, voorzitter, want ik heb helemaal niet ingestemd met die 1,2 miljoen taakstelling. Helemaal niet zelfs, en dat doe ik ook nog steeds niet.

Ik breng het nu naar voren, niet inhoudelijk, want dat komt volgende week aan de orde, maar ik breng het wel naar voren omdat het onderdeel uitmaakt van wat in de Kadernota wordt bepaald aan welke plannen hebben we om straks daar het budget aan te koppelen? Dus het heeft ook wel degelijk met deze Kadernota te maken, ook meerjarig. Was ook een van de redenen waarom we raadsbreed indertijd hebben gezegd, vorige maand of twee maanden geleden: wij kunnen dit verder niet behandelen, want we willen het in het totale complex zien. Nou doen we dat. Dat deed. Ik doe niet anders nu en dan verwijt u mij dat. Dan wil ik toch nog even terugkomen op het eerste punt. Als u mijn betoog goed heeft begrepen, en ik heb het op papier staan, dus ik wil u graag een exemplaar ter hand stellen op enig moment, ik zal even een kopietje maken, dan is mijn opmerking over het college wat hier niet meer zit heeft niets te maken met de personen of de mensen die er nu zitten. Het heeft

juist te maken met de gang van zaken in die tijd. Ik snap best dat Gemeentebelangen en VVD dit graag willen vergeten, maar ik ben er om dat onze burgers nog even graag te laten herinneren en dat zal ik blijven doen. De voorzitter: Prima. We krijgen nog een campagne. Dan zal u dat ongetwijfeld ook nog wel weer … De heer Turksma: Die is begonnen, voorzitter. De voorzitter: Ja, maar het is goed om te horen dat het met het huidige college helemaal nietes van doen heeft. Dan zijn we toe aan de pauze. Ik sluit even dit deel af. Ik schors. Wij gaan over een halfuurtje gaan wij verder. Halfuurtje, hè? Hoe lang hebben we pauze? Kwartier. Ik ben iets te overmoedig. We hebben een kwartier pauze. Nou, dat moet lukken. De vergadering is geschorst. Korte pauze De voorzitter: Ik heropen de vergadering en ik geef graag het woord aan mevrouw Berghuis. Neem de tijd, zou ik zeggen. Oh, die heb je al. Oké. Staan ook glazen water, hoor. Ja, liever dit? Oké. Daar is over nagedacht. Mevrouw Berghuis, gaat uw gang. Mevrouw Berghuis-Wiersema: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, Op Fietse, zo luidt de titel van mijn bijdrage. Want hier sta ik dan, naar het gemeentehuis gefietst, mijn algemene beschouwing in de tas. Het was al bijna geschreven tot, jawel, gisterenavond de cijfers van de meicirculaire mij om de oren vlogen. Toen ik begon was er nog niets bekend, althans niet voor mij.

Om nu vanochtend mijn hele bijdrage nog te veranderen, nee dat lukte nou net niet meer. Dus gewoon op de fiets naar het gemeentehuis met het werk in de tas. De titel had ik al in mijn hoofd, want onze commissaris van de koningin, Jette Kleinsma, zette me op het spoor met de vraag: moet het ook een Drent zijn? Ah, het hoeft niet, maar het is wel handig dat de persoon binding heeft en de taal begrijpt. Eigenlijk ook wel weer jammer, want als het een Drent moet zijn, hoef ik niet meer te solliciteren en daar had ik net aspiraties voor. Voorzitter, alle gekheid op een stokje. Ik ben geen Drent, ik zal er ook nooit een worden, want ik ben een Groninger, maar fietsen dat kennen we allemaal en daarin verschillen we gelukkig niets van elkaar. Drenten, Groningers, Friezen, maar ook anderen, alle inwoners uit heel Nederland. Dus ik op de fiets, jawel, Skik, Daniël Lohues. Het lied had ik graag gezongen hier samen met elkaar in dit grote huis, maar helaas dat mag nou net niet vandaag in deze grote raadszaal. We kunnen ook met elkaar naar Daniël Lohues luisteren, maar dan kom ik tijd tekort en zijn mijn twintig minuten voorbij, dus ik moet weer verder. Voorzitter, ik neem u graag mee op mijn reis door deze Kadernota en fiets dan maar door de programma’s. Er is al veel gezegd over programma 1: De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend.

Ik ga er niet heel veel meer aan toevoegen, behalve dat ik over de website eigenlijk niet zo heel erg te spreken ben. De zoektocht naar goede informatie is voor mij al lastig genoeg. Voor laaggeletterden, analfabeten, mensen met een visuele handicap is het niet mogelijk om via de website informatie in te winnen. Dit geldt ook voor doven en slechthorenden. Om iedereen goed mee te laten doen, is het erg belangrijk dat de gemeentelijke website op orde is. GroenLinks dient hiervoor samen met de Partij van de Arbeid, D66 en ChristenUnie de motie Toegankelijke website in. Mag ik hem u overhandigen, voorzitter? Voorzitter, we hebben al veel gehoord over de SWO. We weten wat de problemen zijn: Hoogeveen, De Wolden, wat … Ja, de hele discussie. Ik ga het nu ook eigenlijk maar niet meer aanhalen, maar we worden wel vaak geconfronteerd met bewoordingen als: ja, we gaan er in en opleidingstraject starten. In het jaarverslag lezen we echter dat er door het coronavirus niet veel is doorgegaan. Deze week had ik problemen met mijn IPad, dus ik liep echt doodleuk vast. Na enige stress … Nou, enige stress, ik kan u zeggen behoorlijk veel stress, hoor, kon ik maandagochtend gelukkig met mijn IPad onder de arm naar het gemeentehuis waar een zeer vriendelijke ondersteuner van de helpdesk mijn IPad wakker schudde. In het gesprek werd me duidelijk dat de systemen nog niet werken.

Voorzitter, dat kan toch

niet. Waar ligt dat dan aan? Er wordt van hogerhand een systeem ingevoerd die de medewerkers op de werkvloer nog niet beheersen. Wij, raadsleden, krijgen een handleiding om zelf het systeem in onze IPad aan te passen. Iedereen raadslid kan contact opnemen met één medewerker wanneer door problemen met de aanpassing het raadslid vastloopt. Hoeveel tijd kost dat? Ongeveer een halfuur per raadslid. Wij hebben 19 raadsleden. Maakt u voor mij de optelsom? Je zou ook een instructievideo kunnen maken en ons raadsleden via een webinar, want dat woord dat vergeten we nou nooit meer na deze anderhalf jaar, het programma aanleren. Over Initiatiefrijk De Wolden heeft CDA mede namens GroenLinks een motie ingediend. Voorzitter, ik fiets gelukkig graag, dat zij ik al in mijn inleiding, maar deze toch langs de SWO was zwaar. Ik fiets nog niet op een e-bike, wel op een hele goede fiets met 24 verzetjes, jawel dit grijze duifje heeft ook nog wel wat verstand van wielrennen. Je begrijpt er soms helemaal niks van. Maar gelukkig op mijn goed uitgeruste toerfiets kan ik weer verder. Ik ben wel op zoek geweest naar het watertappunt. Dat heb ik nog niet gevonden. Gelukkig heb ik zelf water mee, het flesje wat ik ooit heb gekregen van Mirjam Pauwels, mijn eerste kennismaking van de democratie: een dag mee met Mirjam Pauwels in het kader van honderd jaar vrouwen kiesrecht.

Ik kan dus nu met een gerust hart doorfietsen naar programma 2: De Wolden veilig thuis. We wonen in een veilige gemeente. Dat geeft rust en gevoel … Dat geeft een gerust gevoel. Waar we wel steeds meer … Sorry. Waar we wel steeds meer mee krijgen te maken is dat er een toename van kwetsbare inwoners is. Nu gaan we in deze Kadernota niet praten over de herijking in het sociaal domein, dat doen we de volgende week. Maar voorzitter, ik moet even nu een slokje water. Sociaal domein, ik krijg er wel buikpijn van. Daar moet ik toch even over nadenken. Ik heb wat water en een bankje om uit te rusten, want zo straks zag ik daar een man, die liep daar met een rugzak, zag er een beetje verward uit. Nou ja goed, was de weg kwijt en hij kwam terecht bij ingang van ‘t Neie Punt in Ruinen. Een derde onderwerp dat we bij dit programma willen aanstippen is de handhaving. We hebben wel eens de indruk dat De Wolden niet de gemeente is waarbij handhaving de grootste prioriteit heeft. Dit krijgen we dan ook van onze inwoners te horen. Ik neem even een slokje water. Voor de veilige … Voor een veilige woon- en leefomgeving zal er gehandhaafd moeten worden. Te denken valt aan geluidsoverlast bij evenementen en snelheidsovertredingen. Maar dat slokje water heb ik niet genomen, want ik fietste toch al op mijn toerfiets en ik krijg vast geen boete.

De nieuwe Omgevingswet is opnieuw uitgesteld met een halfjaar. In De Wolden zijn wij al aan de slag gegaan met de toekomstvisie. Een belangrijk item voor De Wolden is het vraagstuk wonen. De vraag naar koop- en huurwoningen neemt toe, we hebben het al gehoord ook van andere partijen, maar het coronavirus heeft ons geleerd dat thuiswerken goed kan en dat niet iedereen meer dicht bij zijn eigen werk hoeft te wonen. Daarom zien we in het land een overspannen woningmarkt en natuurlijk ook in De Wolden: een schrijnend tekort aan woningen. Er zal gebouwd moeten worden, maar wat willen we nou eigenlijk? Waar willen we bouwen? Welk soort woningen gaan het worden? Hoe gaat het met sociale huurwoningen? Willen we grote kernen nog uitbreiden naar de randen? En hoe groot mogen die kernen dan worden? Hoe zit het met de tiny houses en de knarrenhofjes? De portefeuillehouder heeft ooit eens gezegd dat we wachten op initiatieven uit de markt, dus van inwoners. Maar ja, niet alle inwoners zijn zo handig om met plannen te komen en niet alle inwoners hebben een netwerk, ook niet, en er zijn ook inwoners die zich alleenstaand en onzeker voelen. Voorzitter, met de vakantieparken blijven we aan het vitaliseren, is mijn indruk. We hebben al veel sessies gehad en we gaan nu Drenthebreed een onderzoek doen naar behoeftes aan flexibelere woonruimte.

Als dat in kaart is gebracht, ja wat dan? Graag een antwoord hierop van de portefeuillehouder. Even een slokje water. Want we kwamen bij die vakantieparken. Wie zitten daar ook al weer op die vakantieparken? Oh ja, daar zitten natuurlijk ook weer veel kwetsbare mensen: mensen die gescheiden zijn, die overlast veroorzaken. Wat zijn dat voor mensen? Juist, dat zijn mensen uit die doelgroep waar we steeds maar weer over spreken in het sociaal domein. Ik moet even een boterham, denk ik, want even over het park wandelen en ik kan dan zo klaar en ik ga weer verder op mijn fiets. Kom ik bij programma 4. De Wolden is een plattelandsgemeente, maar de collectieve sector dienstverlening en zakelijke dienstverlening dat zijn de sectoren waar de meeste mensen werken. Gelukkig

heb ik nog energie genoeg. Ik hoef nog geen groen gas te geven. Vanaf 2030 is De Wolden volledig overgestapt op groen gas. Vraag is echter of de naam groen gas hier nog wel op zijn plaats is. Nederland heeft als gevolg van een immense veestapel enorm mestoverschot en wat is er nou mooier dan deze mest te gebruiken voor de productie van groen gas? Helaas, er zitten meer na- als voordelen aan de mestvergisting; het kan aanzetten tot het verder vergroten van de veestapel, terwijl inkrimping van de veestapel misschien wel gewenst is in verband met stikstofproblemen en een groot deel van de mest is het resultaat van de import van diervoerder uit andere delen van de wereld met als resultaat ontbossing van het Amazonegebied en CO2-uitstoot tijdens het vervoer. We moeten ons dus afvragen of er geen sprake is van bruin gas in plaats van groen gas. Laten we dit deel van de energietransitie nog eens goed onder de loep nemen. Dan kom ik bij aantrekkelijk en aangesloten. Tja, wat is nou veilig en wat is … Sorry. Wat is veilig? Dat is ook een betrekkelijk begrip. De tunnel bij Gijzelde is er nog niet, de landbouwluis bij Berghuizen wordt misschien weer veel duurder dan begroot. Nee toch? Weer geld erbij? Dat zouden we dan niet meer doen hadden we afgesproken. Als we alles in het asfalt doen en niet in de bewoners. Laten we het anders doen.

GroenLinks doet het voorstel meer fietsbeweging, minder autoverkeer, goed uitgeruste hubs waar je met een deelauto of elektrische scooters of deelscooters doorheen rijdt. Daarna stap je in een Q-bus en verder ga je van a naar b. De fietssnelweg door de gemeente De Wolden wordt aangelegd. We hopen ook hier snel te horen wat de keuze gaat worden van het college. We fietsen door ons mooie Drenthe. We genieten, werken, komen allen veilig thuis van ons werk, ons familiebezoek, onze oppasmiddag of onze dagbesteding. Wat gaat het kosten? Daar hebben we slimme rekenaars voor nodig. We zijn uiteraard heel blij met de investeringen in de fietspaden en willen nog wel meer uitdragen dat we een fietsvriendelijke gemeente zijn. Hoera. We zijn tevreden dat de nota Ecologisch bermbeheer die we in 2020 hebben vastgesteld de biodiversiteit in de bermen vergroot. Die grote olifant van mijn bijdrage uit de Kadernota van 2020 is nu veranderd in een wat kleiner exemplaar. Voorzitter, ik ben inmiddels in de gemeente Hoogeveen waar de bijen welkom zijn, want heel Hoogeveen zoemt. Dat lijkt mij nou mooi voor De Wolden: welkom in De Wolden, de meest zoemrijke gemeente van Nederland, of zoiets. Kost vast geen vermogen, een paar van die kleine bordjes.

De crea Bea’s van GroenLinks willen het wel voor u uitvoeren, maar nog beter is het om misschien anderen dit te laten doen, de mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, de nieuwkomers en de inburgeraars in onze gemeente. Voorzitter, ik moet even weer trappen en doorfietsen, want ik kom bij programma 6: Kleur en talent. Voorzitter, kleur en talent, ik vind het een heerlijke titel. Wat zijn we blij dat speeltuinen zijn opgeknapt en dat we raadsbreed toestemming hebben gegeven voor deze extra investeringen. Het sociaal domein slaan we hier over, dat komt volgende week wel op ons bordje, maar hier moeten we nog flinke noten kraken, dat hebben we al gehoord. We zullen het allemaal zien. Ik kom er bijna niet meer door met het sociaal domein en ik moet over een x aantal minuten klaar zijn, dus ik moet even doorfietsen en met wat water drinken. GroenLinks is benieuwd naar de invulling voor de nieuwe Wet inburgering 2021. Dit geeft extra taken voor de gemeente, lees ik in de nota. Er moet een plan komen, maar dat plan had er natuurlijk al wel kunnen liggen. Wees nou eerlijk: hoe gaan we inburgeren? Met welke middelen? Het woord laaggeletterdheid, ik zou het nu maar een keer gaan scrabbelen, heb ik inmiddels in de diverse nota’s gelezen.

Velen van u weten dat deze voorzitter taalcoach is, al ruim dertig jaar met inburgeraars werkt, maar nog steeds zie ik op gemeentelijk niveau weinig progressie. De bibliotheek moest taken afstoten, want daar gebeurde dingen, babbelen bij een bakkie, dat was niet zo nodig. Nou ja, dat is dan toch ook niet zo erg. Dat inburgeraars geen werk hebben, waar ligt dat dan aan? In 2019 heb ik als raadslid een presentatie gehouden namens Taalpunt De Wolden. Ik heb er nog niets van teruggezien in het hele beleid niet, dus ga me nou niet vertellen dat alles nog ontwikkeld moet worden. Dat plan had reeds jaren op de plank kunnen liggen. Ik neem u met alle liefde een week mee op stage in het AZC Hoogeveen en ik laat u zien wat er gebeurt. We gaan dan in ieder geval naar het kantoor van Vluchtelingenwerk Nederland, waar ondergetekende ook al heel wat onbezoldigde uurtjes heeft gewerkt, en ik laat u de procedure van inburgeren zien: waar begint het? Hoe gaat het verder? Wanneer krijg je een status? Hoe wordt je van analfabeet of

hoogopgeleide Syriër ineens een goed meedoend burger in De Wolden? Precies, door die mensen bij de hand te nemen en te leiden door een goed doordacht systeem van, u raad het al, De Wolden. Over de financiën hebben we het dan wel weer. Tips en trucs heb ik nu al voort zo vaak via diverse wegen aan het college gegeven. Helaas, ze zijn nog steeds niet doorgevoerd. De enorme legesdossiers die ik nu niet mee heb genomen, maar die u heus allemaal op tafel heeft liggen, die bevestigen dat maar weer eens. Ik moet even wat water en ik moet zo doortrappen. Nou ja, ik ben GroenLinks en alles staat verkeerd om, dus het is niet anders. Ja, GroenLinks. Even kijken, waar was ik? Programma 7 willen we allen gezond meedoen. Ja, ik natuurlijk ook. Ik fiets nog en lag vanmorgen om zeven uur al in het zwembad, gewoon op de fiets ernaartoe. Dus dat kan ik verder overslag en kom dan al bij programma 8: Actief en opgeruimd. Voorzitter, u vond het een vreemde combinatie. Ik moet zeggen dat dat ook voor mij gold. Ik ben nu bijna drie jaar … Ruim drie jaar gewend aan die combinatie, maar het blijft wel gek klinken. Ja, actief en opgeruimd. Afval: hier moeten we gaan omdenken. Niet meer afval, maar minder. Dat is ons doel. Hoe bereiken we dat? Door bewustwording.

Wat doe je dan? Beste burgers, alles wat u koopt en wat verpakt is, moet worden verwerkt in de afvalstroom, dus koop minder of milieubewuster en zorg dat je heel goed je afval scheidt met vier containers voor uw deur: oranje, blauw, groen en, oh ja, grijs. Grijs, die kleur heeft blijkbaar de lelijkste associatie, want daarin komt alles wat u niet kunt scheiden. Zorg er daarom voor dat er niet te veel in komt, want iedere leging kost u 8 euro en een beetje per ophaalbeurt. Nou, dat sloeg er wel in hoor bij mij in de straat begin januari. Het was meteen bingo. Niet iedereen volgt de website, niet iedereen leest De Wolder Courant of de groene post. Jammer. Hier was een brief wel op zijn plek geweest, maar goed. Ja, het was begin januari, daar zal het dan wel aan gelegen hebben. Voorzitter, dat GroenLinks sport als een buitenkans ziet voor een gezonde gemeente dat lijkt me nu wel duidelijk. Waar ik even bij bleef hangen, was de eerste zin onder het kopje ongeorganiseerde sport. Ik citeer: we zien in toenemende mate de opkomst van anders en ongeorganiseerde sporten. Oei, dacht ik. Welke bende achtervolgt mij nou? Gelukkig, het viel nog mee, want het vervolg valt … Sorry. Opnieuw. Gelukkig, het valt mee, want het vervolg met: denk hierbij bijvoorbeeld aan zwemmen, wandelen en wielrennen met de buurman of buurman. Prima, meer keuze hebben we dan nu even niet.

Ik ben wel benieuwd wat er met die motie uit 2020 gebeurt over de rookvrije gemeente. Hoe gaat het met de gesprekken, portefeuillehouder? Verder zou ik zo veel als kan de sport stimuleren in welke vorm dan ook met welke buurman of buurvrouw, we zijn een inclusieve gemeente. Let hier. Let hierbij wel op uw taalgebruik en denk ook aan de regenboogvlag. Zorg ook dat iedereen kan meedoen, ook de minder bedeelden in deze gemeente. Ik moet even flink doortrappen, want ik heb nog twee minuten en zeven seconden. Voorzitter, er is nog één onderwerp wat mij hier … Sorry. Eén vraag die me hier rest is de sponsoring van CH De Wolden. Daar heeft GroenLinks nu moeite mee. Er is heel veel geld in de paardenwereld. Het is mooi dat CH De Wolden hier hun hippiesgebeuren kan optuigen, maar om ons nou een paardengemeente te noemen en daar zoveel sponsorgeld aan te spenderen, voor GroenLinks hoeft dit nou weer niet. Dit betaalt zichzelf wel. Het is misschien … Het gaat misschien om een luttel bedrag van 40.000 ieder jaar incidenteel, maar met ditzelfde bedrag kunnen we in andere domeinen weer heel veel doen. Ik ga ze niet meer noemen, want dan red ik het werkelijk niet meer en ik moet doortrappen.