RD-jaarverslag-2025 Definief compressed
Tekst van het document
Toegankelijke fietsroutes In 2024 startte Recreatieschap Drenthe samen met Hondsrug Drenthe, de gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Emmen en Coevorden en met steun van de provincie Drenthe het project Toegankelijke fietsroutes. Deze routes zijn speciaal ontwikkeld voor gebruikers van scootmobielen en elektrische rolstoelen. De bewegwijzerde routes volgen zoveel mogelijk het fietsknooppuntennetwerk en lopen over bestaande, toegankelijke paden. Bij de routeontwikkeling is aandacht voor bereikbare parkeerplaatsen, sanitaire voorzieningen en horeca. De tracés zijn in samenwerking met Zorgbelang Drenthe en gebruikers beoordeeld. Na afronding wordt ingezet op uitbreiding naar andere regio’s in Drenthe en Ooststellingwerf.
32
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Rondwandelingen Moor In samenwerking met onze Duitse partners van het Naturpark Moor-Veenland zijn 19 nieuwe thematische wandelroutes gerealiseerd in het grensoverschrijdende natuurgebied Bourtanger Moor – Veenland. De routes voeren door het unieke veenlandschap van Noordoost-Nederland en Noordwest-Duitsland en bieden veel afwisseling en beleving. Aan Nederlandse zijde zijn 9 rondwandelingen ontwikkeld over het bestaande wandelnetwerk, voorzien van herkenbare themabordjes. In Duitsland zijn 10 routes aangelegd volgens de kwaliteitscriteria van de Duitse Wandelbond. De wandelingen variëren in lengte van 6 tot 17 kilometer en maken het landschap toegankelijk voor een breed publiek.
Themafietsroute De Boer Op In 2025 ontwikkeld Recreatieschap Drenthe, in samenwerking met gemeente Ooststellingwerf en Coöperatie Appelscha Regio, de thematische fietsroute “De Boer op”. Deze route leidt fietsers door het agrarisch hart van Zuidoost-Drenthe en brengt verleden en heden van het boerenlandschap dichtbij. Met deze themafietsroute wil het Recreatieschap recreanten verleiden om het Ooststellingwerfse buitengebied te ontdekken en langer in de regio te verblijven. De route biedt een afwisselende combinatie van natuur, cultuur en lokale smaken en draagt zo bij aan de beleving van het gebied. De opening staat gepland voor het voorjaar van 2026. De realisatie van de route is mede mogelijk dankzij een financiële bijdrage van het Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek.
Toekomstbestendig R&T Drenthe Met het actieprogramma Toekomstbestendig R&T Drenthe werken Provincie Drenthe, Marketing Drenthe, Recreatieschap Drenthe en Vitale Vakantieparken Drenthe samen aan een sterke en toekomstbestendige recreatie- en toerismesector. Ondernemers die willen investeren in verduurzaming en vernieuwing krijgen de komende drie jaar extra ondersteuning, zodat zij sneller de juiste kennis, begeleiding en netwerken vinden. Het programma bundelt bestaande initiatieven en biedt praktische adviezen, themasessies en kennisdeling. Zo versterken we de veerkracht van de sector en borgen we de waarde van recreatie en toerisme voor Drenthe op de lange termijn.
Regiodeal ZO Drenthe; Vrijetijd en Verhalen van het Landschap In 2025 ging het project Vrijetijd en Verhalen van het Landschap onder penvoerderschap van Recreatieschap Drenthe officieel van start, binnen de Regio Deal Zuid- en OostDrenthe II. Met dit initiatief verbinden we de unieke verhalen van het Drentse landschap – zoals natuur, historie en cultuur – aan het vrijetijdsaanbod, waardoor een rijk palet aan belevenissen ontstaat voor inwoners en bezoekers. Het project versterkt niet alleen de identiteit en aantrekkingskracht van de regio, maar draagt ook bij aan gezondheid, sociale verbondenheid en economische vitaliteit. We werken hierin nauw samen met gemeenten, provincie, ondernemers en lokale organisaties om Zuid- en Oost-Drenthe toekomstbestendig en aantrekkelijk te maken.
Programmaverantwoording
33
Gedurende 2 ½ jaar wordt gewerkt aan het beleven van de Slag bij Ane (via locatietheater), planvorming voor de Tree Top Experience (bij het Boomkroonpad), ontwikkeling recreatief cluster Bargerveen, impuls voor het verhaal van de Veenkoloniën, impuls voor het Hunebedcentrum, verdere ontwikkeling van de Ommerschans, verbeteren van het gebied van de Kotermeerstal én krijgt het wandelaanbod een flinke verbeterslag door de verhalen van het landschap beleefbaar te maken via wandelommetjes. Ook wordt gewerkt aan een impuls ondernemerschap door kennis en ervaring op gebied van AI en Cybersecurity te delen. Met behulp van de middelen van de Regiodeal werken we aan voorwaarden zodat de generatie die nu opgroeit dezelfde kansen heeft in 2050 als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. We werken daarmee aan het verbeteren van de brede welvaart.
Kansenkaart vrijetijdseconomie voor Nij Begun Recreatieschap Drenthe heeft namens de gemeenten Noordenveld, Tynaarlo en Aa & Hunze een strategische kansenkaart opgesteld voor de vrijetijdseconomie in NoordDrenthe. Deze kansenkaart is ontwikkeld binnen het Rijksprogramma Nij Begun, dat zich richt op het versterken van de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe. De kansenkaart is een inspiratiedocument. Het biedt denkrichtingen om ideeën te stimuleren, samenwerking te bevorderen en het gesprek te voeren over de toekomst tot 2056. Daarbij is nadrukkelijk gekeken naar kansen over provinciegrenzen heen, met thema’s als erfgoed, landschap en water als verbindende factoren.
Overhandiging Kansenkaart aan wethouder Jos Darwinkel
34
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Themafietsroute Sporen uit de Tweede Wereldoorlog In het kader van 80 jaar vrijheid zijn een drietal fietsroutes ontwikkeld. De thematische fietsroute ‘Sporen uit de Tweede Wereldoorlog’ verbindt recreatie met betekenisvolle geschiedenis. Fietsers ontdekken zichtbaar oorlogserfgoed en persoonlijke verhalen langs de route, die nu niet alleen digitaal beschikbaar is, maar ook bebord in het veld. Via Drenthe.nl en de gratis DrentheRoutes app wordt de beleving verdiept met korte video’s en historische verhalen op locatie. De route is de eerste van drie geplande thematische fietsroutes en is ontwikkeld in samenwerking met provincie Drenthe, meerdere gemeenten, Gebiedspromotie Zuidwest-Drenthe en Recreatieschap Drenthe. Zo blijft het verleden tastbaar en beleefbaar voor inwoners en bezoekers, en krijgt fietsen in Drenthe extra inhoud en betekenis.
Stadsbeleving in Drenthe Recreatieschap Drenthe diende bij de provincie Drenthe een subsidieaanvraag in voor de actualisatie van drie bestaande stadswandelingen in Assen, Hoogeveen en Meppel. Met deze aanvraag wordt aangesloten bij de provinciale subsidieregeling voor thematische wandelroutes uit de Agenda Recreatie & Toerisme 2024–2028. De routes, die dateren uit de jaren ’90, worden vernieuwd tot eigentijdse belevingsroutes met aandacht voor cultuurhistorie. In samenwerking met gemeenten en lokale partners worden de routes inhoudelijk versterkt en digitaal verrijkt. Hiermee krijgt wandelen in de stad een nieuwe impuls en wordt Drenthe verder gepositioneerd als wandelprovincie.
Route App De app Drenthe Routes is gelanceerd. In de app zijn alle themaroutes van Recreatieschap Drenthe gebundeld. Daarnaast biedt de app, onder voorwaarden, ook ruimte aan routes van andere aanbieders. In samenwerking met de gemeente Aa en Hunze is de functionaliteit uitgebreid, waardoor ook escapetours via de app te beleven zijn. Met Drenthe Routes wordt het ontdekken van wandel- en fietsroutes in Drenthe eenvoudiger en aantrekkelijker voor een breed publiek.
Programmaverantwoording
35
Wandelroutes Eelde Paterswolde De nieuwe routes vervangen onze oude Landgoederen Eelde-route van 17 kilometer. Deze route was erg lang en moest vanwege natuurontwikkeling in het Friesche Veen worden gewijzigd. Het tracé is nu opgesplitst in twee rondwandelingen van elk ongeveer 10 kilometer; de Landgoederenroute Paterswolde en de Landgoederenroute Eelde. Naast nieuwe bewegwijzering en een informatiebord is de thematische wandelroute online aangevuld met extra’s zoals audiofragmenten en korte filmpjes. Zo komen natuur en cultuurhistorie van het gebied nog meer tot leven.
Ontwikkeling Actieplan wandelen- Drenthe wandelprovincie In 2025 hebben we met Provincie Drenthe, Marketing Drenthe en Wandelplatform gewerkt aan het Actieplan Wandelen – Drenthe Wandelprovincie. Wandelen sluit aan bij de groeiende behoefte aan rust en ontspanning en is bewezen gezond. Drenthe biedt veel variatie met ruim 300 routes, langeafstandspaden en een knooppuntennetwerk van circa 5.700 km. Inwoners en bezoekers waarderen dit aanbod; volgens Wandelnet staat Drenthe op plek drie van populairste wandelprovincies. Tegelijk kan de herkenbaarheid van Drenthe als echte wandelprovincie verbeterd worden. Daarom zetten we samen in op het stimuleren en beter positioneren van wandelen in Drenthe, omdat wandelen bijdraagt aan de economie, gezondheid, leefbaarheid en verbondenheid met het landschap. We bouwen aan een herkenbaar wandelprofiel voor Drenthe, met onderscheidende verhalen die het bestaande aanbod versterken. We bundelen en laden bestaand aanbod, stimuleren beeldbepalende wandelroutes en maken wandelen dichtbij huis aantrekkelijker. De inhoudelijke vaststelling van het actieplan staat gepland in februari 2026, gevolgd door besluitvorming over de financiën in maart 2026.
Echtener Esch route In 2025 is het wandeltracé van de Echteneresch route door het Routebureau van het Recreatieschap veranderd/verkort, waardoor de wandelroute mooier in het landschap is komen te liggen. Dit is onder andere gedaan en gerealiseerd i.s.m. Staatsbosbeheer.
36
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
De wandelroute heeft nieuwe wandelrouteborden gekregen en daar waar nodig nieuwe routepalen. In 2026 wordt er i.s.m. Dorpsbelangen Echten en de gemeente De Wolden nog (digitale) beleving toegevoegd aan het vernieuwde wandeltracé van de Echtener Esch route.
Franse huisjes In Dwingeloo zijn vier nieuwe erfgoedbordjes feestelijk onthuld tijdens Open Monumentendag in Westerveld. De bordjes markeren de Franse Huisjes, pachtboerderij Westrup, havezate Westrup en de Nicolaaskerk. Het project is een samenwerking tussen de familie Duyverman, gemeente Westerveld, Recreatieschap Drenthe en Dwingels Eigen. Bij de Franse Huisjes wordt het verhaal verteld van de opvang van Franse Hugenoten in de 17e eeuw. Met de erfgoedbordjes wordt het Drentse erfgoed zichtbaar gehouden en actief doorgegeven aan inwoners en bezoekers.
Gravelroute Hoogeveen De gemeente Hoogeveen heeft gevraagd of het Recreatieschap mee wil werken in de realisatie van een gravelroute voor Hoogeveen. Het mogelijke tracé voor deze gravelroute is in 2025 verkend door een oud professioneel gravelbiker. In 2026 gaat het routebureau van het Recreatieschap samen met de gemeente Hoogeveen verder werken aan de (mogelijke) realisatie van deze gravelroute.
Bewegwijzering Meppel De gemeente Meppel heeft gevraagd of het routebureau van het Recreatieschap voor de gemeente in kaart kan brengen welke toeristische bebording aanwezig is binnen de gemeentegrenzen. Deze opdracht is het routebureau aangegaan en gestart in 2025. Allereerst is gestart met de inventarisatiewerkzaamheden in het veld en hier zal in 2026 mee worden doorgegaan, waarna in 2026 een verslaglegging volgt en de geïnventariseerde gegevens in een overzichtelijk rapport met bijbehorende digitale documenten wordt aangeboden aan de gemeente Meppel. Naast het ontwikkelen van nieuw aanbod zorgen we ook voor een goede borging van onderhoud zodat de ontwikkelde producten ook duurzaam in stand worden gehouden. Hiervoor hebben we aanvullend de volgende onderhoudsprojecten:
Wandelknooppunten onderhoud Na aanleg draait alles om effectief en goed georganiseerd beheer. Voor netwerken om effectief, betrouwbaar en aantrekkelijk te blijven, zijn periodieke controles essentieel. Gebruikers spelen ook een cruciale rol: zij kunnen eenvoudig meldingen maken van beschadigingen of ontbrekende bordjes, waarna deze problemen snel worden aangepakt. Het onderhoud van de bestaande netwerken is inmiddels goed geregeld, dankzij een enthousiaste groep vrijwilligers die zich hiervoor inzet. Groter onderhoud wordt
Programmaverantwoording
37
professioneel opgepakt door de medewerkers van Het Recreatieschap. Financieel wordt het noodzakelijke onderhoud, zoals de vervanging van bordjes, informatiepanelen en bevestigingsmateriaal, bekostigd door de deelnemende gemeenten. Jaarlijks betalen zij een percentage van 5% van de investeringssom aan het Recreatieschap, zodat de netwerken continu kunnen worden gecontroleerd, schoongemaakt en hersteld. Met deze structurele aanpak waarborgen we niet alleen de kwaliteit van het wandelknooppuntennetwerk, maar versterken we ook de betrokkenheid van de gemeenschap. Samen zorgen we ervoor dat onze wandelnetwerken in topconditie blijven, klaar om te worden ontdekt door iedereen!
Project Van Gogh Drenthe - onderhoud Het Routebureau heeft in 2022 en 2023 drie Van Goghfietsroutes (in totaal 150 kilometer) en vier Van Goghwandelroutes mede-ontwikkeld en aangelegd. De uitvoer is onderdeel van het project ‘Van Gogh Drenthe’, een initiatief van Marketing Drenthe en de provincie. De routes zijn opgeleverd in 2023 en zijn toegevoegd aan het vaste aanbod van themaroutes van Recreatieschap en zullen 10 jaar (tot maart 2033) worden beheerd en onderhouden.
Buitensportfonds Het Buitensportfonds ondersteunt het kwalitatief op peil houden van toeristischrecreatieve paden in Drenthe die door vrijwilligers worden onderhouden. Het fonds biedt financiële steun aan verenigingen en stichtingen die beheer hebben over fiets-, wandel-, MTB- en hippische routes en waarbij het onderhoud door vrijwilligers wordt uitgevoerd. Het fonds is niet bedoeld voor nieuw te ontwikkelen routes en kan niet aangevraagd worden door ondernemers of andere professionele instellingen. In 2025 zijn bijdragen verstrekt voor onderhoudswerkzaamheden aan bestaande netwerken, zoals de MTB-vereniging Zuidlaren voor het onderhoud van de Route Drentsche Aa en de Stichting Paardenroutes Drenthe voor hippische routes, waarmee het fonds bijdraagt aan veilige en goed onderhouden routekwaliteit in de provincie.
38
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Projecten die in 2025 zijn afgerond Ontwikkeling wandelknooppuntennetwerk Drenthe In 2024 is het wandelknooppuntennetwerk Drenthe volledig gerealiseerd. Na meerdere jaren van voorbereiding en gefaseerde aanleg beslaat het netwerk nu de gehele provincie Drenthe en Ooststellingwerf. Het netwerk is snel populair geworden bij zowel inwoners als toeristen en biedt wandelaars de vrijheid om hun eigen routes samen te stellen en nieuwe gebieden te ontdekken. Het succes is te danken aan de intensieve samenwerking tussen het Recreatieschap Drenthe, gemeenten, de Provincie Drenthe en lokale belangengroepen. Samen zijn zorgvuldig routes geselecteerd die landschap, dorpen en bijzondere plekken met elkaar verbinden. Het Recreatieschap voerde de regie over tracéontwikkeling, vergunningen, bebording en financiële afhandeling. Sinds april 2024 is het netwerk volledig in het veld aanwezig, met duidelijke bebording, informatiepanelen en een goede digitale ontsluiting. Het netwerk versterkt het recreatief aanbod, stimuleert lokaal toerisme en draagt bij aan de regionale economie. Aantal gerealiseerde kilometers wandelnetwerk per gemeente Borger-Odoorn 519 km Coevorden 601 km De Wolden 503 km Ooststellingwerf 398 km Westerveld 600 km Meppel 116 km Assen 194 km Hoogeveen 216 km Tynaarlo 324 km Midden-Drenthe 609 km Noordenveld 418 km Aa & Hunze 557 km Emmen 663 km Totaal 5.718 km
Programmaverantwoording
39
Wandelplatform Het Wandelplatform richtte zich op het versterken van de aantrekkelijkheid en vitaliteit van Drenthe en Ooststellingwerf als wandelbestemming. Hiervoor zijn drie speerpunten geformuleerd: 1. bouwen en borgen van een goede kwalitatieve infrastructuur; 2. productontwikkeling: gastvrij onthaal en gevarieerde beleving; 3. communiceren en profileren. Het platform heeft gezorgd voor afstemming over de speerpunten; voor het uitvoeren ervan zijn de platformleden zelf verantwoordelijk. De oprichting van het platform was een actiepunt uit het Wandelkompas Drenthe (2018), een wandelvisie die op initiatief van provincie en Recreatieschap Drenthe in samenwerking met Wandelnet is opgesteld. Recreatieschap faciliteerde het Wandelplatform. Er is gewerkt aan een verdieping van de Wandelvisie door het ontwikkelen van een ‘Actieplan Wandelen – Drenthe Wandelprovincie samen met Provincie Drenthe en Marketing Drenthe. Vaststelling is gepland in 2026.
Visie op routegebonden recreatie In 2024 is het laatste grote wandelproject afgerond (en is Drenthe geheel voorzien van een wandelnetwerk). Daarmee komen we aan een volgende fase waarin we verder willen gaan dan alleen het beheren en onderhouden. Door het opstellen van een visie op routegebonden recreatie is dit verder in beeld gebracht. Hierbij gaat het om de zorg voor toekomstbestendige wegen en paden (passend bij de veranderende consument, denk aan e-bikes en andere voertuigen), inspelen op trends (zie de populariteit van wandelen, de vraag naar fietsstandplaatsvakanties e.d.), behoud en versterking van recreatieruimte, spreiding van bezoek, samenwerking en afstemming en de zichtbaarheid van routenetwerken in ruimtelijke plannen. Dit alles vanuit de gedachte dat routegebonden activiteiten, zoals fietsen en wandelen, een zeer geliefde recreatieve activiteit is van zowel bezoekers als inwoners.
Impuls Drenthepad Drenthe is een echte wandelprovincie. Toch bleek uit eerdere cijfers dat langeafstandswandelaars de provincie nog niet echt goed wisten te vinden. Om hier verandering in te brengen, sloegen Recreatieschap Drenthe en Nivon Natuurvrienden met steun van de provincie Drenthe, de handen ineen voor het gezamenlijke project ‘Impuls Drenthepad’ (2023-2024). De afronding vond plaats in het eerste kwartaal van 2025. Binnen het project is de website vernieuwd, is de bewegwijzering meer herkenbaar gemaakt en is het uitbrengen van een nieuwe wandelgids voorbereid. Langs de route zijn meer dan 30 Drenthepad-bankjes en 15 informatiepanelen geplaatst.
40
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Actualiseren Tour de TT routes In juni 2025 vierde de TT haar 100-jarig jubileum. Daarom zijn we met de betrokken gemeenten en provincie eind 2024 een project gestart om de beleefroutes Tour de TT (motor en fiets) te actualiseren. In 2025 is de vernieuwde Tour de TT fiets- en motorroute feestelijk heropend. Deze 65 km lange beleefroute volgt de historische TT-stratencircuits en laat recreanten de rijke motorsportgeschiedenis van Drenthe ervaren, van legendarische bochten tot kunstwerken langs het parcours. Daarmee wordt cultuur, sport en recreatie gecombineerd. Met steun van de provincie Drenthe en vier gemeenten versterkt dit project de beleving van Drenthe als toeristische bestemming en motor- en fietsregio.
Recreatieve oversteek Drentse Hoofdvaart Paradijssluis Meppel Door de ontwikkeling van circa 3.000 woningen in de woonwijken Nieuwveense Landen en Noordpoort ontstaat de kans om het Jaagpad, met een oversteek over de sluisdeuren van de Paradijssluis, in te richten als recreatieve fiets- en wandelverbinding tussen beide wijken. Zo wordt recreëren dicht bij huis gestimuleerd en krijgt duurzaam woonwerkverkeer binnen de gemeente Meppel een impuls. In samenwerking met de provincie Drenthe, gemeente Meppel en lokale ondernemers zijn de mogelijkheden verkend en vastgelegd in het bidbook Oversteek Paradijssluis. Om de fiets- en wandelverbinding te realiseren zijn de eerste grondwerkzaamheden eind 2025 opgestart en is de verwachting dat het project in het tweede kwartaal 2026 is afgerond.
Duurzaamheidsprogramma Verduurzaming is essentieel voor een toekomstbestendige recreatie- en toerismesector. Daarom hebben Marketing Drenthe, Provincie Drenthe en Recreatieschap Drenthe gezamenlijk een compact en actiegericht duurzaamheidsprogramma ontwikkeld. Dit programma ondersteunt ondernemers bij de overgang naar duurzaam en circulair ondernemen, passend bij zowel de bedrijfsvoering als de groeiende vraag vanuit de markt. Het plan bevat een concreet uitvoeringsprogramma met inzicht in de benodigde middelen en inzet. Dit vormde de basis voor het project Toekomstbestendig R&T Drenthe.
Escapetours in Drenthe Recreatieschap Drenthe heeft binnen haar route-app de mogelijkheid ontwikkeld om Escapetours te maken en promoten. De app zal als basis dienen voor escapetours die door ondernemers, non-profit organisaties, gemeenten ontwikkeld kunnen worden.
Programmaverantwoording
41
Onderzoek Dashboard Impact Toerisme Eerder is voor zeven Drentse gemeenten (Westerveld, De Wolden, Coevorden, Emmen, Borger-Odoorn, Tynaarlo en later ook Assen) een Dashboard Impact Toerisme opgesteld, waarin aandacht is voor de impact van toerisme en recreatie op de economie, op de samenleving en op de omgeving. Later dat jaar is ook voor de gemeente Assen een dashboard opgesteld. Een aantal gemeenten (Assen, De Wolden, Hoogeveen, Westerveld en Tynaarlo) hadden behoefte aan een vervolgmeting welke in 2025 door bureau Ginder is opgeleverd.
Project onderborden Nationaal Park Drentsche Aa In 2025 bereidde Recreatieschap Drenthe de plaatsing voor van 40 nieuwe informatieborden in Nationaal Park Drentsche Aa. De borden bieden bezoekers informatie over de geschiedenis, het landschap en de natuur van het gebied. Ze zijn bevestigd aan bestaande frames van het fiets- en wandelnetwerk, waardoor geen extra palen nodig waren. Het project maakt deel uit van het Ambitieplan Duurzaam Toerisme van het Nationaal Park.
Routelandschap Ruinen - Dwingelderveld In samenwerking met de gemeenten De Wolden en Westerveld, de provincie Drenthe, Natuurmonumenten, Europarcs, bewonersvertegenwoordigers en andere stakeholders is gewerkt aan de uitvoering van een maatregelenpakket om het gebied te verbeteren. Dit pakket bestond uit verkeerskundige maatregelen, herinrichting van de Benderse en het ontwikkelen van een routelandschap. Voor dit laatste onderdeel was Recreatieschap Drenthe verantwoordelijk. Daarbij is ingezet op het versterken van de beleving langs de wandel- en fietsverbinding tussen Ruinen en het Dwingelderveld. Naast uitvoer van projecten participeert het Recreatieschap in 2025 ook in een groot aantal andere projecten c.q. overleggen:
De Hondsrug UNESCO Global Geopark Het Recreatieschap is zowel bestuurlijk (via ons Algemeen Bestuurslid, wethouder R. Heeling, als adviserend (via onze directeur) betrokken bij deze organisatie. De samenwerking met het Hunebedcentrum is, als poort van het Geopark, goed.
42
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Programma Vitale Vakantieparken Dit project is gericht op het ondersteunen van vakantieparken en campings in Drenthe, zodat ze weer recreatief en economisch gezond kunnen worden. In de beginfase richtte de ondersteuning zich op goed presterende vakantieparken en campings, die de kans kregen om zich verder te ontwikkelen (excelleren). Na een tussentijdse evaluatie is de koers aangepast en is de nieuwe lijn “Sterke Vakantieparken” geïntroduceerd. Deze nieuwe koers is succesvol en steeds meer vakantieparken vinden hun weg naar het programma. Daarnaast worden parkeigenaren en verenigingen van eigenaren van terreinen zonder recreatieve mogelijkheden begeleid naar een passende alternatieve bestemming (transformatie). Voorlichting en nieuwe informatie worden verstrekt via webinars en podcasts. Het Recreatieschap is als initiatiefnemer betrokken bij dit belangrijke project, zowel financieel als bestuurlijk (met twee bestuurders in de stuurgroep) en ambtelijk. Het Recreatieschap richt zich vooral op het spoor ‘Sterke Vakantieparken’, gebaseerd op haar expertise.
Overige overleggen Verder zit het Recreatieschap in de volgende overleggen/overlegorganen om met haar kennis en kunde bij te dragen aan versterking van de recreatieve sector: Overlegorgaan Nationaal Park Drentse Aa, Vitale Vakantieparken, Projectgroep Hunze Crisisteam Droogte VRD, Projectgroep Fochteloërveen, Overleggroep Holtingerveld, Kenniscentrum Events, Overlegorgaan Regionaal landschap Drents-Friese Grensstreek, DPLG, nu TLGD, Toeristisch Platform Westerveld, Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland, Hunebed Highway Business Club.
7. Blik vooruit In 2026 en de jaren daarna wordt het steeds belangrijker om ruimte voor recreatie structureel op de agenda te krijgen binnen gebiedsprocessen, zoals woningbouw, landbouwtransities, natuurherstel, wateropgaven en infrastructuur. Juist door recreatie vanaf het begin mee te nemen in planvorming, kunnen we routes, voorzieningen en landschappen toegankelijk, beleefbaar én toekomstbestendig houden. Daarbij is steun vanuit de publieke sector cruciaal. Investeringen in routenetwerken, toegankelijkheid, beheer en innovatie vormen de basis onder een krachtige recreatieen toerismesector. Deze sector levert een aantoonbare bijdrage aan brede welvaart: gezondheid en leefbaarheid voor inwoners, economische vitaliteit voor ondernemers en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor de regio. In 2026 blijven we daarom inzetten op samenwerking, kennisdeling en gerichte impulsen die recreatie versterken als maatschappelijk én economisch rendement. Het Recreatieschap zal zich blijven inzetten om de sector een prominente plek te geven op diverse platforms.
Programmaverantwoording
43
Jaarrekening
Recreatieschap Drenthe Drift 11c, 7991 AA Dwingeloo KvK-nr.: 52124479 BTW-nr.: NL003828591B01
44
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Balans per 31 december 2025 (bedragen in euro’s) ACTIVA
31-12-2025
31-12-2024
1
1
44.692
7.810
Vaste activa Immateriële vaste activa Auteursrechten Drenthe-kaart Materiële vaste activa Investeringen met economisch nut
44.693
7.811
Vlottende activa Voorraad
8.140
9.717
Vorderingen op openbare lichamen
30.334
15.266
Overige vorderingen
2.425
33.544
Overige uitzettingen
3.542.619
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
2.470.142 3.583.518
2.528.669
Bank
254.414
55.392
Totaal
3.882.625
2.591.872
Liquide middelen
PASSIVA
31-12-2025
31-12-2024
Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve
192.277
177.277
Nog te bestemmen resultaat boekjaar
49.043
202.313
Bestemmingsres. stimuleringsfonds
1.274.960
1.129.009
Bestemmingsres. personele inzet
67.548
21.444
Bestemmingsres. onderhoud
43.569
43.569
Bestemmingsres. ontw. infrastructuur
50.696
50.696
Bestemmingsres. toiletgebouwen
0
0 1.678.093
1.624.308
Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige schulden
228.915
86.242
Overlopende passiva
1.975.617
881.324
Totaal
2.204.532
967.566
3.882.625
2.591.874
45
46
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Programmarekening 2025 (bedragen in euro’s) Werkelijk 2025
Begroting 2025
Werkelijk 2024
0
0
9.750
Baten Personeel Huisvesting
7.624
0
7.367
Overige opbrengsten
64.304
21.200
61.930
Overige opbrengsten windmolen
14.223
13.500
27.163
Bijdrage gemeenten in exploitatie
1.116.098
1.116.098
1.083.165
Bijdrage gemeenten stimuleringsfonds
320.362
320.362
303.943
Totaal baten
1.522.611
1.471.160
1.493.319
Personeel
633.338
738.150
684.466
Huisvesting
63.090
70.400
59.044
Onderhoud
150.719
72.500
79.481
Overige uitgaven
90.793
21.170
54.732
Overige uitgaven toeristische informatie
133.587
130.500
121.884
Lasten
Bestuur
1.275
630
1.013
Bureau
97.440
101.600
81.507
Afschrijvingen
4.217
8.700
3.295
234.411
320.362
365.115
1.408.870
1.464.012
1.450.537
Resultaat voor bestemming
113.741
7.148
42.782
Saldo financieringsfunctie (rente)
67.357
0
99.495
0
0
61.171
Bestemmingsres. personele inzet
15.852
15.852
15.852
Bestemmingsres. toiletgebouwen
0
0
6.013
Bestemmingsres. stimuleringsfonds
85.951
0
0
Bestemmingsres. personele inzet
61.956
23.000
23.000
Resultaat na bestemming
49.043
0
202.313
Bijdrage gemeenten stimuleringsfonds Totaal lasten
Onttrekkingen aan reserves Bestemmingsres. stimuleringsfonds
Toevoegingen aan reserves
47
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 1. Inleiding Onderstaande grondslagen, waarop de waardering van activa en passiva en de resultaat bepaling is gebaseerd, zijn bedoeld als leidraad voor een juiste interpretatie van de financiële overzichten. De jaarrekening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten.
2. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voorzover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Balans
ACTIVA VASTE ACTIVA Immateriële vaste activa en materiële vaste activa De waardering van de materiële vaste activa is gebaseerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen. Bij de waardering van de materiële vaste activa wordt rekening gehouden met een vermindering van hun waarde indien deze naar verwachting duurzaam is. In het begrotingsjaar heeft een dergelijke vermindering niet plaatsgevonden. Op de auteursrechten van de VVV-kaart Drenthe wordt niet afgeschreven. Voor het overige vindt afschrijving plaats op basis van de historische aanschafprijs volgens een stelsel dat is afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur, rekening houdend met een eventuele restwaarde. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikname van het actief. De afschrijvingstermijnen volgens de lineaire methode bedragen in jaren: Vervoermiddelen 5 Automatisering 5 Kantoorinventaris 10
48
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
VLOTTENDE ACTIVA Voorraden De voorraden worden gewaardeerd tegen de aanschafwaarde verminderd met eventuele afwaarderingen vanwege incourantheid. Uitzettingen en overige vorderingen De uitzettingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt bepaald op basis van individuele beoordeling. Onderhanden projecten Onderhanden projecten worden in de balans gepresenteerd als vordering dan wel schuld uit hoofde van de verkregen subsidies dan wel aangenomen projecten. Er is sprake van een vordering indien het bedrag van de verwachte respectievelijk (subsidie) opbrengst lager is dan de gemaakte kosten. Indien het bedrag van de verwachte respectievelijk gerealiseerde (subsidie) opbrengst hoger is dan de dan de gemaakte kosten, is sprake van een schuld. Een project wordt niet meer als onderhanden project beschouwd indien eindbeschikking van de subsidieverstrekker is verkregen dan wel alle kosten zijn afgerekend. Liquide middelen De liquide middelen worden tegen nominale waarde opgenomen, deze bevatten alleen banksaldi.
PASSIVA VASTE PASSIVA Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Algemene reserve De algemene reserve dient als algehele buffer om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen. Bestemmingsreserves Onder een bestemmingsreserve wordt verstaan een reserve waaraan door het bestuur een bepaalde bestemming is gegeven. Het gehele bedrag van de bestemmingsreserve ultimo het jaar dient onderbouwd te zijn met bestuursbesluiten van het Algemeen Bestuur dan wel opgenomen te zijn in het voorliggende voorstel tot resultaatbestemming.
49
Resultaat na bestemming Het resultaat na bestemming is het resterende resultaat na reeds bestemde mutaties in de reserves. Het resultaat na bestemming wordt onttrokken of toegevoegd aan de algemene reserve of krijgt middels een bestuursbesluit een andere bestemming. Voorzieningen verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; • op de balansdatum bestaande risico’s voor bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; • kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken begrotingsjaar zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. VLOTTENDE PASSIVA Vlottende schulden De vlottende schulden en de overlopende passiva worden tegen nominale waarde opgenomen. Programmarekening Baten Personeel: opbrengsten van personeel dat werk voor projecten of derden uitvoert; per jaar is dit sterk afhankelijk van de aard van de uitgevoerde projecten. Huisvesting: onderverhuur van een deel van het pand. Overige opbrengsten: opbrengsten van werkzaamheden uitgevoerd door het Recreatieschap.
De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in het exploitatieresultaat en het fonds Recreatie en Toerisme. Lasten De exploitatiekosten worden berekend op basis van historische kosten. Met betrekking tot de personeelskosten voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft het Recreatieschap zich gehouden aan de Beleidsregels toepassing WNT. Vergelijkende cijfers De cijfers voor 2024 zijn, waar nodig, opnieuw gerubriceerd teneinde vergelijkbaarheid met 2025 mogelijk te maken.
50
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
51
Toelichting op de balans per 31 december 2025 (bedragen in euro’s) ACTIVA Vaste Activa Immateriële vaste activa 31-12-2025 Auteursrechten Drenthe-kaart 1 Op de auteursrechten van de Drenthe-kaart wordt niet afgeschreven.
31-12-2024 1
Materiële vaste Activa 31-12-2025 Het betreft uitsluitend activa met een economisch nut.
31-12-2024
Cumulatieve aanschafwaarde Afschrijving begin van het jaar Investeringen Aanschafw. desinvesteringen Afschrijvingen 2025 Afschrijvingen desinvesteringen Boekwaarde per 31 december
39.915 -32.105 7.810 41.100 48.910 0 48.910 -4.218 0 44.692
7.810
In bijlage 3 wordt nader ingegaan op het verloop van de materiële vaste activa. Vlottende activa Voorraad
31-12-2025
31-12-2024
8.140
9.717
Het betreft de voorraad kaarten en folders die verkocht worden aan wederverkopers (Tourist Info kantoren). Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Deelnemende gemeenten Overige openbare lichamen
Overige vorderingen Handelsdebiteuren
52
31-12-2025 30.334 0
31-12-2024 200 15.066
30.334
15.266
31-12-2025 2.425
31-12-2024 33.544
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
31-12-2025
Overige uitzettingen Nog te ontvangen bedragen Waarborgsommen Omzetbelasting Kruisposten Rente Diversen
11.625 79.152 0 19.035 10.800
31-12-2024
11.425 40.094 0 18.507 6.418
Aan de verhuurder van het pand, Planetron B.V. is bij aanvang van de huurovereenkomst een waarborgsom betaald van € 10.625. Voor de tankpassen die gebruikt worden voor de bedrijfsauto’s zijn waarborgsommen betaald. Vooruitbetaalde bedragen Onderhanden projecten Verzekeringen Huur Vooruitontvangen facturen
31.415 15.308 15.435 0
165.952 13.321 14.595 870
De onderhanden projecten worden toegelicht in bijlage 4a en 4b. Schatkistbankieren Uitzettingen in 's Rijksschatkist
3.359.849
2.198.960
Een groot deel van dit bedrag betreft vooruitontvangen subsidiegelden van lopende projecten en nog uit te geven toezeggingen vanuit het stimuleringsfonds. 3.542.619 2.470.142 Drempelbedrag 2025 Het bedrag aan middelen dat buiten 's Rijksschatkist is aangehouden:
Buiten schatkist aangehouden Ruimte onder drempelbedrag Overschrijding drempelbedrag
1e kw. 131.285 868.715 0
3e kw. 175.405 824.595 0
31-12-2025
Liquide middelen Bank Nederlandse Gemeenten Rabobank
2e kw. 206.762 793.238 0
250.726 3.688
4e kw. 186.104 813.896 0 31-12-2024
49.492 5.900 254.414
55.392
53
PASSIVA Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve & resultaat boekjaar Saldo per 1 januari Toevoegingen Onttrekkingen Saldo per 31 december
31-12-2025 177.277 15.000 0
Resultaat huidig boekjaar
31-12-2024 160.023 17.254 0
192.277
177.277
49.043
202.313
In de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 3 juli 2025 is ingestemd om het resultaat van €202.313 als volgt te bestemmen: • € 127.313,- uit te keren volgens de verdeelsleutel, aan de deelnemende gemeenten; • € 15.000,-- ten gunste van de algemene reserve; • € 60.000,-- ten gunste van het stimuleringsfonds. Bestemmingsreserve stimuleringsfonds recreatie & toerisme Saldo per 1 januari Toevoegingen Toevoegingen resultaat Onttrekkingen Saldo per 31 december
31-12-2025 1.129.009 85.951 60.000 0
31-12-2024 1.190.181 -61.172 0 0
1.274.960
1.129.009
Conform het begrotingsbesluit zal het saldo van de bijdragen minus de uitgaven ten laste c.q. ten gunste van deze reserve worden geboekt. In de bestemmingsreserve is sprake van fondsbedragen die bestemd zijn voor lopende projecten. De bestemming van deze reserve is uitgewerkt in bijlage 6. Bestemmingsreserve personele inzet Saldo per 1 januari Toevoegingen Toevoeging UWV Onttrekkingen Saldo per 31 december
31-12-2025 21.444 23.000 38.956 -15.852
31-12-2024 14.296 23.000 0 -15.852
67.548
21.444
De bestemmingsreserve wordt gebruikt als er sprake is van inzet van additioneel personeel voor de uitvoer van projecten en/of bij administratieve druk. Bestemmingsreserve onderhoud Saldo per 1 januari Toevoegingen Onttrekkingen Saldo per 31 december
31-12-2025 43.569 0 0
31-12-2024 43.569 0 0
43.569
43.569
De bestemmingsreserve wordt gebruikt voor het opvangen van incidentele onderhoudskosten.
54
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Bestemmingsreserve ontwikkeling infrastructuur recreatie Saldo per 1 januari Toevoegingen Onttrekkingen Saldo per 31 december
31-12-2025 50.696 0 0
31-12-2024 50.696 0 0
50.696
50.696
De bestemmingsreserve wordt gebruikt ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot fietsen, wandelen en paardrijden. Bestemmingsreserve toiletgebouwen Saldo per 1 januari Toevoegingen Onttrekkingen Saldo per 31 december
31-12-2025 0 0 0
31-12-2024 6.013 0 -6.013
0
0
Het resterende bedrag is gebruikt voor de sloop van het toiletgebouw in Echten. De bestemmingsreserve is in 2024 vervallen. Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige schulden Wandelnetwerk Overige crediteuren
31-12-2025 0 228.915
31-12-2024 13.360 72.882
228.915
86.242
Bij de afronding van het wandelnetwerk De Wolden was een restantbedrag gereserveerd. Overlopende passiva Voorschotten projecten Accountantskosten Belasting loonheffing Kruisposten Personele lasten Voorziening ww Diversen
31-12-2025 1.907.289 8.450 45.604 549 0 1.820 11.905
31-12-2024 736.066 6.480 49.829 0 73.232 1.820 13.897
1.975.617
881.324
De onderhanden projecten worden nader toegelicht in bijlage 4a en 4b.
55
Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen ultimo 2025
56
•
Het kopieerapparaat is in gebruik middels een operationale leaseovereenkomst. Deze overeenkomst loopt af per 15 december 2026; de leasetermijn bedraagt per kwartaal € 535,26 (excl. btw). Naast de leaseovereenkomst loopt er een onderhoudscontract, waarin een standaard afname-aantal van kopieën is inbegrepen. Dit contract bedraagt € 362,70 per kwartaal. Deze overeenkomst loopt tot 31 december 2026.
•
De kantoorruimte Planetron (Drift 11c, Dwingeloo) wordt gehuurd van Planetron B.V.. De huurprijs bedraagt per jaar € 48.676,-- (excl. btw); hierbij vindt een jaarlijkse indexering plaats vanaf 1 januari 2022. Het contract loopt af per 1 april 2026 (+5 jaar).
•
Jaarlijks wordt een bijdrage ( € 1.500,--) betaald aan de Stichting Watersportvoorzieningen Appelscha. Deze bijdrage komt ten goede aan het onderhoud van het sanitairgebouw te Appelscha. De looptijd van deze vergoeding is voor onbepaalde tijd.
•
Voor de automatisering heeft Recreatieschap Drenthe een leveringsovereenkomst met RSE Telecom en ICT B.V. afgesloten, dit betreft een gebruikerscontract De maandelijkse kosten bedragen € 453,33, jaarlijkse indexering. Het contract liep tot 31 december 2021, hierna geldt een opzegtermijn van 1 kalendermaand.
•
Voor de telefonie heeft Recreatieschap Drenthe met RSE Telecom en ICT B.V. een contract afgesloten. De maandelijkse kosten bedragen € 95,50, jaarlijkse indexering. Het contract loopt af per 1 januari 2026. Er zijn diverse losse telefooncontracten afgesloten met wisselende aflooptermijnen.
•
Voor de schoonmaakwerkzaamheden heeft Recrecatieschap Drenthe een overeenkomst met TDS schoonmaakservice. De maandelijkse kosten bedragen € 592,35, jaarlijkse indexering. Het contract liep af per 3 februari 2022. Deze overeenkomst wordt na afloop stilzwijgend verlengd voor één jaar.
•
Voor het koffieapparaat heeft Recreatieschap Drenthe een huurovereenkomst afgesloten met Peeze Smart Concepts. De maandelijkse kosten bedragen € 127,--. Het contract eindigt op 2 maart 2026.
•
Voor de beveiliging heeft Recreatieschap Drenthe een onderhoudscontract afgesloten bij All Inn Beveiligingssystemen. De jaarlijkse kosten bedragen € 150,--. Het contract loopt af per 1 juni 2026.
•
Voor de aanschaf van een elektrische auto is een leasecontract afgesloten met SternLease. De maandelijkse kosten bedragen € 619,-- Het contract loopt af op 1 december 2027.
•
Met de gemeente Tynaarlo is een verwerkersovereenkomst uitvoering personeels- en salarisadministratie afgesloten. De jaarlijkse kosten bedragen € 5.125,--. Het contract liep af per 31 december 2021. Deze overeenkomst heeft een looptijd voor onbepaalde tijd, met een opzegtermijn van 6 maanden.
•
Voor het onderhoud van de website heeft Recreatieschap Drenthe een overeenkomst afgesloten met Meceda. De maandelijkse kosten bedragen € 85,--, jaarlijkse indexering. Het contract liep af op 1 juli 2024, hierna per maand opzegbaar.
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
•
Overeenkomst met Stichting Paardenroutes Drenthe met als doel het organiseren en het in stand houden van gebruikersgroepen Hiervoor wordt een jaarlijkse vergoeding van € 3.000,-- verstrekt. Het contract liep tot 31 december 2023. Deze overeenkomst wordt na afloop stilzwijgend verlengd voor één jaar.
•
Overeenkomst abonnement Storytrails, Drenthe Route App. De jaarlijkse kosten bedragen € 3.850,-- met indexering. Het contract eindigt op 1 november 2025.Na afloop stilzwijgend verlengd voor één jaar, met een opzegtermijn van 3 maanden.
•
In verband met de verkoop van grond Pottendijk ontvangen wij een vergoeding van de opbrengst voor de geplaatste windmolen. Jaarlijkse vergoeding € 13.500,--, met indexatie, tot en met 2038.
•
Ultimo boekjaar is er een schuld aan opgebouwde vakantiedagen van personeel (€ 46.493,--).
EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode (boekjaar). Kortweg geeft het EMU-saldo aan of er in een bepaald jaar meer geld is uitgegeven dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld is overgehouden. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden). Tevens heeft het EMU-saldo een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht. Om de overheidsfinanciën in de Eurozone robuust te houden, zijn in Europees verband afspraken gemaakt over het toegestane maximale tekort van het EMU-saldo op nationaal niveau. Omdat het EMU-saldo van alle decentrale overheden onderdeel uitmaakt van het EMU-saldo op nationaal niveau is het voor decentrale overheden (en dus voor gemeenschappelijke regelingen verplicht gesteld om het eigen EMU-saldo te vermelden in de begroting en de jaarrekening.
Berekening EMU-saldo Het EMU-saldo van Recreatieschap Drenthe komt op basis van de realisatie 2025 uit op € 145.793,--. Dit betekent dat in EMU-termen de uitgaven € 145.793,-- euro lager zijn dan de inkomsten. Hieronder volgt een overzicht van de berekening van het EMU-saldo: Berekening EMU-saldo (bedragen in euro’s)
Realisatie
Begroting
Realisatie
2025
2025
2024
Exploitatiesaldo voor mutaties reserves
181.098
7.148
142.277
Mutatie materiële vaste activa
-36.882
8.700
6.295
0
0
0
1.577
0
-1.664
0
0
0
145.793
15.848
146.908
Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden Gerealiseerde boekwinst verkoop MVA Berekend EMU-saldo
57
Toelichting op de programmarekening 2025 (bedragen in euro’s)
Baten Personeel
Werkelijk 2025 0 0
Detachering
Begroting 2025 0 0
Werkelijk 2024 9.750 9.750
In 2025 werden er geen medewerkers gedetacheerd. De personele baten zijn incidenteel en worden daardoor niet opgenomen in de begroting. Huisvesting
Werkelijk 2025 7.624
Huurinkomsten
Begroting 2025 0
Werkelijk 2024 7.367
Een deel van het pand werd onderverhuurd aan het programma Vitale Vakantieparken van Provincie Drenthe. De onderverhuur was niet opgenomen in de begroting omdat bij het opstellen van de begroting er nog geen duidelijkheid was over de continuering van de onderverhuur. Overige opbrengsten
Werkelijk 2025 30.889 2.500 17.538 13.377 64.304
Recreatiecongres Excursie Verkoop kaarten e.d. Overige ontvangsten
•
• •
Begroting 2025 8.700 2.500 10.000 0 21.200
Werkelijk 2024 27.685 2.450 21.497 10.298 61.930
Jaarlijks wordt er in het najaar een Recreatiecongres georganiseerd (in 2025: 4 december). In samenwerking met Marketing Drenthe, 50% van de opbrengsten en kosten worden verrekend met Marketing Drenthe. Jaarlijks vindt er een bestuursexcursie plaats (in 2025: 17 september). De overige ontvangsten zijn o.a. bebording, frames en aanleg routes derden, deze inkomsten zijn variabel en worden niet opgenomen in de begroting.
Overige opbrengsten windmolen Windmolen
Werkelijk 2025 14.223
Begroting 2025 13.500
Werkelijk 2024 27.163
In verband met de verkoop van grond Pottendijk ontvangen wij jaarlijks een vergoeding van de opbrengst windmolen (€ 13.500 met indexatie, tot en met 2038). In 2024 is de vergoeding ontvangen voor de jaren 2023 en 2024.
58
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Bijdrage gemeenten Bijdrage gemeenten
Werkelijk 2025 1.116.098
Begroting 2025 1.116.098
Werkelijk 2024 1.083.165
De gemeentelijke bijdrage wordt berekend aan de hand van de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen verdeelsleutel in de exploitatiekosten (zie bijlage 1). Bijdrage gemeenten stimuleringsfonds Bijdrage gemeenten
Werkelijk 2025 320.362
Begroting 2025 320.362
Werkelijk 2024 303.943
De gemeentelijke bijdrage wordt berekend aan de hand van de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen berekeningssystematiek voor het stimuleringsfonds (zie bijlage 2).
59
Lasten Personeel Bruto salarissen Sociale lasten Uren naar projecten Uren projecten onderhoud WKNP Loonkostensubsidie Inhuur derden Ziekengeld Arbeidsongeschiktheidsverz. Kosten salarisverwerking Opleiding Transitievergoeding Overige kosten
Werkelijk 2025 665.816 135.047 -50.172 -101.890 -18.272 25.362 -2.788 120 4.793 10.349 -38.956 3.929 633.338
Begroting 2025 626.150 268.350 -52.000 -101.900 -16.850 0 0 0 5.700 6.900 0 1.800 738.150
Werkelijk 2024 634.210 162.639 -93.479 -96.705 -17.235 40.824 -16.872 114 6.066 694 41.244 22.966 684.466
De bruto salarissen en sociale lasten zijn lager dan begroot doordat een medewerker begin januari uit dienst is gegaan. Hiervoor is geen vervanging gekomen. Recreatieschap voert diverse projecten uit. Afhankelijk van de projectopzet en het subsidieregime kunnen incidentele uren die projectmatig gemaakt zijn door interne medewerkers doorbelast worden naar projecten. Afhankelijk van het project kunnen de uren tegen een brutosalaris uurtarief dan wel met een opslag geboekt worden. Dit geeft geen garantie voor de komende jaren. Ten tijde van het opstellen van de begroting waren nog niet alle door te belasten uren bekend. Voor een medewerker, vanaf 2025 in vaste dienst, ontvangen wij een loonkostensubsidie van de gemeente Ooststellingwerf. Inhuur derden: Communicatiewerkzaamheden waren uitbesteed aan een zelfstandige professional. Juridische ondersteuning werd verleend door een advocatenkantoor. Incidenteel communicatie medewerker 23.277 Incidenteel juridische kosten 2.085 Voor een tweetal medewerkers hebben wij een uitkering ontvangen: Incidenteel ASR -2.788 De betaalde transitievergoeding aan een medewerker in 2024 is terugontvangen van UWV in 2025. Incidenteel -38.956
60
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Huisvesting Huur kantoorruimte Energie kantoorruimte Schoonmaakkosten Overige huisvestingskosten
Werkelijk 2025 50.487 7.830 3.978 795 63.090
Begroting 2025 48.900 14.500 4.400 2.600 70.400
Werkelijk 2024 48.780 6.323 3.716 225 59.044
Recreatieschap huurt een gedeelte van het Planetron, Drift 11c te Dwingeloo. Een deel hiervan wordt onderverhuurd aan het programma Vitale Vakantieparken. Onderhoud Autokosten Lease electrische auto Onderhoud algemeen Bewegwijzering Vrijwilliger Toiletvoorzieningen onderhoud e.d. Toiletvoorzieningen energie
Werkelijk 2025 20.245 8.439 27.457 82.202 -2.100 14.238 238 150.719
Begroting 2025
72.500
Werkelijk 2024 17.937 8.083 11.439 12.528 2.100 23.328 4.066 79.481
Een vrijwilliger heeft ondersteuning geboden bij het ontwikkelen van een route, deze kosten konden ten laste gebracht worden van het betreffende project. Incidenteel -2.100 De kosten voor bewegwijzering zijn gestegen. De structurele uitbreiding van het areaal aan recreatieve routes (dorpsommetjes, MTB- en hippische routes), heeft geleid tot een hoger volume aan te realiseren en te beheren bewegwijzering. Daarnaast is er sprake van autonome kostenstijgingen van borden en bevestigingsmaterialen als gevolg van hogere materiaal- en produktiekosten. De kosten voor toiletvoorzieningen zijn lager doordat het toiletgebouw in Echten is gesloopt. Tevens was er een ontvangst door afrekening energie vorig jaar. Overige uitgaven Recreatiecongres Inkoop kaarten Cursus R&T-ambtenaren e.a. Kosten excursie Advieskosten
Werkelijk 2025 35.262 11.846 2.012 7.116 34.557 90.793
Begroting 2025 8.670 10.000 0 2.500 0 21.170
Werkelijk 2024 32.424 12.666 4.630 5.012 0 54.732
61
•
• •
Jaarlijks wordt er in het najaar een Recreatiecongres georganiseerd. (4 december 2025). In samenwerking met Marketing Drenthe, 50 % van de opbrengsten en kosten worden verrekend met Marketing Drenthe. Er werd een bedrijven bezoek georganiseerd voor Recreatie & Toerisme ambtenaren. Jaarlijks vindt er er een bestuursexcursie plaats (17 september 2025).
Onder advieskosten zijn de kosten opgenomen die samenhangen met het ontwikkelen van adviezen en kennisproducten ten behoeve van de deelnemers in onze gemeenschappelijke regeling en de recreatie- en toerismesector. Advieskosten Incidenteel
34.557
Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Toeristische informatievoorziening Drenthe.nl
Werkelijk 2025 75.587 58.000 133.587
Begroting 2025 73.850 56.650 130.500
Werkelijk 2024 66.534 55.350 121.884
De uitgaven ten laste van toeristische informatievoorziening betreffen uitgaven voor de produktie van divers (gratis) foldermateriaal (o.a. Drenthe gids), en ter ondersteuning van projecten TIP-organisaties. Marketing Drenthe ontvangt jaarlijks een bijdrage voor het up-to-date houden van de database die gebruikt wordt als basis voor www.drenthe.nl (Recreatieschap is eigenaar van de database).
Bestuur Vergaderkosten en dergelijke
Bureau Portikosten Telefoonkosten Reiskosten Reiskosten woon- werk Representatiekosten Kantoorbenodigdheden Kopieer- en leasekosten
62
Werkelijk 2025 1.275
Begroting 2025 630
Werkelijk 2024 1.013
Werkelijk 2025 991 4.389 6.273 0 2.667 4.440 2.156
Begroting 2025 1.350 3.100 11.500 0 1.150 1.200 3.250
Werkelijk 2024 1.341 3.800 4.586 1.198 2.411 672 2.003
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Kantinekosten Automatiseringskosten Documentatie en voorlichting Abonnementen Bankkosten Verzekeringskosten Verzekering verzuimkosten Accountantskosten Overige kosten
2.176 13.311 4.793 4.853 848 11.910 22.523 16.110 0 97.440
2.300 22.200 2.800 1.800 880 16.000 18.400 15.000 670 101.600
2.042 13.960 5.767 3.624 918 12.588 16.647 9.950 0 81.507
Recreatieschap Drenthe heeft een aansprakelijkheidsverzekering overheid. De te betalen verzekerings-premie is afhankelijk van de exploitatie. Deze fluctueert jaarlijks met name door het verloop van de financiën binnen de meerjarige projecten.
Afschrijvingen Afschrijvingen
Werkelijk 2025 4.217
Begroting 2025 8.700
Werkelijk 2024 3.295
Werkelijk 2025 234.411
Begroting 2025 320.362
Werkelijk 2024 365.115
Zie bijlage 3.
Stimuleringsfonds Uitgaven projecten in fonds
De uitgaven aan projecten in het stimuleringsfonds fluctureren per jaar; de toezegging en de daadwerkelijke afronding/ betaling vindt niet altijd in hetzelfde jaar plaats (zie bijlage 5).
Algemeen
De begrotingsoverschrijdingen worden gecompenseerd door direct gerelateerde inkomsten of komen pas tot uitdrukking bij het opmaken van de jaarrekening.
Saldo financieringsfunctie (bedragen in euro’s)
Rente Rente Schatkistbankieren
Werkelijk 2025 67.357
Begroting 2025 0
Werkelijk 2024 99.495
63
Reserves (bedragen in euro’s) Onttrekking bestemmingsreserve stimuleringsfonds Saldo
Werkelijk 2025 0
Begroting 2025 0
Werkelijk 2024 61.171
Het saldo betreft het verschil tussen ontvangsten en uitgaven in het boekjaar. Niet alle toezeggingen worden uitbetaald in het jaar van toezegging. De uitbetaling zal dan plaatsvinden in volgende ja(a)r(en). Bepaalde toezeggingen worden pas uitbetaald bij afronding van het project.
Onttrekking bestemmingsreserve personele inzet Conform begroting Saldo
Werkelijk 2025 15.852 15.852
Begroting 2025 15.852 15.852
Werkelijk 2024 15.852 15.852
Zoals in de begroting is opgenomen heeft er een onttrekking plaatsgevonden van € 15.852 ten gunste van de brutosalarissen. Dit is een bestuursbesluit geweest bij toetreding van de gemeente Ooststellingwerf.
Onttrekking bestemmingsreserve toiletgebouwen Reservering voor sloop
Werkelijk 2025 0
Begroting 2025 0
Werkelijk 2024 6.013
Voor de sloop van het toiletgebouw Echten was een bedrag gereserveerd. In 2024 kwam deze bestemmingsreserve te vervallen.
64
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Toevoeging bestemmingsreserve stimuleringsfonds Saldo
Werkelijk 2025 85.951
Begroting 2025 0
Werkelijk 2024 0
Het saldo betreft het verschil tussen ontvangsten en uitgaven in het boekjaar. Niet alle toezeggingen worden uitbetaald in het jaar van toezegging. De uitbetaling zal dan plaatsvinden in volgende ja(a)r(en). Bepaalde toezeggingen worden pas uitbetaald bij afronding van het project.
Toevoeging bestemmingsreserve personele inzet Conform begroting
Werkelijk 2025 61.956
Begroting 2025 23.000
Werkelijk 2024 23.000
Zoals in de begroting is opgenomen heeft er een toevoeging plaatsgevonden van € 23.000 ten gunste van de brutosalarissen. Dit is een bestuursbesluit geweest bij toetreding van de gemeente Ooststellingwerf. Van het UWV hebben wij een compensatie voor een transitievergoeding ontvangen van € 38.956. In de vergadering van 12 november 2025 is door het Dagelijks Bestuur besloten om de transitievergoeding toe te voegen aan de bestemmingsreserve.
65
Wet Normering Topinkomens (bedragen in euro’s)
Verantwoording 2025 Recreatieschap Drenthe Per 1 januari 2013 is de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze regelgeving verplicht om de bezoldiging van topfunctionarissen toe te lichten. De topfunctionarissen betreffen de leden van het Algemeen Bestuur, het Dagelijks Bestuur en de directeur. De WNT is van toepassing op Recreatieschap. Het voor Recreatieschap toepasselijke algemeen bezoldigingsmaximum is in 2025 €246.000. 2025 Naam Functiegegevens Functievervulling 2025 Omvang dienstverband Dienstbetrekking Beloning Onkostenvergoeding Beloningen betaalb. op termijn Subtotaal Individueel WNT-maximum Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Bezoldiging Het bedrag van de overschrijding en de reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling 2024 Naam Functiegegevens Functievervulling 2024 Omvang dienstverband Dienstbetrekking Beloning Onkostenvergoeding Beloningen betaalb. op termijn Subtotaal Individueel WNT-maximum Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Bezoldiging
D.B. Dijkstra Directeur 1/1-31/12 1,0 ja 116.551 271 18.548 135.370 246.000 n.v.t. 135.370
n.v.t. n.v.t.
D.B. Dijkstra Directeur 1/1-31/12 1,0 ja 113.213 119 18.403 131.735 233.000 n.v.t. 131.735
Recreatieschap Drenthe kent een Dagelijks Bestuur en een Algemeen Bestuur. De bestuurders (wethouders van de deelnemende gemeenten) krijgen geen vergoeding voor hun inzet in de betreffende besturen.
66
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Gegevens Dagelijks Bestuur 2025 Naam Mevr. Dhr. Dhr. Dhr.
G. Hempen-Prent J. Westendorp J. Darwinkel D.B. Dijkstra
Functie voorzitter penningmeester lid secretaris/directeur
Gemeente De Wolden Hoogeveen Noordenveld Recreatieschap
Functie voorzitter penningmeester lid lid lid lid (tot medio 2025) lid (vanaf medio 2025) lid lid lid (tot medio 2025) lid (aanwezig medio 2025) lid lid lid (tot medio 2025) lid (vanaf medio 2025) lid secretaris/directeur
Gemeente De Wolden Hoogeveen Noordenveld Aa en Hunze Assen Borger-Odoorn Borger-Odoorn Coevorden Emmen Meppel Meppel Midden-Drenthe Ooststellingwerf Tynaarlo Tynaarlo Westerveld Recreatieschap
Gegevens Algemeen Bestuur 2025 Naam Mevr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr. Dhr.
G. Hempen-Prent J. Westendorp J. Darwinkel R. Heling M. Rasker J. Hartsuiker K. Smidt E. Holties P. Schrik K. Smidt R. van Ulzen J. Schipper J. van Weperen H. de Graaf H. Kuipers J.T. Boonstra D.B. Dijkstra
67
68
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
Verplichte paragrafen
69
Verplichte paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen; externe risico’s Recreatieschap Drenthe is een krachtige samenwerkingsregeling die zich actief inzet voor het bevorderen van recreatie en toerisme in Drenthe en de gemeente Ooststellingwerf. De wereld om ons heen verandert snel: geopolitieke spanningen, klimaatverandering, demografische verschuivingen en de voortdurende discussies over stikstof en de wolf hebben directe impact op onze samenleving- en daarmee ook op de recreatiesector in Drenthe. Ondanks deze uitdagingen zien we een autonome groei van zowel dag- als verblijfsrecreatie in de provincie. Het aantal boekingen neemt toe, wat aantoont dat Drenthe aantrekkelijk is en blijft. Toch staat de investeringscapaciteit van de sector onder druk door stijgende kosten, zoals verhoogde btw-trieven en inflatie. Bovendien werpt het Ravijnjaar 2026 zijn schaduw vooruit, wat directe gevolgen kan hebben voor de slagkracht van het Recreatieschap en de publieke investeringen in recreatie en toerisme. Maar waar uidagingen zijn, liggen ook kansen. Recreatieschap Drenthe blijft vooruitkijken, inspelen op nieuwe ontwikkelingen en actief investeren in de toekomst. Financiële risico’s Het huidige risicomanagement is met name gebaseerd op de bepalingen van de BBV. (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten).
Op 1 januari 2004 is het Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in werking getreden. Twee keer per jaar, bij de begroting en bij de jaarrekening, moeten de belangrijkste financiële risico’s worden geactualiseerd en doorgerekend. Recreatieschap moet een eigen vermogen, een weerstandsvermogen, hebben om deze financiële risico’s af te kunnen dekken, mochten ze zich voordoen. De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; B. Een inventarisatie van risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; C. Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Tegenover de weerstandscapaciteit staan de risico’s die het Recreatieschap loopt. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd.
70
Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2025
De risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. Onder dergelijke risico’s wordt derhalve verstaan: alle redelijk voorzienbare onzekerheden die niet direct vooraf kwantificeerbaar zijn. Daarom kunnen er geen voorzieningen voor worden gevormd. Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortkomt, worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit biedt een beter inzicht welke tegenvallers kunnen worden gevangen, zonder dat dit impact heeft op de reeds bestaande plannen. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Voor deze zogenoemde ratio geldt in zijn algemeenheid dat een relatie van 1 tot 1,4 gezien wordt als voldoende (beneden de 1 is onvoldoende tot matig). Het Recreatieschap streeft naar een ratio van 1 hetgeen gezien mag worden als “ voldoende”. Om een goed beeld te geven van de structurele exploitatie en de projecten zijn een aantal gegevens over de afgelopen jaren opgenomen. (Bedragen in euro’s) Algemene reserve Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme