Kadernota 2022-2025 De Wolden
Tekst van het document
Beleidsdoelen Gelet op de beoogde maatschappelijke effecten uit het programma ‘Gezond meedoen’, stelt het college zich de volgenden doelen: Zorg en ondersteuning Onafhankelijke cliëntondersteuning beter en eerder beschikbaar voor inwoners. Bevorderen van een samenleving waarin iedereen kan meedoen (inclusie). Inwoners kunnen volwaardig en gelijkwaardig deelnemen aan de (lokale) samenleving en zijn daar primair zelf verantwoordelijk voor. Inwoners kunnen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving blijven. Stimuleren van het realiseren van een positieve en veilige leefomgeving voor kwetsbare inwoners. Versterken van sociale en economische zelfredzaamheid van kwetsbare inwoners. Gemeente De Wolden
61
Programma 07 - Gezond Meedoen
Kadernota 2022
Integrale ondersteuning op alle leefgebieden van statushouders. Ondersteuning van kwetsbare inwoners wordt zo dicht mogelijk bij hun leefomgeving georganiseerd. Bevorderen van samenwerking tussen organisaties voor een optimale dienstverlening aan kwetsbare inwoners. Zorg en ondersteuning organiseren die snel, adequaat en efficiënt is. De zorgvraag van de inwoner is uitgangspunt bij het verlenen van zorg en ondersteuning.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen is de volgende verbonden partij betrokken: - Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe te Assen - taakveld 07.10.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om Beleidsindicatoren op te nemen. We zijn begonnen met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen. 'Gezond meedoen in De Wolden' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Netto participatiegraad in % van mensen met een baan tussen 15-67 jaar
2019
69,9%
68,8%
Werkloze jongeren/jeugdwerkloosheid in %
2019
1%
2%
Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners 18 jaar e.o.
2020
159
381,7
Personen met een lopend re-integratietraject per 10.000 inwoners 15-65 jr.
2020
192
207
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners
2020
560
640
Demografische druk in % (= de verhouding tussen de productieve leeftijdsgroep (20-64 jaar) en de niet-productieve leeftijdsgroepen (-19 jaar en 65+)
2020
83,4%
70%
Speerpunten 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie (dorps- en wijkcentra) Activiteit
Eenmalige exploitatiebijdrage Stichting Ontmoetingscentrum De Havezate in de Wijk.
Gevolgen voor de inwoners
Kwalitatief en toekomstbestendig dorpshuis.
Middelen
2022 Pm -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Per 1 juli 2019 is het nieuwe bestuur van stichting ontmoetingscentrum Havezate formeel verantwoordelijk voor het beheer en exploitatie van ontmoetingscentrum De Havezate. Gedurende een looptijd van drie jaar (tot en met 2021) ontvangt de stichting een gemeentelijke bijdrage voor het beheer en exploitatie van het dorpshuis. Bij de overdracht van het beheer en de exploitatie is de stichting ook verantwoordelijk voor het personeel dat, in het kader van de wet overgang van onderneming, verplicht overgenomen moest worden van de beheersstichting De Havezate. Het eerste jaar na verzelfstandiging is succesvol verlopen. Nieuwe activiteiten zijn ontwikkeld en een vaste huurder is binnengehaald. Tot grote spijt van de stichting moest vanwege de ingestelde coronamaatregelen het dorpshuis het grootste deel van 2020 haar deuren sluiten. Dit betekent geen inkomsten uit verhuur van horeca en zaalruimte maar wel de vaste lasten voor o.a. personeel, energie en verzekeringen. De stichting heeft nog niet de mogelijkheid gehad om enige reser62
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 07 - Gezond Meedoen
ves op te bouwen. Derhalve heeft de stichting geen financiële ruimte om de ontstane tekorten in de exploitatie op te vangen. De stichting heeft de gemeente gevraagd om een eenmalige aanvullende exploitatiebijdrage om de werkzaamheden van het ontmoetingscentrum in de Wijk te kunnen waarborgen. De komende periode wordt gebruikt om gezamenlijk te onderzoeken wat de precieze hoogte van de bijdrage moet zijn. In de begroting 2022 wordt dit bedrag opgenomen. 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie (Maatschappelijke werk en welzijn) Activiteit
Looncompensatie Algemeen Maatschappelijk Werk en regulier welzijnswerk conform cao.
Gevolgen voor de inwoners
Kwalitatief aanbod Welzijnswerk.
Middelen
2022 € 14.000
2023 € 14.000
2024 € 14.000
2025 € 14.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 In het kader van de subsidieverstrekking aan de Stichting Welzijn De Wolden voor het uitvoeren van algemeen maatschappelijk werk en welzijnswerk wordt jaarlijks rekening gehouden met een compensatie voor loon- en prijsstijgingen die onder andere voortvloeien uit cao-verplichtingen. Bij het opstellen van de Kadernota 2022 is de prijsindex nog niet bekend, toch wordt een stelpost van € 14.000 geraamd. Mocht de definitieve stijging afwijkend worden vastgesteld, dan wordt dit alsnog meegenomen in de begroting 2022. 6.2 - Wijkteams (Buurtteams) Activiteit
Continuering buurtteams De Wolden.
Gevolgen voor de inwoners
Versterken samenwerking tussen inwoners en professionals.
Middelen
2022 € 58.000
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In 2018 is in de gemeente De Wolden gestart met twee buurtteams om onderlinge samenwerking tussen instanties te optimaliseren en daarmee de vroeg signalering bij inwoners te verbeteren. De buurtteams werken op basis van de vier P’s: - Preventie: voorkomen van specialistische en dus dure zorg. - Participatie: Stimuleren van actief burgerschap en het meedoen. - Perspectief: eigen kracht en sociale omgeving. - Presentie: ondersteuning dichtbij, toegankelijk en snel. De deelnemende organisaties in de buurtteams zijn Gemeente De Wolden, Welzijn De Wolden, Actium en Politie als kernleden en in de buitenschil het team ‘Optimaal Leven’ (GGZ, VNN en Cosis) en Icare. Eind 2019 is deze pilot geëvalueerd door de deelnemende organisaties en inwoners van De Wolden. De conclusie is unaniem van de deelnemende organisaties en inwoners dat deze werkvorm een bijdrage levert aan vroeg signalering en invulling geeft aan de vier P’s. Dat er steeds meer aan de voorkant gewerkt wordt zodat duurdere zorg of inzet voorkomen wordt. Deze vernieuwde werkvorm is omgezet naar reguliere werkvorm in de deelnemende organisaties. Er zijn vanaf de start ruim 300 casussen behandeld in de buurtteams. De registratie en archivering vinden plaats in een gezamenlijke digitale omgeving I-Samenleving.
Een belangrijke voorwaarde het succes van deze werkwijze is het werken in partnerschap met inwoners en organisaties. De regiefunctie van deze werkvorm ligt bij Gemeente De Wolden, waarbij de aansturing en coördinatie ligt bij de eenheid Fysieke Leefomgeving. De deelnemende organisaties blijven actief hun bijdrage leveren aan deze werkwijze.
Gemeente De Wolden
63
Programma 07 - Gezond Meedoen
Kadernota 2022
Om deze werkwijze goed borgen is er behoefte aan structurele uitbreiding van 0,3 fte voor de coördinatie en 0,44 fte voor ondersteuning van de fysiek- en sociaal beheer en partners. Voor het fysieke beheer is door een taakverbreding een uitbreiding van 0,2 fte noodzakelijk. In 2021 worden deze werkzaamheden door beschikbaarstelling van incidentele middelen opgevangen door de medewerkers. Met deze werkwijze wordt preventief zorg voorkomen en levert daarmee een positieve bijdrage aan de taakstelling sociaal domein. Voor de financiering van de fte-uitbreiding willen we voor 2022 een incidentele bijdrage van € 58.000 beschikbaar stellen. Voor een structurele oplossing na 2022 vragen wij aan de Samenwerkingswerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen wat de mogelijkheden binnen de SWO zijn. 6.6 – Herijking sociaal domein Activiteit
Het realiseren van een toekomstbestendig sociaal domein De Wolden zowel qua inhoud als financiën.
Gevolgen voor de inwoners
Het beter en integraler inspelen op de ondersteuningsvraag van de inwoner.
Middelen
2022 Pm
2023 Pm
2024 Pm
2025 Pm
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Het traject 'herijking sociaal domein' heeft als hoofddoel: Het vaststellen van een nieuwe balans tussen aan de ene kant het handhaven van een goede invulling van onze verantwoordelijkheid voor onze kwetsbare en minder zelfredzame inwoners en aan de andere kant een verantwoorde beheersing van de uitgaven in het sociaal domein. Volgens de met de gemeenteraad afgestemde planning neemt de gemeenteraad in 2021 hier een besluit over: a. De hoofdrichtingen beleid sociaal domein; b. Het bedrag van de financiële taakstelling. Dat bedrag is in 2020 vastgesteld op € 1,2 miljoen. Daarna wordt uitgewerkt welke maatregelen aan het bedrag van de financiële taakstelling zijn te koppelen. De basis daarvoor zit in de bijlage bij de Kaderbrief 2021 en de op 3 februari 2021 aan de gemeenteraad voorgelegde maatregelen. 7.1 – Volksgezondheid Activiteit
Loon- en prijscompensatie GGD.
Gevolgen voor de inwoners
Kwalitatief aanbod Publieke gezondheid.
Middelen
2021 € 48.904
2022 € 48.904
2023 € 48.904
2024 € 48.904
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De verwachte bijdrage voor De Wolden bedraag in totaal € 1.154.218. Jaarlijks wordt rekening gehouden met een compensatie voor loon- en prijsstijgingen die onder andere voortvloeien uit caoverplichtingen. Voor 2022 wordt vooralsnog uitgegaan van 2,18%. Dat de uitzetting van het budget hoger is dan 2,18% heeft te maken met de bevolkingsopbouw van De Wolden ten opzichte van die van andere gemeenten: minder daling van jeugdigen en hogere stijging van inwoners vanaf 18 jaar op peildatum 1 januari 2020. De bijdrage voor jeugdgezondheidszorg en algemene gezondheidszorg zijn verdeeld op basis van het aantal inwoners 0-18 jaar en 18+ per gemeente.
64
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 07 - Gezond Meedoen
7.1 – Volksgezondheid Activiteit
Uitvoering lokaal preventieakkoord mentale gezondheid.
Gevolgen voor de inwoners
Een gezondere leefomgeving.
Middelen
2022 € 20.000 N € 20.000 V -
2023 € 20.000 N € 20.000 V -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De gemeente De Wolden zet in navolging van het Nationaal Preventieakkoord in op een lokaal preventieakkoord. Uit cijfers blijkt dat het terugdringen van roken, overmatig alcohol gebruik en inzetten op gezond gewicht een bijdrage kan leveren aan gezondere inwoners in de gemeente De Wolden. In april 2021 is het lokaal preventieakkoord in De Wolden ondertekend door diverse partijen en inwoners. De gemeente ontvangt in 2021, 2022 en 2023 ieder jaar € 20.000 uitvoeringsbudget van het Rijk (Ministerie van VWS). Dit is het maximale bedrag wat we jaarlijks uitgeven aan goede initiatieven die gaan over het terugdringen van roken, overmatig alcohol gebruik en inzetten op gezond gewicht.
Beleidsdocumenten Algemeen
Toekomstvisie 2005-2020. Collegeprogramma 2018-2022 'Duurzaam, doen en dichtbij', mei 2018.
Zorg en ondersteuning
Kadernota Sociaal Domein. Beleidsplan Wmo 2015-2018. Verordening Wmo 2017. Beleidsplan reïntegratie 2015. Beleidsuitvoeringsplan Participatiewet. Verordening Tegenprestatie naar vermogen. Individuele Inkomenstoeslagverordening 2015. Individuele Studietoeslagverordening 2015. Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive 2015. Beleidsplan Integrale schuldhulpverlening 2012-2016. Kadernota Minimabeleid. Verordening op het sociaal bijdragefonds. Verordening op het sociaal participatiefonds. Verordening participatie schoolgaande kinderen 2012.
Taakstelling en lopende projecten Niet van toepassing.
Gemeente De Wolden
65
Programma 07 - Gezond Meedoen
Kadernota 2022
Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product
2022
2023
2024
2025
Lasten 6.1 - Inc. bijdrage St. Havezate te de Wijk
Pm
0
0
0
6.1 - Bijdrage AMW c.a., verhoging door cao
14.000
14.000
14.000
14.000
6.2 - Wijk- en buurtteams, incidentele formatie
58.000
0
0
0
6.6 - Herijking budgetten sociaal domein
Pm
Pm
Pm
Pm
7.1 - Bijdrage GGD, verhoging door cao
48.904
48.904
48.904
48.904
0
0
0
0
120.904
62.904
62.904
62.904
Baten
0
0
0
0
Totaal baten
0
0
0
0
120.904
62.904
62.904
62.904
7.1 - Uitvoering 'Nationaal preventieakkoord’ Totaal lasten
Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd):
Toelichting baten (voor zover van toepassing):
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Voor een nadere toelichting op de verschillende investeringen, verwijzen we naar de betreffende speerpunten hiervoor.
66
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd De Wolden is een sportieve gemeente. Op het gebied van sport- en bewegen gebeurt er veel. De vele en onmisbare vrijwilligers maken dit mede mogelijk. Op het gebied van afval dragen we bij aan de totstandkoming van een circulaire economie. Het stimuleren van en verleiden tot gedragsverandering bij inwoners is minstens zo belangrijk als het beschikken over een technische inzamelstructuur.
Programmahouder: Egbert van Dijk Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Afval Wereldwijd en regionaal worden grondstoffen schaarser en daarmee vaak kostbaarder. Hierdoor wordt afval niet meer (alleen) gezien als een ongewenst en negatief bijproduct van onze maatschappij, maar ook als een bron van bepaalde grondstoffen. Een groot deel van het vroegere ‘ongewenste afval’ is nu een gewenst product waar vraag naar is. Het hergebruiken van grondstoffen vermindert de schaarste en heeft een economische waarde. Maar veel grondstoffen verdwijnen in het huishoudelijk restafval. Per 2021 maken we gebruik van diftar. Dit zorgt voor een betere afvalscheiding daardoor ontstaat minder restafval. Gemeenten hebben de wettelijke zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval. En hebben tevens de maatschappelijke opdracht om bij te dragen aan de totstandkoming van een ‘circulaire economie’. Het stimuleren van en verleiden tot gedragsverandering bij inwoners is hierbij minstens zo belangrijk als het beschikken over een technische inzamelstructuur. Gemeente De Wolden stelt zich als doel maximaal 100 kilogram restafval per inwoner in 2022 (landelijk werd gestreefd dit in 2020 al te halen). Een tweede doel is een afvalscheiding van 80% (landelijk wordt gestreefd naar 75%). De maatregelen om de doelen te bereiken staan verwoord in het Grondstoffenplan 2020-2025.
Inwoners worden gestimuleerd om hun verantwoordelijkheid te nemen en hun scheidingsgedrag verder te verbeteren. Aanpassingen van de inzamelstructuur ter ondersteuning van de afvalscheiding en de afname van de hoeveelheid restafval, mogen niet ten koste gaan van de dienstverlening. Het aanbieden van afval moet voor inwoners van De Wolden laagdrempelig en toegankelijk zijn en blijven. Verder streven we naar de toepassing van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt.
Gemeente De Wolden
67
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd
Kadernota 2022
Zwerfafval Gemeente De Wolden ontvangt jaarlijks een vergoeding van het Afvalfonds voor uitvoering van zwerfafval beleid. Een nieuwe activiteit die daarmee wordt ondersteund is ploggen. Hierbij ruimen inwoners tijdens een ommetje zwerfafval op. Inwoners die dit regelmatig doen kunnen van de gemeente inzamelmiddelen krijgen zoals veiligheidshesje, handschoenen, afvalknijper en afvalzakken. Bij inwoners die nog een stapje verder gaan en een stuk berm adopteren haalt de gemeente op verzoek het ingezamelde zwerfvuil op. Het ploggen en ‘adopteer je eigen berm’ zijn initiatieven van Ploggen Drenthe. Oprichter en organisator is de heer Peter Berendse uit Ruinen. De gemeente ondersteunt Ploggen Drenthe ook in de communicatie en het delen van berichten via de gemeentelijk website en sociale media. Sport Woldens Sportakkoord met lokale ambities! In onze dorpen gebeurt veel op het gebied van bewegen en sport en er zijn veel sportaanbieders actief. Dat willen we graag zo houden en mogelijk uitbreiden. Bewegen is leuk, maar levert nog meer op. Denk aan gezelligheid, ontspanning, saamhorigheid, gezondheid, een gezonde ontwikkeling van onze kinderen, ergens bij horen en het tegengaan van eenzaamheid. Tegelijkertijd hebben verschillende sportaanbieders in onze gemeente het moeilijk. Het vinden van voldoende vrijwilligers in het technisch en bestuurlijk kader is voor velen een zware klus.
Ook op financieel vlak liggen er grote uitdagingen. Daarom hebben we in De Wolden de uitdaging opgepakt. In gesprek met organisaties en verenigingen, ondernemers, gemeente, vrijwilligers, professionals en inwoners, hebben we de lokale ambities uit Ruinen, de Wijk, Koekange, Ruinerwold en Zuidwolde opgehaald en beschreven in het Woldens Sportakkoord. Omdat we geloven in de kracht van samen werken aan sport en bewegen in onze dorpen. In het Woldens Sportakkoord staan de lokale ambities beschreven. Met elkaar gaan we aan de slag door met behulp van sport en bewegen onze dorpen, inwoners en verenigingen nog beter, bruisender en sportiever te maken. Doordat wij veel waarde hechten aan sport en bewegen als basis voor een gezonde en actieve leefstijl blijven we ons inzetten voor het vergroten van de sport- en beweegdeelname van onze inwoners. Onze visie daarbij is dat voor iedere Woldenaar, ongeacht achtergrond, leeftijd, beperking en financiën, sport en bewegen zoveel mogelijk in de nabijheid aanwezig moeten zijn. Sterke, vitale en financieel gezonde verenigingen zijn belangrijk voor het realiseren van de beleidsdoelen op het gebied van sport. Het uitgangspunt blijft dat de verenigingen zelf hun verantwoordelijkheid nemen. Door de invloeden van de coronapandemie maken de sportverenigingen een moeilijke tijd mee. De sportverenigingen hebben te maken met veel uitdagingen.
Hoe houd je jouw sportclub vitaal? Hoe houd of krijg je voldoende vrijwilligers? Hoe bind je leden aan de club? We gaan met onze verenigingen in gesprek om goed te luisteren naar eventuele behoefte aan ondersteuning. Daar waar mogelijk proberen we de Woldense sportverenigingen zo goed als mogelijk te blijven ondersteunen. Door ondersteuning op maat krijgen de verenigingen de mogelijkheid om te groeien en bloeien richting de toekomst. Sport wordt ook steeds meer een middel om maatschappelijke doelen te bereiken. Zoals meer bewegen voor ouderen, het stimuleren van een gezonde leefstijl en het bevorderen van sociale samenhang. Bovendien krijgen mensen door sport de mogelijkheid om mee te doen aan de samenleving. Daarbij is de inzet van onze sportfunctionarissen belangrijk en daar gaan we dan ook mee door. Huus voor Sport & Cultuur Op 24 september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de realisatie van het Huus voor Sport & Cultuur in Zuidwolde. Aansluitend is er een installatieadviseur aangesteld en is uitwerking gegeven aan het Voorlopig Ontwerp i.s.m. de architect en de toekomstige gebruikers bestaande uit
68
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd
vertegenwoordigers van De Boerhoorn, Welzijn De Wolden, Bibliotheek, Prima Life en Tennis Club Suthwalda. In de loop van 2021 wordt, op basis van het vastgestelde voorlopig ontwerp, uitwerking gegeven aan het definitieve ontwerp. Conform planning wordt de huidige sporthal en gymzaal medio december 2021 gesloopt. Medio begin 2022 (afhankelijk van de uitkomsten van het flora en fauna onderzoek) wordt gestart met de nieuwbouw van het Huus voor Sport & Cultuur.
Trends en ontwikkelingen Afval Het doel van 100 kg restafval per inwoner per jaar In het Grondstoffenplan 2020-2025 staat dat gemeente De Wolden 100 kilogram restafval per inwoner in 2022 wil realiseren. De belangrijkste maatregel die daaraan moet bijdragen is de variabele afvalstoffenheffing (diftar) die inmiddels is ingevoerd. De tonnages in de eerste maanden van 2021 laten zien dat de maatregel effect heeft, maar het is nog te vroeg om te concluderen dat het doel van 100 kilogram in 2022 gerealiseerd zal worden. Ons college houdt de vinger aan de pols en zal uw raad over de ontwikkelingen informeren. In de loop van 2022 komen wij met een evaluatie waaruit blijkt of het doel in 2022 wordt gerealiseerd. Wanneer dit niet het geval is volgt er een voorstel met aanvullende maatregelen. Toename grondstofstromen Door diftar neemt het tonnage restafval af. Te verwachten is dat dit tonnage terug te vinden is in een gelijke toename van het tonnage grondstoffen. De verwerking van de grondstofstromen zal daardoor toenemen. Wij zijn benieuwd of dit daadwerkelijk het geval zal zijn of dat er tonnen verdwijnen. In de hiervoor genoemde evaluatie 2022 geven wij hierin inzicht. Gescheiden inzameling van verpakkingen (PMD) Vanaf 1 april 2020 is gemeente De Wolden alleen nog verantwoordelijk voor inzameling en kwaliteit van ingezameld PMD en niet meer voor het sorteren en vermarkten.
Daarmee is de gemeente terug bij haar (wettelijke) basistaak het inzamelen van afval. Financieel is deze stroom daardoor beter te begroten. De (Nedvang) vergoedingen lijken de inzamelkosten te dekken. Ook met het afkeurpercentage gaat het goed, deze ligt nu rond 10 procent terwijl dit in voorgaande jaren 30 procent was. Een compliment aan de inwoners en de inzameldienst hiervoor. Door communicatie en de eventuele inzet van afvalcoaches hopen wij het afkeurpercentage nog verder te verlagen. Gescheiden inzameling van oud papier en karton (OPK) Bij de behandeling van de gemeentebegroting 2021 heeft uw raad een motie aangenomen, waarmee ons college opdracht is gegeven een onderzoek uit te voeren naar de voor- en nadelen van een OPK-inzameling met vrijwilligers. Keuze voor de inzameldienst verlaagt de kosten voor inzameling, we onderzoeken tevens mogelijkheden voor een afbouwregeling richting vrijwilligers. Wij zullen uw raad daarover spoedig informeren en vragen of u onze bevindingen deelt. Daarna starten wij het overleg met de vrijwilligersorganisaties. Uitgangspunt is om het overleg in de zomer af te ronden, zodat er voldoende tijd resteert om de inzameling 2022 voor te bereiden. In eerdere rapportages hebben wij gemeld dat de OPK-prijs sterk is gedaald door met name afzetproblemen in Azië. Inmiddels is de markt weer redelijk hersteld.
Ter vergelijk de opbrengst in februari 2020 bedroeg € 15,00 per ton en in februari 2021 € 87,50 per ton. Bij een jaarlijks tonnage van circa 2.000 ton betekent dit een meeropbrengst die ligt boven de € 100.000. Vervanging containerpark In 2010 zijn bij de zes supermarkten in de gemeente minimilieustraatjes aangelegd met elk drie ondergrondse verzamelcontainers (twee x glas en één x textiel). De containers worden elk jaar gecontroleerd op veiligheid. Tevens vindt er dan preventief onderhoud plaats. Tijdens de laatste inspectie is slijtage geconstateerd bij enkele glascontainers. Het plan is om deze containers de komen drie jaar te gaan vervangen. De textielcontainers zijn nog in goede conditie. Dit komt doordat deze containers veel minder belast worden dan de glascontainers. In 2010 zijn ook de minicontainers voor GFT uitgezet. Deze minicontainer uit de basisset (GFT, PMD, OPK, RST) wordt het zwaarst belast. Dit komt door de hoge ledigingsfrequentie (26 x per jaar) en door het gewicht dat per lediging wordt aangeboden (zware containers). De laatste twee jaar zien we een sterke stijging van het aantal meldingen van defecte GFT-containers. Het plan is
Gemeente De Wolden
69
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd
Kadernota 2022
om de Gft-containers in 2023 in één keer te vervangen. De minicontainers worden door de leverancier vijf jaar gegarandeerd. De gemeente schrijft de investering af in tien jaar. Sport Ongeorganiseerde sport We zien in toenemende mate de opkomst van anders- en ongeorganiseerde sporten. Flexibel, ongebonden en in de openbare ruimte. Denk hierbij bijvoorbeeld aan zwemmen, wandelen en wielrennen met de buurvrouw/buurman. Stelselwet sport Mogelijke komst van een stelselwet sport als publieke voorziening. De NLsportraad vindt dat sport zo belangrijk is voor de samenleving, dat we dit moeten beschouwen als een publieke voorziening. Alleen dan kunnen we sport voor iedereen toegankelijk maken. En daarvoor is het volgens de raad noodzakelijk om sport vast te leggen in een stelselwet. ‘Maak van sport een publieke voorziening die voor iedereen toegankelijk is. Laat de overheid de regie nemen en creëer een wettelijk stelsel. Dat is nodig voor zowel een vitale samenleving als een sterke sportbranche’. Zo luidt de hoofdboodschap uit het advies ‘De opstelling op het speelveld’ van de Nederlandse Sportraad (NLsportraad).
Daarbij heeft de NLsportraad de onderstaande doelen meegegeven: - meer (beleid overstijgende) regie vanuit de overheid; - wettelijk kader om sport te organiseren en financieren; - meer investeren in sportaccommodaties én openbare ruimte; - professionalisering van de sport en inzet op een volwassen arbeidsmarkt; - extra aandacht voor kwetsbare groepen met bijvoorbeeld inkomensmaatregelen; - vernieuwd en uitgebreid sport- én beweegaanbod; - onafhankelijke bestuursorgaan als verdeler van de overheidsmiddelen voor sport; - meer eenheid en samenwerking in de sportbranche: één branchevisie, één koepelorganisatie. Onderzoek lekkage ijsbaan Ruinen Jaarlijks wordt, indien de weersomstandigheden het toelaten, er door vele vrijwilligers geprobeerd een mooie ijsvloer voor de inwoners van Ruinen de creëren. Echter door lekkage in de bodem en de opstaande kleiwand stroomt het opgespoten water langzaam weg. Hierdoor zakt de ijsvloer langzaam in en is schaatsen op een veilige manier niet meer mogelijk. In de afgelopen winterperiode is dit helaas weer pijnlijk duidelijk geworden. In samenspraak met de VVVo en de KNSB wordt onderzocht hoe in de nabije toekomst op een veilige manier geschaatst kan worden.
Beleidsdoelen Afval • De mogelijkheden van afval als grondstof zo goed mogelijk benutten. • Bijdragen aan de totstandkoming van een circulaire economie. • In 2022 maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar inzamelen. • Tenminste 80% van het huishoudelijk afval gescheiden inzamelen. • Toepassen van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt. Sport • Van jongs af aan vaardig in sport en bewegen. • Vitale sportverenigingen. • Positieve sportcultuur. • Inclusief Sporten en Bewegen. • Beschikken over voldoende, kwalitatief goede en toekomstbestendige sportvoorzieningen. • Duurzame sportinfrastructuur.
Informatie verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen die betrokken zijn bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen.
70
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Vooralsnog is gestart met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen 'De Wolden actief en opgeruimd' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
% niet-wekelijkse sporters
2016
52,5%
48,7%
Niet-gescheiden ingezameld afval in kg per inwoner
2019
138
161
* Medio 2020 worden nieuwe cijfers betreffende % niet-wekelijkse sporters gepubliceerd. De nieuwe cijfers nemen we mee bij het opstellen van de begroting 2021 e.v.
Speerpunten 5.1 – Sportbeleid en activering Activiteit
Organisatie NK voor springpaarden door CH De Wolden.
Gevolgen voor de inwoners
Beeldbepalend en bovenregionaal evenement.
Middelen
2022 € 40.000 -
2023 € 40.000 -
2024 € 40.000 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Het bestuur van CH De Wolden heeft begin 2021 een bid ingediend bij de KNHS voor de organisatie van het Nederlands Kampioenschap springen voor de periode 2022 tot en met 2024. Het is de bedoeling dat het NK wordt gekoppeld aan CH De Wolden. De eerste week vindt het NK plaats gevolgd door de organisatie van CH De Wolden in de tweede week. In juli in totaal twee weken prachtige paardensport in De Wolden. Tijdens het opstellen van de Kadernota 2022 is nog niet bekend welke organisatie het NK springen mag organiseren. De totale begroting voor de organisatie van een NK springen wordt voor 50% gefinancierd door de organisatie van CH De Wolden. Voor het resterende deel is de provincie Drenthe en de gemeente De Wolden gevraagd bij te dragen. Hierin heeft de provincie Drenthe aangegeven 2/3 deel van de totale cofinanciering voor haar rekening te willen nemen. 5.2 - Sportaccommodaties Activiteit
Indexatie beheersvergoeding onderhoud sportvelden.
Gevolgen voor de inwoners
De beschikking hebben over kwalitatief goed onderhouden velden.
Middelen
2022 € 1.700
2023 € 1.700
2024 € 1.700
2025 € 1.700
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Het dagelijks beheer en onderhoud van de velden van de buitensportaccommodaties is overgedragen aan sportverenigingen. Hiervoor zijn beheersovereenkomsten afgesloten waarin is vastgelegd dat de vergoeding jaarlijks wordt geïndexeerd. Het aanpassen van de vergoedingen, op basis van de index van 1,6%, leidt tot een verhoging van de beheersvergoeding met € 1.700.
Gemeente De Wolden
71
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd
Kadernota 2022
7.3 - Afval Activiteit
Vervangen van ondergrondse verzamelcontainers voor éénmalig flessenglas.
Gevolgen voor de inwoners
De containers maken gescheiden inzameling van éénmalig flessenglas mogelijk. Inwoners kunnen door het gebruiken van deze container restafval verminderen en daarmee een bijdrage leveren aan de verduurzaming van de afvalinzameling en tevens hun afvalstoffenheffing verlagen.
Middelen
2022 € 38
2023 € 2.613
2024 € 5.188
2025 € 7.725
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De containers zijn geplaatst in 2010 en zijn aan vervanging toe. De containers zijn economisch en technisch afgeschreven. We gaan in 2022 starten met het vervangen van vier van de twaalf ondergrondse verzamelcontainers voor éénmalig flessenglas. De resterende acht volgen dan in respectievelijk 2023 en 2024. Per jaar is een investeringsbedrag benodigd van € 25.000, welke bedragen in 10 jaar worden afgeschreven. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden verwerkt in de afvalstoffenheffing. 7.3 - Afval Activiteit
Vervangen van de minicontainers voor gescheiden inzameling van GFT.
Gevolgen voor de inwoners
De containers maken gescheiden inzameling van Gft-afval mogelijk. Inwoners kunnen daarmee het aantal aanbiedingen van de restafvalcontainer (variabele afvalstoffenheffing) verlagen.
Middelen
2022 -
2023 € 499
2024 € 33.475
2025 € 33.378
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De containers zijn uitgezet in 2010 en zijn aan vervanging toe. De containers zijn economisch en technisch afgeschreven. Verwacht wordt dat hiermee in 2023 een investeringskrediet van € 325.000 benodigd is. Dit bedrag zal in 10 jaar worden afgeschreven. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden verwerkt in de afvalstoffenheffing.
Beleidsdocumenten Algemeen
Collegeprogramma 2018-2022 'Duurzaam, doen en dichtbij', mei 2018. Toekomstvisie 2005-2020. Algemene subsidieverordening.
Afval
Grondstoffenplan gemeente De Wolden 2020-2025.
Sport
Sportnota 'Sport en Bewegen in De Wolden: 'Versterken, Verbinden en Verzilveren' 2019-2023. Beleidsregels Subsidie Sportstimulering De Wolden 2020. Lokaal Woldens Sportakkoord.
Taakstelling en lopende projecten Niet van toepassing.
72
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd
Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product
2022
2023
2024
2025
Lasten 5.1 - Organisatie NK voor springpaarden
40.000
40.000
40.000
0
5.2 - Indexatie beheersvergoeding onderhoud sportvelden
1.700
1.700
1.700
1.700
38
2.613
5.188
7.725
-
499
33.475
33.378
41.738
44.812
80.363
42.803
7.3 Hogere afvalstoffenheffing
38
3.112
38.663
41.103
Totaal baten
38
3.112
38.663
41.103
41.700
41.700
41.700
1.700
7.3 - Vervanging containers flessenglas 7.3 - Vervanging GFT-minicontainers 2023 Totaal lasten
Baten
Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 5.2 - Indexatie beheersvergoeding onderhoud sportvelden De gemeente houdt in haar Kadernota 2022 rekening met een indexatie voor de beheersvergoedingen van sportvelden van 1,5% per jaar.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Vervanging kunstgrasmat KIOS
2022
€ 132.000
Vervanging 4 ondergrondse glascontainers (OGC)
2022
€
25.000
Vervanging 4 ondergrondse glascontainers (OGC)
2023
€
25.000
Vervanging minicontainers gft
2023
€ 325.000
Vervanging 4 ondergrondse glascontainers (OGC)
2024
€
Raadsbesluit 7-11-2019, investering en kapitaallasten zijn al verwerkt in de cijfers van de meerjarige begroting 2021-2024
25.000
Voor een nadere toelichting op de verschillende investeringen, verwijzen we naar de betreffende speerpunten hiervoor.
Gemeente De Wolden
73
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
Kadernota 2022
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO Dit hoofdstuk richt zich onder andere op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke financiën inclusief de algemene dekkingsmiddelen, de overhead (bedrijfsvoering), de vennootschapsbelasting, het onderdeel onvoorzien en de reserves. Deze onderdelen zijn, naast de voorgaande programma's op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording, verplicht voorgeschreven. De bedrijfsvoering die nodig is voor het realiseren van de doelstellingen, is primair de verantwoordelijkheid van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen en valt grotendeels buiten de reikwijdte van dit hoofdstuk.
Programmahouder: Egbert van Dijk Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Het collegeprogramma 2018-2022 heeft een gezonde financiële positie als randvoorwaarde voor toekomstig beleid.
Trends en ontwikkelingen Algemeen financieel kader Zowel in hoofdstuk 4 als in de bijbehorende aanbiedingsbrief bij deze kadernota, gaan we nader in op de financiële situatie van onze gemeente in meerjarig perspectief. Hoewel ook de onderstaande trends en ontwikkelingen daarop van invloed zijn alsmede de verderop vermelde speerpunten, verwijzen wij voor het totaaloverzicht van het algemeen financieel kader naar de hiervoor vermelde vindplaatsen.
74
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
Gevolgen herverdeling gemeentefonds Over de beoogde herziening van het verdeelstelsel van het gemeentefonds is al meermalen geschreven, onder andere in de kaderbrief en begroting 2021. Nog steeds staat dit hoog op de agenda in de discussie tussen het Rijk en de gemeenten. Nadat het aanvankelijk de opzet was de herverdeling van het gemeentefonds in te laten gaan op 1 januari 2021, is naderhand door het Rijk besloten dit met een jaar uit te stellen tot 2022. Inmiddels is bekend geworden dat thans gekoerst wordt op 1 januari 2023. Op basis van de aanvankelijke berekeningen hebben wij op voorhand een negatief herverdeeleffect voor onze gemeente ingeboekt van ± € 800k structureel. Als gevolg van de uitgestelde invoeringsdatum hebben wij de betreffende stelposten in de jaarschijven 2021 en 2022 bij respectievelijk begrotingswijziging 1 en 2 van 2021-2024 inmiddels laten vrijvallen. Begin dit jaar zijn de bijgestelde plannen bekend gemaakt en voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Nadat de ROB hierover advies heeft uitgebracht zal ook de VNG worden geconsulteerd. Ondertussen vinden informatiebijeenkomsten plaats en is ook door de Drentse gemeenten via de VDG op de plannen gereageerd (brief 8 maart 2021). De huidige plannen zijn nog gebaseerd op de cijfers uit het jaar 2017, dit zal echter nog weer worden herrekend op basis van de cijfers 2019.
Niet alleen geeft dit weer de nodige onzekerheden, ook is het beeld van de bijgestelde uitkomsten erg divers en is dit voor veel gemeenten aanleiding om hun ongenoegen kenbaar te maken. Gemeenten vinden in het algemeen dat 'de te verdelen koek' groter moet worden. Gelet op de financiële problemen waar ook het Rijk mee te maken heeft en er na de verkiezingen een nieuw regeerakkoord moet worden uitgewerkt, is onze inschatting dat de definitieve uitkomsten nog verre van zeker zijn. De bijgestelde plannen geven voor onze gemeente ten opzichte van de oorspronkelijke uitkomst, een nogal afwijkend beeld te zien, namelijk een voordeel van ± € 15 per inwoner, in plaats van een nadeel van ± € 33 per inwoner. Hoe een en ander precies doorwerkt in de uitkeringen vanaf 2023 wordt mogelijk pas duidelijk bij de meicirculaire van 2022. Tot dat moment stellen we voor dat de huidige stelpost vanaf 2023 voor het opvangen van de financiële herverdeeleffecten beschikbaar blijft voor het doel waarvoor zij is ingesteld alsmede voor het opvangen van de doorwerking van overige mutaties algemene uitkering. Al eerder hebben wij opgemerkt het belangrijk te vinden dat de gemeente niet (financieel) direct afhankelijk is van het Rijk als bijv. de algemene uitkering uit het gemeentefonds negatief doorwerkt.
Het hebben van ‘enig vet op de botten’ is dan ook gewenst, zodat de gemeente niet bij de eerste de beste tegenvaller, opnieuw moet bezuinigingen. Ontwikkelingen gemeentelijk belastinggebied In mei 2020 is het ambtelijke rapport Herziening gemeentelijk belastinggebied aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstuknr. 2020Z08891 31), als onderdeel van het bouwstenentraject voor een beter belastingstelsel (geïnitieerd door de Staatssecretaris van Financiën). Het rapport presenteert beleidsopties voor het gemeentelijk belastinggebied die elk uit verschillende bouwstenen bestaan. Samengevat gaat het om: 1. Verruimen van het gemeentelijk belastinggebied door een belastingschuif van Rijk naar gemeenten (indicatieve omvang: € 4 tot 6 miljard). Daarbij neemt het gemeentefonds met hetzelfde bedrag af en worden inwoners gecompenseerd door lagere inkomstenbelasting. Invullen van deze belastingschuif kan via herinvoering van de OZB-gebruikers woningen en/of ingezetenenheffing (De ingezetenenheffing is een vast bedrag dat wordt geheven per volwassen inwoner of per huishouden, waarbij onderscheid kan worden gemaakt tussen eenpersoonsen meerpersoonshuishoudens). 2. Verbreden van de belastinggrondslag door het afschaffen van een of meer waarderingsuitzonderingen (vrijstellingen) voor de WOZ/OZB. 3.
Moderniseren van de belasting mix door de toeristenbelasting anders vorm te geven en de hondenbelasting af te schaffen (wordt in De Wolden overigens niet geheven). 4. Uitbreiding van het belastinginstrumentarium. Daarbij wordt als bouwsteen genoemd de invoering van een gebiedsontwikkelingsheffing. De bouwstenen voor herziening van het gemeentelijk belastinggebied zijn bedoeld voor het volgende kabinet. Politieke weging ervan zal tijdens de formatiefase moeten gebeuren. Taakstelling sociaal domein en bezuinigingen SWO In de basiscijfers die vanuit de meerjarige begroting aan deze kadernota ten grondslag liggen, zijn de maatregelen verwerkt zoals deze bij de kadernota en in de aanbiedingsbrief (pagina 34) bij de begroting 2021 zijn benoemd. Dit heeft plaatsgevonden bij begrotingswijziging nr. 1 van 2021.
Gemeente De Wolden
75
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
Kadernota 2022
Zoals bekend is de gemeente volop bezig met de herijking van het sociaal domein. Het hoofddoel hiervan is 'het vaststellen van een nieuwe balans tussen aan de ene kant het handhaven van een goede invulling van onze verantwoordelijkheid voor onze kwetsbare en minder zelfredzame inwoners en aan de andere kant een verantwoorde beheersing van de uitgaven in het sociaal domein'. Met dit laatste bedoelen we dan dat de uitgaven in evenwicht moeten zijn met de inkomsten (rijksbijdrage). De afgelopen periode is het college en de raad met elkaar herhaaldelijk in gesprek geweest op welke wijze deze herijking dan moet worden uitgewerkt en welke maatregelen we daarvoor moeten treffen. Zowel in de aanbiedingsbrief als in de betreffende programma's is in deze kadernota daar afzonderlijk aandacht aan besteed. Voor zover er sprake is van een noodzakelijke bijstelling van budgetten als gevolg van (andere) aanvullende maatregelen en effecten, zullen de ramingen op de betreffende taakvelden worden aangepast. Investeringsruimte 2022-2025 Met de raad is een investeringsplafond afgesproken van, zo mogelijk gemiddeld € 4,0 miljoen per jaar voor deze lopende collegeperiode. Afhankelijk van de financiële mogelijkheden hanteren we ook voor de jaren hierna vooralsnog dit bedrag als richtinggevend.
Bij de meerjarige begroting 2021 is hiervoor als stelpost kapitaallasten, ook voor de jaarschijf 2024 een bedrag van € 220.000 toegevoegd. Daarbij was vermeld dat het hier eigenlijk de doorwerking betreft van de kapitaallasten, die betrekking hebben op de investeringen 2023. Immers de kapitaallasten drukken met ingang van een jaar later op de exploitatie. Voor wat betreft dit onderwerp verwijzen wij verder naar hoofdstuk 5 van deze kadernota al waar nader is ingegaan op de verschillende aspecten omtrent de (toekomstige) investeringen. Op dit moment achten wij het echter minder gewenst, gelet op de beperkte financiële exploitatieruimte, om ook de nieuwe jaarschijf 2025 met deze stelpost op te hogen. Zodra er op een aantal onderdelen meer duidelijkheid is over wat ons te wachten staat t.a.v. onder andere de herziening van het gemeentefonds, de herijking van het sociaal domein, structurele tegenvallers jaarrekening 2020 en dergelijke, zullen we opnieuw een afweging maken of en zo ja, hoe groot het investeringspotentieel na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 voor de gehele nieuwe collegeperiode kan zijn. Overigens heeft de gemeente op dit moment nog voldoende lopende investeringsprojecten om af te ronden.
Actueel houden van beheersplannen Jaarlijks wijst de provincie de gemeenten erop dat het noodzakelijk is de in de meerjarige begrotingen aanwezige budgetten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen af te stemmen op de actuele beheersplannen. Het betreft hier dan kapitaalgoederen zoals de wegen, het openbaar groen, de gebouwen, etc. In de paragraaf kapitaalgoederen, opgenomen in de begroting en rekening van de gemeente, beschrijven we jaarlijks de stand van zaken. Ook voor de begroting 2022 zal een update van deze paragraaf plaatsvinden. De provincie heeft de gemeente in het kader van haar bevindingen over het toezicht op de begroting 2021 gevraagd het inzicht in de aanwezige en geldende beheerplannen te verbeteren (brief d.d. 15 december 2020). In het programma 'De Wolden aantrekkelijk en aangesloten' is aan dit onderwerp nadere aandacht besteed. Structurele doorwerking jaarrekening 2020 Er zijn vanuit de jaarrekening 2020 een aantal zaken die structureel doorwerken naar de volgende jaren. Voor wat betreft 2021 zullen we deze gevolgen zo nodig verwerken bij de bestuursrapportage 2021 en ten aanzien van de begroting 2022-2025 gaan we de mutaties meenemen bij het samenstellen van de meerjarige begroting, voor zover deze nog niet bij de kadernota in de verschillende programma’s zijn benoemd.
Volgens de voorlopige inventarisatie gaat het hierbij om de volgende, meest belangrijke, onderwerpen en bedragen: - Lagere uitgaven onderhoud begraafplaatsen € 10.000 V - Lagere opbrengst begraafrechten/lagere lasten op begraafplaatsen € 75.000 N Naweeën gevolgen Covid-19 De financiële effecten van de gevolgen van Covid-19 voor de komende jaren zijn onvoorspelbaar. Bij de jaarrekening 2020 hebben we een zo’n actueel en volledig mogelijk beeld geschetst van de financiële gevolgen van Covid-19 in het afgelopen jaar. Ook voor 2021 houden we de hogere uitgaven, verminderde inkomsten, overige financiële mutaties en de compensaties vanuit het Rijk, nauwgezet bij. Inmiddels weten we ook dat we, ten tijde van het vervaardigen van deze kadernota, nog steeds niet uit de ‘gevarenzone’ zijn. We hebben goede hoop dat met de getroffen maatregelen en het vaccinatieproces wat nu op gang is gekomen, we eind 2021 weer wat meer afstand kunnen nemen 76
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
van de ‘anderhalvemetersamenleving’. Uiteraard hebben we hiervoor geen garanties. Deze onzekerheid maakt het ook lastiger om bij de samenstelling van deze kadernota mogelijke financiële of overige consequenties van Covid-19 voor de jaren 2022 en volgende, inzichtelijk te hebben of te verkrijgen. In deze kadernota zijn dan ook (nog) geen meerjarige financiële consequenties als gevolg van Covid-19 opgenomen. Ongetwijfeld zullen deze zich gaan voordoen. Wij hopen en gaan ervan uit, dat bij de behandeling van de begroting 2022 daarover meer bekend zal zijn en dit dan ook mee kunnen nemen in de begroting 2022 en het daaropvolgend meerjarenperspectief. Locatie Beheer Openbare Ruimte – buitendienst De medewerkers en het materieel van de buitendienst zijn gehuisvest in een tijdelijke werf in Hoogeveen. Deze tijdelijke werf bestaat uit 2 gehuurde delen: achterterrein Vos van Steenwijklaan 75 en aansluitend achterterrein Vos van Steenwijklaan 73a. Het is niet mogelijk om beide delen voor langere tijd te huren. Doelstelling is om op termijn te komen tot definitieve centrale huisvesting voor de buitendienst, waarbij lokaal maatwerk het uitgangspunt is. In 2020 is een verkennend onderzoek uitgevoerd voor één locatie, maar dit bleek niet haalbaar. In 2021 wordt verder gezocht naar geschikte huisvesting.
Voor de definitieve huisvesting van de buitendienst wordt verkend of samenwerking met STARK Groen daarbij mogelijk is. Als er binnen de financiële en technische kaders een oplossing beeld komt, wordt dit aan de gemeenten voorgelegd.
Beleidsdoelen Financieel beleid Voor het voeren van een solide financieel beleid is het noodzakelijk, dat: De financiële mogelijkheden worden afgestemd op de ambities. De administratie en de planning- en control cyclus op orde zijn. Alleen tot structurele uitgaven wordt besloten als er structurele dekking is. Het college wil samen met de raad in goed overleg en vertrouwen komen tot invulling van dit solide financieel beleid. Beiden vanuit onze eigen verantwoordelijkheid. Wij waarderen de constructieve inbreng van de werkgroep Financiën uit de raad. Ook voor de komende raadsperiode stellen wij een voortzetting van deze werkgroep bijzonder op prijs. Het is noodzakelijk dat verwachtingen over en weer op elkaar worden afgestemd. Niet alleen waar het de raad en het college betreft, maar ook tussen de gemeente en onze inwoners, verenigingen en instellingen. Gemeentelijke belastingen en rechten Het college wil een solide begrotingsbeleid voeren. Dat betekent, onder andere, dat het college aan de gemeenteraad een begroting aanbiedt die structureel sluitend is. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten van belang: We beperken de belastingdruk op onze inwoners zoveel mogelijk: Trendmatige verhogingen van de heffingspercentages onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn geen automatisme. Dat doen we bijvoorbeeld niet als we al een ruim sluitende begroting hebben.
Eventuele verhogingen kunnen we ook zien in relatie tot de ambities van onze gemeente en de bijbehorende maatschappelijke investeringen. De leges en de graf- en begraafrechten passen we jaarlijks aan met de inflatiecorrectie. Wij werken transparant: Wij motiveren tarieven en verhogingen daarvan. De gevolgen van tariefverhogingen voor de woonlasten van inwoners brengen wij jaarlijks in beeld. Wij werken kostendekkend: Wij streven ernaar rechten zoveel mogelijk kostendekkend te houden.
Gemeente De Wolden
77
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
Kadernota 2022
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Enexis Holding N.V. te Rosmalen. - CSV Amsterdam BV te 's-Hertogenbosch. - Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV. - NV Rendo te Meppel. - NV Waterleidingmaatschappij Drenthe te Assen. - NV Bank Nederlandsche Gemeenten te Den Haag. De vennootschappen Verkoop Vennootschap BV, CBL Vennootschap BV en Vordering op Enexis BV zijn alle geliquideerd en opgeheven in 2020 en zijn derhalve hier komen te vervallen. Rendo Fiber BV te Meppel is hier niet als verbonden partij vermeld omdat de gemeente geen aandeelhouder is.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Vooralsnog is gestart met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen. 'Onderdeel Algemene dekkingsmiddelen' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Gemiddelde WOZ-waarde in Euro's
2020
279
Nederland 270
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in Euro's
2020
695
700
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
2020
768
773
Bron: De onderstaande gegevens zijn afkomstig van de site 'Waar-staat-je-gemeente.nl (onderdeel burgerpeiling BBV).
De andere vijf wettelijk voorgeschreven Beleidsindicatoren (financiële kengetallen) zijn op grond van het BBV vermeld in de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing'. Hier volstaan we met daarnaar te verwijzen.
Speerpunten ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN 0.5 – Treasury Activiteit
Dividenduitkering NV Rendo te Meppel.
Gevolgen voor de inwoners
Juiste informatie over de gemeentelijke begrotingscijfers.
Middelen
2022 € 150.000 N
2023 € 150.000 N
2024 € 150.000 N
2025 € 150.000 N
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 In 2020 is over het jaar 2019 een dividend ontvangen van afgerond € 772.000 conform de raming over dat jaar. In de vergadering van de Raad van Commissarissen van 29 september 2020 is met de directie een geactualiseerde meerjarenraming besproken. Onder het voorbehoud van onverwachte ontwikkelingen of tegenvallers, is aangegeven dat verwacht wordt dat in 2021, op basis van het resultaat over het voorafgaande jaar, nog een dividend uit te kunnen keren van € 7,5 mln. Dit bedrag is door NV Rendo ook de afgelopen jaren uitgekeerd. In de periode 2022 en verder schat NV Rendo in dat een jaarlijkse dividenduitkering van € 5 mln. tot € 7 mln. (bandbreedte) aan de negen aandeelhoudende gemeenten mogelijk moet zijn. Verder vooruitkijken is nu nog niet ver-
78
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
antwoord. Deze bijgestelde uitkering betekent voor De Wolden een nadeel van ± € 150.000 (binnen de genoemde bandbreedte). Voornaamste oorzaak van deze verlaging moet worden gezocht in de grote investeringen voor NV Rendo in met name de energietransitie als ook in het beheer en de aanleg van infrastructuur. 0.61/0.62 – OZB (niet)woningen Activiteit
Burgers betrekken bij WOZ-taxaties.
Gevolgen voor de inwoners
Vroegtijdig inzicht in en overeenstemming over de WOZ-taxatie van eigen onroerend goed.
Middelen
2022 € 10.000
2023 € 10.000
2024 € 10.000
2025 € 10.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In het collegeprogramma is aangegeven dat wij de eigenaren van de WOZ-objecten meer willen gaan betrekken bij het tot stand komen van de WOZ-waarde. Om meer draagvlak bij onze inwoners te krijgen voor de WOZ-waarde is het van belang om de eigenaren direct bij de totstandkoming van de WOZ-waarde te betrekken. De afgelopen jaren hebben we verschillende pilots uitgevoerd waarbij de interactie met de eigenaar/gebruiker van het WOZ-object door betrokkenen als zeer positief is ervaren. Hierbij is telkens inzicht gegeven in de totstandkoming van de WOZwaarde. Deze manier van interactie met de eigenaren willen we structureel voortzetten maar dan digitaal 24/7. We kunnen daarbij keuzes maken, namelijk waarbij wij het inzicht geven voor een selectie van objecten of dat we dit doen voor alle objecten in de gemeente. Wij geven hiermee de mogelijkheid om te reageren op de geregistreerde objectkenmerken zoals bekend binnen onze administratie. De reacties moeten wel gecontroleerd en beoordeeld worden door het team WOZ op de werkelijke situatie. Vanaf 2022 willen we hiervoor een structureel budget van € 10.000 inzetten. 0.61/0.62 – OZB (niet) woningen Activiteit
Extra verhoging van de onroerendezaakbelastingen.
Gevolgen voor de inwoners
Instandhouding voorzieningen met daar tegenover hogere woonlasten.
Middelen
2022 Pm
2023 Pm
2024 Pm
2025 Pm
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Hoewel in het huidige college- en raadsprogramma is te lezen dat de gemeente de belastingdruk voor haar inwoners zoveel mogelijk beperkt, is het in sommige situaties toch noodzakelijk om tot een extra verhoging van bijvoorbeeld de onroerendezaakbelastingen te moeten besluiten. Ook is vermeld dat trendmatige verhogingen van de heffingspercentages OZB geen automatisme zijn. Desondanks is bij voorgaande begrotingen besloten in de meerjarige begroting noodzakelijkerwijs toch met een regulier stijgende opbrengst van de OZB te rekenen. Redenen hiervoor zijn: de noodzaak van prijsinflatie aan de lastenkant van de begroting, onder andere onderhoud en dergelijke; er een collegeprogramma ligt waaruit de nodige structurele extra uitgaven voortvloeien; er een behoorlijke investeringsopgave met daaraan gekoppelde kapitaallasten ligt; de beschikbare structurele budgettaire ruimte erg beperkt is; het Rijk met de lagere overheden taak decentralisaties afspreekt waar onvoldoende middelen voor worden toegekend. Indien er daarnaast of om andere redenen een extra verhoging van de OZB noodzakelijk is, dan is het gewenst inzicht te hebben wat 1% verhoging dan doet met de totaalopbrengst. Uitgaande van de geraamde opbrengst 2021 betekent dit een bedrag van ± € 46.000.
Gemeente De Wolden
79
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
Kadernota 2022
0.7 – Algemene uitkering uit het Gemeentefonds Activiteit
Bijstelling accres gemeentefondsuitkering ingaande 2022.
Gevolgen voor de inwoners
Juiste informatie over de gemeentelijke cijfers.
Middelen
2022 € 485.000 V
2023 € 485.000 V
2024 € 485.000 V
2025 € 485.000 V
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente vormt de algemene uitkering van het Rijk betreffende het gemeentefonds. De cijfers in de huidige meerjarenbegroting zijn gebaseerd op de septembercirculaire 2020. In verband met het verleggen van het basisjaar ontvangt de gemeente ingaande 2022 een hogere uitkering wegens loon- en prijsinflatie. Hoeveel dat precies is wordt bekend gemaakt bij de meicirculaire 2021. Een voorlopige berekening op basis van de septembercirculaire 2020 laat een toename van de uitkering naar 2022 zien van afgerond € 485.000. Deze verhoging is voorlopig als extra ontvangst ingeboekt. Uit deze compensatie zal de gemeente niet alleen de 'eigen' loon- en prijsstijgingen moeten opvangen, maar ook de stijging van deze lasten bij de verbonden partijen (SWO, Veiligheidsregio, RUD, GGD, etc.). Ook zal de dekking van de ingeschatte verhoging van de onderhoudsbudgetten kapitaalgoederen (prijsinflatie) hieruit (deels) gecompenseerd moeten worden. Vooruitlopend op de komende meicirculaire anticiperen we alvast op een hogere uitkering uit het gemeentefonds voor 2022 voor deze onderdelen, onder andere door een correctie op de uitkeringsfactor wegens verlegging van het basisjaar van 2021 naar 2022. Na ontvangst van de meicirculaire 2021 maken we een herberekening van de voor de komende jaren te ontvangen algemene uitkering.
Zodra hierover meer bekend is, zullen we de raad afzonderlijk informeren over de budgettaire gevolgen. De gemeentefondsuitkering ramen we voor de jaren na 2022 in constante prijzen. Dit betekent dan ook dat we de lasten in meerjarenperspectief ook niet verder verhogen met de loon- en prijsindex van ná 2022. OVERHEAD 0.4 – Overhead Activiteit
Bijdrage Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen.
Gevolgen voor de inwoners
Een juiste, tijdige en correcte dienstverlening door de van de ambtelijke samenwerkingsorganisatie ‘SWO De Wolden Hoogeveen.
Middelen
2022 € 274.612
2023 € 274.612
2024 € 274.612
2025 € 274.612
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Uit de groei van de gemeentefondsuitkering betalen we ook de loon- en prijsstijgingen, niet alleen van het 'eigen personeel' maar ook van andere organisaties waar de gemeente een financieel belang in heeft. Dat betekent onder andere niet alleen een hogere bijdrage over 2022 aan de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Ook stijgen mogelijk de andere in de begroting van De Wolden geraamde bijdragen aan de verschillende verbonden partijen met de verwachte index. Zie hiervoor echter de programma's waaraan deze verbonden partijen zijn 'gelinkt'. Vooralsnog gaan we bij de Samenwerkingsorganisatie uit van de informatie zoals is opgenomen in de door haar opgestelde kaderbrief 2022. De hogere bijdrage aan de SWO wordt in hoofdlijnen verder bepaald door de volgende ontwikkelingen: 1. Opschuiven jaarschijf 2021 naar 2022 volgens pagina 15 begroting SWO ad € 58.958.257 (inclusief de afloop van ingebrachte budgetten o.b.v. eerder genomen besluiten). 80
Gemeente De Wolden
Kadernota 2022
Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO
2. Financiële gevolgen periodieke verhogingen ad € 111.975. 3. Correctie wegens aanstelling eigen gemeentesecretaris van -/- € 45.266. 4. Korting bijdrage i.v.m. opgelegde taakstelling volgens pagina 9 aanbiedingsbrief begroting 2021 van De Wolden van -/- € 200.000. 5. Korting i.v.m. de interne maatregelen herijking sociaal domein van -/- € 120.000. 6. Tijdelijke uitzetting formatie i.v.m. realisatie maatregelen sociaal domein met € 150.000 in 2021 en 2022, € 75.000 in 2023 en € 25.000 in 2024. 7. Extra werkzaamheden SvN-regelingen van € 14.000 en formatie economische ontwikkeling van € 40.000, dus in totaal € 54.000. 8. Kapitaallasten, tractie, licenties en vroeg signalering ad € 49.291. 9. De cao-gevolgen per 1-1-2021 (1,8%) en per 1-1-2022 (1,5%). Gemeente De Wolden draagt bij in de kosten van de SWO op basis van een verrekenpercentage. Op basis van de evaluatie van dit percentage en de door beide gemeenten genomen besluiten, actualiseren we jaarlijks het verdeelpercentage. Voor 2022 is dit berekend op 28,80%.
Overzicht geraamde bijdragen SWO De Wolden Hoogeveen Raming volgens begroting SWO 2021-2024 Gevolgen periodieke verhogingen Vervallen raming deel formatie secretaris-directeur Bijstelling kapitaallasten, tractie, licenties en vroeg signalering Korting bijdrage SWO wegens taakstelling Korting interne maatregelen herijking sociaal domein Tijdelijke inzet formatie realisatie van deze maatregelen Structurele extra formatie uitvoering SvN-regelingen Structurele extra formatie economische ontwikkeling Incidentele extra formatie buurtteams Cao-gevolgen per 2021 (1,8%) en 2022 (1,5%) (cumulatief) Totaaltelling bijgestelde bijdrage SWO Actuele raming in de begroting 2021 e.v. jaren De Wolden Bijstelling raming
Jaar 2021 (€) 17.009.037 45.26632.217 120.000150.000 14.000 40.000 58.000 269.218 --------------17.407.206 17.477.037 --------------V 69.831 ========
Jaar 2022 (€) 16.827.237 111.975 45.26649.291 200.000120.000150.000 14.000 40.000 484.612 -------------17.311.849 17.037.237 -------------N 274.612 ========
Voor een deel zal deze bijdrage moeten worden gedekt uit de compensatie die de gemeente ontvangt voor loon- en prijsstijgingen via het Gemeentefonds (meicirculaire 2021). Er vindt vanzelfsprekend geen compensatie plaats voor de autonome uitzettingen van de bijdrage aan de SWO. Omdat we de gemeentefondsuitkering voor de jaren na 2022 in constante prijzen ramen, worden ook de lasten, dus ook de bijdrage aan de SWO, in meerjarenperspectief niet verder aangepast. Tenslotte is nog een bedrag van € 28.980 geraamd i.v.m. de gevolgen van de afschaffing van de btw-koepelvrijstelling. 0.4 – Overhead Activiteit