Printversie transcript

die is voorgesteld door het college. Het college gaat zich zo meteen terugtrekken om zich voor te bereiden op de beantwoording van alle vragen die die nog leefden en die gesteld zijn en een reactie te geven op de moties en amendementen. We gaan zo meteen de vergadering schorsen. En dan zien we elkaar weer om halfacht, en u weet, om halfzes staat het buffet klaar in de kantine. Ik dank u allemaal, ik dank ook de mensen die thuis mee hebben gekeken en de mensen op de publieke tribune en we zien elkaar om halfacht weder. Dank u wel, ik schors de vergadering. Schorsing De voorzitter: Goedenavond, ik heropen de vergadering, de vergadering van 15 juni die we vanmiddag zijn begonnen. De fracties hebben allemaal hun algemene beschouwingen gedaan en hebben de eerste vragen met elkaar uitgewisseld en vanavond gaat het college in op alle vragen die gesteld zijn, op de moties en amendementen die zijn ingediend. Welkom ook aan de mensen op de tribune en de mensen thuis en de pers die ik ook zie. En natuurlijk de ambtelijke organisatie die ook, en op de tribune zit maar ook boven vanaf het scherm meekijkt.

Goed, gemeenteraad, we gaan naar de reactie van het college, we zullen dat in volgorde doen, in eerste instantie zal wethouder Van Dijk ingaan op het financiële plaatje, de Kadernota in totaal en op zijn portefeuilles en vervolgens zullen wethouder Hempen, wethouder Turksma, wethouder Haar en ondergetekende als portefeuillehouder op twee programma's ook een reactie geven. Ik geef allereerst het woord aan wethouder Van Dijk. De bedoeling is ook de portefeuillehouders uit te laten spreken hun, reacties te kunnen laten geven en daarmee gaan we ook vanuit dat nagenoeg alle vragen zijn beantwoord. Gaat uw gang, wethouder Van Dijk. De heer Van Dijk: Ja dank u wel, voorzitter. Anders zien jullie niet wie ik ben of zo? Goed. Vooruitkijken is de essentie bij een Kadernota, we laten op hoofdlijnen zien wat we de komende jaren van plan zijn. We stellen in deze nota de kaders voor de jaren 2024 en verder. Die zijn financieel en inhoudelijk van aard. De afgelopen jaren was de Kadernota een groot document, veelal zo’n honderd pagina's. Die hebben we voor nu weten terug te brengen naar zestig pagina's en dat komt onder andere doordat we echt de kaders zijn gaan beschrijven en detailinformatie hebben weggelaten. Maar goed, als we de technische vragen en de antwoorden daarop dan weer optellen bij deze Kadernota, zitten we toch weer op die honderd pagina's. Ik wou het maar even gezegd hebben.

Vooruitkijken voorzitter, je kunt pas goed vooruitkijken en plannen voor de toekomst maken als je weet waar je vandaan komt, waar je naartoe wilt en waar je precies rekening mee moet houden. En nu is er de afgelopen periode in Nederland, in Europa en in de rest van de wereld nogal wat gebeurd wat direct van invloed is op de financiële situatie van de individuele gemeenten in Nederland en op onze inwoners. Er is nog steeds van alles aan de hand en bijna alle fracties refereren daar al aan. En laat duidelijk zijn dat de gevolgen van al die crisissen, oorlogen en wat dies meer zij, niet alleen financieel van aard zijn. Tijdens de 4 meiherdenking van dit jaar gaf ik aan dat waar polarisatie of tweestrijd op de loer ligt, er ruimte is voor de kiem waaruit een oorlog kan groeien, daar is ruimte voor veroordeling, uitsluiting en conflict. Een oorlog begint waar mensen niet meer naar elkaar luisteren, verschillen uitvergroot worden en macht kan groeien. Ik gaf aan dat de eigenschap die we allemaal bij onze geboorte al hebben, namelijk nieuwsgierigheid, dat kan helpen voorkomen. Immers wanneer je nieuwsgierig bent naar de ander en elkaar wilt leren kennen, dan maak je verbinding, je begrijpt elkaar beter, dan verdwijnt afstand, oordeel of uitsluiting.

Het maken van verbinding, dat is wat wij kunnen doen hier in dit huis van de democratie in De Wolden, in Drenthe, in Nederland, in Europa en in de rest van de wereld. En op het maken van die verbinding is ook deze Kadernota voor een belangrijk deel gestoeld we willen, nee we moeten een benaderbare overheid zijn, een overheid die mogelijkheden creëert waarbij inwoners, ondernemers, organisaties en gemeenten elkaar kunnen ontmoeten om met elkaar van gedachten te wisselen over de uitdagingen waar we voor staan. Over woningbouw,

duurzaamheid, over landbouw en een vitaal buitengebied, over het sociale gezicht van De Wolden en over onze dienstverlening. En om die uitdaging het hoofd te bieden is er geld nodig, veel geld. De beschikbare begrotingsruimte die we hadden voordat we aan deze Kadernota gingen schrijven bedroeg voor 2024 bijvoorbeeld zo’n 4,6 miljoen euro. Maar door inflatie, indexering en loonstijgingen was ruim 2 miljoen euro van die begrotingsruimte al verdampt voordat we überhaupt maar konden denken aan nieuwe plannen en ontwikkelingen voor de komende jaren. Daar kwam bij dat we in het kader van het verbeteren van onze dienstverlening ook nog 8 ton willen investeren in capaciteitsuitbreiding van de samenwerkingsorganisatie. En dat zal geen gemakkelijke opgave zijn als we kijken naar de huidige arbeidsmarkt. Gemeentebelangen refereerde er al aan. Johan Remkes gaf op het VNG-congres aan dat de eerste prioriteit van de overheid moet zijn de eigen bedrijfsvoering op orde te hebben. Wij zitten wat dat betreft in een transitieproces. The seven year itch hebben we als SWO net achter de rug en nu moet er gebouwd gaan worden. Maar gelukkig blijven er dan nog steeds voldoende middelen over om nieuw beleid vorm te geven, ook omdat we een aantal incidentele uitgaven kunnen dekken uit het rekeningresultaat van 2022.

Naar de toekomst toe ziet het er financieel wat minder rooskleurig uit en daarover is al veel gezegd en gezwegen. De laatste jaren van ons meerjarenverwachting zijn behoorlijk negatief en meerdere fracties benoemden het al. Het ravijnjaar is inmiddels een gevleugeld begrip geworden en uitspraken als geen taken zonder knaken horen we steeds vaker. Ook de zogenaamde teruggeefgesprekken worden steeds vaker gevoerd en minister Bruins Slot gaf op het VNG-congres aan, en ik citeer, we zullen samen het gesprek aan moeten gaan om een balans te zoeken tussen taken, middelen en uitvoeringskracht, we zullen vanuit de confrontatie op zoek moeten gaan naar de verbinding. Er is dus nog geen oplossing voor het ravijnjaar. Op het VNG-congres werd wel de resolutie Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide en meerjarig perspectief aangenomen. Ook heeft de VNG inmiddels een Taskforce Taken en Middelen ingesteld onder het voorzitterschap van Alexander Rinnooy Kan die in kaart moet brengen wat de gevolgen van de voorgenomen bezuinigingen betekenen voor de uitvoering van de taken door gemeenten. U ziet, het ravijnjaar houdt de gemoederen flink bezig, niet alleen bij ons in De Wolden maar in heel Nederland. Ontwikkelingen op dit vlak zullen we uiteraard nauwgezet blijven volgen en waar nodig brengen we u raad daarvan op de hoogte.

In deze Kadernota hebben we alvast een voorschot genomen op de uitkomsten van de meicirculaire. We hebben u raad hierover begin deze week geïnformeerd. Helaas weten we nog niet exact wat de definitieve uitkomsten van de meicirculaire zijn omdat het ministerie van BZK op 8 juni jongstleden de circulaire nog heeft geactualiseerd en we dus weer opnieuw moeten kijken naar de gevolgen daarvan voor onze gemeente. Feit is wel dat we verwachten dat er niet veel extra's overschiet boven de al aangekondigde middelen die we hebben meegenomen in deze Kadernota. Daarmee kom ik aan het einde van het meer algemene deel van mijn bijdrage en dan zal ik nu ingaan op de vragen vanuit de verschillende fracties. Een aantal vragen werd ook gesteld in relatie tot de verschillende ingediende moties en amendementen en ik zal er dan daarop op terugkomen. Gemeentebelangen stelde een paar vragen over de uitbreiding van de SWO met 30 fte. U sprak de zorg uit of wel voldoende mensen kunnen vinden voor alle vacatures, ik refereerde daar ook net aan bij mijn bijdrage. Die zorg is dus terecht. Onze inzet is om zoveel als mogelijk met vast eigen personeel te werken in plaats van met inhuur, daar is financieel ook vanuit gegaan. En mocht het niet lukken voldoende mensen te vinden, dan moeten we alsnog inhuren of andere keuzes maken. U vroeg ook waar we over één of twee jaar willen staan met onze organisatie.

Zoals op een informele raadsavond is aangegeven is de organisatieverandering een langjarige aanpak. Een cultuurverandering is niet een kortetermijnoplossing. Andere onderdelen kunnen sneller, zoals de sturingslijnen per 1 januari 2025, de ICT-scan dit jaar, et cetera. Ik kan in ieder geval namens de gemeentesecretaris de toezegging doen dat er een presentatie over de voortgang van de organisatieontwikkeling in het najaar zou kunnen plaatsvinden. U vroeg ook nog of er doelen waren qua bezetting. Die zijn er niet, we ramen onze personeelslasten op basis van de klantvragen van onze inwoners en de bedrijven en de opdrachten van de beide besturen. Het CDA vroeg of er een overzicht kan komen van lopende en komende investeringen en de Partij van de Arbeid stelde ongeveer

dezelfde vraag over het meerjareninvesteringsprogramma. De lopende investeringen staan allemaal in de jaarrekening en de komende investeringen staan allemaal per programma in de Kadernota. Maar ik heb ook begrepen dat het helemaal niet zo ingewikkeld is om daar een lijst van te maken, dus als u dat wilt, dan kunnen we die toezeggen. De VVD stelde nog vragen over de nieuwe gft-containers. Op dit moment zijn alle acties uitgezet, zoals ik die ook heb gecommuniceerd. Kapotte containers zijn opgehaald door Kliko en voor onderzoek naar hun fabriek in Duitsland gebracht en volgende week rijdt Kliko achter het inzamelvoertuig van Prezero aan om te kijken of er daar wellicht iets misgaat. De oude containers die aan de weg stonden, zijn als het goed is vandaag allemaal opgehaald. Het bedrijf dat dat voor ons doet, DVL, had helaas te maken met ziekte waardoor er vertraging is opgetreden in het ophalen van de oude containers. Wij wachten in ieder geval de onderzoeken van Kliko af en eventuele vervolgacties of gevolgen zullen we ook absoluut delen met u raad. De ChristenUnie stelde nog een vraag over de 50.000 euro voor de bewustwordingscampagne en of de vervuiling een gevolg was van onze keuze voor diftar van weleer.

Het antwoord daarop is nee, het heeft geen relatie met diftar, ook gemeten zonder diftar gaan met kwaliteit van de grondstoffen aan de gang omdat de richtlijnen voor het inleveren van grondstoffen sterk zijn aangescherpt. En die 50.000 euro kunnen worden gedekt vanuit de afvalstoffenheffing omdat we ervan uitgaan dat we minder afkeur en dus een hogere opbrengst hebben voor onze afvalstromen. Goed, dan komen we nou bij de moties en amendementen waar ik dan namens het college iets over mag zeggen. Het eerste amendement 1, dat gaat over de indexatie van de subsidie voor de zwembaden en de culturele organisaties. Het college begrijpt de argumentatie van de fracties van Gemeentebelangen en de Partij van de Arbeid wel, alleen zijn wij van mening dat een zwembad of een culturele organisatie niet tot in het oneindige de eigen inkomsten en dus de toegangskaartjes kan verhogen naar rato van de inflatie en cao-ontwikkelingen. Dan worden de zwembaden en de activiteiten die door de culturele organisaties worden georganiseerd onbetaalbaar voor de bezoekers, zijnde onze inwoners en toeristen bijvoorbeeld. En daarom vindt het college dat het verschil tussen de eigen inkomsten en de inflatie door een indexatie als voorgesteld zou moeten worden afgedekt. Doen we dat niet, dan boeren de zwembaden en de culturele organisaties er structureel flink op achteruit en dat willen we niet.

Steeds situationeel extra geld vragen op basis van de diverse plannen kost veel extra tijd en energie en dat is bij een relatief lage structurele indexatie niet het geval. En om die reden ontraden wij dit amendement. Dan het tweede amendement, activiteiten voor vrijwilligers in het kader van oud papier en karton. De veronderstelling die het CDA en GroenLinks in de toelichting bij het amendement hebben aangenomen is onjuist. Het gaat niet alleen over het overhevelen van werk van de gemeente naar de verenigingen, scholen of instellingen. Het gaat om heel veel verschillende activiteiten die een bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid in het dorp. Dat kunnen ook sociaal-culturele activiteiten zijn, soep koken voor de buurt bijvoorbeeld, of activiteiten ter bestrijding van eenzaamheid of armoede, vervoer voor minderbedeelden of een kledingruilbeurs, maar ook activiteiten die te maken hebben met milieueducatie, nestkastjes of insectenhotels maken bijvoorbeeld. En er komt nog bij dat als u raad de genoemde bedragen niet beschikbaar stelt we ook direct kunnen stoppen met het voeren van de gesprekken waartoe u raad ons heeft opgeroepen bij motie. De genoemde 30.000 euro die uit de afvalstoffenheffing zou kunnen worden gedekt betreft dan alleen de dekking voor activiteiten die bijdragen aan de VANG-doelstellingen. Dat staat ook op pagina 29 van de Kadernota.

En om die redenen ontraden wij ook dit amendement. Dan amendement nummer 3, de terugverdiencapaciteit van de organisatie. Hierbij verwijzen we graag naar het antwoord op de technische vraag die hierover is gesteld. We gaan voor een gezond en solide financieel beleid, realistisch doch behoedzaam. Op bladzijde 53 van de Kadernota is vermeld dat we het voorzichtigheidsprincipe hebben toegepast. We willen onszelf niet onverantwoord rijk rekenen, juist ook omdat de afgelopen jaren is gebleken dat die 50 procent niet is gerealiseerd. Uiteraard is onze inzet wel degelijk gericht op het behalen van die 50 procent. Uitgangspunt is dat we een reële begroting moeten samenstellen en daarom is nu die 25 procent gehanteerd. Het amendement is uitvoerbaar, maar het is uiteraard aan de raad om hier iets van te vinden. Dan zijn er nog een

paar moties waar ik iets over mag zeggen. De robotmaaier, het college vindt het prima om te peilen of er bij sportverenigingen behoefte is aan het inzetten van een robotmaaier, maar omdat we ambtelijk nu al bezig zijn met de voorbereidingen op de begroting zouden wij voor willen stellen u raad te zijner tijd middels een brief op de hoogte te stellen over de eventuele behoefte en de mogelijke financiële impact daarvan te verwerken in de volgende Kadernota. De motie is dus uitvoerbaar, maar de financiële impact graag verwerken bij Kadernota 2025. Dan de financiële kengetallen, motie 3, het CDA, de financiële werkgroep is begin dit jaar geïnformeerd over de ontwikkeling van de algemene reserve. We hebben toen gezegd dat we een nader onderzoek gaan doen naar de geldstromen en investeringen. Aangezien de onderwerpen die u noemt de weerstandratio, schuldquote en solvabiliteitratio nauw verweven zijn met de ontwikkeling van de algemene reserve, nemen we deze ratio's ook mee in dat onderzoek. De motie is wat het college betreft dus overbodig. En daarmee heb ik volgens mij alle vragen beantwoord, de moties waar ik iets van mag vinden iets van gezegd, dat was het, voorzitter De voorzitter: Ja, wethouder Van Dijk, ik denk dat u compleet bent. Ik heb twee toezeggingen mogen noteren.

Een presentatie over de organisatieontwikkeling en een toezegging dat u nog een lijst met investeringen doet toekomen. En ik kijk even de gemeenteraad rond, want volgens mij is dat een keurige afronding van de bijdrage vanuit college op deze onderwerpen. Dank u wel, wethouder. Dan gaan we naar wethouder Hempen, verantwoordelijk voor de programma's Wonen en Duurzaam en Samen Vooruit, de programma's 3 en 4. Gaat uw gang, wethouder. Mevrouw Hempen-Prent: Dank u wel, voorzitter. Als eerste begin ik met woningbouw, want dat is altijd het thema waar alle partijen natuurlijk iets over hebben gezegd, ook geen wonder want volgens mij is het bijna prioriteit nummer één. En er zijn meerdere vragen gesteld, maar niet alleen bij u, maar ook bij alle dorpsbelangverenigingen leven eigenlijk dezelfde vragen. En daarom hebben we ook gezegd, we zijn de woningbouwimpuls, het plan van aanpak daarvoor, is gereed. We nodigen alle dorpsbelangenpartijen uit om juist eens eventjes te vertellen van waar staan we nu, waar zijn we mee bezig. Maar ook, waarom mag een bepaald plan op die plek niet en waarom duurt het nu zo lang en waarom mag het daar niet en daar wel? Dus ik zou zeggen, kom langs, sluit aan bij die avond. Het is volgens mij begin juli, 3 juli, en volgens mij nemen we u dan helemaal mee waar we op dit moment staan.

En er werd gezegd, hoe gaan we dan om met, we weten dat er stikstof is, dat de prijs naar boven is, dat de renteverhoging er is. We werken sowieso daarnaartoe om 130 procent plancapaciteit te krijgen, want we gaan ervan uit dat er altijd 30 procent afvalt. Maar het is best hard werken om dat allemaal voor elkaar te krijgen. Woningsplitsing werd even genoemd, daarvan zijn er enkele gerealiseerd maar er zitten ook nog een aantal in de planfase. Dus we kunnen wel zeggen dat dit in elk geval loopt. En er werd nog even genoemd, meedenken met de inwoners. Dat doen we in elk geval volop, maar het kan niet altijd. Dat gaat u dan horen. De brief over de stikstof en de invloed op onze woningbouwopgave, die is onderweg, hij ligt op mijn bureau. Hij moet alleen nog even langs het college voordat hij richting de raad komt. Best wel ingewikkeld, want de ontwikkelingen volgden elkaar heel snel op en dan dachten we zijn klaar en dan kwam er alweer wat nieuws bij. Maar we hopen dat we het nu up to date hebben en hij komt uw kant op. En inderdaad, die woningbouwopgave die moeten we gezamenlijk oppakken. Daar kunnen we niet alleen als gemeente, daar zijn we ook de ontwikkelaars bij nodig en daar zijn we ook de inwoners bij nodig, want soms is het ook een kwestie van gunnen. Dan ga ik over naar het thema duurzaamheid.

Wat meerdere keren benoemd is, is de deelauto's, alsof die een beetje uit de lucht kwam vallen maar het stond toch echt wel in de brief die in maart heeft gekregen van het Actieplan Klimaat en Energie. Daar werd de pilot in elk geval al benoemd. Het initiatief loopt op dit moment in Ruinen en bij voldoende belangstelling kan het initiatief verder. Dus dat wordt op dit moment uitgewerkt door de initiatiefgroep om te zorgen dat er draagvlak komt, dat er voldoende mensen zijn die ook gebruik willen maken van die deelauto, want we kunnen wel een aantal

auto's plaatsen maar als er geen gebruik van gemaakt wordt dan zou het heel erg jammer zijn. Dus dat wordt op dit moment onderzocht. En we denken druk mee met de initiatiefgroep, maar we hebben de initiatiefgroep ook ondersteund met een subsidie en we gaan ook als het verder komt in elk geval drie laadpalen plaatsen, zowel twee in Ruinen als eentje in Ansen waarbij dan gebruik van gemaakt kan worden. En eigenlijk hopen we dat er straks voldoende draagvlak is zodat die overgenomen kan worden door andere dorpen. Maar het is wel het initiatief van het dorp en daar laten we het ook graag. De energiecoaches werd benoemd, daarvan hebben we de coördinatie uitbesteed aan stichting Welzijn. Wij zorgen wel voor de zichtbaarheid op de gebruikelijke kanalen, zo is het onder andere te vinden op het Drentse Energieloket waar ook al regelingen te vinden zijn. En de bedoeling is ook dat we de energiecoaches vragen om mee te doen met de wedstrijd voor de verenigingen die volgens mij eind dit jaar gereed zou moeten zijn, voor de verenigingen zodat ze niet alleen één op één, maar dat ze ook wat een groter publiek in één keer kunnen gaan bedienen, als dat mogelijk is. Maar dat gesprek moet met de energiecoaches nog plaatsvinden.

De warmtetransitievisie, op dit moment hebben we één wijkuitvoeringsplan en dat is in de proeftuin van Ansen en voor de overige dorpen zetten we vooral in in de niet-spijtmaatregelen, dus vooral het isoleren, zon op dak. En dit is ook afgesproken in de Transitievisie Warmte. En in 2026 gaan we deze actualiseren en daarnaast hebben we ook nog het onderzoek gedaan voor aquathermie en inmiddels kan ik u vertellen dat het team is uitgebreid en dat daardoor ook een stap gemaakt kan worden met het Dorps Energiestrategie, waar we vooral in de dorpen gaan kijken hoeveel energie verbruiken we en hoe gaan we dat dan opwekken, maar wat ook vooral is ingezet om minder energie te gebruiken, dus energie te besparen. En er is natuurlijk nog het project Heel De Wolden Groen en daarover word ik binnenkort bijgepraat. En als het nodig is, zal ik u daar verder informeren per brief. Groengas, ja dat is vooral door het wegvallen van de bijdrage uit het Groen-Economisch Herstelfonds is wel het project in Koekange Echten is besloten om juist het project wat verder uit te breiden, richting Ruinerwold ook.

Volgens mij heeft u dat inmiddels allemaal kunnen zien in De Wolder Courant, als die bij bezorgd wordt, want daar stonden heel veel aanvragen voor vergunningen in voor monovergisting en dat heeft alles mee te maken dat ze dan kunnen aansluiten, maar ook dat ze dan voor september, als ze dat gered is, nog in aanmerking kunnen komen voor een SDE-subsidie. Vitale Vakantieparken, ja die gelden gaan inderdaad in een bestemmingsreserve maar we hebben afgesproken volgens mij dat we elke keer in september gaan besluiten, gaan we nu wel of gaan we nu niet verder. En dit is een besluit wat de raad toen al heeft genomen. Dus dat klopt, het is niet een potje waar we zomaar uit kunnen putten, dan moeten we echt langs de raad. En ja, bij de nieuwe Omgevingswet hoort inderdaad ook een omgevingsplan, dat klopt. Alleen de Omgevingswet gaat in per 1 januari 2024 en het omgevingsplan moet klaar zijn voor 2030, dus daar zitten een nogal groot verschil in. Dat heeft ook alles te maken met dat een omgevingsplan maken heel uitgebreid is. We werken wel met een tijdelijk Omgevingsplan en dat houdt eigenlijk in dat we de beheersverordening, de bestemmingsplannen die we nu hebben, maar ook de bruidsschat die we overgedragen krijgen van het rijk, allemaal bij elkaar stopen en dat is op dat moment ons tijdelijke Omgevingsplan.

Een projectgroep is bezig, want volgens mij heeft met de begroting vorig jaar hier geld voor beschikbaar gesteld. Dus daar wordt aan gewerkt. En onze planning is dat die in 2025 gereed moet zijn. En dat is best ambitieus, maar we weten wel hoe eerder hij gereed is, hoe makkelijker het wordt om ermee te gaan werken. En daarnaast wordt u volgens mij over de Omgevingswet met een nieuwsbrief op de hoogte gehouden die ook intern verspreid wordt. Er werd nog even genoemd het afstemmen met de buurgemeenten. Ja, we stemmen eigenlijk heel veel af, dat zowel in VDG-verband als in Zuidwest-verband, maar ook de gemeenten onderling wel. Zo hebben we onder andere voor meer ruimte voor bedrijven wel met Meppel het contact gehad, gaan jullie in Rogat meer ruimte geven voor die bedrijvigheid, denk dan ook aan onze ondernemers in de wijk. Dat hebben ze eigenlijk toegezegd, niet op papier maar dat zijn dan wel mondelingen afspraken. De PMI, de infrastructuur, het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat, ook dat wordt provinciaal gedaan om te kijken, hoe zorg je er nu voor dat je het net zo gaat uitbreiden dat je dat ook op de juiste plekken doet en wat is dan het

beste moment. Maar daarnaast hebben we ook gebiedspromotie Zuidwest Drenthe, voorheen was het gebiedspromotie De Wolden, dus we richten ons echt, we zeggen ja, als we breder kijken dan hebben we er meer aan. Dat geldt ook voor een gebiedscoöperatie, ook dat was gebiedscoöperatie De Wolden, is inmiddels gebiedscoöperaties Zuidwest Drenthe. En dan hebben we nog het regionaal landschap en ook de gebiedsgerichte aanpak zal in Zuidwest Drents-verband opgepakt worden. Dus ja, er is overleg en afstemming en soms glipt er misschien weleens wat tussendoor, maar we doen ons best daarin. Dan kom ik even terug op, dat is het andere programma, de motie van CH De Wolden. Deze mag ik even beantwoorden, ook al gaat die over steun aan breedtesport. Maar de voorwaarde van die subsidie is iets meer dan gratis entree voor bezoekers en daarom lees ik eventjes de voorwaarden op die hieraan vastzitten. En dat is onder andere dat de naam van de gemeente is vastgekoppeld aan de grote prijs. Dat is toch mooi om te laten zien dat we in elk geval trots op onze naam zijn. Er is tenminste één hindernis, drie reclameborden en één bloembak met de naam van de gemeente geplaatst. Ze hebben een inspanningsverplichting om op zich te nemen om een groot evenement te organiseren in de periode van dit contract, dus binnen die vier jaar.

Volgens mij hebben we de Europese kampioen, Young Riders gehad, het EK, wat volgens mij een groot succes was. Te investeren in de accommodatie en het terrein om dit geschikt en bruikbaar te houden voor grote paardensportevenementen en als laatste geen entreegelden voor bezoekers in rekening te brengen. En daarnaast heeft juist dit evenement een hele grote spin-off, juist omdat het een meerdaags evenement is. Geschat wordt dat er zo'n beetje tienduizend bezoekers komen per week en het is een concours, niet van nationale maar van internationale allure. Dus niet alleen uit Nederland komen ze weg, maar uit de hele wereld. De breedtesport is dus vooral lokaal en regionaal gericht, maar ook zij krijgen een bijdrage om hun activiteiten te promoten en jaarlijks krijgen zij een bedrag van 9.000 euro dat is bestemd voor hippisch De Wolden. Daar maakt ook CH De Wolden onderdeel van uit, maar ik denk dat dat elkaar juist heel erg kan versterken, want op die manier komt er ook extra aandacht voor de regionale evenementen. Wat ook wel belangrijk is om nog te benoemen , dat de bijdrage van CH De Wolden incidenteel is, dus elke vier jaar zal de raad opnieuw dat besluit moeten nemen. Ja wat de motie betreft, technisch gezien is die uitvoerbaar maar ik denk dat u al iets heeft kunnen vernemen, dat we als college deze motie ontraden.

Maar ik kan me wel voorstellen dat de raad ons een paar aandachtspunten wil meegeven voor de prestatieafspraken. Dan werd even genoemd Leader West-Drenthe, en daar ga ik even gebruik van maken, want ik vind dat een mooi haakje om iets over te vertellen. Gisteravond heb ik namelijk meegelopen met het laatste rondje van de dorpsgids in Echten, Hendrik Jan Benning en daarbij kwam niet alleen de historie aan het bod, maar werd eigenlijk ook wel duidelijk gemaakt dat de Leaderbijdrage in Echten destijds toch wel het een en ander gerealiseerd had, want zoals het Huus met de Belle, de Brink, de boekbinderij, maar ook de dorpsgidsen zelf, de kunst- en natuurroute, de Sonneclaer, volgens mij zijn het allemaal initiatieven die tot stand zijn gekomen door een Leader-bijdrage. Volgens mij vroeg Gemeentebelangen om een lijstje van die initiatieven die in deze periode tot stand zijn gekomen. Ik noem er nu een aantal op en eigenlijk hoop ik dat dat voldoende is dat ik de lijst niet helemaal compleet hoef te maken. Maar ik weet ook niet of dit compleet is of niet, maar ik vind hem zelf best wel indrukwekkend. Landgoed Welgelegen Koekange bijvoorbeeld, de renovatie van restaurant De Hooiberg, De Perenhoeve in Outhout, de mega-mestsilo omgebouwd tot recreatieve appartementen, maar ook Het Ambacht in Ruinerwold heeft een bijdrage gehad.

Regiopromotie Zuidwest Drenthe, de gezamenlijke promotie die we dus gezamenlijk oppakken met de andere gemeentes en de Westerberg in Echten, entertainmentcentrum, dat zijn onder andere de initiatieven die gebruik hebben gemaakt van een Leader-programma. En het nieuwe Leaderproject zal veel breder zijn, want dit ging echt over het stukje vrijetijdseconomie en het nieuwe Leader-project zal vooral de brede plattelandsontwikkeling zijn, waar ook duurzaamheid, landbouw, voorzieningen en vrijetijdseconomie weer onder zal vallen. En ik kon mij hier al wel een paar projecten bij inbeelden die hier prima onder zouden passen. Half oktober gaat er de nieuwe regeling open, dus vandaar elk dit ook eventjes vertel, neem het vooral mee en maak mensen hier attent op. Dan heb ik nog een stukje over de landbouw, er

was één project wat in aanmerking kwam voor een bijdrage van het fonds en we hebben afgesproken dat we dit na twee rondes gaan evalueren, dus het zal eind dit jaar zijn. De waterkwaliteit, die is de afgelopen decennia sterk verbeterd, ik denk dat het even goed is om te weten, door onder andere de rioolwaterzuivering maar ook strengere normen voor bemesting, andere wasmiddelen en we kunnen nog extra regels op gaan leggen als gemeente, maar ik denk dat het dan des te moeilijker wordt om straks de belanghebbenden bij de PPLG, het programma bij de gebiedsgerichte aanpak om de juiste mensen aan tafel te krijgen. Dus ik zal voorstellen om dat vooral nu niet te doen. Als laatste, voorzitter, de PAS-melders. Ja, er zijn 24 PAS-melders in onze gemeente en het rijk heeft toegezegd dat zij in de Wet stikstofreductie en natuurverbetering de PASmelders gelegaliseerd zouden gaan worden en eigenlijk willen we eerst weten hoe het rijk dat precies gaat doen en op dat moment kan men contact opnemen met ons agrarisch contactpersoon, of kijken wij of wij even contact moeten opnemen met PAS-melders om te kijken, moeten we hen daarmee verder helpen of niet. Voorzitter, dit was mijn bijdrage en ik vermoed dat er nu nog wel vragen zijn die ik niet heb beantwoord. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Hempen. Ik zie inderdaad een vraag. Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, ik heb zelfs drie vragen nog voor de wethouder. De voorzitter: Drie, gaat uw gang. Mevrouw Brouwer-Dekker: De eerste is een vrij korte vraag. De wethouder heeft gezegd dat ze een brief gaat sturen over de stikstof, de invloed van de stikstof op de woningbouwopgave, de brief komt eraan. Kunnen we die brief ontvangen voor de tweede termijn, voor de tweede termijn van de algemeen beschouwingen? De voorzitter: Wethouder Hempen. Mevrouw Hempen-Prent: Dat gaat lukken, want hij ligt klaar en volgens mij gaat hij dinsdag mee in het college, dus daarna gaat hij naar de raad toe. De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Dank u wel. Dan de tweede vraag, ik had in eerste termijn ook gevraagd, over de invulling van de RES-ambitie, zon of wind, wanneer wordt die invulling concreet gemaakt? De voorzitter: Wethouder Hempen. Mevrouw Hempen-Prent: Ja, die worden niet op dit moment al concreet gemaakt. De Dorps Energiestrategieën hebben daar natuurlijk een rol in, maar ook de kansrijke gebieden waarvan volgens mij er eentje met u hebben gedeeld, de plek voor de wijk 20. We hebben de omwonenden daarover geïnformeerd, ook dat is een proces wat niet vandaag of morgen gereed is, want we willen dat graag samen met de omwonenden van dat gebied doen. En aan de hand daarvan kunnen we eigenlijk zeggen van wat dan precies de invulling wordt.

De voorzitter: Dank u wel. U had nog een derde vraag, mevrouw Brouwer? Mevrouw Brouwer-Dekker: Nog een derde vraag en dat is dat de tijd echt wel begint te dringen bij de opgave van de RES, in 2030 willen we 70 procent van de elektriciteit duurzaam opwekken en 100 procent groengas. Gaat dat lukken? Waar staan we nu? Is die opgave nog reëel? Want we hebben wel gewoon, binnenkort

worden we bijgepraat over project Heel De Wolden Groen, maar waar staan we nu? Is het reëel gewoon, dat we straks 70 procent van onze elektriciteit duurzaam kunnen opwekken in 2030? De voorzitter: Wethouder Hempen. Mevrouw Hempen-Prent: Ik ben degene die bijgepraat wordt over Heel De Wolden Groen, als het nodig is stuur ik een brief naar de raad. Kunnen we aan die opgaven voldoen? Nou ik heb in elk geval begrepen dat, we moeten voor 2025 alles vergund hebben, maar we hebben ook de ambitie dat het 70 tot 100 procent lokaal eigenaarschap moet zijn. En het ene past niet zo goed bij het ander. Daarnaast weet ik inmiddels ook dat de provincie al heeft gezegd, ja wil je nu nog hoge windmolens? Die worden sowieso niet voor 2025 gaat het niet meer lukken om dat nog te vergunnen. Dus ik denk niet dat we in 2025 alles gegund hebben, of vergund hebben, maar ik denk wel dat we heel ver komen met de 70 tot 100 procent lokaal eigenaarschap en dat kan ik niet elke gemeente nageven, dat ze dat ook gaan doen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Assink zag ik nog een vraag hebben. Mevrouw Assink: Ja, ik heb twee vragen, voorzitter Bij duurzaamheid had ik de vraag gesteld wat het flexteam nou eigenlijk precies toevoegt boven op de energieregisseur en de coaches. En de tweede vraag, zal ik die dadelijk doen? De voorzitter: Stelt u die ook maar.

Mevrouw Hempen-Prent: Ja het flexteam, dat is vooral ontstaan doordat wij allemaal een hele grote opgave hebben en wat voegen ze toe? Je hebt anders in elke gemeente apart iemand nodig die die kennis heeft en nu voegen we dat samen in één team. En we denken ook, juist doordat we dat in één team gaan zetten, dat we ook makkelijker mensen kunnen krijgen, want het is natuurlijk heel interessant als je zowel en in een kleine gemeente en in een grote gemeente een kijkje in de keuken kunt nemen. Maar het zijn eigenlijk mensen die allemaal hun eigen expertise op een bepaald gebied dan ook weer hebben. De voorzitter: Dank u wel. En de tweede vraag, mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Misschien een verduidelijkende vraag eerst … De Voorzitter: Toch nog een verduidelijkend vraagje, oké. Mevrouw Assink: Is die energieregisseur dan onderdeel van het flexteam? Is dat een dubbele pet? Mevrouw Hempen-Prent: Nee, de energieregisseur is echt degene die naar de lokale initiatieven toegaat. En dat flexteam is echt bedoeld om de warmtetransitievisie uit te gaan voeren, om daarmee te helpen. De voorzitter: Duidelijk. De tweede vraag, mevrouw Assink. Mevrouw Assink: De tweede vraag heeft betrekking op ruimtelijke ordening. De wethouder heeft inderdaad uitgelegd wat er in Drents verband al aan overleg plaatsvindt met buurgemeenten.

Wat ik nog mis is het provincieoverstijgend overleg, met name met Overijssel. Overijssel heeft haar Omgevingsvisie al gemaakt en die ligt nu te inzage voor. Gaan wij daar ook als De Wolden naar kijken en beoordelen of we wellicht een zienswijze willen indienen?

De voorzitter: Wethouder Hempen. Mevrouw Hempen-Prent: Nu wel, want ik heb hem opgeschreven. Dus die gaan we zeker even meenemen, ja. De voorzitter: Ja dank u wel. De heer Van IJzendoorn. Geen nieuwe vragen meer aanleiding, maar inderdaad naar aanleiding van de inbreng of als u mist. De heer Van IJzendoorn: Dank, voorzitter. Ik heb twee vragen naar aanleiding van de opmerkingen over de motie steun breedtesport. Heb ik het nou goed begrepen dat de breedtesport jaarlijks 9.000 euro subsidie krijgt? Mevrouw Hempen-Prent: Ja, voor promotionele activiteiten. Klopt, hippisch De Wolden heet dat. De heer Van IJzendoorn: En de tweede vraag is, elk jaar opnieuw wordt de prestatieovereenkomst bekeken. Betekent dat we nu toestemming geven voor 12.500 en elk jaar opnieuw kijken of we dat doen? De voorzitter: Wethouder Hempen. Mevrouw Hempen-Prent: Eén keer per vier jaar. Dus tegelijkertijd met een nieuwe periode worden ook de prestatieafspraken weer opnieuw overlegd. De voorzitter: Zijn alle vragen dan beantwoord die u in de eerste termijn had gesteld? Zo te zien wel. Dank u wel, wethouder. Dan gaan we door met wethouder Turksma, heeft programma 7 Sociaal en programma 8 Samen Verder in portefeuille en zal daar met name op ingaan. En de motie die daarop betrekking heeft, motie acht. Gaat uw gang, wethouder. De heer Turksma: Ja voorzitter, dank u wel.

Allereerst hartelijk dank voor de inbreng van de diverse fracties en ik zal voor deze eerste reactie alleen die items eruit halen die betrekking hadden op mijn portefeuilles. En dan begin ik graag bij mevrouw Haanstra van Gemeentebelangen, die sprak over de pilot met de extra gedragswetenschapper in het kader van de doorontwikkeling van de integrale ondersteuning, Ja, dan weet iedereen ook gelijk waar we het over hebben. Een pilot van twee jaar om zo vanuit de praktijk te kijken of het ook echt werkt. En we gaan dat allemaal kritisch volgen, niet alleen de fractie van Gemeentebelangen. Maar ik vind het wel een goede kern van de opmerking die u maakte, overigens een opmerking die volgens mij in een ander verband of een andere bijeenkomst ook eens een keer door de heer Jansen van Gemeentebelangen is gemaakt, voorkom versnippering, weet wat je doet, wat het oplevert, niet alleen financieel maar zeker ook qua effect op de casus en de effectiviteit van het totaal te besteden budget. En dat is dus waarom we het in een pilotvorm gaan doen, omdat we denken dat we met deze ontwikkeling ook belangrijke voordelen gaan behalen. Nou sprak mevrouw Assink in haar bijdrage in deze zaak over een bedrag van 60.000 euro, maar dat is niet correct.

Wij doen dit samen met de gemeente Hoogeveen en daarom is ons aandeel in de kosten 30.000 euro, maar we blijven wel voor meer dan 60.000 euro opletten natuurlijk hoe het gaat. Een ander aspect wat daar nog bij hoort, is dat we hiermee eigenlijk ook een transitie doormaken waarbij een deel van de werkzaamheden die we vroeger bij de GGD neerlegden, ver in Assen, veel dichterbij halen, dichter op de casus zitten. En dat zou dus ook kunnen betekenen dat daardoor de werkzaamheden en de relatie die we op dat punt met de GGD hebben een andere wordt. En ook dat zal niet alleen financiële efficiency tot gevolg kunnen hebben. Maar dat gaat wel gebeuren. Dus er zitten wat dat betreft nog een aantal andere kanten aan. Dan sprak mevrouw Brouwer van het CDA over een inkijkje wat zij ons gaf op de manier waarop Meppel en Westerveld proactief bij mensen op bezoek gaan, niet alleen in het kader van de Wmo maar ook bij

inkomensregelingen en de Voorzieningenwijzer. En ik heb dat even nagevraagd en wij doen dat wel even wat anders, maar in de praktijk kan bij ons een inwoner altijd een gesprek aanvragen op een hele laagdrempelige manier en bij nieuwe aanvragen komen we ook altijd bij de mensen thuis. Dus dat om even ook een inkijkje terug te geven van hoe dat in De Wolden gebeurt. Dan heb ik van de heer Hulst van de VVD hele interessante opmerkingen gehoord, maar nou net niet op mijn terrein. Dus wilt u daar voortaan op letten? Ik sta je ook niet voor niks, maar voor dit keer wel. Dan ga ik door naar mevrouw Kippers van GroenLinks, die krijg ik straks terug, mevrouw Kippers van GroenLinks die onder het kopje verkeer en infra iets liep over onvoldoende handhaving op snelheid. En als u dan bedoelt de handhaving op snelheid vanuit het gemeentelijke domein, dan bent u eigenlijk nog iets te mild want wij controleren helemaal niet op snelheid op onze gemeentelijke wegen. En dat komt omdat hier de wettelijke kaders ontbreken om dat te mogen doen. Het is aan de politie om hier handhaving op te plegen. En natuurlijk is daar contact over, de burgemeester kan dan nog veel meer over vertellen dan ik. Maar u weet dat de politie vele prioriteiten heeft en dan is wat dat betreft de hoogte opslagen niet direct aan de beurt, als u begrijpt wat ik bedoel.

En dat terwijl wij wel vinden dat dat heel hard nodig is. Dus laat ik er dit nog bij zeggen, wij gaan echt proberen om ook op dat punt ons de randen op te zoeken daar waarbinnen we wel, niet alleen adaptieve maatregelen kunnen nemen als bloembakken, versmallingen et cetera, maar ook wellicht misschien wel in een vorm van een pilot waar het rijk misschien in mee wil gaan om te kijken dat we wel vanuit ons gemeentelijke domein hier wat meer macht kunnen krijgen. Juist ook omdat dit een veelgehoorde vraag is in de hele gemeente. Mevrouw Assink van de Partij van de Arbeid, Ik noemde al uw opmerking over de gedragswetenschapper en die meevallende kosten, tenminste vanuit uw perspectief. Maar wat de inhoudelijke onderbouwing betreft, ja collega Van Dijk zei het al, we hebben hem geprobeerd klein en niet zo dik te maken, en dan kan je dus niet in zo'n Kadernota alles vertellen wat je graag zou willen. Maar ik ben altijd bereid om in het kader van een informatieavond hier nog eens uitgebreid bij stil te gaan staan. En misschien is het een goed moment om als die pilot gaat lopen, om daar een geschikt moment voor te vinden. Maar ook hier, laat duidelijk zijn dat het effect van ons sociaal beleid, zowel in de effectiviteit als financieel, dat we echt proberen om daar steeds beter de vinger achter te krijgen. Maar u kan er nooit een doorrekenbaar Excel-staatje van krijgen.

Dat kan ik u niet toezeggen, maar dat je toch beter moet kunnen kijken van er moeten toch effecten te meten zijn die je in ieder geval inschatbaar kan maken, zoals ik dat al eens eerder heb gezegd over buurtgezinnen, dat moet gewoon kunnen. En dat moet ook een uitgangspunt zijn om op die manier te kunnen checken of je de goede dingen doet op het goede moment. En wat ik al eerder zei, dat gaat dan ook richting onze partners, onder andere de GGD, want er zijn andere te noemen waarbij we diezelfde effectiviteit willen neerleggen. En daar waar we zelf de regie in handen hebben en ook de centen gaan verdelen kunnen we dat nog beter bijhouden. Dan mag ik stilstaan bij de enige motie waar ik wat over mag zeggen, dat is die van het grasfalt. Ik heb even na moeten denken hoe u eraan komt, maar ik snap hem nu, olifantengras begrijp ik, dus niet zomaar wat bij mij in de tuin staat. Er wordt op dit moment al gekeken naar duurzaamheid en circulariteit als het gaat om het aanleggen van wegen en ook fietspaden dus. Naast grasfalt zijn er ook andere asfaltmengsels voor fietspaden en de toepasbaarheid wordt samen met de uitvoerende partijen afgewogen. Als u met een onderzoek bedoelt dat we hier breed naar moeten gaan kijken, dan kan ik u het volgende melden.

Op de Panjerdweg in Koekange ligt op dit moment Ecofalt, dat is een laagtemperatuurproduct asfalt, dus daar speelt ook nog de energiebesparing een grote rol, bij de aanleg dus. En voor de reconstructie van de Gedempte Wijde Wijk in Kerkenveld, waar in het bestek ook laagttemperatuurasfalt staat, gaan we dit ook overwegen. En ik denk dat het goed is om de ervaringen vanuit die projecten, en nogmaals met een brede blik op wat er allemaal al op dat moment en nog steeds staat er gebeuren, om dan te kijken of dit een goede basis kan vormen om ook andere projecten op die manier uit te gaan voeren. Dan vroeg u nog of we de klimaatgelden niet ook konden inzetten bij de klimaatadaptieve maatregelen, waar we overigens in de raad nog voor terugkomen als het gaat om het budget. Ik heb eventjes collega Hempen aangekeken, maar die is bang dat klimaatgelden inmiddels al wel drie keer zijn uitgegeven. En

u weet, dat kan eigenlijk helemaal niet. Dus ik wil daar wel een discussie over opstarten, maar ook hier moeten we ons enigszins het hart vasthouden of er nog wat over is, laat maar zo zeggen. En overigens, maar dat is een ander verhaal, is het bij lange na niet genoeg om die klimaatadaptieve projecten uit te voeren. Maar het kan wel helpen. Dan was ik onder de indruk van het betoog van mevrouw Salomé van D66 en ik vind ook echt dat we, misschien moeten dat eens op een andere manier aanpakken, nog eens een keer moeten gaan praten over vertrouwen in de verandering, dat heb ik eigenlijk als hoofdlijn mogen noteren. Maar daarna moet ik ook weer streng zijn, u heeft mij verder niet aan het werk gezet voor mijn portefeuille, dus daar moet ik het voor nu even bij laten. En dan als laatste de heer Den Hollander van de ChristenUnie, u noemde de ASD en de nieuwe structuur en gaf aan dat lijkt wel een papieren exercitie. Nou, dat dat lijkt het niet, dat was het ook. Want we zijn anderhalf jaar bezig geweest met voorbereidingen, rapporten, verschillende conceptnotities en die hebben we allemaal ruim geprint, ver verspreid en aangepast.

Maar waar het toe geleid heeft is dat we wel degelijk een andere structuur nu hebben bij de ASD nieuwe stijl, zal ik maar even zeggen, waarbij het uitgangspunt is, we hebben één ASD en vanuit die ASD worden er in dit geval nog drie werkgroepen samengesteld die een vaste samenstelling hebben. Maar ook dat is niet iets wat wij als het college hebben vastgelegd van dat mag nooit anders. Maar dat leek ons qua fase in de transitie handig om dat in eerste instantie zo neer te leggen. En dat is een wezenlijk andere constructie als die we daarvoor hadden, want toen waren eigenlijk de cliëntenraden, zoals dat toen nog heette, alleen maar inmiddels hun voorzitter verbonden met de ASD en daar zat ook echt wel de grote problematiek in. Dus een papieren exercitie met wat ons betreft een hele hoopvolle uitkomst als het gaat om de nieuwe ASD. En daardoor verwachten we dus een veel geïntegreerdere aanpak en ook een ASD die ook actief de dorpen ingaat om dat contact met de samenleving te leggen omdat daar ook nog wel wat op af te dingen was. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even rond. Mevrouw Assink Mevrouw Assink: Voorzitter, ik heb geen vraag maar een opmerking. En we hebben nu eigenlijk twee keer gehoord, zowel uit de mond van wethouder Van Dijk als wethouder Turksma, dat de omvang van de Kadernota bewust klein is gehouden.

En op zich is dat goed, maar de Kadernota is wel de nota die ons in staat moet stellen om afwegingen te maken en die kaders juist te stellen. Als het er nu toe leidt dat we zo summier voorstellen toelichten dat we eigenlijk de crux niet begrijpen, dan denk ik dat we doorgeslagen zijn in het summier maken. En ik verwacht inderdaad geen doorgerekende Excels, maar als er iets voorgesteld wordt, dat duidelijk is van wat willen we hiermee bereiken? En als je de tekst dan beknopt wil houden, ja dan zeg ik nogmaals verdoe dan je in niet aan de doorontwikkeling van, maar wees dan gewoon to the point wat je wil bereiken. De voorzitter: Ik beschouw deze opmerking als een opmerking richting het hele college en op zich is getracht inderdaad het beknopt te doen. Dat mag ik ook vanuit mijn positie zeggen. En ik denk dat daar ook de opmerking die ik wethouder Van Dijk ook hoorde maken over ook alle aanvullende vragen die nog gesteld zijn, ja dat er toch kennelijk meer nog een gulden middenweg gezocht moet gaan worden. Maar dat stappen gezet werd om het beknopter en korter te houden, daar proef ik wel instemming mee. Andere vragen aan wethouder Turksma. De heer Hulst. De heer Hulst: Niet zozeer een vraag, maar ook een opmerking. In ieder geval bedankt voor het compliment, wordt altijd zeer gewaardeerd als mensen blij zijn met wat je doet.

En zeker, ik mis ook onze scherpe interactie die we altijd in de raad hadden en ik beloof ook voor een volgende keer dat we uw portefeuille niet zullen overslaan, maar daar extra aandacht aan voor zullen hebben. Want we willen natuurlijk niet dat u te veel achterover gaat leunen, uiteraard.

De voorzitter: Is dat een toezegging? De heer Turksma: Voorzitter, dat lijkt een toezegging vanuit de raad, dus we moeten daar een nieuw lijstje voor maken waar … De voorzitter: Daar was ik al bang voor, dat het weer een toezegging was. Nee hoor, grapje. Even kijken, wie heeft er nog meer? Ja, de heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja, dank voorzitter. Dank voor het antwoord op mijn vraag over de ASD, mijnheer de wethouder. Ik was nog wel heel even benieuwd, want dat was een van de dingen die u daar volgens mij nog uit uw antwoord heeft gelaten, de mededeling wordt gedaan dat de kosten via de begroting worden verrekend. En mijn vraag was daarop, mag ik dus dan aannemen dat die integratie geen extra energie en tijd kost en kostenneutraal kan? De voorzitter: Wethouder Turksma. De heer Turksma: Kan, ja. Of die dat uiteindelijk is, weet ik niet. We hebben in principe een vergoeding voor de leden die deelnemen in de ASD en een opleidingsbudget. En daarna hebben we nogal wat ambtelijke ondersteuning die, als het erop aankomt financieel wat wordt weg gesleuteld onder andere grootboeknummers waardoor denk ik zelfs wethouder Van Dijk niet altijd precies weet of het nou iets meer of iets minder is wat je uiteindelijk aan de ASD kwijt bent.

We hebben bewust geprobeerd om met een soort hoofdlijnenconcept vooral de dynamiek bij de nieuwe ASD te laten, om daar de juiste structuur te vinden in ieder geval van de uitwerking daarvan. En dat betekent dus ook dat als, zij zullen straks ook moeten komen met een wensenlijstje, we hebben we nog dit en dat en dat nodig en dat zal dan ook in de verordening aangepast moet worden. En dan komt het vanzelf bij u terug. Maar het is iets te simpel om, als we nu zouden zeggen van wat waren de vergoedingen die we hebben uitgekeerd aan de leden van de ASD, dat zal niet veel veranderen, maar er waren nog wat meer verscholen posten, zal ik dan maar zeggen, en die wilden we nu ook echt bij de ASD neerleggen. Maar dat komt terug. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ja, u heeft nog een vraag mijnheer Den Hollander? De heer Den Hollander: Ik had nog een tweede aanvullende vraag, dank. Los van dat ik denk dat ik begrijp wat mijnheer Turksma bedoelt, maar dat ik me daar misschien ook wel een klein beetje zorgen om maak, het wegsleutelen van bedragen waardoor zelfs de wethouder Van Dijk het niet meer helemaal kan terughalen. Maar goed, dank voor uw antwoord. Het tweede punt wat mij betreft nog onbeantwoord was uit mijn vragen was, een korte reflectie op hoe u uw eigen regie ziet ten opzichte van gemeentelijke regie.

Hoe dat elkaar aanvult of dat dat wellicht overlapt en potentieel botst? De heer Turksma: Nou hoop ik dat ik u goed begrijp. Inzake het proces van hoe we naar de nieuwe ASD zijn gekomen? De heer Den Hollander: Nee, op het gebied van integrale ondersteuning. De voorzitter: Wethouder Turksma. De heer Turksma: U bedoelt op het gebied van de integrale ondersteuning van? Sorry hoor, maar ...

De heer Den Hollander: Ik citeer uit mijn bijdrage, bij de doorontwikkeling integrale ondersteuning gaat het over het versterken van de gemeentelijke regie, dat dat een belangrijk speerpunt is. En mijn vraag was, hoe ziet u dat in verhouding tot eigen regie van de inwoner? De heer Turksma: Op die manier. Ja, ik denk dat dat een hele goede wisselwerking moet opleveren, daar waar de eigen regie plaats kan vinden, denk ik dat dat altijd de eerste prioriteit moet zijn. Maar we weten ook dat we soms met kwetsbare doelgroepen te maken hebben die wat dat betreft altijd meer ondersteuning nodig hebben dan anderen. En dan zullen we daar, en dat doen we ook, onze beleidslijnen op moeten aanpassen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ik kijk de raad nog een keer rond, afdoende beantwoord. Dank u wel, voor uw inbreng en uw reactie. Dan gaan we naar wethouder Haar die met name ingaat op programma 09 Cultuur en daarnaast ook op de dienstverlening, de paragraaf De inwoner op één en de kwaliteit van bestuur. Wethouder Haar. De heer Haar: Ja, dank u wel voorzitter. Vier onderwerpen die op de agenda staan wat mij betreft, u kunt uiteraard nog vragen over alle mogelijke ander onderwerpen, maar dienstverlening, cultuur, ik wil iets zeggen over de RUD en over de kwaliteit van bestuur. Maar ik wil beginnen met een opmerking van mevrouw Haanstra van Gemeentebelangen.

Die vroeg zich namelijk af, hoe spannend is de Kadernota? Ik moet zeggen dat ik de behandeling en de beschouwing van de Kadernota, dat ik die best spannend vind eigenlijk. Want het voelt toch heel anders aan wanneer je gecontroleerd wordt dan wanneer je zelf aan controleren bent. Dus daar zit een gezonde spanning in. Maar er is ook voldoening om te merken dat in grote lijnen de voornemens in de Kadernota, dat die breed ondersteund worden. Zoals bijvoorbeeld, wat niet eens zo uitgebreid genoemd is, maar het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. We hebben de inhoudelijke behandeling in april gehad en ik heb vanavond mogen constateren dat ook de financiële vertaling in de Kadernota, dat die brede instemming kan vinden. Door bijna alle partijen is gesproken over de dienstverlening en dat is natuurlijk geen wonder, want bijna alles wat we doen is een vorm van dienstverlening, in het sociaal domein, bij burgerzaken, paspoorten, rijbewijzen, dat soort dingen, bouwvergunningen, evenementenvergunningen. En daarom staat het contact met de inwoner, staat ook op nummer één in de inleiding van de Kadernota, omdat het betrekking heeft op alle programma's. In december 2020, dus nog in de vorige raadsperiode, hebben we de visie Dienstverlening vastgesteld maar daaraan gekoppeld een uitvoeringsprogramma, want de uitvoering wordt gedaan door onze samenwerkingsorganisatie.

En daarvan zijn al een heel aantal zaken in gang gezet en gerealiseerd, begrijpelijk schrijven bijvoorbeeld in verschillende geledingen, zowel in de contacten met inwoners als ook publicaties op websites sociale media. Maar er is ook geïnvesteerd in betere ICT bij burgerzaken bijvoorbeeld i-burgerzaken, er is geïnvesteerd in mensen, zowel kwalitatief als kwantitatief, de heer Hulst merkt dat ook op, wanneer je dienstverlening wilt verbeteren dan moet je ook investeren in mensen. En dat doen we in de samenwerkingsorganisatie en dat heeft inderdaad zijn consequenties dat daar extra mensen bij moeten komen. Er worden ook prioriteiten gesteld, want dat is een bekend gezegde van een bekende politicus, dat niet alles tegelijk kan. Een kennisbank is bijvoorbeeld van groot belang bij ons klantencontactcentrum, daar wordt al langere tijd naar gevraagd en het is goed om te merken dat dat nu ook prioriteit één heeft gekregen, het is een digitaal systeem waardoor vragen van inwoners van onze gemeente veel sneller afgehandeld kunnen worden, doorgezet kunnen worden en van specifieke beantwoording kunnen worden verzorgd. Een heel belangrijk onderdeel, dat zit er nu aan te komen dat dat gaat gebeuren. Prioriteit nummer één heeft dat. De aanbesteding van een nieuwe telefooncentrale, ook daar werd naar gevraagd, is in voorbereiding en hopen we dit jaar af te ronden.

Heb je het ook weer over een stuk voorzieningen, een stuk apparatuur, wat heel belangrijk is omdat je daarmee het klantenvolgsysteem ook weer kunt voeden, dat je ervoor kunt zorgen dat de contacten snel en adequaat afgehandeld kunnen worden. Team Web is bezig met

de inventarisatie van de mogelijkheden van een spreekfunctie op onze website. Dat gaat niet zomaar. Laat dat ook vooral duidelijk zijn, want dat betekent ook dat de techniek achter de website, dat die in staat moet zijn om dat te realiseren, dat de verschillende bestanden die achter de website zitten, dat die vertaald moeten kunnen worden in spraak. En dat is met name bij pdf-bestanden heel technisch, is dat nogal eens een probleem en dat zal ook betekenen dat dat niet allemaal tegelijk kan gaan gebeuren. Daar zitten uiteraard ook kosten aan en daar willen we binnenkort, die inventarisatie die vindt nu plaats en we hopen op niet al te lange termijn met voorstellen dienaangaande te komen. En dat is niet alleen van belang voor laaggeletterden, zoals ook genoemd werd bij GroenLinks, maar dat is ook benoemd voor NT2'ers. Dat zijn de mensen die de Nederlandse taal niet als eerste taal hebben maar een andere taal als de eerste taal hebben. Nieuwe technieken die bieden wat dat betreft ook nieuwe mogelijkheden, met een andere taal een gesprek, een gesproken tekst op een website opnemen, kun je die ook automatisch laten omzetten in een gesproken andere taal die mensen wel kunnen verstaan. En met name met de komst van veel nieuwe inwoners in deze gemeente met een andere talige achtergrond is dat van belang dat dat gebeurt.

21 september, dan staat er een raadsinformatieavond gepland waar u helemaal bijgepraat wordt wat er de afgelopen tijd is gebeurd en welke plannen op welke termijn uitvoerbaar zijn en wat het kost. Wanneer is het klaar, vroeg de heer Hulst in zijn bijdrage. Wanneer zijn we nou eindelijk een keer klaar? Ik kan u wel vertellen we zullen nooit klaar zijn. Omstandigheden veranderen, mensen veranderen en dienstverlening is vooral mensenwerk en is werk wat ook te maken heeft met de ontwikkelingen in de samenleving. En die staan niet stil. Vragen zullen steeds weer veranderen, de context waarbinnen die vragen worden gesteld, de maatschappelijke ontwikkeling verandert en ook de antwoorden zullen daar ook op moeten inspelen. En dat betekent dat we dat voortdurende proces, dat we dat in de gaten moeten houden en dat we ook daar verslag van moeten doen. Het is niet zo dat we niet kunnen meten, het is ook niet dat we niet wil meten, maar we willen het proces wat gaande is, daar willen we u inzicht in geven. Op 21 september zullen we dat doen en dan zullen we ook nadere mededelingen kunnen doen. Je bent ook in de gelegenheid om vragen te stellen daarover, op welke wijze en op welke termijn en met welke frequentie u geïnformeerd kunt worden. En het zal zeker goed gebeuren. Maar één ding beloof ik wel, je moet niet meer beloven dan je waar kunt maken.

Want dat is denk ik een van de kenmerken van een betrouwbare overheid om je verwachtingen op een goede manier naar je inwoners toe te managen. Voorzitter, ik ben blij dat de verschillende onderwerp in de culturele sector, dat die ook ruime aandacht hebben gekregen. Cultuur is toch een beetje het cement in de samenleving. Het is namelijk de manier waarop we met elkaar omgaan, op elkaar betrokken zijn, welk gedrag we met elkaar vertonen, elkaar de ruimte geven, elkaar waarderen en daar zijn voorzieningen voor nodig. En die voorzieningen, die kosten geld, gemeenschapsgeld en dat moet vooral goed besteed worden. Of het nu het bibliotheekwerk betreft of de muzikale ontwikkeling, het maakt op zich niet uit. Het gaat om geld van de gemeenschap, het gaat om een goede besteding. En het is prachtig dat de voorzieningen waar wij in deze gemeente sterk in zijn , de sportvoorzieningen en de culturele voorzieningen, dat die volgend jaar samenkomen in het Huus veur Sport & Cultuur. Aanstaande zaterdag kunt u er al een kijkje in nemen, want tijdens de open dag van de bouw is het pand opengesteld en kunt u het zien. Het bibliotheekwerk, om daar even specifiek op in te zoomen, dat staat voor een belangrijke wijziging in de komende periode.

De Bibliotheekwet van 2015 was al grote wijziging, maar met ingang van 2025 krijgt de gemeente een zorgplicht wat betreft het bibliotheekwerk, het gemeentelijke bibliotheekwerk. En dan komen er ook extra geldmiddelen van het rijk beschikbaar om die zorgplicht ook vorm te geven. Waarschijnlijk een bedrag tussen de 2 en de 4 euro per inwoner. Wat dat betreft is 2024 eigenlijk een overgangsjaar. Voor 2023 heeft u in de vorige maand extra geld beschikbaar gesteld. Toen was ook al de vraag, hoe gaat het nou in 2024? Want dan is dat extra geld niet meer beschikbaar. Maar er zijn denk ik mogelijkheden om uit incidentele middelen, de zogenaamde SPUK-gelden, speciale uitkeringsregeling die door het rijk beschikbaar is gesteld voor 2023 en voor 2024 om dat overgangsjaar op een adequate manier in te vullen, dat we op dezelfde voet als in 2023, dat we daarin door

kunnen gaan. Binnenkort hebben we daarover overleg met Biblionet en dan kijken we naar de begroting 2024 en voor zover mogelijk ook alvast wat verder, 2025 en daarna. En dan zullen we een keuze moeten maken, welke functies we uit het activiteitenaanbod, activiteitencatalogus, welke functies we in De Wolden willen hebben en ons afvragen met elkaar, als raad en college, wat is ons dat waard? Dit najaar komen we met een voorstel voor 2024 en een doorkijk naar de toekomst. Daarom kunnen we op dit moment eigenlijk niet anders doen dan motie nummer zeven van GroenLinks om die te ontraden. Beoordeel ons op de voorstellen die komen, zou ik zeggen. Het buitenschoolse cultuuraanbod, voorheen Scala, en dan vooral in de vorm van het muziekonderwijs, wordt op dit moment uitgevoerd door het docentencollectief Kunstenkorf, het collectief voor de gemeente De Wolden en Hoogeveen. En we zijn op dit moment bezig om een nieuwe structuur te ontwikkelen, samen met de aanbieders, maar ook vooral samen met de deelnemers. Recentelijk hebben we overleg gehad met alle muziekverenigingen in De Wolden, omdat we willen komen tot een vorm die kwaliteit en continuïteit kan bieden en die ook nog laagdrempelig is, om daarmee een bijdrage te leveren aan de instandhouding van onze lokale muziekverenigingen, die een belangrijke factor zijn in de sociale cohesie in onze dorpen.