Printversie transcript

En dat maakt ook dat dat kengetal in één keer naar beneden duikelt. En wanneer je jaren in een dalende trend zit, dan is het niet makkelijk omdat in één keer om te buigen naar een gelijkblijvende of naar een stijgende trend. Dus dat maakte lastig. Wanneer we helemaal nietsdoen dan de zak je steeds verder weg. De voorzitter: Lijkt me voldoende antwoord, denk ik. Nog een laatste vraag van Benning? De heer Benning: Een opmerking misschien, maar we hebben daar een uitgebreide presentatie gehad in de financiële werkgroep, er zijn allerlei voorschriften veranderd die u allemaal noemt en die veroorzaken dat de weerstandsratio, het getal, naar beneden gaat. Maar als je dus, dat is heel technisch, er is uitgelegd dat er op een andere manier, dat het niet uitmaakt voor de weerstandscapaciteit van de gemeente. Maar dan zit het op een ander niveau, dat is heel technisch.

De voorzitter: Ja, dit is een technische aanvulling. De heer Benning: Daar hebben we het nog een keer over. De voorzitter: Een technische aanvulling, ik denk dat daar misschien het college straks ook nog op terugkomt, maar ik voel wel dat het heel erg een technische vraag eigenlijk zou moeten zijn, dit. Ik kijk nog eventjes rond. Nee? Dank u wel, mevrouw Brouwer voor uw bijdrage, heel mooi in de tijd ook. Dan ga ik voordat we pauze gaan houden naar de VVD, naar de heer Hulst. Mag ik u vragen plaats te nemen? Gaat uw gang, mijnheer Hulst. De heer Hulst: Dank u wel. Ik voel de druk om het wat kort te houden. De voorzitter: U krijgt net zoveel tijd als alle anderen. De heer Hulst: Nee, meestal lukt dat wel. Dus dat dat komt vast goed. Ja, het is net ook door de voorzitter al gememoreerd, dit is de eerste echte Kadernota van dit college en dan wil ik toch maar beginnen met het goede nieuws. Belangrijke zaken waarvoor wij in de begrotingsvergadering van november aandacht hebben gevraagd zijn opgepakt en uitgewerkt. Voor Vitale Vakantieparken ligt er nu een plan, hoewel we daar wel behoorlijk weer achteraan hebben moeten zitten. Over de gebiedsontwikkeling Benderse hebben we onlangs een besluit kunnen nemen, de Woonvisie hebben we vastgesteld en we gaan structureel aan de slag met de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen.

En natuurlijk lopen er nog veel meer zaken waar momenteel aan wordt gewerkt, ik noem het IHP, het sportpark De Baete, voor Huus veur Sport & Cultuur en zo kun je nog wel meer opnoemen. De voorzitter: Even microfoon opnieuw aan, dank u wel. De heer Hulst: Nou, dat als inleiding. Kijken we dan naar de speerpunten en het nieuwe beleid voor de toekomst, immers daar gaat ook de Kadernota over, dan blijven we toch een beetje stilletjes, het is ook al eerder gezegd, het college formuleert voor 2024 en verder eigenlijk weinig nieuw beleid of speerpunten in deze Kadernota. Er staan wel veel speerpunten genoemd, is ook al gezegd, maar dat zijn in veel gevallen verhogingen als gevolg van indexatie en kostenstijgingen. Jaarlijks is er ook een 4 miljoen beschikbaar voor investeringen en in 2024 investeert het college een krappe 500.000 euro uit die beschikbare pot, zo leert een snelle berekening. Dat is een beetje het algemene beeld. Kijken we naar de verschillende programma's, dan moeten we allereerst stilstaan bij dienstverlening. Ofwel het allesoverkoepelend programma de inwoner op één. Bij de begrotingsvergadering hebben we al aangegeven dat we concreetheid missen als het gaat om verbetering van de dienstverlening. En ook nu lopen we daar weer tegenaan. Het blijft op dat vlak, zoals ook al eerder is geconstateerd, bij algemeenheden.

We zorgen voor passende dienstverlening, het is een continu proces, investeren in ontwikkeling van klantgerichte vaardigheden, een correcte en tijdige en transparante uitvoering van onze diensten. Vervolgens worden er een aantal doelen genoemd voor 2024, zoals doorontwikkeling van i-dienstverlening, klantgerichte communicatie in brieven en optimalisatie van processen vanuit perspectief van klanten. Nou wij denken te begrijpen wat hier ongeveer bedoeld wordt maar het is nog steeds erg algemeen en niet concreet en ik geloof niet dat hiermee de urgentie wordt gekweekt die noodzakelijk is op dit punt. Het moet echt scherper, voorzitter. Wat ga je doen, wat wil je bereiken, hoe weet je wanneer je succesvol bent en wanneer is het klaar? Een wat wollige doelstelling als, dat interactie soepel verloopt tussen klant en gemeente, kan dan eenvoudig vertaald worden naar, als er gebeld wordt nemen we op en anders bellen we gegarandeerd binnen een dag terug. Dan begrijpt ook iedereen wat de bedoeling is. De VVD stelt daarom aan de raad voor om het college te vragen om tot een concreet en doelgericht actieplan

ter verbetering van de dienstverlening te komen. Hiertoe dienen wij samen met GroenLinks en het CDA een motie in. De raad van De Wolden bijeen op 15 juni, overwegende dat een goede en passende dienstverlening aan onze inwoners van het grootste belang is, is van oordeel dat de maatregelen ter verbetering van de dienstverlening zoals opgesteld in de Kadernota niet voldoende concreet zijn. Bovendien ontbreekt er een tijdspad ten aanzien van de te behalen doelstellingen en in te zetten maatregelen. Er is daaro m behoefte aan concretisering op dit onderwerp. Verzoekt het college om de in de Kadernota verwoorde visie op dienstverlening en de genoemde maatregelen te vertalen naar een concreet actieplan met meetbare doelstellingen, deze acties en doelstellingen te voorzien van een reëel en haalbaar tijdspad en de raad halfjaarlijks op de hoogte te houden van de voortgang en de behaalde doelstellingen, en gaat over tot de orde van de dag, de fracties CDA, GroenLinks en VVD. Dan voorzitter een punt dat niet in de Kadernota staat maar dat wij wel hadden verwacht. In de begroting 2023 - 2026 stond een nieuw thema benoemd, kwaliteit van bestuur, een nieuw thema in het collegeprogramma waar volgens het college de komende tijd de nadruk op moet liggen.

Ik zei destijds al dat het opmerkelijk is dat het college voor een door hen zelfbenoemd belangrijk thema nog geen concrete speerpunten had geformuleerd. Bijzonder genoeg komt het hele thema kwaliteit van bestuur niet meer voor in de Kadernota 2024 - 2027. Hoe zit dat? Dan loop ik nog even wat punten langs uit de verschillende programma's. Allereerst de groene containers, we kunnen er toch niet omheen. In de laatste dagen is dit behoorlijk ontspoord, hoewel we nu ook zien dat er actie wordt ondernomen. De gemeente communiceert over het nog moeten uitharden van containers en adviseert niet aan te stampen en dat soort dingen. De vraag is dan ook, is dat het ook of zijn de containers domweg van slechte kwaliteit? Heeft de leverancier verzaakt of is het een gevalletje goedkoop, duurkoop? De VVD wil deze kwestie allereerst opgelost hebben en ook graag snel. Maar we willen ook weten wat er is misgegaan en hoe dit kon gebeuren. Ook wil de VVD weten wat dit ons eventueel gaat kosten. Ik ga ervan uit dat het college volmondig zal toezeggen aan de raad dat deze informatie aan de raad zal worden verstrekt. Dan ook nog even over het proces van het omruilen, want ook dat had wat haperingen. Ondanks de gecommuniceerde ophaaldatum stonden de oude containers dagen en soms zelfs meer dan een week aan de weg en werden pas opgehaald nadat er was geklaagd.

En ook de brieven over het omruilen zijn niet overal bezorgd. Concluderend, voorzitter, dit is toch wel echt een slechte beurt voor de gemeente en een beschamende gang van zaken. Dat is heel spijtig, maar ik kan het ook niet anders zeggen en ik vind ook zelf helemaal niet goed. Want het is niet goed voor het aanzien van de gemeente. Dit moet gewoon goed gaan. En ook dit voorzitter, dit gaat ook over dienstverlening. Dan de senior boa, in De Wolden worden twee boa’s ingezet, zo lezen wij, op een totaal van twaalf. Maar waarom moeten wij dan toch de helft van de kosten van de senior boa betalen? En bovendien, voor twee Woldense boa’s, dan heb je toch eigenlijk ook geen coördinatie of een senior nodig? Dus daar hebben we nog wel een vraag over eigenlijk. Dan Regio Zwolle, daar is op dit met nog geen bedrag voor opgenomen, maar bij de begroting zullen daar nog keuzes over moeten worden gemaakt door de raad. Nou wat ons betreft, Regio Zwolle is een prima samenwerkingsverband, echter wat ons betreft moeten we dat bestuurlijk niet zwaar gaan optuigen. Samenwerken oké, maar we zijn geen bestuurlijke laag die samen een regio moeten besturen. Lichtvoetig inrichten dus, geen enorme programma's en enorme budgetten voor gaan opstellen. Beschouw het als een belangrijk netwerk om zaken te kunnen agenderen en voor elkaar te krijgen.

En in het programma Wonen en Duurzaam stuiten wij op de pilot deelauto's. Deze pilot kennen we niet. Maar hij was al gestart, zagen we. Echter in de beantwoording van de technische vragen staat overigens dat hij nog niet is gestart. Dus ja, misschien kan dat wat opheldering over komen waar dit precies over gaat. Dan de uitvoering van de Woonvisie, toch even aandacht voor dit punt omdat het zo belangrijk is. Want in de raad hebben we de Woonvisie vastgesteld maar in de uitvoering zit natuurlijk de grootste uitdaging en het meeste werk. Het college ziet, zo nemen wij aan, ook de noodzaak om voortvarend aan de slag te gaan en hierbij zij opgemerkt dat wij onze energie niet zouden steken in het organiseren van een prijsvraag op dit punt. Maar dat geheel terzijde. Dan, ook eerdergenoemd, de activiteiten door vrijwilligers in verband met het stoppen van

de papierinzameling. Ja voorzitter, kan iemand mij vertellen wat we hier nu aan het doen zijn? In verband met het wegvallen van inkomsten zouden de vrijwilligers die dit deden worden gecompenseerd en geholpen worden met het vinden van nieuwe activiteiten die geld in het laatje zouden kunnen brengen. Zoals ik het nu lees gaan we uit de afvalstoffenheffing ook allerlei andere vrijwilligers voorzien van geld. Dat lijkt ons niet de bedoeling. En ik ben ook met name benieuwd wat Gemeentebelangen hiervan vindt, immers zij waren destijds initiatiefnemers van de motie die hierover is ingediend. Was dit uw beoogde uitkomst? Dan over de hogere bijdrage van de SWO, een verhoging in twee delen. Het eerste deel als gevolg van cao-afspraken, indexatie, et cetera. Ja logisch gevolg is dat dan de bijdrage omhoog moet. Hetzelfde zien we bij de zwembaden en de culturele instellingen in onze gemeente. De tweede verhoging die is toch wat spannender, denken we. Dat is een autonome verhoging door uitbreiding van de SWO om de taken goed te kunnen blijven uitvoeren. Het is natuurlijk voor ons lastig als raad om hierin afwegingen te maken, immers we managen of besturen de SWO niet rechtstreeks. Wat dat betreft moeten we vertrouwen op de informatie die het SWO-bestuur hierover aan ons verstrekt. En daaruit blijkt dat de urgentie groot is.

En daarnaast hebben we net ook het belang van verbetering van de dienstverlening onderstreept. Dus als dit nodig is om dat te bereiken, dan moeten wij ook boter bij de vis doen. Maar ik wil ook graag het volgende ter overdenking meegeven vanuit mijn persoonlijke bestuurskundige achtergrond, meer mensen aannemen wordt vaak als oplossing gezien bij problemen in de uitvoering bij de overheid. Echter, dat helpt alleen echt als je basis op orde is. Is dat niet het geval, dan kun je zoveel mensen aannemen als je wil, maar dat gaat je uiteindelijk niet helpen. Het SWO-bestuur spreekt voorts in een brief aan de raad over toenemende complexiteit voor de SWO. Veel gebiedsontwikkelingen, inwoners, ondernemers en organisaties worden veeleisender als het gaat om snelheid en kwaliteit van de dienstverlening, er wordt veel gevraagd van de medewerkers, zeker wanneer er ook voor twee gemeentes moet worden gewerkt. Dat verhoogt de complexiteit. De vraag die we ons misschien ook moeten stellen is of we onze ambtelijke organisatie weer niet gewoon dichtbij willen hebben. Voorzitter, hiermee kom ik tot een afronding van onze beschouwingen. Ik dank u voor de gelegenheid. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hulst. U heeft één motie ingediend, motie nummer 4, het actieplan dienstverlening. Ja, oké. Wie heeft er vragen voor de heer Hulst? De heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja dank.

Ik sloeg heel even aan op uw vrijwel laatste opmerking over of we de ambtelijke organisatie niet dichtbij willen hebben. Kunt u die iets verder invullen? Wat bedoelt u daar precies mee? De heer Hulst: We zien dat de complexiteit in het werk toeneemt, dat daar waar vroeger de ambtelijke organisatie die veel op het gemeentehuis de plannen maakten en de dingen bedacht, is het nu veel meer zo dat de ambtelijke organisatie ook naar buiten treedt. De participatie is groter, mensen willen meebeslissen, besluiten worden veel meer, of plannen worden veel meer in een netwerk gemaakt met de inwoners en dat vraagt eigenlijk een ambtelijke organisatie die ook dicht bij de inwoners staat. En we zien ook dat eigenlijk het werken voor twee gemeentes, dat je je focus moet hebben op twee gemeentes waar specifieke dingen plaatsvinden, dat dat ook de complexiteit ook vergroot voor degene die daarmee bezig is. Dus wellicht dat we ook, als het ook gaat om, we hebben ook begrepen dat best wel wat opmerkingen komen uit de samenleving over de dienstverlening, over hoe dingen gaan, wellicht als we de complexiteit voor de organisatie kunnen verminderen en meer specifiek ons kunnen richten vanuit de organisatie op De Wolden, dat dan ook dingen beter kunnen gaan lopen en dat de ambtelijke organisatie ook dichter op de inwoners kan gaan werken. De voorzitter: Nog een vraag, de heer Den Hollander.

De heer Den Hollander: Ja, dus als ik het goed begrijp geen pleidooi tegen een samenwerkingsorganisatie maar een voorstel om na te denken over die anders in te richten. De heer Hulst: Ja kijk, we zijn niet tegen de samenwerkingsorganisatie, maar je moet langs inhoudelijke weg ergens heen werken, zal ik maar zeggen. Dus als de uitkomst uiteindelijk zou zijn dat de samenwerkingsorganisatie niet meer voldoet aan wat we zoeken, ja dan is dat ook een feit. Maar het is niet een doel op zichzelf. We moeten denken op zoek naar wat de nieuwe realiteit, wat de omgeving die enorm is veranderd, wat dat vraagt aan de inrichting van de organisatie en de manier waarop de ambtelijke organisatie is ingericht en staat richting onze gemeente. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even rond. U voelt zich niet onder druk gezet naar de pauze toe? Dan denk ik dat de vragen gesteld zijn die de raad wilde stellen. Dank u wel, mijnheer Hulst voor uw inbreng. En dan stel ik voor dat we een kwartier pauze houden tot kwart voor drie en dan na de pauze gaan we door met de inbreng van GroenLinks, PvdA, D66 en ChristenUnie. Ik schors de vergadering voor vijftien minuten. Schorsing De voorzitter: Goed, ik heropen de vergadering met een iets minder ferme hamerslag. We gaan door met de eerste termijn, de behandeling van de Kadernota voor de mensen die net ingeschakeld zijn.

En we krijgen mevrouw Kippers van GroenLinks, gaat nu het woord voeren. Gaat uw gang. Mevrouw Kippers-van Lint: Dank u wel, voorzitter. Terwijl de klok tikt en onze planeet kampt met klimaatverandering, sociaaleconomische ongelijkheid, oorlogen en andere uitdagingen ligt een betere toekomst voor De Wolden binnen handbereik. GroenLinks De Wolden presenteert haar visie op de Kadernota 2024 - 2027 waarin een groene, sociale, inclusieve aanpak voor de gemeente centraal moet staan. Het is nu tijd om gezamenlijk in actie te komen, verantwoordelijkheid te nemen en een duurzame, samenhangende en zorgzame gemeenschap op te bouwen. Allereerst zijn we verheugd om te zien dat er aandacht wordt besteed aan woningbouw, duurzaamheid, landbouw en vitaal buitengebied. Het is belangrijk dat we ervoor zorgen dat onze groeiende gemeenschap kan blijven genieten van goede voorzieningen en een vitaal platteland. In de Kadernota staat al aangegeven dat we in een periode van opeenvolging van crisissen zitten. We weten dat de spanningen zijn in de maatschappij, er is wantrouwen in de overheid. Onze wereld verandert in een rap tempo, niet alleen maatschappelijk, maar ook de fysieke wereld om ons heen.

Hoe speel je daarop in? Hoe bereid je je voor? Hoe voorkom je verdere problemen? En ziet de toekomst er nog wat positief uit, met zoveel zorgen en onzekerheden? Wij willen het college complementeren met het feit dat de Kadernota rekening houdt met de huidige ontwikkelingen en uitdagingen waarmee onze gemeente en samenleving mee geconfronteerd wordt. Met de Kadernota wordt al in grote lijnen uitgezet welke kant we op willen gaan en waaraan we ons geld willen uitgeven. Onze financiën zien er goed uit, we houden zelfs geld over. Wat doen we met deze reserve? Gaan we het investeren? Wellicht is het te investeren in betere handhaving een idee. Er wordt immers al jarenlang aangegeven dat we op dit onderdeel tekortschieten in onze gemeente. En er zijn nog meer aandachtspunten die we vanuit inwoners meekrijgen en daar liggen kansen. Het is dan ook goed om te lezen dat het uitgangspunt is om altijd de dialoog, verbinding en samenwerking met de samenleving te zoeken. Dat helpt ons bij het realiseren van duurzame ontwikkelingen en zorgt ervoor dat we in contact blijven met de wensen en behoeften van onze inwoners. En het goede nieuws is dat inwoners graag van zich laten horen en in gesprek blijven met de gemeente. We staan positief tegenover de plannen om het gesprek nog makkelijker aan te gaan. Zo weet de gemeente wat er speelt en waar behoefte aan is.

Maar dan zijn er nog de politieke keuzes. Welke kant willen we op, waar richten we onze aandacht op? In deze beschouwing laat ik u weten hoe GroenLinks De Wolden hiernaar kijkt en welke ideeën wij hierover hebben. Ik zal het over de

volgende onderwerpen gaan hebben. Dienstverlening, voorzieningen, verkeer en infrastructuur, bouwen en investeringen. Ik begin met de dienstverlening, één van de speerpunten van de Kadernota is de inwoner op één. GroenLinks onderschrijft het belang van passende dienstverlening waarbij inwoners en ondernemers de service krijgen die zij nodig hebben. In november hadden we het met onze beschouwing op de begroting nog over de inwoner op nummer één in de wachtrij. We hebben in de praktijk nog niet veel verandering gezien, maar wel gemerkt dat er achter de schermen aan gewerkt wordt. We zijn blij dat de inwoner nu op één wordt gezet als het gaat om dienstverlening, alleen missen wij nog wel de voorzieningen voor laaggeletterden. Als alle inwoners op één staan is gezien het percentage laaggeletterden in De Wolden het aanbieden van een voorleesfunctie op de gemeentewebsite wat ons betreft een logische stap. Toch lezen wij niets over een voorleesfunctie, terwijl wij dit al jaren benoemen. Dus dit is een mooie kans om de dienstverlening te vergroten. En gaat daarnaast vanuit de gemeente met inwoners in gesprek, zodat je er zeker van bent dat je dezelfde taal spreekt en elkaar begrijpt. Een mooie kans voor nog meer verbinding tussen gemeente en inwoners. Wij dienen dan ook de motie Voorleesfunctie voor de gemeentewebsite in.

Ik lees alleen even het onderste gedeelte voor van verzoekt het college, is te komen met een voorleesfunctie voor de gemeentesite, omdat ik eigenlijk net al de toelichting heb gegeven. Ga ik nu door naar voorzieningen. Waar wij met dienstverlening over laagdrempelig en toegankelijkheid hebben, geldt dat natuurlijk ook voor onze voorzieningen. We willen ons platteland vitaal houden, dan moet het dus aantrekkelijk blijven. Natuurlijk wonen mensen hier voor de rust, ruimte, natuur, kleinschaligheid en saamhorigheid, maar zonder de juiste voorzieningen trekken mensen weg. Een school trekt jonge gezinnen aan. Zonder school in de buurt vergrijst een dorp snel. Ouderen blijven langer in een dorp wonen wanneer er een supermarkt en openbaar vervoer in de buurt is en de juiste zorg makkelijk aan huis geboden kan worden of op andere wijze makkelijk toegankelijk wordt gemaakt. In de Kadernota wordt de invoering van deelauto’s genoemd, een mooi initiatief om het gebrek aan openbaar vervoer op te vangen. Inwoners voor wie het bezit van een eigen auto te duur wordt kunnen nu toch met de auto op pad. En minder auto's in bezit betekent ook minder parkeerplekken in gebruik en wellicht ook rustigere wegen. Nu lijkt het alleen alsof dit vanuit de gemeente komt, maar vooralsnog zit de uitvoering bij de inwoners.

Waarom stelt de gemeente zich niet bij zo'n mooie kans proactief op? Help inwoners, dit is een mooie vorm van voorziening om inwoners mobiel te houden. Het draagvlak is er al, pak dus deze kans. Deze proactieve houding missen we ook bij de inrichting van bibliotheken. Natuurlijk moet de bibliotheken zelf met plannen komen met wat ze willen bieden, plannen die passen binnen hun begroting. Die blijkt alleen niet zo royaal. Ook hierin moeten we als gemeente gaan nadenken hoe belangrijk wij deze voorziening vinden. Wat verwachten wij van bibliotheken? En willen we dit in een gebouw gecombineerd met andere voorzieningen zien? Zijn we bereid per inwoner een hogere bijdrage te leveren, zodat er een degelijk meerjarenplan kan komen vanuit de bibliotheek met nieuwe innovaties, zodat deze voorzieningen een veel groter publiek kunnen bereiken? Wij kunnen wel degelijk kaders meegeven aan wat wij aan voorzieningen willen bieden. Wij vinden bibliotheken ieder geval een basisvoorziening en vinden dat dit voor elke inwoner toegankelijk moet zijn. Daarom dienen wij een motie in om het bedrag per inwoner te verhogen. Hij is ook in beeld nu.

Daarbij benoem ik wel even het eerder onderdeel bij constaterende dat, in De Wolden de gemeentelijke subsidie van 12 euro per inwoner voor een bibliotheekorganisatie ver onder het landelijke gemiddelde van 25,35 euro per inwoner ligt, Biblionet nu incidenteel al tekortkomt met de begroting. Overwegende dat iedereen toegang moet hebben tot de bibliotheek als basisvoorziening, bibliotheken van belang zijn voor de ontwikkeling en mogelijkheden van onze inwoners, bibliotheken financiële ruimte moeten hebben om te innoveren om te voldoen aan de vraag vanuit de moderne maatschappij en toekomstbestendig te blijven. Verzoekt het college de gemeentelijke subsidie per inwonen voor Biblionet te verhogen. Dan ga ik door met verkeer en infrastructuur. Net met deelauto's had ik het al over verkeer. Niet alleen onze inwoners maar ook onze toeristen fietsen en wandelen graag in onze gemeente. We hebben in de Kadernota al gezien dat de aanleg van fietspaden doorgaat. Mooi dat de fietser ruimte krijgt. Toch jammer dat hiermee de

automobilist ook meer ruimte krijgt om harder te gaan rijden. Er zijn in onze gemeente al veel plekken waar je niet meer zomaar veilig kunt oversteken. Kinderen spelen niet overal even veilig op straat. Ouderen durven niet zomaar in of uit een bus te stappen. Vaak rijden auto's te hard en helaas wordt er nu onvoldoende op gehandhaafd. Het verschil is bijvoorbeeld te merken wanneer je vanuit Overijssel onze gemeente binnenrijdt, naast dat er over de provinciegrens meer aan handhaving wordt gedaan zijn de wegen daar ook over het algemeen anders ingericht. De snelheid wordt er met verschillende middelen uitgehaald. Werk naast het aanleggen van fiets- en wandelpaden ook met veilige zones voor voetgangers en fietsers in en rondom de kernen. In onze fiets- en wandelgemeente lijkt de automobilist op nummer één te staan. En daarnaast nemen agrarische voertuigen en vrachtverkeer veel ruimte in. Als we het hebben over omzien naar elkaar, kunnen we hier veel beter op anticiperen. Die snelheid moet eruit. Dus ook hier liggen weer kansen voor een betere infrastructuur en een veilige omgeving. Als we het dan toch al over inrichting van onze ruimte hebben, komen we vanzelf bij bouwen uit. Er moeten huizen gebouwd worden, dat weten we allemaal. Wij willen ook graag woningen verduurzamen. Heel fijn. Alleen valt ons op dat bij het meer bouwen en meer isoleren het wel zo'n beetje ophoudt.

Bij schoolgebouwen hebben we het al wel over hergebruik en opnieuw inrichten voor wanneer het gebouw niet meer in gebruik is als school. Waarom niet met nu al beschikbare gebouwen beginnen? Kijk welke gebouwen gemakkelijk aangepast kunnen worden. Er zijn vanuit inwoners al ideeën genoeg met knarrenhofjes, lege schuren of vrijgekomen bedrijfsruimten. Dat zijn kansen die nu blijven liggen. Het gebruik van tijdelijke woningen is uiteraard ook een optie, zeker wanneer je deze vaker en op verschillende plekken kunt gebruiken. Wij zien graag dat het zelfs nog een stapje verder gaat. Kijk met wat je voor materiaal je gaat bouwen. Je kan hierin al een groot verschil maken in je stikstofuitstoot, wat ruimere mogelijkheden geeft. En wanneer je gaat bouwen, let dan ook op het woongenot buiten het gebouw zelf. Dus zijn er voldoende ontmoetingsplekken, is er ruimte voor een park en kun je ook voldoende ruimte creëren waar dieren profijt van hebben? Wanneer je ruimte van dieren inneemt om te bouwen kun je tegenwoordig heel makkelijk met bouwen wat teruggeven. Sommige huizen houden al ruimte over voor vleermuizen of zorgen voor openingen in de muren voor vogels. We leven immers op het platteland dicht bij de natuur en de natuur kunnen we voor ons eigen woongenot goed inzetten. Met hete zomers is het prettig wanneer je genoeg verkoeling hebt van bomen en struiken in de buurt.

We kennen steeds vaker, zoals nu, een periode van droogte. Kan er in de buurt genoeg water worden vastgehouden? En willen we de biodiversiteit graag vergroten? Met bouwen heb je de kans om dit te versterken. Dat is wat we natuurinclusief bouwen noemen. Dat is waarschijnlijk nu net zo'n woord als dat duurzaam vier jaar geleden was. Nu zien we overal het woord duurzaam in de Kadernota staan. We hopen dat het niet nog vier jaar duurt voordat we het op dezelfde manier over natuurinclusief hebben. Wie weet kan het klimaatteam hier al mee aan de slag. We lezen dat zij zich nu vooral richten op warmtetransitie maar klimaatadaptief bouwen hoort volgens ons ook nadrukkelijk in de plannen opgenomen te worden. En dan meteen onze oproep om dan met onze inwoners op deze wijze mee te denken met hun woonplannen, want dan ben je pas echt klimaatadaptief aan het werk, dan pak je kansen. Diegenen die hebben opgelet, weten dat ik nu toe ben aan het laatste onderdeel, de investeringen. Als het om financiën gaat, gaat het automatisch ook over investeringen. We hebben er natuurlijk al een paar genoemd maar ons vielen nog een aantal zaken op, namelijk de subsidie voor CH De Wolden, subsidie voor Scala en een budget van cultuur, en die willen we niet onbenoemd laten. We beginnen met CH De Wolden. Het is een grote trekpleister in onze gemeente. Mensen vanuit het hele land komen hierop af.

Het is een evenement waar niet alleen veel publiek op afkomt, maar ook eens veel geld in omgaat. Heeft CH De Wolden echt nog ons duwtje in de rug nodig? Kunnen we niet beter het geld in plaats van in topsport investeren in de breedtesport? Er zijn genoeg andere paardenevenementen in onze gemeente waar onze eigen inwoners op afkomen en aan deelnemen. Moeten die niet een duwtje in de rug? Dat lijkt ons een mooie kans om veel meer paardenliefhebbers in onze gemeente tegemoet te komen. En daarom dienen wij de motie Steun breedtesport in. Ik heb eigenlijk al ook kort de reden benoemd dus ik wil hierbij het onderdeel verzoekt het

college voorlezen. Voor de komende vier jaar geen nieuwe prestatieovereenkomst met CH De Wolden af te sluiten, de gereserveerde 12.500 euro per jaar ten goede te doen komen aan kleinere paardensportevenementen in De Wolden, en gaat over tot orde van de dag. Ook lijkt het ons gepast om het geld wat gereserveerd is voor Scala te investeren in mensen voor wie het bedoeld is. We weten wat er met Scala is gebeurd, we weten dat inwoners graag door willen met het aanbod maar dan op een andere manier. Laten we het geld dan zo investeren dat inwoners nog steeds kunnen deelnemen aan kunst en cultuur, zoals het volgen van muzieklessen. Zullen wij het zo investeren dat ook deze mensen die kans krijgen? En daarom dienen wij een amendement in. Het gereserveerde bedrag voor Scala, sorry, ik zal even heel kort stukje bij de toelichting voorlezen en dan heeft u denk ik wel genoeg context. Het gereserveerde bedrag voor Scala niet alleen te koppelen aan de aanbieder van het vrijetijdsaanbod ter vervanging van Scala maar te koppelen aan een stichting die het aanbod van Scala grotendeels overgenomen heeft, gericht op inwoners in De Wolden die voorheen gebruik maakten van het aanbod van Scala. Toelichting, op pagina 28 bij de toelichting categorie 3, aanbieden van het vrijetijdsaanbod ter vervanging van Scala omdat Scala geen subsidie meer ontvangt.

Hier is al wel rekening gehouden met het opnieuw koppelen van de subsidie door te spreken van vervanging van Scala, maar nu is het onduidelijk bij wie deze subsidie terechtkomt. De subsidie voor Scala maakte het voorheen mogelijk om inwoners van De Wolden cultureel aanbod te voorzien, zoals het geven van muzieklessen lesgeven. Lesgevende docenten die voorheen dit aanbod namens Scala verzorgden zijn inmiddels een stichting met vervanging gekomen om in het aanbod te blijven voorzien. Het is logisch om het bedrag dat voor dit aanbod gereserveerd is ook aan dit aanbod te blijven koppelen door h et subsidieerde bedrag gereserveerd voor Scala aan deze stichting te geven. Op deze wijze wordt subsidie voor hetzelfde doel ingezet. En als we het dan toch over cultuur hebben, we zijn culturele gemeenten van het jaar. In het overzicht van de Kadernota lijkt er heel wat geld naar cultuur te gaan. Het is een van de hoogste bedragen. Maar blader je verder, dan is het opmerkelijk dat zowel de RUD, milieubeheer, als huisvesting van onderwijs in de Kadernota onder het programma Cultuur vallen. Nou dat geeft toch wel een vertekend beeld van het werkelijke budget dat specifiek voor culturele activiteiten en instellingen beschikbaar is. Er gaat dus eigenlijk niet zoveel geld naar cultuur en dat vinden wij wel jammer. Ik wil niet negatief afsluiten. We zijn kritisch, maar zeker niet zonder hoop.

We zien immers genoeg kansen naar de toekomst toe is onze boodschap duidelijk, we moeten zorgen voor een duurzame toekomst voor De Wolden en dat betekent dat we moeten blijven investeren in duurzaamheid, natuur, sociale gelijkheid en inclusiviteit. En als GroenLinks De Wolden zijn we vastberaden om dit te bereiken en zoeken we de samenwerking met iedereen in de raad om deze visie te verwezenlijken. En daarom sluiten we af met een oproep aan onze collega-raadsleden, het college en onze gemeenschap, laten we samenwerken om De Wolden een voorbeeld te maken van een groene, inclusieve en vooruitstrevende gemeente, laten we samen verantwoordelijkheid nemen voor onze toekomst en werken aan een duurzame, veerkrachtige en levendige gemeenschap. We hebben de kans om verschil te maken, laten we die kans grijpen. Dank u wel, voor uw aandacht en we zien uit naar de andere beschouwingen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kippers. Ik noteer amendement nummer 4 ingediend, Subsidie voor Scala voor alternatief aanbod, ik noteer motie nummer 5 ingediend, die heeft betrekking op de voorleesfunctie, motie nummer 6, de steun aan de breedtesport en motie nummer 7, verhoging subsidie Biblionet, waarbij ik wel twijfel of dat eigenlijk geen amendement is. Ik ga de raad rondkijken. Wie heeft er vragen? Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ja, dank u wel.

Ik heb even een paar vragen, gaat over die motie van de steun breedtesport, CH De Wolden. Er staat dat we voor de komende jaren moet de prestatieovereenkomst niet meer afgesloten worden. Heeft u zicht op hoe de huidige afspraken zijn daarover?

De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Kippers-van Lint: Dank u, voorzitter. We weten dat het tijdelijk toen is stopgezet en nu weer hervat is, we weten ook dat oorspronkelijk bedoeld is om het voor elke inwoner toegankelijk te maken waarbij wij ons nog afvragen of je dan inderdaad nog steeds aan het doel voldoet. Mevrouw Haanstra: En kunt u wat voorbeelden noemen van die breedtesport, wat bedoelt u dan als alternatief? Mevrouw Kippers-van Lint: Er zijn natuurlijk heel veel paardenliefhebbers in De Wolden en die organiseren ook buiten CH De Wolden allerlei evenementen, die hebben bijeenkomsten er zijn verenigingen, en dat is wat wij bedoelen. En niet voor niets staat in de motie ook paardensport tussen haakjes, misschien zijn er wel veel meer verenigingen die onze aandacht daarmee verdienen. Mevrouw Haanstra: En een laatste vraag, voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Haanstra: Dat gaat even over de motie, of misschien het amendement, van de bibliotheek. Ik zie daar geen financiële onderbouwing. Hoe heeft u gedacht dit te gaan betalen? De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Kippers, u mag meteen antwoorden wat mij betreft. Mevrouw Kippers-van Lint: We hebben ook heel specifiek niet aangegeven met wat voor bedrag we het willen verhogen, want wij vinden daar kunnen we het gewoon over hebben. Is net zoals, wat zijn de prioriteiten en dat is meer wat we willen aangeven.

Daarom ook in mijn beschouwing heel duidelijk uiteengezet dat we het moeten hebben, wat vinden wij belangrijk? Hoe belangrijk vinden bibliotheken? Dus wij hebben daar wel ideeën over, maar heel bewust hebben we het nog niet zo concreet neergezet. Dus ik kan ook niet nu al een voorzet doen van een bedrag, het valt ons alleen op dat het ver onder het landelijk gemiddelde is en als andere gemeenten in staat zijn daar geld voor over te hebben, waarom wij niet? De voorzitter: Dank u wel. De heer Groot. De heer Groot: Ja, een beetje in aansluiting van de vraag van mevrouw Haanstra met betrekking tot CH De Wolden, het overzetten van het geld van CH De Wolden naar de breedtesport. Wat is de reden dat u daarvoor kiest? Heeft u het idee dat de breedtesport onvoldoende gesteund wordt in deze gemeente? En heeft u dan ook al ideeën over hoe u dat in zou willen gaan zetten of hoe u dat zou willen verdelen? En dan nog in gelijk een aanvullende vraag erbij in relatie tot de activiteiten voor de verenigingen ten aanzien van het compenseren, daar zitten ook sportverenigingen bij. Vindt u dat dan niet een doekje voor het bloeden ? Want u zegt 120.000 euro willen we uit de Kadernota halen, maar dan krijgen ze wel 12.500 euro om dat te gebruiken voor dat soort dingen. Dus hoe kijkt u daar tegenaan? Graag daarop een antwoord.

Mevrouw Kippers-van Lint: Het is toch een redelijk bedrag voor een evenement waar enorme bedragen in omgaan. Paarden worden daarvoor tonnen, soms miljoenen, verkocht en het gaat ons om die verhouding. En als je dan de subsidie afzet tegen wat voor geldsommen erin omgaan, dan vinden wij dat wat scheef. Dus het is niet zozeer dat we dan kijken of het inderdaad om steun voor verenigingen gaat. Dus om uw vraag te beantwoorden over hoe kijkt u tegen de huidige steun voor andere verenigingen aan? Dat is niet meteen wat

wij aan elkaar koppelen. Wij vinden alleen, als je kijkt naar wat andere verenigingen in omloop hebben, wat zij bereiken en wat ze willen doen, dan is het misschien scheef dat een grote partij waar veel grotere bedragen in omgaan, structurele subsidie krijgen die ze misschien minder hard nodig hebben dan kleinere die een heel eind kunnen komen met ook steun vanuit ons. Dus het gaat ons meer om de verhoudingen dan dat we hebben, dat we het de één of de ander niet gunnen. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Groot, nog een vraag. De heer Groot: Even aanvullend daarop, want het gaat u er dus niet om dat geld naar de breedtesport gaat, terwijl u dat wel beoogt in uw motie, of in uw amendement. Dus dat is wel wat vreemd eigenlijk. Het gaat u daar niet om, maar u wil het wel. Kunt u dan niet beter zeggen, we willen dat gewoon schrappen, die 12.500 euro? En dan eventueel kunnen we op een later tijdstip kijken of er misschien wat geld naar breedtesport te gaan sturen. Nu is het wat, u koppelt het aan iets terwijl u het eigenlijk niet wil koppelen. Hoe kijkt u daar tegenaan? Mevrouw Kippers-van Lint: Wij begrijpen heel goed dat er ontzettend veel paardenliefhebbers zijn, we worden ook heel lang paardengemeente genoemd, dus we hebben helemaal geen probleem om daar ook subsidie aan uit te geven.

Het is alleen, waarom CH De Wolden wel zo’n structureel bedrag en andere breedtesport, waar misschien een veel grotere doelgroep vanuit onze eigen inwoners op afkomt, niet? De voorzitter: Dank wel. De heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja, in het verlengde van de vragen van collega’s Groot en Haanstra was ik ook wel benieuwd of u concreet een beeld heeft of de begroting van het evenement het wegvallen van deze subsidie zou kunnen opvangen. Ik ga ervan uit als ik u zo hoor dat u dat aanneemt, mocht dat niet het geval zijn en het evenement daardoor niet georganiseerd zou kunnen worden, hoe zou u daar tegenaan kijken? Mevrouw Kippers-van Lint: Ja, het is inderdaad interessant om te onderzoeken wat de gevolgen ervoor zijn. We hebben daar ook technische vragen over gesteld. Wij denken, zeker met zo'n groot bereik, want ze komen vanuit heel Nederland, wij denken dat zonder de subsidies CH De Wolden niet direct zal veranderen. We weten het natuurlijk niet zeker, dat geef ik toe. Alleen, wij kijken vooral als je zoveel subsidie, dus geld vanuit de gemeente, zorg ervoor dat het ook bij de inwoners terecht komt.

En er komen heel veel mensen vanuit heel Nederland op af, het is prachtig dat er zo'n evenement is, maar is het dan wel rechtvaardig tegenover alle andere verenigingen? Dus wij denken dat, als je de bedragen tegenover elkaar zet, dat CH De Wolden ook zonder ons duwtje in de rug kan. Dus ja wegvallen, we gunnen het de paardensport wel, maar misschien de andere kant van de munt. De voorzitter: Dank wel. De heer Den Hollander: Dus als ik u antwoord goed begrijp zegt u, ja dat zou voor ons dat niet veranderen. U vindt het buitenproportioneel, zelfs als het evenement op zou houden te bestaan, zou u voorstellen om die subsidie in te trekken? Vraagteken. Mevrouw Kippers-van Lint: Nee, het is een, zoals zei, een aanname. Wij denken dat het overeind staat, blijkt dat niet zo te zijn, dan kun je altijd nog als gemeente besluiten om daar op een manier financieel in te ondersteunen. Maar nu vragen wij ons af, waar is het nu op gebaseerd dat ze onze financiële ondersteuning wel nodig hebben? Dus wij draaien het eigenlijk om.

De voorzitter: Dank u wel. Had u nog een andere vraag, mijnheer Den Hollander? De heer Den Hollander: Ja, over het Biblionet, en excuus, maar ik ga toch weer even een klein beetje voor het blok zetten. Ik begrijp dat u niet concreet uitspraken of te concrete uitspraken wil doen over de invulling van verhoging eventueel. Toch is het gat tussen waar we nu op zitten, de 12 euro per inwoner per jaar, en het landelijk gemiddelde wel heel groot. Zou u daar iets concreter in kunnen zijn? Zou u bijvoorbeeld voorstellen om richting het provinciaal gemiddelde, wat uit mijn hoofd 18 euro per inwoner per jaar zou zijn, of zou u voorstellen om echt richting het landelijk gemiddelde te gaan? Mevrouw Kippers-van Lint: Dat zou natuurlijk heel mooi zijn als het richting landelijk gemiddelde is, maar wij zijn ook realistisch en wij weten dat het heel erg nauw samenhangt met de plannen vanuit de bibliotheken zelf. En daarvoor moet je ook eerst zelf kaders stellen, heb ik ook in mijn beschouwing aangegeven, dat het heel erg samenhangt met welke doelen hebben we voor ogen. Want die doelen, en dan kom je tot een soort businesscase, bepalen dus uiteindelijk het bedrag per inwoner. Misschien dat met een paar euro verhoging je allang tot je recht komt.

En vandaar dat wij niet een bedrag hebben genoemd, want voor ons zijn op dit moment de langetermijndoelen en de kaders onduidelijk en daarom kunnen wij ook niet tot een concreet voorstel komen voor een bedrag. De voorzitter: Dank u wel. Ja, mevrouw Ansink. Mevrouw Assink: Ik wil daar graag op reageren, als het mag. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Assink: Mijn vraag was sowieso, waarom kiest u voor deze volgorde? En nu u deze opmerking maakt, word ik helemaal getriggerd. Volgens mij is het zo dat het in lijn brengen van de subsidie geen doel op zich is. Het is een constatering dat daar verschil zit, maar dat is niet het doel. Dan zegt u ook in de motie, iedereen moet toegang hebben tot de bibliotheken als basisvoorziening, dat is ook niet in gevaar. Dat is nu niet aan de orde dat die toegang er niet zou zijn. En in de behandeling over dit onderwerp een paar weken geleden hebben we ook gezegd, kom dan eerst met een plan als bibliotheek en dan kunnen op basis daarvan het geld beschikbaar stellen. Dus ik begrijp niet waarom u nu überhaupt met deze motie komt. Er is een toezegging dat er een plan komt, laten we daar dan gewoon op wachten. De voorzitter: Mevrouw Kippers. Mevrouw Kippers-van Lint: Wij stellen ons iets proactiever op. Wij willen in die zin ook meedenken en ruimte geven voor innovaties.

Want misschien kom je dan wel tot hele andere doelen en andere invulling, wat op lange termijn veel meer oplevert dan nu het geval is. En we hebben al meegemaakt dat er dus incidenteel om een extra bijdrage is gevraagd. Het zou mooi zijn als dat in een toekomst kan worden voorkomen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Vrielink. Mevrouw Vrielink-Linthorst: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik had even een vraag over, u noemde net dat de gemeente wat u betreft wat proactiever kan handelen als het gaat om leegstaande panden en ruimtes en het benutten daarvan voor woonruimte. En u noemde, welke kansen blijven er volgens u dan liggen? Of dat er kansen blijven liggen, welke kansen zijn dat dan volgens u?

Mevrouw Kippers-van Lint: Er zijn al ontzettend veel inwoners die al nagedacht hebben over mogelijkheden op vrijgekomen grond, bedrijfsruimte, leegstaande panden, alleen als ze zelf met plannen komen is het heel vaak dat het toch nog niet helemaal voldoet of niet uitvoerbaar is. En ons voorstel is om dan met d ie inwoners te gaan meedenken hoe vul je het zo in dat je wel tot een goed werkend plan kunt komen. En dan gaat het proces iets sneller dan wanneer je het volledig van de inwoners laat afhangen en inwoners niet goed weet waar ze aan toe zijn en binnen welke kaders ze aan het werk kunnen. En zo breng je dat sneller samen en kun je het proces versnellen. De voorzitter: Ja, mevrouw Vrielink nog een vraag? Mevrouw Vrielink-Linthorst: U hebt de indruk dat dat nog niet goed gebeurt? Mevrouw Kippers-van Lint: Als ik inwoners zo hoor, hoor ik terug dat ze vrij weinig respons hebben, dat zij zich onvoldoende geholpen en gehoord voelen. En ze vragen zich ook heel vaak af waarom is mijn plan niet goed genoeg om uit te voeren. Die weten niet waar ze tegenaan komen. Het zijn geluiden van onze eigen gemeente. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja voorzitter, daar wil ik wel even op inhaken, want daar hadden wij ook een vraag over.

U zegt een creatieve invulling van leegstaande gebouwen, dat er bij mij dan de vraag op, over welke leegstaande gebouwen heeft u het dan? Kunt u daar enkele voorbeelden van noemen? Want in De Wolden ken ik zo geen grote kantoorgebouwen die bijvoorbeeld leegstaan, is gewoon heel veel particulier bezit. En wat zou u dan als gemeente daaraan kunnen doen? Want het kost al heel veel moeite om bijvoorbeeld Oekraïners en de noodopvang voor de asielzoekers te realiseren, dus dat gebeurt ook al in die leegstaande gebouwen. Dus waar doelt u dan precies op? Kunt u enkele voorbeelden geven? Mevrouw Kippers-van Lint: Precies wat u al aangeeft, wij hebben ons ook flexibel kunnen opstellen met de opvang van asielzoekers die nog niet terecht konden of Oekraïners. En toen kond er vrij snel woningruimte worden ingericht waarbij ook inwoners zich afvroegen, waarom kan dat dan niet ook op een brede vlak en op lange termijn? En er zijn bijvoorbeeld een aantal boeren die gestopt zijn met het bedrijf en die met alle liefde de grote schuren willen ombouwen tot woningen. En dan heb je ook meer dat mensen naar elkaar omkijken , meerdere generaties. Dus hun eigen voordeel is ook dat de leefbaarheid dichterbij komt. En zo zijn er nog meer mensen die vaak op eigen erf wel leegstaande bedrijfsruimten hebben.

Ik heb het ook niet over kantoorgebouwen gehad, maar bedrijfsruimte heeft natuurlijk allerlei vormen. Het kan ook een leeggekomen winkelpand zijn met nog woonruimte erboven. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even de raad rond, mevrouw Salomé. Mevrouw Salomé: Bedankt, mevrouw de voorzitter. Ik heb nog een vraag over het amendement subsidie voor Scala voor alternatief aanbod. Daarin noemt u in de laatste zin onder het puntje gericht, dat deze amendement gericht is op inwoners in De Wolden die voorheen gebruik maakten van het aanbod van Scala. En als u dat zo expliciet erin zet, houdt dat dan in dat mensen die opnieuw een instrument willen gaan spelen daar niet aanspraak op maken? Mevrouw Kippers-van Lint: Natuurlijk, mensen die nieuw ook die lessen willen afnemen, dus eigenlijk voornemens waren om het al te doen, maar nu dat aanbod niet bij Scala kunnen afnemen, natuurlijk komen

die ook voor in aanmerking. Wij doelen veel meer op dat instrumenten in ons beheer blijven, dat de ruimte er is zodat er cultureel aanbod kan blijven bestaan. En ook daarvoor is die subsidie nodig, om gewoon de randvoorwaarden in orde te krijgen. En natuurlijk kunnen daar dan ook meer mensen die er nieuw bijkomen gebruik van maken. De voorzitter: Mevrouw Salomé, u heeft nog een vraag? Mevrouw Salomé: Dat snap ik en dat vind ik een mooi streven. Alleen ik zou hem anders verwoorden, want zoals het letterlijker nu staat, kan je hem anders interpreteren. Dat gezegd hebbende. De voorzitter: Ja, dat is meer opmerking. Ik kijk nog even rond, mevrouw De Boer, graag nog een beknopte vraag, we zitten iets over de tijd. Mevrouw De Boer-Overbeek: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk nog twee vragen, maar de eerste is even de motie met betrekking tot voorleesfunctie.

Want ik vroeg me eigenlijk af, wat is het aandeel laaggeletterden in het aantal bezoekers naar de gemeentelijke website? Dus komt die groep überhaupt op de website? Hebt u daar een beeld bij? Mevrouw Kippers-van Lint: Ik denk dat je dan eerst tot een andere vraag komt, kunnen inwoners zich wegwijs maken op de gemeentesite? Ik denk dat heel veel mensen überhaupt niet op de pagina's komen waar ze willen zijn en dit is eigenlijk wat ons betreft een klein onderdeel van waar al aan gewerkt wordt achter de schermen, want we weten dat dit al een aandachtspunt is. En daarom is dus ook op dit moment niet duidelijk te stellen welk percentage er ook komt, voor wie je dient, omdat je al een barrière eerder hebt, namelijk wegwijs worden op überhaupt de website. Mevrouw De Boer-Overbeek: Oké, dan is even mijn volgende vraag, kunt u dat niet beter afwachten totdat … De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Boer. Mevrouw De Boer-Overbeek: Sorry, ik ga natuurlijk voor mijn beurt. Kunt u dan niet beter afwachten tot dit besluit dan wordt voorgelegd. Daar hoeft u nu niet op te antwoorden, maar dat wil ik even meegeven. Mag ik gelijk door naar mijn tweede vraag? De voorzitter: Ik dacht dat dit de tweede was al. Gaat uw gang, de laatste vraag. Mevrouw De Boer-Overbeek: Nee, ander onderwerp.

Dat is toch die breedtesport, vanuit de merkoptiek is hier volgens mij sprake van soort endorsement, dat betekent dat je concours hippique naam koppelt aan de gemeente en ik ben wel even benieuwd, dat zal ongetwijfeld ook, wat we nu zien, de resultanten zijn alle economische activiteiten, spin-off daarvan. Ik ben wel benieuwd, waar baseert u het op dat de spin-off zal afnemen als wij daarmee stoppen? Of niet zal afnemen, zei u, sorry. Mevrouw Kippers-van Lint: Wij hebben daar ook vragen over gesteld en het is natuurlijk, het zijn De Wolden zelf hoe zij de hele organisatie in elkaar zetten, hoe zij alles organiseren en wij denken dat daar ook binnen die organisatie al genoeg geld is om dit op te vangen. Dus het is gewoon een globale inschatting, harde cijfers hebben we niet.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kippers. Volgens mij zijn alle vragen beantwoord, dank u wel. We hebben daar iets meer tijd voor genomen. En dan gaan we nu naar de inbreng van de PvdA, mevrouw Assink. Ik vraag u plaats te nemen achter het spreekgestoelte. Gaat uw gang. Mevrouw Assink: Dank u wel, voorzitter. Ontwikkelingen in de wereld en in Nederland volgen elkaar in hoog tempo op, internationale crises zoals de oorlog in Oekraïne waarvan het einde helaas nog steeds niet in zicht is, klimaatverandering die ook lokaal noopt tot adaptatiemaatregelen en invloeden op landelijk niveau. Uitvoeringsproblemen en stelselwijzigingen uit vorige jaren blijven opspelen, zoals de decentralisatie van de jeugdzorg die tot een overbelast systeem heeft geleid, tekort aan huurwoningen, een Participatiewet die onuitvoerbaar blijkt. In die dynamiek proberen we als gemeente zo goed mogelijk een stabiele koers te varen en uitvoering te geven aan onze ambities om onze inwoners een goede, gezonde en veilige woonomgeving te bieden en een betrouwbare lokale overheid te zijn. In het licht van de grote maatschappelijke thema's en de ambities en uitdagingen die we als gemeente hebben, is de kop van het persbericht bij de presentatie van de Kadernota merkwaardig te noemen, geen verhoging lasten voor inwoners De Wolden in 2024.

Voorzitter, ik vind het armoedig om een lage ozb als de grootste verworvenheid van onze gemeente te presenteren. In De Wolden hebben we een bovengemiddelde WOZ-waarde, op Tynaarlo na de hoogste van de Drenthe, ondergemiddelde ozb-lasten hier op Tynaarlo en Westerveld na het laagste heffingspercentage in Drenthe. De inwoner op één gaat om meer dan het prijspeil van de ozb en we hebben deze Kadernota toch echt meer te bieden dan lage lasten voor inwoners. En als we het al over lage lasten willen hebben, dan liever hoe we als gemeente onze minst draagkrachtige inwoners terzijde hebben gestaan en gaan staan in tijden van hoge kosten. Liever dat dan de mensen die zich makkelijker kunnen redden breeduit in het zonnetje zetten. Dan de Kadernota inhoudelijk, de Kadernota behandelt belangrijke thema's, alle belangrijke thema's die in het collegeprogramma zijn benoemd, wonen, duurzaamheid, sociaal gezicht, vitaal platteland, kwaliteit van dienstverlening en in de voorgestelde speerpunten kunnen wij ons in hoofdlijnen vinden. Belangrijk om geen versnipperd beleid te voeren en bij alle initiatieven die in de Kadernota worden voorgesteld, duidelijk te maken hoe deze passen in het grote plaatje. Door het meerjarige investeringsprogramma weg te laten is het lastig voor de raad dit totaalplaatje en de samenhang tussen Kadernota en uitvoering te zien.

Voeg dit programma in het vervolg weer toe en maak zo tastbaar mogelijk in zowel de Kadernota, de begroting als de jaarstukken wat er is bereikt en wat er wanneer nog bereikt moet worden. Continuïteit van beleid hoort bij een betrouwbare overheid. Ten aanzien van de financiën, de financiële ruimte wordt kleiner. Dit vraagt aanpassingsvermogen, maar hoe worden keuzes gemaakt? De direct beïnvloedbare kosten en onze autonome bestedingsruimte zijn feitelijk klein, van de extra uitzettingen in deze Kadernota, zo’n vier en een half miljoen euro, wordt 70 procent veroorzaakt door indexeringen ten gevolge van loon- en prijsstijgingen. En grotendeels betreft dit posten in categorie 1, dus wettelijke taken. Het overschot dat we in 2022 in de begroting hebben, is grotendeels het gevolg van incidentele meevallers in het sociaal domein en niet gebruikte middelen uit het gemeentefonds. Terecht dat het VDG te hoop loopt tegen de voorgenomen verlaging van het gemeentefonds en de opschalingskorting, deze zouden leiden tot een groot gat in 2026. Het kan niet zo zijn dat gemeenten steeds meer en steeds complexere taken op hun bordje krijgen, terwijl tegelijkertijd de middelen voor de uitvoering geknepen worden. Heel goed dat wij gewoon al onze plannen hebben opgenomen en niet op voorhand al zaken uit de wensenlijst hebben gehaald.

Hiermee maken we de impact van de voorgenomen korting volledig inzichtelijk. Gelet op de relatief kleine bewegingsruimte moeten we terughoudend zijn met extra structurele uitgaven. En daarom zijn we het niet eens met het voorstel culturele instellingen zwembaden structureel te indexeren. De eenmalige indexering voor 2024 keuren we goed, gelet op de hogere kosten die men voor de kiezen heeft gekregen, maar een voorschot nemen op de veronderstelde prijspeil in de toekomst vinden we geen goed idee. Als er extra geld nodig is voor culturele instellingen of zwembaden, kunnen hiervoor per jaar onderbouwde voorstellen worden ingediend. Voorzitter, als Klaas Knot-adept ben ik van

mening dat automatische prijscompensatie slechts leidt tot een heilloze loon-prijsspiraal. Vandaar dat we het amendement over indexeren mede indienen met Gemeentebelangen. Wat ons overigens opvalt als het gaat over indexeren, waarom is ervoor gekozen de toeristenbelasting niet te verhogen als alle overige heffingen wel stijgen? Dan ten aanzien van de effecten van ons beleid. Wij willen nogmaals de oproep doen, zoals we ook in onze bijdrage tijdens de begroting hebben gedaan, om alle programma's te voorzien van een duidelijk doel en te rapporteren op de bepaalde effecten in plaats van een opsomming van activiteiten te geven. Ik begrijp best dat niet alles meetbaar is en dat we geen bedrijf zijn, maar je kunt best bijvoorbeeld voor de inzet tegen laaggeletterdheid een doelstelling formuleren. En als we die doelen niet halen, herbekijken wat dan wel werkt. Dat geldt ook bijvoorbeeld voor het sociaal domein, voor het nog op te stellen integraal plan voor IZA en GALA waar we 1,5 miljoen te besteden hebben. Hier wordt in het programma gesteld, moet bijdragen aan de doelen. Hebben we dan helder wat die doelen zijn? Het doel is in elk geval niet 1,5 miljoen besteden en dat we dan een uitgebreid verslag krijgen welke activiteiten er allemaal wel niet zijn uitgevoerd. Stuur op outcome en toon aan dat de beoogde effecten worden behaald.

Dus doelmatigheid, want dat is een goede graadmeter voor de maatschappelijke impact en maatschappelijke bijdrage van ons beleid. En verder geeft het college blijk van reaalpolitik met haar opmerking dat onze invloed niet toereikend is om alle ontwikkelingen in goede banen te leiden. Natuurlijk hebben we idealen, we zijn niet voor niks de politiek in gegaan, maar het is wel gezond om realistisch te zijn over onze invloed en bij het uitblijven van resultaat niet de aarzelen om het beleid aan te passen of wellicht te stoppen. Wat betreft de uitvoering, onze fractie benoemde in haar bijdrage bij de kaderbrief vorig jaar dat onze grootste zorg zit in de uitvoerbaarheid van onze plannen. We hebben toen ook gezegd dat we geen zin hebben om voortdurend excuus te moeten aanhoren dat zaken niet uitgevoerd kunnen worden omdat er geen vacatures zijn. En dat betekent dat we het dan ook eens zijn met het voorstel om de SWO met 30 fte uit te breiden. Er is een grondig assessment gedaan en welke expertises voor welke taken en waaraan behoefte is. En daarnaast wordt er gerichter recruitment ingezet om de juiste mensen te werven. Natuurlijk zijn we ons bewust van het beslag dat hiermee gelegd wordt de financiële middelen, maar een organisatie die voor steeds meer en steeds complexere taken wordt gesteld moet gefaciliteerd worden met voldoende middelen.

Voorzitter, ten aanzien van de programma’s inhoudelijk, onze beschouwing bij programma 3, Wonen en Duurzaam. Wat betreft wonen, mooi dat er beleidsmatige kaders liggen, blijft over de uitvoeringsvraag. Afgelopen jaar is er een bescheiden aantal woningen gerealiseerd. In het programma Wonen treffen we eveneens een uitgebreide beschrijving van alle activiteiten. We zijn zo druk als een klein baasje zonder werk, zonder dat inzichtelijk wordt gemaakt tot hoeveel woningen dit heeft geleid. Bijvoorbeeld woningsplitsing, hoeveel woningen zijn er nu concreet gesplitst? De woningmarktdynamiek is inmiddels veranderd door de gestegen rente, waardoor er terughoudendheid bij kopers is, en door de gestegen grondstofkosten en afnemende vraag zien we kopschuwe projectontwikkelaars. De Wolden heeft weinig eigen grond, wat kunnen we en gaan we als gemeente doen om beweging en uitbreiding in de woningmarkt te krijgen? Wat betekent dit voor de uitvoering van de Woonvisie en wat laten we aan de markt over? Wanneer stappen we zelf in? Met de voorgestelde herintroductie van de duurzaamheidssubsidie voor starters kunnen we instemmen. Het is belangrijk om starters bewust te maken van de noodzaak energie te besparen en hun financieel de helpende hand te bieden. Wat ons opvalt, is dat er voorgesteld wordt een flexteam ter ondersteuning van verduurzaming in te richten.

Laten we oppassen dat we geen kerstboom aan begeleiders en adviseurs optuigen die elkaar in de weg lopen. We hebben al een energieregisseur, er zijn energiecoaches, wat gaat het flexteam nog toevoegen? Als dat niet duidelijk is, spendeer het geld dan liever aan de uitvoering van maatregelen om te voorkomen dat we straks many chiefs and no Indians hebben. Ten aanzien van ruimtelijke ordening, de provincie Drenthe gaat een gebiedsplan opstellen waarin maatregelen over natuur, stikstof, water en klimaat komen te staan. Daarnaast werken provincies aan een nieuwe Omgevingsvisie. De keuzes van rijk en provincie hebben gevolgen voor het op te stellen gemeentelijk beleid. In de raadsvergadering in mei heeft onze fractie vragen gesteld over de afstemming tussen buurgemeenten, over

projecten die qua impact de gemeentegrens overstijgen. Wij waren verbaasd te vernemen dat er weinig tot geen afstemming is over grote projecten zoals de mogelijke nieuwbouw van een yogurtfabriek in Hoogeveen, die impact heeft op watergebruik en zuivering in De Wolden, en de voorgenomen realisatie van het themapark in Meppel die impact heeft op verkeer en natuur en milieu in onze gemeente. Wat we bijzonder vreemd vinden, is dat in de afstemming over bedrijventerreinen De Wolden geen overleg heeft met Hoogeveen, waarbij de motivatie is dat De Wolden is ingedeeld bij Meppel en Westerveld en Hoogeveen bij de regio Dutch TechZone. Bovendien stopt de impact van onze buren niet bij de provinciegrens, ‘…’ grenzend aan Hardenberg, Staphorst, waar uitbreidingsplannen liggen voor een industrieterrein, de provincieoverstijgende impact op het gebied van natuur, stikstof, water, maar ook de belasting van het elektriciteitsnet. Er is regionale afstemming nodig om een adequaat en betekenisvol gemeentelijk beleidskader voor het landelijk gebied te kunnen opstellen. Ten aanzien van Vitale Vakantieparken, wij gaan akkoord om nu geld in de bestemmingsreserve te stopen omdat het geld nu beschikbaar is en er een richting is voor de transformatie van onze parken. Maar hier stellen we wel een duidelijke randvoorwaarde.

Elk jaar beoordeelt de raad op basis van resultaten van het programma Vitale Vakantieparken welke uitname we uit deze reserve doen. Dat er geld in het reserve zit voor het hele programma is beslist geen vrijbrief voor besteding van het hele bedrag zonder dat de effecten duidelijk zijn. Wat dan betreft de transitiefondsen toekomstgerichte landbouw, nu de mogelijkheid zich voordoet een uitneming uit het rekeningresultaat doen, kunnen we het fonds ophogen zonder de exploitatie te belasten. Net als bij de vakantieparken kan ik me die financiële denkpiste voorstellen, maar ik maak enig voorbehoud bij het op voorhand ophogen van het fonds omdat we eigenlijk nog weinig ideeën hebben welke aanspraken erop het fonds zullen worden gedaan en of deze het beoogd effect gaan opleveren. Duurzaamheid en klimaatadaptatie, er zijn duidelijke ambities geformuleerd ten aanzien van groengas en duurzame opwekking van elektriciteit. Echter, duurzaamheid gaat over meer dan zonnepanelen en windmolens. Vertaal duurzaamheid ook naar bouwen en infrastructuur, denk bijvoorbeeld aan asfalt dat is geproduceerd met minder CO2-uitstoot. Om deze denkrichting concreet te maken dienen we een motie in. Over grasfalt, gekoppeld aan het fietspadenplan.