Printversie transcript

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DE WOLDEN d.d. 15 juni 2023

1.

Spreekrecht De voorzitter: Goed, goedemiddag ik open de gewone vergadering waarin nog spreekrecht zit voor inwoners, maar er hebben zich geen inwoners gemeld.

2.

Opening De voorzitter: Dus vervolgens ga ik direct de raadsvergadering openen. Hierbij open ik de raadsvergadering van 15 juni met ferme slag. Een belangrijke vergadering. Vandaag bespreken we de Kadernota. Het is de eerste bespreking van de Kadernota 2024-2027, waarbij we vandaag met name de beschouwingen krijgen van de verschillende fracties, vanavond de reactie van het college op de beschouwingen en dan gaan we richting 29 juni waarbij de uiteindelijke besluitvorming op de Kadernota zal plaatsvinden, en de tweede termijn natuurlijk ook in eerste instantie voor er besluitvorming gedaan zal worden. Een belangrijke vergadering, ja de gemeentefinanciën en ik vermoed dat ook de portefeuillehouder Financiën daar nog van alles over zal zeggen, waar ook gister op het VDG-congres volop over gesproken is. Want er zijn wat zorgen bij de gemeente. Maar ik vertrouw erop dat we met de raad de kaders voor de begroting kunnen gaan meegeven deze vergadering. Even een huishoudelijke mededeling, er zijn voor iedere fractie ruimtes gereserveerd. Dus op het moment dat u daarom vraagt of tussendoor in de pauzes, kunt u daar gebruik van maken en om halfzes is het buffet, vindt plaats in de kantine hier. Ik denk dat nog even als huishoudelijke mededelingen mee te geven. Dan ga ik over tot het, nee, we hebben geen afmeldingen ontvangen en ik heb begrepen dat mevrouw Brouwer onderweg is.

3.

Vaststelling agenda De voorzitter: Kunnen we de agenda vaststellen zoals die voorligt? Oké, dank u wel.

4.

Behandeling Kadernota 2024-2027, eerste termijn (zie bijgevoegd tijdschema) De voorzitter: Dan ga ik naar de behandeling van de Kadernota, de eerste termijn, waarbij in eerste instantie ik het woord geef aan Gemeentebelangen, mevrouw Haanstra, en ik verzoek u plaats te nemen achter spreekgestoelte. Gaat uw gang, mevrouw Haanstra. Misschien nog even, het is gebruikelijk dat eerste termijn mensen gewoon hun beschouwingen kunnen doen, ongeveer twintig minuten. Daarna is er gelegenheid, tien minuten, voor vragenstellen door de verschillende fracties. Er wordt nog volop gezocht en gebladerd. Gaat uw gang, mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Dank u wel, voorzitter. Ik wil even direct erbij zeggen, mijn stem is niet heel sterk in verband met ernstige hooikoortsklachten. Dus ik hoop dat die het niet gaat begeven. Bij de begrotingsbehandeling heeft mijn fractie uitgebreid stilgestaan bij alles wat er aan de hand is in de wereld waarin we leven, wonen en werken. We zijn nu ruim een half jaar verder en we kunnen concluderen dat er in dat opzicht nog niet veel is veranderd. Nog altijd is er sprake van crisissen, want zo ervaren veel mensen dit nog steeds. Het lijkt daarbij dat mensen kortere lontjes hebben dan voorheen, men komt meer dan ooit op voor hun rechten, het woord polarisatie valt ook nogal eens.

De enorme provinciale verkiezingswinst van de BBB is wat de fractie van Gemeentebelangen betreft een duidelijk signaal van de kiezer dat men het pluche in Den Haag zat is. Er zijn veel problemen, maar niets wordt opgelost terwijl deze moeilijke dossiers juist

schreeuwen om te worden doorgepakt. De politici aldaar hebben naar onze mening in het algemeen te weinig oog voor de inwoners en voor het platteland en daardoor is er veel onzekerheid in deze regio's. Den Haag lijkt in haar eigen bubbel te zitten en lokaal doen we dit graag anders, maar de situatie in Den Haag straalt wel op ons af. Mensen hebben in het algemeen minder vertrouwen in de politiek en daar moet je lokaal hard voor werken. Gemeentebelangen staat voor een vitaal en leefbaar platteland en krachtige en levendige dorpen. Samen met de inwoners zorgen we voor de kwaliteit van de leefomgeving. Het voorzieningenniveau moet daarbij goed op peil blijven. Hoe zorgelijk is het dat onlangs bekend werd dat de school in Echten de deuren zou moeten sluiten. Inmiddels weten we dat de school in elk geval het komende jaar openblijft. Compliment aan de ouders en anderen die zich hebben ingezet om de school te behouden. Wat een saamhorigheid hebben jullie laten zien. Mijn fractie vindt het belangrijk dat er in de gemeente zowel kleine als grote scholen bestaan. Een school is van groot belang voor de leefbaarheid en cohesie in de dorpen. Economische activiteiten zijn nodig om de kwaliteit van de leefomgeving nieuwe impulsen te geven. De Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe heeft daar een belangrijke rol in.

Onlangs hebben we als raad het Economisch Actieplan vastgesteld., de ondernemers hebben hierin een hoofdrol. De afgelopen jaren waren voor veel ondernemers niet makkelijk maar men blijft bevlogen en gepassioneerd en velen zien altijd wel weer nieuwe kansen in de markt. Rondom het stikstofdossier is nog steeds veel onduidelijkheid, wel is in De Wolden het Transitiefonds inmiddels ingericht en is er een agrarische contactpersoon aangesteld. Niet iedereen zal hiervan gebruik maken . Een aantal boeren overweegt te stoppen omdat ze bijvoorbeeld geen bedrijfsopvolging hebben of zoveel moeten investeren dat er geen droog brood meer valt te verdienen. Gemeentebelangen ziet graag weer een nieuwe invulling van de lege agrarische gebouwen, zoals opgenomen in de Woonvisie en dan blijft daarmee de leefbaarheid in het landelijk gebied op goed niveau en voorkomen we risico van ondermijning in de vorm van drugslabs en andere criminaliteit. Want ook in De Wolden is ondermijning helaas geen onbekend begrip. Niet voor niets staat er een p.m.-post over dit thema in deze Kadernota.

De Eerste Kamer heeft vlak voor de wisseling van de wacht notabene op de dag dat de leden van de Provinciale Staten de nieuwe Eerste Kamerleden kozen nog even de nieuwe pensioenwet er doorgedrukt, terwijl bekend is dat de nieuwe samenstelling van de senaat, die indirect is gekozen door de kiezers, heel anders denkt over dit thema. Waar gaat het nu eigenlijk om in de politiek? Om ego's, macht? Wat Gemeentebelangen betreft is er geen ruimte voor ego's en eigenbelang, we staan voor onze inwoners. Dat hebben we altijd gedaan en dat zullen we blijven doen. Voorzitter, met deze bril op hebben we naar deze Kadernota gekeken. Allereerst een compliment aan het college en de organisatie. Want deze keer was het document prettig om door te lezen. De inhoud is overzichtelijker en beknopter weergegeven dan voorgaande jaren. Was er daarom reden tot jubelen en kon de vlag uit? Nou, dat dan weer niet, voorzitter. Wat ons het meeste opvalt in deze Kadernota is dat er vaak sprake is van loon- en prijsstijgingen en prijsindexaties die deels vergoed worden uit het gemeentefonds. Ook worden er weer extra bijdragen gevraagd van de verbonden partijen. Dus voorzitter, hoe spannend is deze Kadernota eigenlijk? Wat we wel willen benoemen is de capaciteitsuitbreiding van bijna 30 fte binnen de SWO en de kosten van het Integraal Huisvestingsplan. Ik ga hier later in mijn bijdrage verder op in.

En zijn er dan geen zaken om nog wat langer bij stil te staan? Jazeker, dat ga ik nu doen. Ik zal een aantal moties en een amendement indienen. Allereerst valt op dat de laatste twee jaren van de meerjarenbegroting niet sluitend zijn en dat is bijzonder, want de regel is dat in elk geval het laatste jaar positieve cijfers moet hebben. In VDGverband is echter afgesproken om de tekorten te presenteren en niet op te lossen, want tekorten zijn er door een andere berekening van het gemeentefonds vanaf 2026 en doordat de opschalingskorting in 2026 weer terugkomt. In 2024 is maar een heel klein overschot te zien. In de Kadernota staan nog diverse p.m.-posten die effect hebben op 2024 en mijn fractie wil hier meteen een winstwaarschuwing voor afgeven, want je kunt het geld maar één keer uitgeven. Het op geld zetten van deze p.m.-posten zal ver boven het overschot van bijna 26.000 euro uitkomen. Inmiddels is bekend dat we 2022 afsluiten met een positief resultaat van iets meer dan 5 miljoen euro. Het resultaat is voornamelijk het gevolg van incidentele mee- en tegenvallers. Dat klinkt

prachtig en om ons heen horen we al voorstellen om bepaalde activiteiten te dekken uit dit bedrag. En toch moeten we er rekening mee houden dat we in de nabije toekomst zullen moeten bezuinigen. Diverse gemeenten zetten daar nu al een substantieel bedrag voor opzij. Voorzitter, dat is toch nauwelijks te bevatten voor onze inwoners? Momenteel zitten we goed in de slappe was en klotst eigenlijk het geld tegen de plinten. Maar vanaf 2026 krijgen we, zoals het nu lijkt, veel minder geld uit het gemeentefonds. Ook andere zaken zoals de ontwikkeling van de inflatie en de discussie over stikstof gaan invloed hebben op de financiële toekomst van De Wolden. Wat Gemeentebelangen betreft blijven we investeren, maar elk besluit moeten we steeds goed blijven afwegen. We doen niet krampachtig, maar we strooien ook niet met geld. Gemeente De Wolden wil goed in verbinding staan met de inwoner, ondernemers en organisaties. Er is sprake van een passende dienstverlening zodat de inwoners en de ondernemers de service krijgen die ze nodig hebben. De inwoner op één is daarmee onderlegger voor alle programma's. Een mooi uitgangspunt waarbij we al jaren streven naar een excellente dienstverlening. Helaas is de werkelijkheid anders, hoewel er zeker zaken goed gaan zijn er veel klachten over de bereikbaarheid van de gemeente en dat mensen niet worden teruggebeld bij terugbelverzoeken.

Wat Gemeentebelangen betreft is de inwoner in de wacht helaas een reëlere slogan op dit moment. En dat komt de beeldvorming van de gemeente De Wolden niet ten goede. Inmiddels is een organisatieontwikkeltraject onder de bezielende leiding van de gemeentesecretaris in gang gezet. Want je moet hard werken om dit negatieve beeld te verbeteren. Het is alweer enige tijd geleden dat de raad is bijgepraat over dit onderwerp, is er inmiddels al wat verbeterd? Waar staan we op dit moment in het proces? Hoe mooi zou het zijn als de gemeente een klantenservice zou inrichten, niet zoals het nu gaat met alleen een doorschakeldienst. De inwoners worden dan veel passender geholpen. En hoe staat het met het vernieuwen van de huidige, verouderde telefooncentrale en de service vanuit de gemeentewinkel, voldoet deze aan de wensen en eisen van de huidige tijd? Mijn fractie verwacht van de wethouder dat de raad binnenkort wordt meegenomen in de stand van zaken van de dienstverlening van De Wolden. Bij dit onderwerp was de omwisseling van de gft-containers ongelukkig. Het leek dat de problemen op het bord van de inwoners werden geschoven. Dat doe je niet. Het college geeft aan dit op te pakken. De inwoners kunnen er verzekerd van zijn dat we dit als Gemeentebelangen goed zullen volgen. Voorzitter, dan ga ik nu over naar de programma's.

Dranghekken, er in De Wolden één locatie waar de dranghekken worden opgeslagen. Organisatoren van evenementen betalen een vergoeding in verband met transport van en naar de locatie waar het evenement plaatsvindt. Wij zijn door inwoners en organisatoren van evenementen van deze ongelijkheid binnen de gemeente op de hoogte gebracht. Op zich zou je als gemeente kunnen stellen dat de gemaakte kosten nou eenmaal vergoed moeten worden, maar Gemeentebelangen ziet dit anders, namelijk als dienstverlening op het gebied van veiligheid richting onze organisatoren en voor de veiligheid van de bezoekers van de vele evenementen in onze gemeente. En daarom dienen wij een motie in. En voorzitter, ik lees alleen verzoekt het college. Voortaan op aanvraag vanuit niet-commerciële evenementen in de hele gemeente De Wolden de dranghekken gratis ter beschikking te stellen, inclusief halen en brengen, te onderzoeken of het huidige aantal dranghekken voldoende is om aan de huidige vraag binnen de gemeente te voldoen, de kosten en opbrengsten van de afgelopen jaren in beeld te brengen en hierbij een aantal aanvragen zonder eigen bijdrage in mee te nemen, voor de begroting 2024 terug te komen bij de raad met een voorstel waarin de financiële consequenties in kaart zijn gebracht. Om het raadswerk goed kunnen doen is goede ondersteuning nodig en dat geldt met name voor de kleinere fracties.

Je kunt hiermee b etere afwegingen maken bij een besluit omdat je dieper in de materie kunt duiken. Gemeentebelangen De Wolden vindt dat bij een goede ondersteuning ook een passende vergoeding hoort. Ook vinden wij het belangrijk dat nieuwe inwoners zich thuis voelen in onze gemeente. Men reageert vaak erg positief op een persoonlijke uitnodiging voor bijvoorbeeld een nieuwjaarsreceptie. En we zijn benieuwd naar het plan dat hiervoor gemaakt wordt. Uitvoering Woonvisie, de woningbouw zit momenteel in een dip volgens Hugo de Jonge. De businesscase van de verschillende projecten is niet meer sluitend te krijgen vanwege hogere kosten, onder

andere door aankoop van te dure grond en de hogere rente. Denk als gemeente vooruit en wees duidelijk welke spelregels op hoofdlijnen je hanteert. En mensen zouden meer moeten accepteren dat er ergens gebouwd wordt. Uiteraard mag je bezwaar indienen, want dat is ieders goed recht, maar doe het niet omdat je er per definitie op tegen bent. Daardoor krijg je onnodige vertraging bij bouwprojecten . We moeten het met elkaar doen, want iedereen wil toch dat er snel gebouwd wordt. In de Woonzorgvisie is vastgelegd dat we in 2023 een uitgebreid starterspakket ontwikkelen om jongeren de gelegenheid te bieden om in hun eigen omgeving te blijven wonen zijn betaalbare woningen voor starters noodzakelijk. En onze fractie ondersteunt dit volledig. Zie eens hoeveel reuring deze jongeren veroorzaken in positieve zin, hoeveel evenementen zij organiseren door geheel De Wolden het hele jaar door. Evenementen horen bij het platteland en onze manier van leven. Wij koesteren onze jeugd, bij bezwaar geen jeugd. Leader West-Drenthe, in 2015 tot en met 2022 heeft De Wolden meegedaan aan het Leader Zuidwest Drenthe-programma. Deze subsidie had te maken met de versterking van de vrijetijdseconomie. Er zijn elf projecten gehonoreerd en afgerond en één is nog in uitvoering. Om welke projecten gaat dat? Mijn fractie zou daar graag nog een overzicht van krijgen.

Vanaf 2023 start een nieuw programma van Leader met focus op plattelandsontwikkeling. Maak hier vooral gebruik van, een goede zaak. Vooral het uitgangspunt van onderop spreekt mijn fractie erg aan. Alternatief voor inzamelen oud papier en karton, dit voorstel komt overeen met het besluit dat we hierover hebben genomen. We zijn nieuwsgierig naar de uitkomsten van de gesprekken met de vrijwilligersorganisaties en naar de suggesties die zijn gedaan ten aanzien van activiteiten om de leefbaarheid in de buurt te verbeteren. Misschien groene kliko's weer ophalen, voorzitter? Indexatie subsidies zwembaden en culturele instellingen, bij de behandeling van de begroting 2023 afgelopen november heeft Gemeentebelangen een motie over indexering niet gesteund. Het is best een sympathieke gedachte om de subsidies van stichtingen en instellingen te indexeren, maar mijn fractie is van mening dat subsidie bedoeld is als een extraatje en niet om hiermee je exploitatie per definitie sluitend te maken. Vindt Gemeentebelangen zwembaden en culturele organisaties dan niet belangrijk? Uiteraard wel, voorzitter. Zij maken een substantieel deel uit van een vitale leefomgeving. We willen ze alleen niet blij maken met een dode mus.

Want stel je toch voor dat je weer moet bezuinigen misschien, en alweer maar misschien moet bezuinigen en dan komt het ons niet gek voor dat een structurele indexatie het eerste is wat wordt stopgezet en dat kunnen we de betreffende organisaties niet aandoen. We willen geen valse verwachtingen wekken. Wat Gemeentebelangen betreft kan de subsidie op basis van argumenten eventueel worden verhoogd, maar niet door middel van structureel indexeren. Voorzitter, toch zijn we ruimhartig, want we begrijpen dat veel kosten door inflatie momenteel behoorlijk zijn toegenomen. We gaan akkoord met een eenmalige indexering. En om eerdergenoemde redenen zijn we er absoluut geen voorstander van om gelijk jaarlijks te gaan indexeren en daarom dienen we samen met de PvdA een amendement in. En ik lees voor, stellen de fracties van Gemeentebelangen en PvdA het volgende amendement voor, de jaarlijkse subsidies voor zwembaden en culturele organisaties niet ook jaarlijks te indexeren. We dienen daarnaast nog een motie in over de inzet van robotmaaiers in het kader van duurzaamheid. Duurzaamheid in het ondersteunen van de vrijwilligers en duurzaamheid in het verminderen van het gebruik van zware machines voor het onderhoud van sportgrasvelden.

En hoe mooi zou het zijn als hierdoor de kwaliteit van de velden ook nog eens verbetert? We hebben bij verschillende voetbalverenigingen gepost of een robotmaaier voor de betreffende sportclubs een optie zou zijn en onze indruk is dat de verenigingen hiervoor openstaan. Ik lees even op, is van oordeel dat een robotmaaier mogelijk ook in De Wolden een rol zou kunnen vervullen bij een duurzaam en kwalitatief beter onderhoud van de velden, vooraf de behoefte bij de sportverenigingen onderzocht dient te worden naar de inzet van robotmaaiers voor het onderhoud van sportvelden, de huidige kwaliteit van onderhoud minimaal gehandhaafd moet blijven , bij belangstelling vanuit de verenigingen te starten met een pilot en verzoekt het college bij de begroting te komen met een voorstel bij de raad. Doorontwikkeling integrale ondersteuning, mijn fractie is kritisch over het inzetten van een gedragswetenschapper. Er bestaat al zoveel binnen het sociaal domein. Waarom toch weer

een nieuw loket inrichten? Is er niemand anders binnen dit domein die dat zou kunnen oppakken? Steeds komt aan de orde dat het zo moeilijk is om overzicht te krijgen in welke faciliteiten er zijn in het voorliggende veld. We willen toch zoveel mogelijk versnippering voorkomen? Met weer een nieuwe loot aan de boom wordt dit er niet effectiever op. Er wordt voor twee jaar een budget gevraagd dat gedekt wordt uit het resultaat van de jaarrekening 2022 en het gaat dus om incidenteel geld en is daarom geen structureel effect in de begroting. En na twee jaar volgt een evaluatie. Gemeentebelangen zal kritisch volgen wat het rendement is van de inzet van een dergelijke functionaris. Want we weten dat het lastig is om iets wat opgezet is om dat weer stop te zetten, dat dat dat moeilijk is. Integraal Huisvestingsplan, wie A zegt moet ook B zeggen, hoewel het een enorm bedrag is dat we in de komende zestien jaar beschikbaar stellen voor de onderwijshuisvesting, zegt mijn fractie, doen. Want goede onderwijshuisvesting is noodzakelijk en dat kost geld. RUD, in de Drenthe zijn meerdere gemeenten kritisch op de verhoogde bijdrage van de RUD in verband met de komst van de Omgevingswet. Diverse gemeenteraden gaan een zienswijze indienen omdat het gevraagde budget van 7 procent extra volgens die raden niet goed is onderbouwd en nogal uit de lucht lijkt te vallen.

De fractie van Gemeentebelangen is ook altijd kritisch over het functioneren van de organisatie, zowel op het vlak van personele bezetting als ten aanzien van financiën. De basis van de organisatie is nog steeds niet op orde. Binnenkort staat de begroting van onder meer de RUD van 2024 op onze raadsagenda en dan zal duidelijk worden of de gemeenteraad van De Wolden hierover een zienswijze gaat indienen. Uitbreiding capaciteit SWO binnen het fysieke domein met ongeveer 30 fte het. Hs al jaren bekend dat er veel vacatures zijn en veel wisseling van ambtenaren in verband met een functie elders of door ziekte. Er is in het algemeen veel verloop en dat merken onze inwoners ook. Gemeentebelangen vindt het van cruciaal belang dat de formatie van de SWO op orde is zodat planningen van ons uitgezet beleid gehaald worden, zeker als het gaat om de grote hoeveelheid gebiedsontwikkelingen en dat wettelijke opgaven gerealiseerd worden en we goed kunnen inspelen op de wensen van onze inwoners, ondernemers en organisaties. Dus wat ons betreft, ga op zoek en vul de formatie aan. Tegelijkertijd maken we ons wel zorgen of de betreffende medewerkers te vinden zijn in de huidige krappe arbeidsmarkt. Mijn fractie vraagt zich hierbij ook af of er behalve een planning van beleid ook een planning van uitvoering is.

Waar willen we staan qua personele bezetting over bijvoorbeeld een jaar, twee jaar, drie jaar? Zijn er doelen in kaart gebracht? We horen het graag van de portefeuillehouder. Samenvattend voorzitter, ik ben mijn bijdrage begonnen met de zorgen uit te spreken die we hebben over de politiek in Den Haag en dat dit uitstraalt op de lokale politiek. Prijsindexaties, loon- en prijsstijgingen voeren in deze Kadernota de boventoon. En moeten we daar ons zorgen over maken? Als fractie van Gemeentebelangen denken we van niet, althans niet in de eerstkomende jaren. De jaren erna, zoals het nu wordt voorgesteld, zijn niet zorgeloos. Ondanks de huidige inkomsten moeten we elk besluit goed blijven afwegen. Want zoals u weet, voorzitter, Gemeentebelangen staat voor een solide financieel beleid. De fractie van Gemeentebelangen stemt in met deze Kadernota behoudens enkele moties en een amendement en zoals vaker aangegeven, alles wat we hierin doen, doen we voor de inwoners van De Wolden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Haanstra. Als ik het goed heb heeft u twee moties en één amendement ingediend en die zijn genummerd onder motie 1 over de dranghekken, motie 2 over de robotmaaier en amendement 1 over de indexatie subsidie zwembaden en culturele organisaties. Volgens mij klopt die zo, ja. Wie van fracties hebben vragen? Mijnheer Hulst.

De heer Hulst: Ik heb in totaal drie vragen, voorzitter, als dat als het mag. De eerste is wat meer een praktische vraag, dat gaat over de motie dranghekken en het vervoer van die dranghekken wat een bepaald bedrag kost. Weet u wat daar de kosten dan van zijn? Wat kost het dan of je dranghekken wil laten komen in zeg Ruinerwold?

Mevrouw Haanstra: Nee, dat weten we niet. Dus we vragen dat ook om dat in kaart te brengen. De heer Hulst: Oké, oké, dus als we niet weten wat het kost, is het maar de vraag of het eigenlijk een probleem is misschien. Mevrouw Haanstra: Nou nee, we constateren een ongelijkheid en daar haken we op in. De heer Hulst: Het gaat om rechtvaardigheid in dit geval. Ja oké, helder, helder, helder. De volgende vraag gaat, tenminste als het mag, voorzitter? De voorzitter: Ja, ‘…’ (Buiten de microfoon) De heer Hulst: Dank, gaat over de subsidies die niet structureel geïndexeerd moeten worden. Wat ik ervan opvallend vond, u sloot ook af met van alles wat wij doen, doen wij voor de inwoners, voor al die vrijwilligers die bezig zijn met allemaal goede dingen. Maar als die vrijwilligers komen te staan voor hogere kosten, dan zegt u, nou dan doen we niks en dan zoekt u het maar uit. Zo moet ik dat zien. Mevrouw Haanstra: Nee dat klopt niet, want ik heb ook daarbij gezegd als de subsidie die wij verstrekken, als dat een probleem is qua hoogte, ga dan op argumenten in gesprek. De voorzitter: Uw derde vraag. De heer Hulst: En de derde vraag, en dat intrigeerde mij nog wel het meest, dat was de motie robotmaaiers. En ik vroeg me eigenlijk af, welk maatschappelijk probleem Gemeentebelangen hier aan het oplossen is.

Is dat nou het feit dat we steeds langer moeten werken en er daardoor minder vrijwilligers zijn? Waarbij ik dan maar meteen de kanttekening plaats dat er steeds meer gepensioneerden zijn overigens, dat dat heeft het CBS vastgesteld. Of is het meer dat er een behoefte is aan robotmaaiers in de maatschappij en dat die zo duur zijn dat wij dat moeten gaan ondersteunen? Mevrouw Haanstra: Nou, dat laatste zeker niet. Het gaat om dat er zorgen zijn, want we noemen een gemeente uit Steenwijkerland of een vereniging, daar waren zorgen over de frequentie en de kwaliteit van het veld. Dat was daar aanleiding om daarover na te denken en toen kwam het robotmaaien in zicht. En waarom? Want je hoeft dan met die zware machines niet meer over het veld, je hoeft er niet naartoe te rijden, dus daar heb je geen uitstoot meer van en als het regent gaat die robotmaaier gewoon door. Dus je hebt gewoon goede continuïteit. En zelfs de kwaliteit van de velden is verbeterd door zo’n robotmaaier. Dus hoe leuk is het om daar dan een pilot voor in het leven te roepen? De voorzitter: De heer Hulst, afsluitende vraag. De heer Hulst: Ja natuurlijk allemaal heel mooi. Ik stel me ook voor op zondermiddag half drie dat die robotmaaier gaat maaien als het ‘…’. Dat is weer een hele andere beeld, daar gaat de vraag niet over.

Maar eigenlijk vroeg ik me ook af of dit nou niet heel specifiek dingen zijn wat je over kan laten aan de kracht van de samenleving. Dat als er clubs zijn die behoefte hebben om op een andere manier hun gras te gaan onderhouden, dat ze daar heel goed zelf een plan voor kunnen bedenken, dat er wellicht als er initiatieven zijn zelfs potjes hebben om dat te ondersteunen. Vindt u nou dat dit iets is wat de gemeente dan al moet gaan regelen? De voorzitter: Mevrouw Haanstra.

Mevrouw Haanstra: Sorry. Dat zeggen we ook helemaal niet, we willen graag een pilot en de eerste indruk is dat verenigingen daar wel degelijk behoefte aan hebben. Wij zeggen, Gemeentebelangen is degene die altijd zegt, als er geen draagvlak is moet je het niet doen. Dus als uit de pilot blijkt dat er draagvlak is, waarom zou het dan niet inzetten? De voorzitter: Even kijken, ik ga door. De heer Van IJzendoorn. De heer Van IJzendoorn: Dank, voorzitter. Ja ik haak eigenlijk in op wat mijn voorganger aan vragen had. Ik constateer twee zaken die voor mijn gevoel wat inconsequent zijn. Enerzijds zeggen we tegen zwembaden en cultuurinstellingen van ja, wij kunnen geen beloften doen die we misschien over twee jaar niet kunnen waarmaken. Dus we willen indexering voor dit jaar, maar de andere jaren doen we nog even niet. En tegelijkertijd gaan we wel sportverenigingen warm laten lopen voor robotmaaiers die ook een hoop geld kosten en die we misschien over twee jaar ook niet meer kunnen bekostigen. Ik snap niet helemaal waar de consequentie is van die investering. De voorzitter: Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ik voel dit een beetje als appels met peren vergelijken. De heer Van IJzendoorn: Leg het eens uit. Mevrouw Haanstra: De robotmaaier is toch totaal iets anders dan indexering.

En bovendien, die verenigingen krijgen toch een subsidie? De heer Van IJzendoorn: Maar u gaat extra uitgaven van de gemeente opleggen om robotmaaiers aan te kunnen gaan schaffen? En u zegt aan de andere kant mogelijk moeten we gaan bezuinigen. Dus ik snap niet waarom er wel geld is om robotmaaiers aan te gaan schaffen maar u al vooruitloopt op een mogelijke bezuiniging op cultuur. Mevrouw Haanstra: We gaan eerst maar zien of er genoeg in interesse is uit die pilot van die robotmaaiers. De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, ik wil nog ook even door op de robotmaaier. Ja, op zich is het best wel een sympathieke motie om te onderzoeken of de robotmaaier een alternatief kan zijn voor het reguliere onderhoud van de sportvelden. Maar gaat Gemeentebelangen daarbij ook net als gemeente Steenwijkerland uit van gelijkblijvende kosten? Of mag het bijvoorbeeld meer kosten of moet het juist minder gaan kosten? Wat zijn de gedachten daarover? De voorzitter: Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Nou ja, je hebt in ieder geval niet meer de kosten van het materieel dat er steeds naartoe moeten en de brandstoffen en dat soort dingen. Mevrouw Brouwer-Dekker: En dat gelijk kunnen we straks zien in het onderzoek wat plaats gaat vinden of in de pilot?

Mevrouw Haanstra: Nou ja, we gaan het zien wat het effect is natuurlijk van die robotmaaier. Maar in eerste instantie lijkt daar heel veel positieve punten naar voren te komen. Dus laten we het ontdekken. De voorzitter: Andere vragen? Mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Ja voorzitter eigenlijk in het verlengde daarvan. Het is mij niet helemaal duidelijk hoe sportverenigingen eigenlijk gefinancierd worden, geven wij al een bepaald budget voor onderhoud en moet men daar ook alle voorkomende werkzaamheden uit financieren? Of wordt men alleen betaald voor het onderhoud van de gebouwen? Weet u hoe dat zit? De voorzitter: Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ik weet dat de verenigingen voor onderhoud geld krijgen om het te onderhouden. Wat er helemaal precies onderhouden wordt, dat kan misschien de wethouder nog even toelichten. De voorzitter: Gaan we even verder. Andere vragen? Mevrouw De Boer. Mevrouw De Boer-Overbeek: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zag net al even een korte discussie ontstaan, volgens mij met de vragen GroenLinks over het bezuinigen, terecht punt wat u aangeeft hoor, dat we gewoon heel goed moeten kijken van elk besluit goed moeten blijven afwegen, ook richting toekomst. Maar de vraag is dan vervolgens van hoe gaan we dan afwegen? Hebt u daar wat ideeën bij hoe we dat dan in de toekomst met z’n allen zouden moeten doen als raad? De voorzitter: Mevrouw Haanstra.

Mevrouw Haanstra: Wat bedoelt u met afwegen? Mevrouw De Boer-Overbeek: U zei, we moeten elk besluit goed blijven afwegen, zeker nu we richting ravijnjaar gaan. Dat zien wij allemaal, alleen ik zag net al een discussie, ja, wel geen indexering, maar wel robotmaaiers. Dat begint nu al te ontstaan, dus ik vraag me af, hoe ziet u dat voor zich dan richting toekomst? Hebben we wat voor kaders nodig, of ‘…’. Mevrouw Haanstra: Bij elk besluit wat we nemen ga je natuurlijk grondig nadenken en argumenten noemen van waarom je iets wel of niet zou willen. Dat is natuurlijk, ja dat ligt aan welk onderwerp het is hoe je daarnaar kijkt. Maar ik bedoel ermee te zeggen, nu hebben we best wel veel geld, dat is ook zo, dan ben je geneigd om heel veel daarmee te gaan doen, maar blijf hoe dan ook altijd goed afwegen en doe daar verstandige dingen in. Dat is wat ik bedoel. De voorzitter: Mevrouw Salomé. Mevrouw Salomé: Bedankt, mevrouw de voorzitter. Als ik het zo beluister, dan is het eigenlijk deze, ik ga in op de robotmaaiers, de kosten voor het huidige onderhoud, dat is niet echt helemaal duidelijk of dat nou bij de vereniging ligt of bij de gemeente. Maar vervolgens de robotmaaier, het aanschaffen en het onderhoud daarvoor, dat wilt u wel bij de gemeente halen.

Klopt dat? Mevrouw Haanstra: Het is wel zo, als we zeggen een pilot dan moet er inderdaad iets zijn, want anders is er niks om een pilot mee te houden. Dus je zou wel een robotmaaier dan op dat moment ter beschikking moeten stellen. Hoe dat verder allemaal uitwerkt met onderhoud en, ja dat moet zich allemaal uitwijzen.

De voorzitter: Mevrouw Salomé. Mevrouw Salomé: Bedankt, mevrouw de voorzitter. Dus eigenlijk heeft u geen idee wat voor impact het heeft qua kosten. Want hoeveel verenigingen zijn er? Hoeveel maaiers zijn er dan? Hoe werkt het onderhoud? Hoe? Een beetje het beeld totaal van wat de impact hiervoor is. Mevrouw Haanstra: Nee, maar dat moet dus ook verder in kaart gebracht worden. De voorzitter: De heer Van IJzendoorn. De heer Van IJzendoorn: Nog even een opmerking naar aanleiding van de term pilot. Ik hoor namelijk Gemeentebelangen eigenlijk zeggen, wij hebben gesproken met verenigingen die inmiddels gebruik maken van een robotmaaier en jullie noemen al voorbeelden. Dus mijn vraag is, waarom dan een pilot of kun je ook op basis van de gegevens die je nu hebt een besluit nemen? Mevrouw Haanstra: Nee, in Steenwijkerland is een voetbalvereniging die al gebruik maakt van een robotmaaier maar in onze eigen gemeente hebben we de interesse gepolst. De voorzitter: De heer Van IJzendoorn. De heer Van IJzendoorn: Maar ik veronderstel dat de velden elders vergelijkbaar zijn met de velden hier. Dus dan hoeven we toch niet per se hier een pilot nog te doen? Mevrouw Haanstra: Nee. De voorzitter: Andere vragen? De heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja, dank voorzitter.

Even los van de motie dranghek of robotmaaier, hoe sympathiek ook, was ik getriggerd door iets wat u zei over een concreet voorstel in het programma Sociaal Domein, namelijk het aantrekken van een gedragswetenschapper. Ik hoor u zeggen, er zijn al zoveel loketten dus moeten we dat nu wel doen. Ik vroeg me af of u daar ook een inhoudelijk bezwaar tegen, bijvoorbeeld het aantrekken van een gedragswetenschapper, heeft. Want ik neem aan dat er een reden voor is, voor het aantrekken van die gedragswetenschapper en ik hoor u volgens mij puur zeggen er zijn al voldoende loketjes, dus moeten we dit dan nu wel doen. Heeft u ook iets inhoudelijk daar een beeld bij? Mevrouw Haanstra: Wij hebben laatst die hele mooie avond gehad waar de ambtenaren ons hebben bijgepraat over de situatie van het voorliggende veld, wat daar allemaal in gebeurt, hele mooie dingen, zondermeer. En ze geven ook allemaal wel aan dat het lastig is om het effect concreet te krijgen. Je zet iets in en daarmee hoef je, een andere inzet van nog duurdere mensen kan je dan voorkomen. Maar om nou te zeggen van hoeveel geld bespaar je nou precies, dat is soms lastig.

Dus om te zeggen wat op inhoud hier nou precies wel of niet handig is of niet, het gaat hier meer om dat we zeggen, het sociaal domein is best wel complex, we zeggen heel vaak onoverzichtelijk, mensen die erin werken weten heel vaak van elkaar niet wat er allemaal is. En dan wordt er weer iets nieuws opgezet en dat is dan het gevoel dat bij ons bekruipt, nou weer een loot aan de boom, weer iets erbij, het wordt er dan nog minder duidelijk van. Dus op die manier kijken we ernaar. De voorzitter: Helder. Nog een vraag, de heer Den Hollander?

De heer Den Hollander: Nog een vervolgvraag. Dus u stelt voor om eerst duidelijker in kaart te krijgen wat de gevolgen zijn van bepaalde maatregelen in het voorliggende veld en dan pas zou u hier iets inhoudelijks over kunnen zeggen. Is dat wat ik u hoor zeggen? Mevrouw Haanstra: Wij hebben natuurlijk dat rekenkamerrapport gehad en daar hadden we inderdaad wel gehoopt dat we daar wat meer duidelijkheid in hadden gekregen. Dat is op een andere manier ingestoken, dus dat is toen niet op die manier gebeurd. We volgen het gewoon en we nemen, we zeggen al het is nu voor twee jaar, die gedragswetenschapper, en we gaan goed kijken hoeveel effect dat heeft. De voorzitter: Goed, dank u wel, mevrouw Haanstra. Ik zie dat alle vragen gesteld en beantwoord zijn voor Gemeentebelangen. Ik zie dat, ik had alleen één technische opmerking nog over het amendement. Het dictum luidt van de jaarlijkse subsidies voor zwembaden en culturele organisaties niet ook jaarlijks te indexeren. Ik vraag me af, en die geef ik u mee, of die niet aan kracht zou winnen als u zegt, de jaarlijkse subsidies voor zwembaden en culturele organisaties alleen voor 2024 te indexeren. Die geef ik u nog even mee qua techniek. Daarmee de beschouwingen van Gemeentebelangen, dank u wel. En geef ik nu het woord aan mevrouw Brouwer die namens het CDA de beschouwingen zal geven. Mevrouw Brouwer, gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, dank u wel. Wij gaan in onze bijdrage als eerste in op de financiële situatie en vervolgens gaan we in op vijf thema's van het raadsbreed programma en daarbij de behorende speerpunten en vervolgens komen we tot een afronding. Ik weet niet of de tijd meeloopt die hier staat, maar hij staat nog op negatief, dus wat dat betreft heb ik extra tijd, denk ik. Ja fijn, dank u wel. Turbulent, dat is het kenmerk van deze en de toekomstige tijd. De variatie in energieprijzen, bouwprijzen, consumptieartikelen gedreven door oorlog en internationale afhankelijkheid, de nationale hele grote onderwerpen zoals de toeslagenaffaire en de afwikkeling van de aardbevingsschade in Groningen. Tegelijkertijd valt er een belangrijke inkomstenbron waar de rijksoverheid altijd op kon vertrouwen, de gasbaten, die valt weg. Al met al een hele ingewikkelde tijd waar we ook vast wel weer uit gaan komen. Maar deze tijd vraagt wel om anders te gaan kijken. Wat vanzelfsprekend was, is niet meer zo vanzelfsprekend. Denk alleen maar aan de hoge inflatie, de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. En deze turbulentie ziet het CDA terug in de Kadernota. Het meerjarenperspectief ziet er niet goed uit. De verwachting is dat De Wolden uitkomt op een tekort van circa 2 miljoen in de jaren 2026 en 27.

En dat komt voornamelijk door minder inkomsten uit het gemeentefonds door de andere wijze van accresberekening en het terugkeren van de opschalingskorting. En het CDA heeft hier zorgen om. Op advies van de Vereniging van Drentse Gemeenten zijn de tekorten in het ravijnjaar 2026 zichtbaar gemaakt en alle hoop is nu gevestigd op de onderhandelingen van de Vereniging Nederlandse Gemeenten met het rijk voor de verhoging van de rijksbijdrage. Maar wat als er geen geld bij komt? Of als er, wanneer er wel iets bijkomt, maar wanneer dat niet genoeg is? Dat betekent dat de tekorten over 2026 en 27 blijven staan. En gezien de ontwikkelingen waar we mee te maken hebben is dat niet onwaarschijnlijk. Denkt het college al na over een scenario B? Over welke maatregelen nodig zijn om tot een sluitende begroting te komen. Hoe houden wij De Wolden toekomstbestendig en financieel gezond en welke keuzes hangen daarmee samen? En welke effecten laat bijvoorbeeld de meicirculaire zien? Meer dan de helft van de speerpunten die in de Kadernota worden genoemd behoort tot categorie 1 of 2, dat wil zeggen onvermijdelijk of onontkoombaar of aangepast aan de realiteit. Met andere woorden, je kunt hier niet zoveel mee, je hebt geen keus en je hebt eraan te voldoen. En voorbeelden zijn de hogere bijdragen aan het publiek vervoer, de GGD, de RUD, de ambtenarenorganisatie.

En we zien ook dat de onderhoudsbudgetten worden geïndexeerd met reële indexcijfers en daarnaast willen we de subsidies aan de culturele instellingen en zwembanden jaarlijks indexeren, een speerpunt overigens waar wij volledig achter staan, in tegenstelling tot mijn voorganger. Door inflatie en indexering en hogere lonen stijgen jaarlijks te lasten en dan is het ook niet meer

dan vanzelfsprekend wanneer ook de inkomsten stijgen. Daarnaast willen we ook ruimte houden voor investeringen in onze begroting, bijvoorbeeld investeringen in onze scholen, de situatie bij Blijdenstein, het sportpark De Baete, fiets- en, voetpaden, kortom al met al een hele uitdaging. Voorwaarde voor een gezonde financiële positie is een structureel en reëel sluitende begroting. De financiële kengetallen zoals de netto schuldquote, solvabiliteitsratio en weerstandsratio geven een beeld hoe het met de financiële positie is gesteld. Zolang deze allemaal op goed staan, is er niets aan de hand. Maar het tij kan keren. Denk aan de financiële situatie in Meppel of Hoogeveen. Zij krabbelen na een lastige financiële periode weer uit het dal en zij hebben nu doelen gesteld waaraan de kengetallen moeten voldoen. In Meppel is afgesproken om de weerstandsratio op minimaal 2 te brengen en te streven naar een netto schuldquote van maximaal 90 procent. In De Wolden daalt het weerstandsratio al jaren. In 2015 was deze nog 11,3 in 2021 2,9 en nu staat deze op 1,7. Er zijn in De Wolden geen minimale grenzen gesteld aan de hoogte van het weerstandsratio en solvabiliteitsratio en er is geen maximum gesteld voor de netto schuldquote.

Het CDA is van mening dat het hanteren van kaders voor financiële kengetallen onderdeel moet zijn van de begroting, om ook langjarige financiële stabiliteit te kunnen garanderen. En daarom dienen we de motie Kaders financiële kengetallen in waarin we het college verzoeken om grenzen te stellen aan de weerstandsratio, de netto schuldquote en de solvabiliteitsratio en te komen met een voorstel daarvoor. Ook zouden wij graag wat meer inzicht en controle houden over de investeringen. Er is ruimte voor jaarlijks 4 miljoen aan investeringen. Een duidelijk overzicht ontbreekt echter. We hebben hier technische vragen over gesteld en de antwoorden verwezen naar de afzonderlijke programma's. De investeringen zijn dus wel bij de afzonderlijke programma's vermeld, maar dat maakt het lastig om het overzicht te houden. Wij zouden graag jaarlijks een totaaloverzicht willen zien van de lopende en komende investeringen. Zou de wethouder een dergelijk overzicht kunnen aanleveren? Dan kom ik op de thema's uit het raadsbreedprogramma, als eerste het thema wonen. In de media lezen we en horen we dat de woningbouw onder druk staat, dat de vraag naar woningen in één jaar tijd behoorlijk is afgenomen. De belangrijkste reden is hiervoor de snel gestegen rente, waardoor opdrachtgevers terughoudender zijn en particulieren minder hypotheek kunnen krijgen bij de nog altijd hoge vraagprijzen.

Ook spelen schaarste aan bouwlocaties en een trage vergunningenverlening de woningbouw parten. Daar komt bovenop dat de bouwkosten nog altijd toenemen door hoge energie- en grondstofprijzen en loonstijgingen. Mijn vraag aan het college is dan ook in hoeverre zijn die genoemde problemen van invloed op de ambitie uit onze Woonzorgvisie? Hoe loopt het nu? Heeft de inzet van het versnellingsteam effect? En in hoeverre speelt stikstof nog een probleem met de huidige woningbouwprojecten? Wij hebben bij de begroting 2023 hier ook al aandacht voor gevraagd maar nog steeds geen antwoord gekregen op de vraag die we toen stelden . Verder zijn we heel blij met het starterspakket, want al jaren vraagt het CDA aandacht voor de starters op de woningmarkt. Het plan moet nog wel verder worden uitgewerkt, maar wij stemmen hiermee van harte in. Dan het thema duurzaamheid. De komende jaren moeten bestaande woningen duurzamer worden gemaakt. Er is veel informatie, maar inwoners weten vaak niet waar ze moeten beginnen. Er zijn energiecoaches, maar zijn die bij onze inwoners bekend? En dat juist deze mensen je kunnen helpen bij het verduurzamen van de woning.

Hoe is de inzetbaarheid nu en hoe vaak wordt er een beroep gedaan op de energiecoaches? We hebben de indruk dat het beter kan en daarom stemt het CDA van harte in met de voorlichtingscampagne Duurzaam en levensloopbestendig wonen voor de komende jaren. De Wolden is een van de weinige gemeenten in Drenthe die nog geen keuze heeft gemaakt met welke techniek, wind of zon, de ambitie voor de Regionale Energiestrategie moet worden ingevuld. Wanneer wordt die invulling concreet? Eind 2022 is gestart met het schrijven van een plan van aanpak en er is ook een extra energieregisseur aangenomen om het proces te begeleiden. Participatie van onze inwoners vindt men natuurlijk uitermate belangrijk, maar we zullen ook voortgang moeten maken, de tijd begint te dringen. In 2030 willen we 70 procent van onze elektriciteit duurzaam opwekken en we willen dan ook 100 procent groengas hebben. Waar staan we nu en is de opgave nog reëel en kan het plan van aanpak gedeeld worden met de raad? Hetzelfde geldt voor de warmtetransitie.

De concrete uitwerking van de warmtevisie gebeurt op wijk-, buurt- en dorpsniveau. Inwoners, vastgoedeigenaren en andere betrokken partijen zijn nauw betrokken bij de keuze hoe en wanneer de wijk of het dorp van het gas afgaat. Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder. Maar ook hier hoopt het CDA dat er plankgas wordt gegeven, zodat er duidelijkheid komt voor onze inwoners wat van hen wordt verwacht. Wat zijn op dit moment de concrete plannen voor warmtetransitie en wat wordt er van onze inwoners verwacht? Het derde thema is de landbouw en het buitengebied. Het Nationaal Programma Landelijk Gebied zal grote gevolgen hebben. Het is nog veel onduidelijk over de toekomstperspectieven voor de agrarische bedrijven in De Wolden en vooral de PAS-melders zitten in onzekerheid. Heeft het college inzicht wie in onze gemeente PAS-melder zijn? Om hoeveel bedrijven gaat het en hoe worden zij in deze onzekere tijden door de gemeente ondersteund? Het Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw is van start gegaan. De eerste tranche is geweest en binnenkort start de tweede tranche. Wanneer mogen we een tussenevaluatie verwachten? Dan het sociale domein. We hebben kortgeleden het rekenkamerrapport over de kwaliteit en effectiviteit van het voorliggende veld in de raad besproken. Een van de aanbevelingen van de Rekenkamer was om meer outreachend proactief te gaan werken.

Zoek de mensen op die hulp nodig hebben, ook inwoners die daar niet om gevraagd hebben. Je zou dat niet alleen binnen het voorliggende veld moeten doen, maar ook op andere vlakken. Het is belangrijk om de mens achter de mens te zien en bij de Wmo gebeurt het al door mensen thuis op te zoeken en keukentafelgesprekken te voeren. Maar bij participatie en inkomensregelingen ziet het CDA dat verbeteringen mogelijk zijn. Veel inkomensregelingen zijn voor onze inwoners ingewikkeld en minima laten nog weleens wat liggen en maken niet optimaal gebruik van de regelingen en voorzieningen die er juist voor hen zijn. In onze buurgemeente Meppel zien we een mooi voorbeeld hoe het kan. Daar onderkent men dat de regelingen soms ingewikkeld zijn. Medewerkers van de Voorzieningenwijzer maken bij de eerste aanvraag een afspraak, in een persoonlijk gesprek laat ze zien hoe een inwoner kan besparen op enkele uitgaven en welke regelingen kunnen worden aangevraagd bij de Belastingdienst en bij de gemeente. En die persoonlijke gesprekken vinden niet in het gemeentehuis plaats, maar bij de inwoner thuis. De inwoner hoeft er dus zelf niet op uit en de medewerkers zien de persoonlijke situatie en schakelen daarom soms ook andere hulp in wanneer dat nodig is. Gemeente Meppel en ook Westerveld voeren dit beleid met succes uit.

De Wolden doet ook wel mee met de Voorzieningenwijzer en die is ook wel te vinden op de website en een gesprek is ook wel mogelijk, maar alleen op aanvraag. Hoe staat het college erin om onze inwoners meer tegemoet te treden en de werkwijze van Meppel en Westerveld eens nader te bekijken en ook of dit voor De Wolden toe te passen zou zijn? Een ander thema uit het sociaal domein is het verenigingsleven en de vrijwilligers. Het college is in overeenstemming met het amendement gekomen met het voorstel voor activiteiten voor vrijwilligers die eerst oud papier ophaalden. Het betreft echter alleen een financieel voorstel, onbekend is welke activiteiten hiervoor uitgevoerd gaan worden en wat de afspraken zijn met de verenigingen. Het CDA staat voor een vitaal verenigingsleven en we zijn het volledig eens met de afbouwregeling van het oud papier en karton. Maar bij het zoeken naar alternatieven voor het ophalen van oud papier hebben wij verondersteld dat het werk wordt overgeheveld van de gemeente naar de vereniging, waarvoor zij een vergoeding ontvangen. Het zou dus budgetneutraal moeten zijn, immers je hevelt activiteiten over. Maar in het speerpunt zoals in de Kadernota is beschreven wordt wel om budget gevraagd, terwijl niet duidelijk is welke activiteiten of afspraken met de verenigingen gemaakt zijn. Wij stellen daarom voor om dit speerpunt te laten vervallen.

Wij dienen hiervoor het amendement Activiteiten voor vrijwilligers in en met dit amendement stellen we voor om het speerpunt activiteiten voor vrijwilligers te laten vervallen en de onderbouwing hiervoor die heb ik zojuist aangegeven. Dan de dienstverlening. Alle speerpunten , ambities en plannen moeten natuurlijk uitgevoerd worden en daar hebben we onze uitvoeringsorganisatie voor, kundige mensen die vol passie en vuur voor onze gemeente bezig zijn. Bij de cliënttevredenheidsonderzoeken scoorde De Wolden altijd goed en met een nieuwe collegeperiode hebben we ook een wethouder voor dienstverlening. Maar wat is er nu voor onze inwoners anders geworden dan in de vorige periode? Staat de

inwoner altijd op één? Het CDA krijgt regelmatig meldingen van zaken waarin inwoners of betrokkenen zich niet gehoord of onheus bejegend voelen. Het betreft dan vaak de meer complexe trajecten in de ruimtelijke ordening. Het CDA geeft de suggestie om na elke klantcontact in de ruimtelijke ordening een korte enquête over de verleende dienstverlening uit te zetten. Meten is weten en we hoorden graag de reactie van het college hierop. In de Kadernota lezen we ook dat verdere investeringen in de organisatie nodig zijn om de basis op orde te krijgen en te houden. Is het uitbreiden van de organisatie dan de oplossing? Of liggen er nog andere problemen die ook opgelost moeten worden? Functioneert de huidige organisatie efficiënt en effectief? En wat kan er eventueel opgelost worden met ICT en met proces op orde te krijgen? Het SWObestuur stelt voor om de capaciteit binnen de uitvoeringsorganisatie uit te breiden met 30 fte en voor De Wolden betekent dit een aanvullende structurele bijdrage van 8 ton per jaar. Het SWO-bestuur stelt tevens dat 50 procent van de kosten terugverdiend kunnen worden door subsidies, rijksmiddelen, leges en het verhalen van de kosten op de ruimtelijke ontwikkelingen. Ons college gaat echter voorzichtigheidshalve uit van de terugverdiencapaciteit van 25 procent.

Wat ons betreft kan de ambitie wat hoger, 2024 kan je nog als aanloopjaar zien en dan is een terugverdiencapaciteit van 25 procent aannemelijk. Maar voor de daaropvolgende jaren zou toegewerkt moeten worden naar een terugverdiencapaciteit van 50 procent. We dienen hiervoor een amendement in en het amendement heet dan ook Terugverdiencapaciteit organisatie. We stellen hierin voor om de terugverdiencapaciteit voor die jaren 2025, 26 en 27 van elk twee ton te wijzigen in de terugverdiencapaciteit voor 2025 te stellen op 37,5 procent, 3 ton, en de terugverdiencapaciteit voor de jaren 2026, 27 en verder jaren te stellen op 50 procent, vier ton. En een belangrijke vraag bij deze capaciteitsuitbreiding is nog hoe we de extra inzet gaan monitoren. En hoe maken we de terugverdiencapaciteit inzichtelijk? Voorzitter, ik kom tot een afronding. Ik ben begonnen met de financiële toekomst van De Wolden en ik eindig nu ook weer met de financiën. Wij als CDA maken ons zorgen over het meerjarenperspectief. Een tekort van 2 miljoen op termijn ziet er niet goed uit. Wij leven in turbulente tijden en onze inwoners hebben behoefte aan financiële stabiliteit en het tij kan snel keren. En daarom vinden we als CDA dat we daarop moeten anticiperen.

Dat kan door het stellen van grenzen aan de kengetallen waardoor de meer grip komt en ook zijn we kritisch over de extra capaciteitsuitbreiding van de SWO en de terugverdiencapaciteit die hiermee is ingeboekt. We hebben hart voor De Wolden en gunnen onze inwoners een goede en een toekomstbestendige gemeente, een gemeente waar de financiën en dienstverlening op orde zijn en waar het goed toeven is. En juist in de turbulente tijden waarin we nu leven, is financiële stabiliteit een noodzaak. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Brouwer. Ik heb genoteerd dat u twee amendementen heeft ingediend, amendement 2, de activiteiten voor vrijwilligers en amendement nummer 3 hebben we genoteerd is terugverdiencapaciteit van de organisatie. En u heeft motie 3 ingediend, de motie die gaat over financiële kengetallen. Dan ben ik correct, hé? Ja. Vragen in de raad? Mevrouw Assink Mevrouw Assink: Voorzitter, een vraag naar aanleiding van de motie van de financiële kengetallen. Mevrouw Brouwer verwijst naar de gemeente Meppel die daar al getalen voor heeft opgesteld en stelt voor om dat hier ook te doen. Nu kan ik me voorstellen dat het niet vrijblijvend is op het moment dat je die getallen stelt, als we daar een norm stellen, dan moeten we ze ook handhaven. En de gemeente Meppel heeft dat eigenlijk financiële gat opgelost door de toeristenbelasting te verhogen en de ozb met 10 procent.

Als wij in De Wolden inderdaad die motie aannemen, We stellen die die kengetallen en we zouden op enig moment zien dat we ze niet halen, in welke richting zoekt u dan de oplossing van het gat? Wilt u daar ook het Meppelse model volgen of heeft u andere ideeën?

Mevrouw Brouwer-Dekker: Meppel komt natuurlijk van de andere kant, Meppel komt uit een zwaar financieel dal, die krabbelt nu weer op en heeft daarom kengetallen gesteld. Hetzelfde is met Hoogeveen gebeurd. Ik wil eigenlijk bij ons de andere kant op werken. U zegt voorkomen is beter dan genezen en juist doordat wanneer je grenzen aan kengetallen gaat stellen weet je ook wanneer de grens wordt bereikt van er moet nu iets gaan gebeuren en dan moeten er scherpere keuzes gemaakt worden voor wie kan beslissen. Ik zeg van , ik ga een keuze maken in de investeringen die ik doe, kan prioritering in worden aangeven dat je dat meer uitsmeert op langere termijn, zou een oplossing kunnen zijn. Maar dat zou dan, het is ook een combinatie van de kengetallen natuurlijk. Je hoeft niet naar één getal te kijken wanneer je een overschrijding ziet, maar dan weet je wel, we zitten in de gevarenzone, er zal iets moeten gebeuren. We kunnen niet bijvoorbeeld altijd maar blijven plukken uit de algemene reserve, op een gegeven moment zit daar een stop op. De voorzitter: Mevrouw Assink, nog een vraag? Mevrouw Assink: Ja voorzitter, dat is een waarheid als een koe wat mevrouw Brouwers zegt en ik begrijp ook dat dan de dynamiek zo werkt. Ik ben eigenlijk met name benieuwd naar de stap daarna als we dan constateren dat we dat dat punt bereikt hebben.

In welke richting zoekt het CDA dan? Bezuinigen of het verhogen van inkomsten? Mevrouw Brouwer-Dekker: Ik heb ik heb het al aangegeven, er is ook een keuze in bijvoorbeeld investeringen die je gaat doen, dat is in feite een verkapte vorm van bezuinigen. Van welke prioritering stel je dan? En dat wil niet zeggen dat je dan dingen echt niet meer kan doen, maar dat misschien uitsmeren over iets langere termijn. En daarnaast kan je ook altijd kijken naar de inkomstenkant, maar dat heeft niet onze directe prioriteit. De voorzitter: Dank u wel. De heer Groot. De heer Groot: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik hoor mevrouw Brouwer zeggen richting het college, bent u ook aan het kijken naar een plan B, in het kader van het ravijnjaar wat u aangeeft in 2026 en 2027. En aan de andere kant hoor ik u als CDA uitspreken, het jaarlijks indexeren op iedere indexatie, dat mag wel gewoon doorgaan. Dus als we in het probleem zijn, verzoekt u het college, heeft al een plan B? Maar u zegt van wij vinden het jaarlijks indexeren zomaar zo erg zo belangrijk dan, dat mag wel gewoon doorgaan, waarmee dus het ravijnjaar misschien alleen maar groter wordt.

Hoe kijkt u daar dan tegenaan, tegen dat jaarlijks indexeren en wat denkt u daar dan aan te gaan doen? Mevrouw Brouwer-Dekker: Het jaarlijkse indexeren, ik vind dat niet meer dan rechtvaardig wanneer culturele instellingen, Biblionet, zwembaden dat die ook een langetermijnperspectief kunnen hebben van waar kunnen ze op rekenen om het spul in de benen te houden. Het zijn vaak ook instellingen die natuurlijk heel moeilijk andere inkomsten kunnen genereren, je hoeft maar aan de bibliotheek te denken, die leeft in feite van de subsidies die ze krijgen vanuit de gemeente of vanuit de provincie. Dus ja, wanneer dat niet meer wordt geïndexeerd dan is het in feite een verkapte bezuiniging. En dat vind ik gewoon heel moeilijk te rechtvaardigen naar die instellingen toe, want de lasten stijgen wel jaarlijkse, de personele lasten stijgen, de materiaalkosten gaan omhoog, dus dan zit je binnen de kortste keer weer een hele lastige positie dat die instellingen het gewoon niet ronddraaien. De voorzitter: De heer Groot heeft nog een vraag.

De heer Groot: Dank u, voorzitter. Maar kunt u dan aangeven waar u wel op gaat bezuinigen dan? Want u zult toch ook wel een plan B hebben als CDA? Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, dat hebben wij aangegeven, door het speerpunt van activiteiten voor vrijwilligers te laten vervallen. Daar gaat jaarlijks 120.000 euro naartoe en daar kan heel wat voor geïndexeerd worden. De heer Groot: Voorzitter? De voorzitter: De heer Groot? De heer Groot: Dat roept dan nog een vraag op, want u vindt de vrijwilligers belangrijk, de activiteiten die ze organiseren, en u denkt, daar hoor ik graag nog de wethouder over of dat allemaal verdisconteerd kan worden, dat het verrekend kan worden, dat at is gemeentegeld dus dat kunnen we een op een overzetten. Als dat niet het geval is, dan heeft u wel een probleem. Dus in dat geval, hypothetisch, zou u zeggen van dan trekken wij onze motie in, ons amendement in? Mevrouw Brouwer-Dekker: Wij trekken ons amendement niet in, want daar staan we volledig achter. Kijk, met het organiseren van alternatieven voor de verenigingen die oud papier ophaalden, daar kun je natuurlijk heel makkelijk als gemeente de portemonnee trekken en zeggen, jullie gaan bij ons in de gemeente de borden wassen en daar krijg je een vergoeding voor.

Als dat activiteiten zijn die vroeger niet gedaan werden, maar nu dan in één keer een vergoeding voor wordt gegeven, dan denk ik dat je in feite verkapte subsidie, want dan weet ik nog maar een paar verenigingen die dat ook heel graag zullen gaan doen. Want er zijn genoeg verenigingen die op zoek zijn naar activiteiten waarmee ze hun rekening rond kunnen zetten. Maar je kan samen met de vereniging, je kunt als gemeente ook samen met verenigingen na gaan denken van hoe krijgen we activiteiten voor de verenigingen voor de bril. Bijvoorbeeld het Bevrijdingsfestival in Zwolle vraagt ook al jaarlijks altijd verenigingen, ook hier uit Drenthe werken daar verenigingen aan mee, voor de catering van het Bevrijdingsfestival. Je hebt het TT-festival bijvoorbeeld, het TT-gebeuren, daar worden ook heel veel verenigingen ingezet om na afloop de tribunes allemaal schoon te vegen. En dan samen met dergelijke activiteiten kan je nadenken al, voor de vereniging kan je daarover nadenken van wat is zinvol voor jullie dat je kan gaan doen. Dan kan je niet zeggen dat je als gemeente automatisch de portemonnee gaat trekken. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even verder rond. Mevrouw Salomé. Mevrouw Salomé: Dank u wel. Ik heb een vraag over het amendement terugverdiencapaciteit van de organisatie. U stelt daarbij van dat 25 procent terugverdiencapaciteit kan worden opgehoogd naar 50 procent.

Dit is aannemelijk, zei u in uw bijdrage. Waar baseert u dat op? Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, ik zie 2004 dan nog echt als aanloopjaar van dat de mensen misschien de weg nog even moeten vinden, dat dingen in gang gezet moeten worden, dat de aanvraag van subsidies misschien ook wat langer duurt. De voorzitter: Mevrouw Salomé. Mevrouw Salomé: Ja, maar dan kan het ook 40 procent zijn. Er is een bedrag gekoppeld aan die 50 procent en dat moet wel haalbaar zijn. Dus als u voorstelt 50 procent, dan neem ik aan dat u van tevoren heeft gedacht, dat gaan wij halen.

Mevrouw Brouwer-Dekker: Die 50 procent, dat komt gewoon uit de brief van het SWO-bestuur, die het SWObestuur aan ons gestuurd heeft met de extra investering voor die 30 fte's. Dat gaat ons jaarlijks 8 ton euro kosten, maar er is een terugverdiencapaciteit van 50 procent. Dat zegt het SWO-bestuur. Ons college zegt dan in onze Kadernota, nee wij hanteren niet de 50 procent, wij doen het nog heel voorzichtig aan, wij doen 25 procent. Dan zegt het CDA, ja dat is wel heel erg makkelijk zeg, 25 procent zal je waarschijnlijk altijd wel halen, maar leg de lat gerust even wat hoger want dan lopen de mensen ook even harder en zoek je ook wat meer de gaatjes op waar je subsidie en waar je inkomsten kan halen. De voorzitter: Mevrouw Salomé, voordat ik naar de heer Benning ga. Mevrouw Salomé: Dank u wel. Dan is het duidelijker dat die 50 procent al genoemd is. De voorzitter: Dank u wel. De heer Benning. De heer Benning: Nog even over die financiële kengetallen, moet ik even goed nadenken. In gemeenteland zijn er geen harde grenzen voor gesteld, die kunt u ook altijd zelf stellen, maar ik heb net even, zo even als ik alles zo even bekijk, dan zitten we allemaal nog ruim binnen de landelijke normen die aangehouden worden. En u geeft in uw amendement aan dat we op een weerstandsratio van 1,7 zitten nu.

Als ik heel snel reken en dan moet ik de heer Wiechers van de ChristenUnie even nadoen, die zegt ik voorspel dat we na de vergadering van volgende week een weerstandscapaciteit van weer op 3 hebben. Dus dat fluctueert heel snel met een begrotingsoverschot of een begrotingstekort, dus het zou ook, als je een keer naar beneden duikt, dat kan ook heel tijdelijk zijn. De voorzitter: Ja, mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, dank u wel. Ja, de weerstandsratio in 2015 was dat nog 11,3, 2021 was het 2,9. Er zit alleen maar een dalende trend in, dat is nooit omhooggegaan en dan weer heel sterk naar beneden en dan weer omhoog. Dus echt een dalende trend. Het zit nu op 1,7 en dat zien we ook in 2022, zijn de risico's bijvoorbeeld veel hoger ingeschat. Een veel hoger risico is er voor de bedrijfsvoering, voor de ICT, voor uitval, cyberaanvallen, daar is 1,8 miljoen euro extra voor nodig om voor de benodigde weerstandscapaciteit. Ook financieel gezien is er gewoon extra geld nodig om de risico's af te dekken. Dat is bijvoorbeeld de complexere wetgeving voor de omzet- en vennootschapsbelasting en de stijgende rentelasten zorgen voor problemen en extra risico. En verder is een groter risico op de verbonden partijen en dat maakt met elkaar dat gewoon van 2021 naar 22 een 3,8 miljoen extra risico waar we een extra benodigde weerstandscapaciteit nodig hebben.