Jaarstukken 2024 De Wolden definitief

In 2024 hebben we een uitvoeringsplan GALA vastgesteld. Een aantal activiteiten die waren gepland in 2024 zullen in 2025 worden uitgevoerd. Hiervoor hebben wij een bestemmingsvoorstel gedaan. 671A Huishoudelijke hulp (WMO) (nadeel € 67.000) Bij huishoudelijke hulp is € 84.000 minder uitgegeven dan begroot. Dat is o.a. het gevolg van de inzet van herstelgerichte hulp. Bovendien was er bij de aanbieders sprake van een wachtlijst, wat heeft geleid tot minder uitgaven. De lasten voor DOS (Domein Overstijgende Samenwerking) vallen € 151.000 hoger uit dan begroot. Zie ook de batenkant waar op DOS een voordeel staat. 671B Begeleiding (WMO) (voordeel € 3.000) Er heeft een verschuiving plaatsgevonden van begeleiding in de vorm van zorg in natura naar persoonsgebonden budget. Een directe verklaring daarvoor is er niet, behalve dat het aan de inwoner is om een keuze te maken voor PGB of Zorg in Natura. Dit levert een klein voordeel op.

Gemeente De Wolden

71

Programma's 07 Sociaal

Jaarverslag 2024

671C Dagbesteding (WMO) (nadeel € 6.000) Er is meer een beroep gedaan op dagbesteding dan voorzien. Dit levert een overschrijding op van € 75.000. De dagbesteding in de vorm van een persoonsgebonden budget laat een voordeel zien van € 69.000. Per saldo is aan dagbesteding € 6.000 meer uitgegeven. Dat geeft een stabiel beeld. 6.72, 6.73 & 6.74 & 6.82 Maatwerkdienstverlening 18- en geëscaleerde zorg 18Algemene toelichting afwijkingen tabel In 2024 heeft er herverdeling naar nieuwe taakvelden plaatsgevonden. De bijbehorende budgetten zijn, met de kennis van nu, niet juist onderverdeeld. Dit zorgt in bovenstaande tabel voor (grote) afwijkingen, zowel positief als negatief. Per saldo resteert op de totale budgetten van jeugd echter een nadeel van € 368.000. Dit is met name het gevolg van de toegenomen zorgzwaarte van hulpvragen van betrokken inwoners. Het leidt tot langere zorgtrajecten, en naast reguliere inzet is er geregeld extra inzet nodig om aan de ondersteuningsvragen te kunnen voldoen en daarbij worden zwaardere vormen van specialistische geestelijke gezondheidszorg geïndiceerd. Het is hierbij van belang om te blijven benoemen dat alle inspanningen die in de keten worden gepleegd nodig zijn om de nadelige financiële afwijkingen te kunnen blijven beperken.

Denk hierbij aan de inzet van praktijkondersteuners, aan het tijdig op- en afschalen van zorg door aanbieders en preventieve inzet door buurtgezinnen en Moeders van De Wolden. Baten 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (nadeel € 64.000) Nationaal Programma Onderwijs De ontvangen middelen voor het Nationaal Programma Onderwijs zijn in 2024 volledig besteed. Echter moet een deel van de verantwoording plaatsvinden in 2025. Dit resulteert in een voordeel van € 96.000 aan de lastenkant. Aan de batenkant is er sprake van een nadeel van € 96.000. Per saldo heeft dit geen invloed op het jaarrekeningresultaat. Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) In 2024 is er voor € 36.000 meer geïnvesteerd in het onderwijsachterstandenbeleid. Hierdoor moet er ook € 36.000 aan baten meer worden verantwoord in 2024. Per saldo heeft dit geen invloed op het jaarrekeningresultaat. Overige afwijkingen per saldo een nadeel van € 4.000. 610 Samenkracht en burgerparticipatie (voordeel € 17.000) Crisis Nood Opvang Zoals opgenomen bij de lasten vallen de baten € 107.000 lager uit dan opgenomen in de bestuursrapportage. Opvang vluchtelingen Oekraïne De baten vallen € 109.000 hoger uit dan begroot. Wij ontvangen van het Rijk een vergoeding voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, dit wordt in eerste instantie bepaald door een voorschot o.b.v. aantal bedden en nachten aan het begin van het jaar.

De daadwerkelijke afrekening vindt plaats o.b.v. het werkelijk aantal opgevangen vluchtelingen in 2024, dit verklaart het genoemde verschil. Daarnaast is er € 38.000 ontvangen aan Transitiekosten Oekraïne; dit betreft aanpassingen aan gebouwen in zowel 2023 als 2024. Nieuwe wet inburgering: 42.000 voordeel Tegenover de hogere lasten staat ook een hogere rijksvergoeding. Per saldo budgettair neutraal. 620 Wijkteams (voordeel € 20.000) Totale voordeel bestaat uit verschillende kleine afwijkingen kleiner dan € 25.000. 650 Arbeidsparticipatie (nadeel € 55.000) De ontvangen ESF-subsidie is deels (nog) niet besteed, waardoor deze als vooruit ontvangen bedrag op de balans is gezet ter besteding in 2025 e.v. Hierdoor is op dit taakveld een voordeel van € 55.000 ontstaan.

72

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 07 Sociaal

660 Maatwerkvoorziening (WMO) (voordeel € 36.000) We hebben meer eigen bijdrage voor Wmo voorzieningen ontvangen dan begroot. 710 Volksgezondheid (voordeel € 40.000) Dit voordeel t.o.v. de begroting bestaat uit € 23.000 die wij hebben ontvangen uit het btwcompensatiefonds en € 16.000 voor de uitvoering van het preventieakkoord. (SPUK). Verder enkele kleine afwijkingen van per saldo € 1.000 voordeel. 671A Huishoudelijke hulp (WMO) (voordeel € 162.000) Er is € 37.000 minder eigen bijdrage ontvangen voor PGB Huishoudelijke hulp. Dat ligt in lijn met de lagere uitgaven op huishoudelijke hulp (minder ingezette voorzieningen). De baten voor DOS (Domein Overstijgende Samenwerking) vallen € 199.000 hoger uit dan begroot. Hiertegenover staat een nadeel op de lasten van € 151.000. Per saldo is dit een voordeel van € 48.000. Zoals opgenomen in de decemberbijstelling ontstaat er een voordeel op DOS doordat de lasten van de geïncludeerden in 2023 zijn verantwoord en de bijbehorende baten verantwoorden we in 2024. 681A Beschermd wonen (WMO) (voordeel € 157.000) Beschermd wonen en maatschappelijke opvang wordt voor gemeente De Wolden uitgevoerd door centrumgemeente Assen. De afrekening vanuit de centrumgemeente viel positief uit als gevolg van een hogere rijksbijdrage en een stabiel aantal cliënten in plaats van een verwachte lichte toename.

Per saldo is een voordeel ontstaan op het totale programma van € 646.000 (minder lasten van € 333.000 en meer baten van € 313.000).

Gemeente De Wolden

73

Programma's 08 Samen Verder

Jaarverslag 2024

08 Samen Verder Het programma Samen Verder bestaat uit de beleidsonderwerpen verkeer en vervoer, openbaar vervoer, water & riolering en klimaatadaptatie.

Programmahouder: Mark Turksma Het programma in beeld

Wat hebben we bereikt? Verkeer en vervoer Civiele kunstwerken Civiele kunstwerken zijn bouwwerken die gemaakt zijn van metselwerk, beton, hout, staal of kunststof, bijvoorbeeld bruggen, viaducten en tunnels. Voor 2024 tot en met 2032 zijn de kosten voor vervanging en onderhoud van civiele kunstwerken in De Wolden in een meerjarenoverzicht gezet. Dat overzicht is gemaakt op basis van inspecties en beoordelingen van de kunstwerken in 2022. Civiele kunstwerken worden elke 3-5 jaar geïnspecteerd. De kosten voor de jaren 2024 tot en met 2027 zijn meegenomen in de begroting. 74

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 08 Samen Verder

Wegonderhoud In 2024 zijn de wegen in De Wolden beoordeeld op het onderhoud dat eraan gedaan moet worden. Dat gebeurt om de twee jaar. De kosten voor het onderhoud staan in een meerjarenprogramma (MJP). Dat MJP wordt gebruikt voor een Nota kapitaalgoederen en het onderhoudsprogramma voor 2025 en 2026. Duurzame aanleg van wegen In 2023 zijn we begonnen met het duurzamer maken van onze wegen. We hebben daarvoor deklagen van duurzaam, circulair asfalt aangebracht. Die deklaag wordt gemaakt met 100% minder CO2-uitstoot op gasverbruik. In 2024 hebben we deze lijn gecontinueerd bij verschillende asfaltvervangingen. We gaan verschillende typen innovatief asfalt onderzoeken op duurzaamheid en circulariteit. De opgedane kennis en ervaringen nemen we mee in het fietspaden- en wegenonderhoud. Ontsluiting Ruinerwold Gezien de toekomstige ontwikkelingen in Ruinerwold (uitbreiding bedrijventerrein en uitbreiding woningen Kerkweg-Zuid) is een goede ontsluiting belangrijk. De raad heeft in 2022 besloten dat de verkeerssituatie Blijdenstein als speerpunt moest worden opgenomen in de kaderbrief en de begroting van 2023. Ook werd € 50.000 beschikbaar gesteld om onderzoek te doen naar een gewijzigde zuidelijke ontsluiting van Ruinerwold, waarbij Blijdenstein wordt ontzien van doorgaand verkeer. In 2023 heeft de raad de richting aangegeven waarin dit plan verder uitgewerkt kon worden.

Inmiddels is het onderzoek afgerond en is er een tracé voor de weg bepaald. In de eerste helft van 2025 zal dit tracé worden voorgelegd aan de raad. Aanvraag overheidssubsidies In het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 werken overheden, bestuurders en professionals samen aan verkeersveiligheid. Vanuit dit plan vragen we bij het Rijk een subsidie aan om de verkeersveiligheid te verbeteren. Met deze middelen kunnen we diverse maatregelen uitvoeren. In 2024 zijn al diverse projecten uitgevoerd met de SPV-gelden. De rijkssubsidie bedraagt maximaal € 308.595. Aangezien deze subsidie slechts de helft van de benodigde financiering dekt, moet de gemeente zelf de andere helft bijdragen. Daarnaast hebben we voor de periode 2022–2026 een bedrag van € 994.811 ontvangen van de provincie. Deze subsidie, voorheen bekend als de BDU-bijdrage (Brede Doeluitkering), heet nu "Veilig en Bereikbaar Drenthe" en kan eveneens worden ingezet voor verkeersveiligheid. Het bedrag van € 994.811 uit "Veilig en Bereikbaar Drenthe" wordt geleidelijk besteed aan verkeersveiligheidsprojecten. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een verhoogd kruispuntplateau op de Burgemeester Tonckenstraat-Drogterweg en het kruispuntplateau Oosterweg in Zuidwolde. De subsidie biedt daarnaast mogelijkheden voor het uitvoeren van de fietsnota en het realiseren van fietsinfrastructuur.

Het beschikbare bedrag kan worden benut tot 31 december 2025. Voor de SPV wordt momenteel gewerkt aan een nieuw uitvoeringsprogramma, dat noodzakelijk is voor de volgende ronde van SPV-subsidieaanvragen. Er wordt tevens onderzocht of deze subsidie kan bijdragen aan de aanleg van fietspaden uit de fietsnota. Fietsnota Eind 2021 is de fietsnota voor de periode 2021 tot en met 2026 vastgesteld. Daarin staat hoe we de fietspaden in De Wolden het beste op elkaar kunnen laten aansluiten. We kijken naar de verbetering van routes en het onderhoud van wegwijzers. Aangezien we steeds meer e-bikes zien, onderzoeken we ook de mogelijkheden en voordelen van fietssnelwegen. De mogelijkheid van een fietssnelweg, oftewel doorfietsroute, is in 2024 onderzocht. Voor de route Hoogeveen - Meppel is een tracé bepaald en geraamd. Grote delen van dit tracé komen ook voor in onze fietsnota, wat de noodzaak van een dergelijke route aantoont. Samen met de gemeenten Hoogeveen en Meppel wordt er nu, in samenwerking met de provincie, gekeken naar de vervolgstappen voor de mogelijke realisatie van deze doorfietsroute.

Gemeente De Wolden

75

Programma's 08 Samen Verder

Jaarverslag 2024

Openbare verlichting In 2024 bestaat ongeveer 50 procent van de straatverlichting in De Wolden uit ledverlichting. In 2024 is de aanbesteding voor beheer en onderhoud van de openbare verlichting opgestart en naar verwachting wordt dit traject medio 2025 afgerond. Bij de uitrol van de aanbesteding gaan we ook aan de slag met nieuwe moderne methoden van openbare verlichting. We gaan door met het toepassen van ledverlichting en dit zijn met name lichtmasten in de woonwijken en doorgaande wegen.

Riool- en waterprogramma en klimaatadaptatie Prioritering water & riolering 2025-2026 De afgelopen jaren kenmerkte zich door grote personeelstekorten en sterke wisselingen op ons beleidsterrein. Hierdoor was er beperkte continuïteit, en een (noodzakelijke) focus op het oplossen van korte termijn problemen. In 2024 zijn er drie vaste mensen in dienst gekomen, en zijn we inmiddels op het bezettingsniveau zoals die wordt voorgeschreven door standaarden uit onze branche. In 2024 hebben we de uitdagingen en leemtes in kaart gebracht en een prioritering voor 20252026 opgesteld. Hiermee kunnen we in 2025 duurzame stappen vooruit maken op ons beleidsterrein, met een focus op data op orde/systeeminzicht en beleid. Baggeren Het planmatig baggeren van onze wateren lag sinds 2019 stil. In 2024 hebben we onderzoeken uitgevoerd en gesprekken met de waterschappen gevoerd, en de basis gelegd voor het heropstarten van dit type onderhoud. Reiniging & inspectie Ook in 2024 hebben we een deel van ons areaal vrijverval riolering geïnspecteerd en gereinigd. Informatie over de toestand van ons areaal die is verkregen, wordt gebruikt om de onderhouds- en vervangingsplanningen aan te vullen en te verbeteren. IBA’s In 2024 zijn alle IBA’s geïnspecteerd, hierdoor hebben we nu een compleet beeld van alle benodigde werkzaamheden en (groot) onderhoud in de komende jaren.

Drukriolering en gemalen In 2024 zijn een aantal pompen/minigemalen gerenoveerd. Tevens is er in 2024 gewerkt aan een contract om in 2025 en verder onze grote gemalen te renoveren en onderhouden. Hemelwaterstructuurplan Zuidwolde In 2024 zijn we begonnen aan een hemelwaterstructuurplan voor Zuidwolde. Dit plan zal de basis leggen voor de toekomstige inrichting van ons stedelijk watersysteem en zorgt voor planmatig en doordacht afkoppelen van hemelwater. Subsidieregeling klimaatadaptatie maatregelen/tuinsubsidie In 2024 is de subsidieregeling klimaatadaptie maatregelen, ook wel bekend als de tuinsubsidie, verbeterd. Dit is gedaan o.b.v. de ervaringen van het eerste jaar. In De Wolden is er in 2024 circa € 7.179 aan subsidie uitgekeerd, verdeeld over 42 aanvragen.

Nota Kapitaalgoederen De provincie verplicht gemeenten vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) om een nota kapitaalgoederen vast te stellen. In 2024 is doorgewerkt aan de nota kapitaalgoederen voor civiele kunstwerken, wegen en groen. De nota wordt in het najaar 2025 aangeboden aan de raad. Het instrument geeft ons inzage in het onderbouwen van budgetten die nodig zijn om onze kapitaalgoederen te onderhouden en te vervangen en of deze budgetten overeenkomen met de opgevoerde beschikbare middelen in de begroting.

76

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 08 Samen Verder

Beleidsdoelen Verkeer en vervoer • Bevorderen van fietsverkeer en gebruik van (toegankelijk) openbaar vervoer (ook voor mindervaliden). • Verkeersveiligheid verbeteren samen met inwoners zodat er minder verkeersslachtoffers zijn. • Toekomstbestendige, innovatieve en duurzame wegen. • De Wolden moet een aantrekkelijke vestigingsgemeente zijn voor forensen en ondernemers. Een goede infrastructuur is een randvoorwaarde voor deze ontwikkeling. Klimaatbestendig • Samen met buurgemeenten, waterschap Drents Overijsselse Delta en provincie (Fluvius) kwetsbaarheden klimaatverandering verminderen door uitvoering te geven aan de regionale adaptatiestrategie en het uitvoeringsprogramma. • Werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. • Werken aan een doelmatige waterketen

Wat hebben we daarvoor gedaan? 2.1 - Verkeer en vervoer Activiteit

Vervanging van civiele kunstwerken (bruggen) 2024-2025.

Verantwoording/ realisatie 2024

In 2024 hebben we voorbereidingen getroffen en de aanbesteding opgestart voor het uitvoeringsprogramma.

Middelen

In 2024 was er € 277.000 geraamd. Bij de decemberbijstelling is de eindejaarsprognose bijgesteld naar € 45.000. Uiteindelijk hebben we € 26.000 gebruikt.

2.1 - Verkeer en vervoer Activiteit

Structurele verhoging exploitatiebudget kunstwerken.

Verantwoording/ realisatie 2024

Voor het langdurig behoud van onze civiele kunstwerken zoals bruggen, damwanden en duikers zijn de beschikbare middelen verhoogd met € 27.000. Door gebrek aan capaciteit hebben we in 2024 de plannen niet kunnen voorbereiden en laten uitvoeren.

Middelen

In 2024 was er € 93.000 beschikbaar en met de decemberbijstelling is dit teruggebracht naar € 20.000. Dit is ook besteed.

2.1 - Verkeer en vervoer Activiteit

Toegankelijkheid en gebruik van voetpaden verbeteren.

Verantwoording/ realisatie 2024

Voor de vervanging van asfaltpaden en halfverharde paden is voor de jaren 2024 tot en met 2027 jaarlijks € 165.000 als investeringskrediet opgenomen. Zoals aangeven bij het opstellen van de decemberbijstelling hebben we de laatste maanden van 2024 de werkzaamheden voorbereid en besteksgereed gemaakt.

Middelen

In 2024 was er € 165.000 beschikbaar en bij de decemberbijstelling is dit gehele bedrag afgeraamd.

2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit

Realiseren fietspaden uit de fietsnota.

Verantwoording/ realisatie 2024

Afgelopen jaar zijn er diverse onderzoeken uitgevoerd. We starten in 2025 met de uitvoering van twee fietspaden uit de fietsnota; te weten Fietspad Ossesluis en Ruinerweg. De resterende middelen nemen we mee naar 2025.

Middelen

De niet bestede middelen nemen we mee naar 2025 voor het realiseren van fietspaden uit de fietsnota.

Gemeente De Wolden

77

Programma's 08 Samen Verder

Jaarverslag 2024

2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit

Hogere leges voor het aanleggen en instandhouding van kabels en leidingen.

Verantwoording/ realisatie 2024

In 2024 hebben we de hogere verwachte opbrengst van € 20.000 voor meer leges en straatwerkvergoedingen ruimschoots gehaald. Dit komt met name door niet geraamde vergoedingen van nutsbedrijven in het kader van netwerkverzwaring.

Middelen

Ondanks de opgenomen structurele verhoging van € 20.000 in de begroting 20242027 is er een hogere opbrengst van € 73.000 gerealiseerd. De reden hiervoor is dat we van tevoren niet kunnen inschatten welke graafwerkzaamheden de nuts- en telecombedrijven in het jaar op de planning hebben staan. Dit positieve resultaat wordt dan ook als incidentele bate beschouwd.

2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit

Nieuwe ontsluiting Blijdenstein.

Verantwoording/ realisatie 2024

De voorbereidingskosten zijn uitgegeven

Middelen

€ 50.000

7.4 – Klimaatadaptatie Activiteit

Invulling geven aan 'Lokale uitvoeringsagenda'.

Verantwoording/ realisatie 2024

Door een tekort aan capaciteit in de eerste helft van dit jaar is er een lagere besteding voor de uitvoering klimaatadaptatie.

Middelen

In 2024 was er € 54.000 beschikbaar en met de decemberbijstelling is dit teruggebracht naar € 5.000. Uiteindelijk is er in 2024 € 2.000 besteed.

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren voor programma weer. Beleidsindicator

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland

08 niet van toepassing

Betrokkenheid verbonden partijen Onderstaande tabel geeft de verbonden partij weer waarin wij participeren. Daarnaast wordt toegelicht hoe deze verbonden partij bijdraagt aan de realisatie van onze doelstellingen. Publiek Vervoer Groningen Drenthe Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

De gemeenten in en de provincies van Drenthe en Groningen willen een optimaal vervoersnetwerk creëren, dat betaalbaar en toekomstbestendig is. Waarin duurzaam gebruik wordt gemaakt van alle vervoersmiddelen door de inwoners en door bezoekers van de provincies Drenthe en Groningen.

Beleidsdocumenten Verkeer en vervoer

• • • • • • •

78

Gemeentelijk Verkeer- en Vervoer Plan 2020-2029 Fietsnota 2021-2026 Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012 Wegenlegger 2021 Beleidsplan Openbare verlichting 2013-2017 Gladheidsbestrijdingsplan 2023-2024 Beleidsnota ecologisch bermbeheer

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 08 Samen Verder

Riolering & water

•

Riolering en Waterprogramma De Wolden 2023-2028, vastgesteld door de raad op 22 december 2022

Klimaatadaptatie

•

Lokale Adaptatie Strategie (LAS) en Lokale Uitvoeringsagenda (LUA) 2023-2028, vastgesteld door de raad op 28 september 2023

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht. Primitieve begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Rekening 2024

Lasten

-5.565

-5.271

-5.547

275

210 Verkeer en vervoer

-3.876

-3.578

-3.451

-127

250 Openbaar vervoer

-26

-51

-28

-23

-1.608

-1.638

-2.066

428

-54

-5

-2

-3

2.783

2.903

2.971

-67

210 Verkeer en vervoer

65

131

205

-73

250 Openbaar vervoer

0

25

0

25

720 Riolering

2.718

2.747

2.766

-19

Resultaat

-2.782

-2.368

-2.576

208

Bedragen x € 1.000

720 Riolering 740 Milieubeheer Baten

Restant

Toelichting In dit programma staan de daadwerkelijke lasten en baten van de riolering. De opbrengst rioolrechten is verantwoord in de paragraaf lokale heffingen. Per saldo heeft dit geen effect op het jaarrekeningresultaat. Het Programma Samen Verder sluit na deze correctie in de plus met een voordeel van € 201.000. Lasten 210 Verkeer en vervoer Per saldo hebben we een incidenteel voordeel van € 127.000 op de lasten. Verschillende posten binnen het onderhouden van onverharde wegen, onderhouden elementverhardingen en aanbrengen belijningen laten een incidenteel voordeel zien van € 81.000. Daarnaast hebben we binnen dit taakveld een voordeel op de rente van € 20.000. In 2024 is de toegerekende rente 0%, terwijl we in de begroting rekening hielden met 0,2%. Daarnaast is er een voordeel van € 62.000 op afschrijvingen. Diverse voorgenomen investeringen (bijvoorbeeld het aanleggen van diverse fietspaden van 2023 en/of eerder) zijn nog niet gereed, daarom wordt in 2024 minder afgeschreven. Als laatste is er binnen het taakveld sprake van een nadeel van afgerond € 36.000. Dit komt door een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar het programma Overhead.

Gemeente De Wolden

79

Programma's 08 Samen Verder

Jaarverslag 2024

250 Openbaar vervoer Het voordeel bij de lasten van € 23.000 is het gevolg van ontvangen middelen, die we ook aan de lastenkant hebben begroot maar nog niet zijn uitgegeven. Van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben we een bijdrage ontvangen. We gaan ons inzetten om de toegankelijkheid van het Openbaar vervoer (OV) te bevorderen voor personen die een beperking ervaren bij het gebruik van het OV of willen leren om gebruik te maken van het OV. Om dit uit te voeren is de Specifieke Uitkering Tijdelijke Regeling OV-ambassadeuren 2023 aangevraagd en in 2024 toegezegd door het Rijk. 720 Riolering Per saldo is er een nadeel van € 428.000 ten opzichte van de gewijzigde begroting. Bij de onderdelen vacuüm drukriolering, vrijvervalriolering en het onderhouden van IBA'S (Individuele Behandeling van Afvalwater) is er € 206.000 meer uitgegeven aan onderhoud en onderzoekskosten dan begroot. Ook was er rekening gehouden met een onttrekking aan de voorziening riolering, maar dit is uiteindelijk een storting geworden. Dit verschil maakt een tekort van € 200.000. Uiteindelijk wordt het tekort verrekend met de voorziening riolering. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Als laatste is er binnen het taakveld sprake van een nadeel van afgerond € 22.000. Dit komt door een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen.

Voor nadere toelichting wordt verwezen naar het programma Overhead. Baten 210 Verkeer en vervoer Ondanks de opgenomen structurele verhoging van € 20.000 in de begroting 2024-2027 is er een hogere opbrengst van € 73.000 gerealiseerd. Deze heeft met name betrekking op hogere ontvangen straatwerkvergoedingen en leges voor de werkzaamheden in het kader van netwerkverzwaring. Het is moeilijk om van tevoren in te schatten welke graafwerkzaamheden de nuts- en telecombedrijven in het jaar op de planning hebben staan. Dit positieve resultaat wordt dan ook als incidentele bate beschouwd. 250 Openbaar vervoer De afwijking op de baten van € 25.000 heeft betrekking op de geraamde ontvangen middelen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. We hebben een bijdrage ontvangen vanuit de "tijdelijke regeling specifieke uitkering OV-ambassadeurprojecten 2023". Deze bijdrage houden we beschikbaar. Zie ook toelichting op de lasten.

Waarin hebben we geïnvesteerd? Onderstaande tabel geeft de in dit jaar gedane investeringen weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging toegelicht.

Bedragen x € 1.000 Lasten

Primitieve begroting 2024

Gewijzigde Rekening begroting 2024 2024

Restant

Doorschuif naar 2025

-2.352

-1.287

-856

-431

-418

Fietsbrug over de N48

0

-15

-14

-1

0

Fietspad Linderweg te Zuidwolde

0

-55

-60

5

5

Fietspad Weerwilleweg Koekange

0

-10

-3

-7

0

Ontsluitingsweg Hoge Akkers, Ruinerwold

0

-74

-50

-25

-25

Projecten Duurzaam Veilige omgeving 2024

0

-17

-12

-5

0

Reconstructie gedempte Wijde Wijk, Kerkenveld

0

-1

-1

0

0

Uitvoering fietsnota 2024

0

-340

0

-340

-340

-165

0

0

0

0

Uitvoering klimaatadaptatie

80

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 08 Samen Verder

Bedragen x € 1.000

Primitieve begroting 2024

Gewijzigde Rekening begroting 2024 2024

Restant

Doorschuif naar 2025

Uitvoeringsmaatregelen GVVP

-94

0

0

0

0

Veilige fietsverbinding Eursinge

0

-23

-4

-19

-19

Veilige fietsverbinding Weerwille

0

-15

-10

-5

-5

Vervanging kunstwerken (bruggen) 2024

-277

-45

-26

-19

-19

Vervanging voetpaden 2024

-165

0

0

0

0

0

-9

-9

0

0

-1.651

-682

-667

-15

-15

Baten

0

18

-7

26

3

Fietsbrug over de N48

0

18

-5

23

0

Fietspad Echtenseweg

0

2

0

2

2

Fietspad Linderweg te Zuidwolde

0

-2

-2

0

0

Fietspad Ruinerweg

0

1

0

1

1

2.352

1.269

-863

-406

-415

Voorber.kred. verkeerssituatie Blijdenstein Riolering De Wolden

Resultaat

Belangrijkste verschillen tussen realisatie en de raming na wijziging zijn: Fietsbrug over de N48 De fietsbrug is in 2023 opgeleverd. In 2024 zijn er nog een aantal bijkomende werkzaamheden verricht zoals het aanplanten van bosplantsoen en het aanpassen van een inrit naar een weiland. Het project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en van de provincie Drenthe. Bij de jaarrekening 2023 hebben wij het project als gereed aangemeld bij het ministerie. In 2024 heeft het ministerie de definitieve bijdrage vastgesteld en vervolgens met ons afgerekend. De verwachte opbrengst is omgezet in een terugvordering van € 30.000. Bij deze jaarrekening is het project bij de provincie als gereed aangemeld maar de definitieve bijdrage is in 2024 nog niet ontvangen. Zodra deze bijdrage is ontvangen kan dit krediet worden afgesloten. Het krediet zal sluiten met een tekort van € 22.000. Fietspad Linderweg te Zuidwolde In de decemberbijstelling is er aangegeven dat we in 2024 niet alle kosten gaan maken als voorbereiding voor het aansluiten van het fietspad tussen de fietsbrug en de kom van Linde. Ten opzichte van deze gewijzigde begroting is er nu een nadeel van € 5.320. Deze gemaakte voorbereidingskosten worden in mindering gebracht op het budget van 2025.

Fietspad Weerwilleweg Koekange Om een veilige fietsverbinding te realiseren hebben we meermaals het tracé herzien. De instemming met het waterschap voor het dempen van de watergang is niet gelukt. Het gesprek met de bewoners om het fietspad aan de oostkant te realiseren heeft ook niets opgeleverd. Vanuit de "Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls recreatief fietsnetwerk Drenthe" hebben wij een voorschot ontvangen voor het aanleggen van een vrijliggend fietspad maar hieraan kunnen wij niet voldoen. Het ontvangen voorschot gaan we terugbetalen. De resterende eigen middelen houden we beschikbaar voor het aanleggen van suggestiefietsstroken en het aanbrengen van snelheidsremmende maatregelen. Ontsluitingsweg Hoge Akkers, Ruinerwold In 2024 hebben we kosten gemaakt voor onderzoek, grondaankopen en de bestemmingsplanprocedure alvorens met de uitvoering kan worden gestart. We verwachten met de uitvoering in 2025 te kunnen starten. Het resterende projectkrediet blijft noodzakelijk en wordt meegenomen naar 2025. Gemeente De Wolden

81

Programma's 08 Samen Verder

Jaarverslag 2024

Projecten Duurzaam Veilige omgeving 2024 In 2024 was er € 17.000 beschikbaar voor interne uren, administratie en toezicht. De middelen zijn gebruikt om projecten vanuit de subsidieregeling stimulering verkeersveiligheids-maatregelen voor te bereiden. Voor een juiste financiële administratie zijn de nog niet gerealiseerde uit te voeren maatregelen omgezet naar nieuwe projectkredieten. Hiermee kan dit krediet worden afgesloten. Reconstructie Gedempte Wijde Wijk te Kerkenveld In het voorjaar zijn de laatste kleine restpunten opgepakt en afgewerkt. Het gehele project is hiermee gereed en het krediet kan worden afgesloten. Uitvoering fietsnota 2024 Afgelopen jaar zijn er diverse onderzoeken uitgevoerd. We starten in 2025 met de uitvoering van twee fietspaden uit de fietsnota; te weten Fietspad Ossesluis en Echtenseweg/Spiekampenweg. De resterende middelen nemen we mee naar 2025. Veilige fietsverbinding Eursinge (321) In de decemberbijstelling hebben we aangegeven dat we in 2024 niet het gehele budget gaan besteden maar € 23.000 benodigd hebben voor voorbereidende werkzaamheden. Uiteindelijk hebben we € 4.000 aan kosten gemaakt. In 2024 heeft een externe partij het tracé verkend en in kaart gebracht welke gronden er aangekocht moeten worden. In 2025 wordt het werk besteksgereed gemaakt en zal de aanbesteding plaatsvinden. De resterende middelen nemen we mee naar 2025.

Veilige fietsverbinding Weerwille (321) In de decemberbijstelling hebben we aangegeven dat we in 2024 niet het gehele budget gaan besteden maar € 15.000 benodigd hebben voor voorbereidende werkzaamheden. Uiteindelijk hebben we € 10.000 aan kosten gemaakt. Om een veilige fietsverbinding te realiseren hebben we het tracé herzien en is er met de aanwonenden een participatietraject opgestart. De resterende middelen nemen we mee naar 2025. Vervanging kunstwerken (bruggen) 2024 In de decemberbijstelling hebben we aangegeven dat we in 2024 niet het gehele budget gaan besteden maar € 45.000 benodigd hebben voor het opstarten van de aanbesteding voor het uitvoeringsprogramma. Uiteindelijk hebben we € 16.000 aan kosten gemaakt. De resterende middelen nemen we mee naar 2025. Voorbereidingskrediet verkeerssituatie Blijdenstein De voorbereidingen en het uitwerken van de scenario's zijn gereed. Dit voorbereidingskrediet kan worden afgesloten. Fietspad Ruinerweg en Fietspad Echtenseweg Beide fietspaden zijn aangelegd voor zover de huidige grondpositie toelaat. Op dit moment is er geen zicht op de aanleg van het laatste deel van het vrijliggende fietspad langs deze wegen. De benodigde grond is niet in bezit van de gemeente, en het is onduidelijk of deze op korte termijn verworven kan worden. De subsidies voor beide projecten zijn inmiddels bijna tien jaar geleden verleend.

Van de Provincie hebben we een brief ontvangen waarin zij vragen om een duidelijk plan van aanpak in te dienen. Dit om te kunnen beoordelen of de subsidies nog open kunnen blijven staan. Hieraan kunnen wij niet voldoen. Hiermee zijn de projecten afgerond en kunnen de kredieten na de nog te ontvangen provinciale subsidie worden afgesloten. Riolering De Wolden Eind 2022 is het Riolering en Waterprogramma 2022-2028 (RWP) door de raad vastgesteld. Met het RWP geeft de gemeente De Wolden aan hoe zij aankijkt tegen haar wettelijke watertaken rondom afval-, hemel- en grondwater. Vervolgens specificeert de gemeente welke de maatregelen en activiteiten, en de bijbehorende financiële middelen, er nodig zijn voor het beheer van deze gemeentelijke watertaken. Om de ambities en doelstellingen uit het RWP te realiseren zijn in 2024 diverse activiteiten en maatregelen in uitvoering gebracht. Daarvoor was een investeringsbudget van € 682.431 beschikbaar.

82

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 08 Samen Verder

Saldo Per saldo is er in 2024 een voordeel van € 15.623 op het investeringsbudget. Belangrijkste reden voor dit voordeel is dat we in 2024 minder uitvoeringskosten hebben kunnen maken voor werkzaamheden in het kader van het project 'vervangen van pompen en schakelkasten'.

Gemeente De Wolden

83

Programma's 09 Cultuur

Jaarverslag 2024

09 Cultuur Dit programma bestaat de beleidsonderwerpen cultuur, laaggeletterdheid, onderwijshuisvesting en begraafplaatsen en crematoria. Daarnaast valt de GR RUD (/Omgevingsdienst Drenthe) ook onder dit programma.

Programmahouder: Albert Haar Het programma in beeld

84

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 09 Cultuur

Wat hebben we bereikt? Cultuur Culturele gemeente/Wiede Wold In 2023-2024 was de gemeente De Wolden Culturele Gemeente van Drenthe met als thema 'Toekomst van het platteland'. Dit bood een extra kans een impuls te geven aan het culturele leven in De Wolden. Met het project ‘Wiede Wold’ wilden we mensen dichter bij elkaar brengen. Niet voor niets stond in Wiede Wold participatie centraal. Het thema was de toekomst van ons platteland. Met, voor en door de Woldenaren werd een stevig programma gebouwd. In 2023 zijn we gestart met de kick-off en de eerste ronde van het onderdeel Streekprogramma. In 2024 vond het hoogtepunt van Wiede Wold plaats met de tweede ronde van het onderdeel Streekprogramma met tal van culturele hoogtepunten. Daarnaast vond locatietheater plaats met de voorstelling ATROPOS door de Peergroup en was er de bouw van de Afvalkathedraal in Koekangerveld. De andere pijler van het Wiede Wold programma werd gevormd door de kunstwerken van een groep designers. Deze groep creatievelingen werkte grotendeels met verschillende gemeenschappen aan heel verschillende projecten. De kunstwerken werden in mei-juni 2024 gepresenteerd in Echten. Men kon de Wiede Wold-fietsroute langs alle culturele hotspots in de Wolden fietsen.

We hebben Wiede Wold in september 2024 bij het Huus met de Belle in Echten afgesloten met een optreden van de Koninklijke muziekvereniging Apollo uit de Wijk met onder andere het Wiede Wold-lied en aansluitend het wagenspel ‘De Barbier van Suthwalda’. Daarbij is het stokje overgedragen aan de gemeente Noordenveld die vanaf 2025 Culturele Gemeente van Drenthe is. Nieuwe cultuurnota De huidige uitvoeringsagenda ‘Cultuur blijft belangrijk in De Wolden’ is verlopen. Het project Wiede Wold is afgerond in de zomer van 2024. In het najaar van 2024 hebben we daarom het huidige cultuurbeleid en Wiede Wold laten evalueren door een extern onderzoeker. De evaluaties bevatten aanbevelingen voor een nieuwe cultuurnota. Hiermee gaan we aan de slag in 2025. Scala-Kunstenkorf Sinds 2024 subsidieert gemeente De Wolden het docentencollectief Kunstenkorf om muziek, theater- en cultuurlessen te organiseren in De Wolden. Met het toekennen van de subsidie hopen we dat het aanbod aan naschoolse cultuurlessen kan blijven bestaan. Bibliotheek In de gemeente De Wolden hebben we in vier dorpen een fysieke vestiging. We blijven onze bibliotheken ondersteunen en daardoor dragen we bij aan de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners en stellen we iedereen in staat mee te doen in de huidige samenleving. In 2026 wordt de huidige bevorderingstaak van gemeenten en provincies omgezet in een zorgplicht.

Met een SPUKregeling kunnen gemeenten en bibliotheken zich voorbereiden op deze zorgplicht. De gemeente De Wolden heeft twee subsidieaanvragen gedaan bij het Rijk om deze SPUK-middelen te verkrijgen voor het verstevigen van het bibliotheeknetwerk in 2024 en 2025. Deze subsidies zijn toegekend. Laaggeletterdheid Taalpunten We willen dat minder mensen moeite hebben met lezen en schrijven. Dit helpt hen beter mee te doen in de samenleving. We richten ons vooral op mensen die Nederlands als eerste taal (NT1) spreken, maar ook op mensen die Nederlands als tweede taal (NT2) spreken. De Taalpunten in de vier bibliotheken in De Wolden spelen hierbij een belangrijke rol. Lokale aanpak laaggeletterdheid De invoering van de veranderingen in taken en verantwoordelijkheden van de gemeente op het gebied van laaggeletterdheid duren langer dan verwacht. Zodra er duidelijkheid is, kijken we of er een nieuw plan voor De Wolden nodig is. Elk jaar maken we een jaarplan waarin we de belangrijkste punten voor de lokale aanpak opschrijven, uitvoeren, volgen en evalueren.

Gemeente De Wolden

85

Programma's 09 Cultuur

Jaarverslag 2024

Binnen Samenwerkingsorganisatie De Wolden en Hoogeveen werken we actief aan het verminderen van laaggeletterdheid met een drie-sporen beleid: 1. Medewerkers met klantcontacten herkennen laaggeletterdheid en weten waar ze hulp kunnen vinden. 2. We zorgen voor begrijpelijke schriftelijke communicatie, zoveel mogelijk op B1-niveau. 3. Leidinggevenden herkennen laaggeletterdheid en bespreken dit met hun medewerkers. Onderwijshuisvesting Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van het primair onderwijs. Kosten voor -vervangende- nieuwbouw, vernieuwbouw en uitbreiding komen voor rekening van de gemeente. Schoolbesturen ontvangen van het Rijk de middelen voor onderhoud en exploitatie. In het Integraal Huisvestingsplan hebben we met de schoolbesturen afspraken gemaakt over onderhoud, renovatie (vernieuwbouw) en nieuwbouw van schoolgebouwen. In 2024 is gestart met de voorbereiding op de vervangende nieuwbouw van Het Echtenest in Echten. Uit een nieuw opgestelde prognose blijkt dat het aantal leerlingen groeit. Dit blijkt ook uit het aanwezige aantal leerlingen. Verder is een onderzoek opgestart naar een mogelijke gezamenlijke huisvesting van de beide basisscholen in Koekange. De uitbreiding van De Rozebottel staat voor 2025 op het programma en de vervangende nieuwbouw van de Prins Johan Friso voor 2029.

Dit is het juiste moment om te bezien of gezamenlijke huisvesting een optie is. In afwachting van deze ontwikkeling heeft de gemeente de bekostiging van twee noodlokalen van De Rozebottel vanaf 2024 overgenomen van het schoolbestuur. Begraafplaatsen De actualisatie van het begraafbeleid en het onderzoek naar de mogelijke ruimtelijke inpassing en financiële haalbaarheid van een natuurbegraafplaats in combinatie met een bomentuin loopt. Dit wordt naar verwachting eind 2025 afgerond.

Beleidsdoelen Cultuur • Met De Wolden als Culturele gemeente van Drenthe in 2023-2024 verkennen we de toekomst van het platteland samen, versterken we het culturele leven, bevorderen we de sociale cohesie en positioneren we de gemeente. • Een stevige en bereikbare culturele basis voor alle inwoners. • Cultuur als middel inzetten om maatschappelijke doelen te bereiken. • De culturele infrastructuur verstevigen en daarmee een positieve bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente. • Toekomstbestendige lokale musea met voldoende bezoekers, vrijwilligers en een goed educatief aanbod. Laaggeletterdheid • Met het Taalhuis zorgen we ervoor dat laaggeletterde mensen bereikt kunnen worden en beter Nederlands leren schrijven en lezen. Hierdoor kunnen ze meedoen in de maatschappij. Onderwijshuisvesting • Er moet voldoende onderwijshuisvesting zijn om leerlingen en schoolorganisatie te kunnen huisvesten. • De schoolgebouwen moeten functioneel aansluiten op de gewenste onderwijsconcepten, ondersteunend zijn voor de ontwikkeling van kinderen en een veilige en gevarieerde leer- en werkomgeving bieden. • De schoolgebouwen moeten ook duurzaam gebouwd zijn, beschikken over een gezond binnenklimaat en goed te exploiteren zijn. Dit heeft een positief effect op het gedrag, het welbevinden en het leerproces van al haar gebruikers.

• Nieuwe schoolgebouwen moeten gedurende hun levensloop flexibel zijn en eenvoudig aangepast kunnen worden aan veranderend gebruik en veranderende eisen. Begraafplaatsen • Inwoners de mogelijkheid bieden om een passende laatste rustplaats te vinden.

86

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 09 Cultuur

Wat hebben we daarvoor gedaan? 4.2 – Onderwijshuisvesting Activiteit

Integraal Huisvestingsplan.

Verantwoording/ realisatie 2024

In het Integraal Huisvestingsplan De Wolden "Onderwijs in verbinding" (IHP) is een planning opgenomen in welke volgorde de gebouwen of vervangende nieuwbouw krijgen of vernieuwbouw (volledige renovatie) krijgen. Zie voor een inhoudelijke toelichting paragraaf 9.1.

Middelen

Voor de uitvoering van het IHP wordt jaarlijks structureel € 80.000 beschikbaar gesteld (jaarlijkse uitzetting). Als deze middelen in een jaar niet nodig zijn worden ze toegevoegd aan de reserve IHP. In 2024 zijn er geen structurele uitgaven gedaan. Een bedrag van € 80.000 is dan ook toegevoegd aan de reserve IHP. Hierop zijn de incidentele huurlasten van de noodlokalen voor de Rozebottel voor 2024 (€ 15.682) in mindering gebracht.

5.3 – Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie, 5.4-Musea, 5.6-Media Activiteit

Indexatie culturele organisaties.

Verantwoording/ realisatie 2024

De structurele subsidies voor culturele organisaties zijn geïndexeerd.

Middelen

Het begrote bedrag à € 17.881 is uitgegeven.

5.3 – Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Activiteit

Pilot Cultuurcarrousel.

Verantwoording/ realisatie 2024

De tweejarige pilot Cultuurcarrousel die gestart is in schooljaar 2023-2024 kon voortgezet worden in het schooljaar 2024-2025. In het schooljaar 2023-2024 zijn er activiteiten aangeboden op het gebied van erfgoed (bezoek aan de Karstenhoeve, de schaapskudde, de Barak Linde en de Wemme), workshops en voorstellingen. Ook zijn leerkrachten geschoold tijdens een inspiratiebijeenkomst (bouwen aan talent).

Middelen

Het begrote bedrag à € 12.000 is uitgegeven.

7.4 – Milieubeheer Activiteit

Bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD)/Omgevingsdienst Drenthe.

Verantwoording/ realisatie 2024

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 was 2024 een jaar van transitie. De implementatie van de wet had impact op de gehele organisatie van OD Drenthe. In 2024 is voor De Wolden circa 96% van het jaarprogramma voltooid, goed voor 11.834 uur. Naast de reguliere milieutaken heeft OD Drenthe gewerkt aan de ontwikkeling en implementatie van een nieuw dashboard voor monitoring en sturing voor de deelnemers. Daarnaast is in samenwerking met de andere Noordelijke Omgevingsdiensten (FUMO en OD Groningen) een arbeidsmarktcampagne gestart, en is het Young Professionalsprogramma verder ontwikkeld.

Middelen

In de begroting was een verhoging van de bijdrage aan de RUD/OD Drenthe van € 172.000 meegenomen. Dit bedrag is volledig besteed.

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren voor programma weer. Beleidsindicator

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland

09 niet van toepassing

Betrokkenheid verbonden partijen Er worden binnen dit programma geen verbonden partijen verantwoord.

Gemeente De Wolden

87

Programma's 09 Cultuur

Jaarverslag 2024

Beleidsdocumenten Cultuur • Agenda 'Cultuur blijft belangrijk in De Wolden' • Routekaart Cultuuronderwijs Zuidwest-Drenthe • Beleidsregels subsidiëring muziek- en zangverenigingen Onderwijshuisvesting • Integraal Huisvestingsplan 2023 Begraafplaatsen en crematoria • Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen gemeente De Wolden 2011 • Uitvoeringsvoorschriften gemeentelijke begraafplaatsen • Beleidsregel ‘Begraven op particuliere gronden in de gemeente De Wolden niet toe te staan’

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht. Primitieve begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Rekening 2024

Restant

-3.639

-4.992

-4.832

-160

420 Onderwijshuisvesting

-794

-1.061

-897

-164

430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-15

-15

-8

-7

530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct

-376

-842

-836

-7

540 Musea

-90

-90

-87

-3

560 Media

-533

-749

-749

-1

-1.290

-1.749

-1.758

9

750 Begraafplaatsen

-541

-484

-497

13

Baten

382

719

640

80

420 Onderwijshuisvesting

46

296

229

67

430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

0

5

5

0

530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct

5

55

39

16

540 Musea

0

6

6

0

560 Media

102

129

55

74

4

4

92

-87

224

224

214

10

-3.257

-4.272

-4.192

-80

Bedragen x € 1.000 Lasten

740 Milieubeheer

740 Milieubeheer 750 Begraafplaatsen Resultaat

Toelichting Lasten 420 Onderwijshuisvesting De lasten zijn lager dan werd voorzien. De lasten voor de onderwijshuisvesting openbaar basisonderwijs zijn lager. Dit betreft de kosten van gasverbruik, elektriciteitsverbruik, schadekosten en onderhoud van de schoolgebouwen. Deze voorgeschoten kosten worden in rekening gebracht bij de gebruikers. De begroting was gebaseerd op het kostenniveau 2023. In 2024 waren deze kosten 88

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 09 Cultuur

lager. Dit leidt zowel aan de lasten- als de batenkant tot een afwijking ten opzichte van de begroting. Per saldo heeft dit geen invloed op het resultaat. Dit en nog geen bestedingen op de uitvoering van het integraal huisvestingsplan (zie de verantwoording op het speerpunt in 9.2) levert samen een voordeel op van € 164.000. 530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct Voor Stichting Wiede Wold is er in 2024 in de bestuursrapportage een garantstelling afgegeven van € 400.000. Daar is uiteindelijk € 368.000 van uitgekeerd. Daarnaast heeft stichting Wiede Wold een subsidie over 2024 ontvangen en zijn er nog aanvullende kosten betaald voor culturele gemeente van het jaar. Opgeteld is dit nog € 12.000 aan kosten. Daarmee is er € 380.000 van de maximale garantstelling van € 400.000 uitgegeven. Voor het verzorgen van muziekonderwijs is er budget beschikbaar voor het verlenen van subsidies. Er is uiteindelijk minder subsidie aangevraagd dan is begroot. Dat levert een voordeel op van € 14.000. Er is een nadeel van € 27.000 voor creatieve en culturele vorming. Er is een evaluatie uitgevoerd over cultuur De Wolden door een externe partij. Daarnaast zijn er kosten gemaakt voor de training De Wolden Kiest voor Talent. 740 Milieubeheer Omgevingsdienst Drenthe De kosten Omgevingsdienst Drenthe zijn € 90.000 hoger dan begroot. Dit betreft compensabele btw.

Dit houdt direct verband met de extra baten van € 90.000. Verder komt de in de begroting opgenomen bijdrage vanuit De Wolden nagenoeg overeen met de bijdrage zoals opgenomen in de voorlopige eindafrekening van de Omgevingsdienst Drenthe. PFAS Verontreinigde grond De met PFAS verontreinigde grond, die aan de Meppelerweg (ongenummerd) te Ruinen lag opgeslagen, is op een milieuhygiënisch verantwoorde wijze afgevoerd en elders verantwoord opgeslagen dan wel verwerkt. De uitvoering is Europees aanbesteed, waarbij de offerte van de uiteindelijke uitvoerende partij lager uitviel dan begroot. Dit heeft geleid tot een voordelige afwijking van € 82.000. Baten 420 Onderwijshuisvesting De baten zijn € 67.000 lager dan werd voorzien. Voornaamste reden hiervoor zijn de lagere baten huisvesting openbaar basisonderwijs. Zie de toelichting hierboven bij de lasten. 530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct De baten zijn € 16.000 lager dan begroot. De gemeente heeft in 2023 80% van een provinciale subsidie ontvangen voor culturele gemeente van het jaar. De verwachting was dat de resterende 20% in 2024 ontvangen zou worden. Dit wordt 2025. In de Berap zal deze ontvangst opgenomen worden in de begroting 2025. 560 Media De verkoopopbrengst van de bibliotheek Zuidwolde is lager uitgevallen dan de oorspronkelijke aanschafwaarde. Hierdoor is een nadelig resultaat van € 74.000 ontstaan.

740 Milieubeheer De hogere baten houden voor € 90.000 verband met de extra lasten Omgevingsdienst Drenthe. Dit betreft compensabele btw. Daarnaast zijn er lagere inkomsten uit leges van € 3.000.

Gemeente De Wolden

89

Programma's 10 Algemene dekkingsmiddelen

Jaarverslag 2024

10 Algemene dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk richt zich op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke financiën en is een verplicht onderdeel van de programma's op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording.

Portefeuillehouder: Rudi Hooch Antink Algemene dekkingsmiddelen in beeld

Wat hebben we bereikt? Ontwikkelingen gemeentelijk belastinggebied De VNG en andere instellingen zoals Raad voor de financiële verhoudingen en de Raad van State bepleiten al jaren een uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied. In het meest recente regeerakkoord (december 2021) staat: 'Om een stabielere financiering voor de medeoverheden te realiseren en hun autonomie te vergroten, wordt in de komende jaren een nieuwe financieringssystematiek voor de periode na 2025 uitgewerkt, waarbij de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied wordt betrokken. Daarbij worden ook alternatieven voor de OZB en MRB in de beschouwing betrokken. In de huidige kabinetsperiode zal de financiering van de medeoverheden grotendeels worden vormgegeven via de accres systematiek.' Dit betekent dat er in ieder geval tot 2025 geen uitbreiding van het lokaal belastinggebied komt.

Beleidsdoelen Niet van toepassing

90

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 10 Algemene dekkingsmiddelen

Informatie verbonden partijen Informatie verbonden partijen De ontvangst van dividend is een onderdeel van de algemene dekkingsmiddelen. Wij ontvingen in 2024 van de onderstaande partijen een dividenduitkering. - Enexis Holding N.V. te Rosmalen (naast dividend ontvangen we ook rente van Enexis vanwege een verstrekte lening). - NV Rendo te Meppel. - NV Bank Nederlandsche Gemeenten te Den Haag. Verder hebben wij met de onderstaande partijen een relatie zonder een winstuitkering: - CSV Amsterdam BV te 's-Hertogenbosch. - Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV.

Wat hebben we daarvoor gedaan? 0.61/0.62 OZB (niet) woningen Activiteit

(Extra) verhoging van de onroerendezaakbelastingen.

Verantwoording/ realisatie 2024

In de begroting 2024 is voor de jaarschijf 2027 rekening gehouden met een extra verhoging van de onroerendezaakbelastingen met € 133.000. Dit is nodig om te voldoen aan het uitgangspunt van een structurele verhoging van 2,5% (1,5% trend en 1% areaaluitbreiding).

Middelen

Trendmatige verhoging voor 2027 is toegepast. Dit heeft in 2024 geen financieel effect.

0.70 Algemene uitkering uit het gemeentefonds Activiteit

Actualiseren uitkering gemeentefonds.

Verantwoording/ realisatie 2024

Bij het samenstellen van de jaarrekening 2024 is voor wat betreft de inkomsten uit het gemeentefonds rekening gehouden met de laatst bekende circulaires.

Middelen

De stand van de decembercirculaire 2024 is verwerkt in de jaarrekening.

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren voor programma weer. Beleidsindicator Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Gemiddelde WOZ-waarde

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland

€

2024

774

Geen data

€

2024

868

Geen data

x € 1.000

2024

396

379

Betrokkenheid verbonden partijen Onderstaande tabel geeft de verbonden partij weer waarin wij participeren. Daarnaast wordt toegelicht hoe deze verbonden partij bijdraagt aan de realisatie van onze doelstellingen. Bank Nederlandse Gemeenten Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

Aanhouden als duurzame belegging en opbrengsten inzetten als algemeen dekkingsmiddel.

Enexis Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

Enexis beheert het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland van ongeveer 2,8 miljoen huishoudens, bedrijven en overheden. De netbeheerderstaak is een publiek belang, wettelijk geregeld met o.a. toezicht vanuit de Autoriteit Consument en Markt. De vennootschap heeft ten doeL het realiseren van een duurzame energievoorziening door state of the art dienstverlening en netwerken en door regie te nemen in innovatieve oplossingen. Dit om de energietransitie te versnellen én excellent netbeheer uit te voeren. Deze doelen worden gerealiseerd op basis van de volgende strategieën: • Netwerk en dienstverlening tijdig gereed voor veranderingen in de energiewereld.

Gemeente De Wolden

91

Programma's 10 Algemene dekkingsmiddelen

Jaarverslag 2024

• Betrouwbare energievoorziening. • Excellente dienstverlening: hoge klanttevredenheid en verlaging kosten. • Samen met lokale partners Nederlandse klimaatdoelen realiseren. • Innovatieve, schaalbare oplossingen om de energietransitie te versnellen. De energietransitie heeft een grote impact op de netbeheerders en dus ook op Enexis Netbeheer. Dit komt o.a. door de aanleg van wind- en zonneparken maar ook door het veranderde gedrag van klanten die bijvoorbeeld decentraal energie gaan opwekken. Daarnaast blijft Enexis Netbeheer investeren in het reguliere onderhoud en de reguliere uitbreidingen die nodig zijn voor een veilig en betrouwbaar netwerk. CSV Amsterdam Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

Op 9 mei 2014 is de naam van Claim Staat Vennootschap B.V. gewijzigd in CSV Amsterdam B.V. De statuten zijn gewijzigd zodat de nieuwe organisatie nu drie doelstellingen vervult: a. namens de verkopende aandeelhouders van Essent een eventuele schade claimprocedure voeren tegen de Staat als gevolg van de Wet Onafhankelijk Netbeheer; b. namens de verkopende aandeelhouders eventuele garantieclaim procedures voeren tegen RECYCLECO B.V. (“Waterland”). In het kader van de verkoop van Attero aan Waterland hebben de verkopende aandeelhouders een aantal garanties en vrijwaringen gegeven aan Waterland. Voor een deel van de verkoopopbrengst wordt gedurende een bepaalde tijd een escrow-rekening aangehouden. c. het geven van instructies aan de escrow-agent wat betreft het beheer van het bedrag dat op de escrow-rekening n.a.v. verkoop Attero is gestort.

Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

Onderdeel van Essent was het 50% aandeel in N.V. Elektriciteits Productiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ), o.a. eigenaar van de kerncentrale in Borssele. Het bedrijf Delta N.V. heeft de verkoop van dit bedrijfsonderdeel van Essent aan RWE bij de rechter aangevochten. Een bemiddelingstraject is succesvol afgerond en in 2011 zijn de aandelen alsnog geleverd aan RWE. Het Publiek Belang Elektriciteitsproductie (EPZ) blijft bestaan met een beperkt takenpakket om de zaken die uit de verkoop voortkomen af te wikkelen.

NV Rendo Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

Rendo is een regionaal netwerkbedrijf, verantwoordelijk voor een adequate distributie van gas, elektriciteit, warmte en data in Zuid-Drenthe en Noord-Overijssel. Rendo streeft ernaar om haar huidige sterke positie als netbeheerder en netwerkbedrijf (aardgas, groen gas, elektriciteit, data en warmte) voortdurend te verbeteren. Rendo wil als netwerkbedrijf actief zijn bij de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van duurzaam gebruik van energie en de transitie naar een duurzame energievoorziening. De nabijheid van het eigen betrouwbare en veilige energienetwerk is steeds het vertrekpunt. Daarnaast wil Rendo een maatschappelijk verantwoordelijke rol innemen voor haar stakeholders als het gaat om duurzaamheid en energietransitie in de regio.

Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD) Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

Gewaarborgde levering van water

Beleidsdocumenten

• • • • • • • • • •

92

Financiële verordening De Wolden 2023 Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) Nota reserves en voorzieningen 2024-2027 Treasurystatuut Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2015 Gemeentewet en beleidskader financieel toezicht op gemeenten van de provincie Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten Gemeentelijke verordening onroerende-zaakbelastingen 2023 Gemeentelijke verordening forensenbelasting 2023 Gemeentelijke verordening toeristenbelasting 2023

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 10 Algemene dekkingsmiddelen

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht. Primitieve begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Rekening 2024

Restant

-1.028

-912

-935

22

Algemene uitkering

-348

-230

-18

-212

Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is

-344

-346

-434

88

Overige algemene dekkingsmiddelen

-103

-103

-109

6

Saldo van de financieringsfunctie

-233

-233

-373

141

Baten

52.632

53.071

53.395

-325

Algemene uitkering

46.140

46.540

46.521

19

678

619

634

-15

5.559

5.577

5.741

-165

1

1

0

1

254

334

499

-165

51.604

52.158

52.461

-302

Primitieve begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

-1.028

-912

-935

22

050 Treasury

-233

-233

-373

141

061 OZB woningen

-156

-157

-230

72

062 OZB niet-woningen

-69

-70

-78

8

064 Belastingen overig

-119

-119

-127

7

070 Algemene uitkeringen en overige uitk.

-348

-230

-18

-212

340 Economische promotie

-103

-103

-109

6

52.632

53.071

53.395

-325

932

953

1.133

-180

061 OZB woningen

3.524

3.524

3.600

-76

062 OZB niet-woningen

1.522

1.522

1.623

-102

064 Belastingen overig

0

0

0

0

46.140

46.540

46.521

19

515

532

519

13

51.604

52.158

52.461

-302

Bedragen x € 1.000 Lasten

Dividend Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is Overige algemene dekkingsmiddelen Saldo van de financieringsfunctie Resultaat

Bedragen x € 1.000 Lasten

Baten 050 Treasury

070 Algemene uitkeringen en overige uitk. 340 Economische promotie Resultaat

Gemeente De Wolden

Rekening 2024

Restant

93

Programma's 10 Algemene dekkingsmiddelen

Jaarverslag 2024

Toelichting Lasten 050 Treasury De lasten voor de treasury zijn € 114.000 hoger dan begroot. De oorzaak hiervoor is dat De Wolden geen rentekosten kan toerekenen aan de investeringen, als gevolg van een voordelig rentesaldo (meer rente ontvangen over de tegoeden, dan rente betaald over de schulden). Op basis van de begroting werd verwacht dat er wel rentekosten zouden kunnen worden toegerekend aan de investeringen. Doordat het toerekenen van rente aan investeringen binnen het taakveld Treasury wordt gezien als een opbrengst, levert het een nadeel op wanneer er minder of geen rente kan worden toegerekend. Dit is een nadeel voor de lastenzijde van het taakveld treasury, maar tegelijk een voordeel binnen de programma's. 061 OZB woningen Door meer bezwaren tegen de WOZ-beschikking zijn de proceskosten voor bezwaarschriften hoger dan we begroot hebben. Dit leidt tot een nadeel van € 72.000. 070 Algemene uitkering De middelen die wij uit het gemeentefonds ontvangen voor extra taken worden ook aan dit budget toegevoegd. Deze middelen worden in afwachting van nadere besluitvorming over de besteding van deze middelen, eerst "geparkeerd" op dit budget. In 2024 hebben we niet alle middelen kunnen besteden. Dit leidt tot een voordeel van € 212.000. Een onderdeel hiervan is de Lbv/Lbv+.

Het Rijk heeft gemeente De Wolden € 95.000 toegekend voor extra werkzaamheden rondom de Lbv/Lbv+ regelingen, zoals vergunningaanpassingen, omgevingsplanwijzigingen en sloopverplichtingen. Extra capaciteit is noodzakelijk om deze complexe trajecten tijdig en zorgvuldig af te handelen. Hoewel het budget in 2024 is uitgekeerd, vinden de werkzaamheden plaats in 2025. Wij willen daarom deze middelen bestemmen voor 2025 (zie Bestemming rekeningresultaat). Baten 050 Treasury De baten zijn € 180.000 hoger dan verwacht. Hier zijn de volgende verklaringen voor te vinden. Door de hoge rente (gemiddeld 3,6%) en hoge tegoeden in de Schatkist heeft De Wolden hogere rente-inkomsten ontvangen. Dit had een positief effect van € 126.000. Verder werd er meer rente ontvangen vanuit de verstrekte leningen vanuit het SVN. De hogere rente-inkomsten vanuit het SVN van € 54.000 worden veroorzaakt door het verstrekken van starters- en duurzaamheidsleningen. 061 OZB woningen / 062 OZB niet woningen We hebben hogere inkomsten omdat er meer objecten in aanbouw gereed waren om gewaardeerd te worden dan we in begroting hadden opgenomen. Dit leidt tot een voordeel van € 178.000.

94

Gemeente De Wolden

Jaarverslag 2024

Programma's 11 Onvoorziene uitgaven

11 Onvoorziene uitgaven Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht. Primitieve begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Lasten

-874

-1.356

4

-1.360

080 Overige baten en lasten

-874

-1.356

4

-1.360

Resultaat

-874

-1.356

4

-1.360

Bedragen x € 1.000

Rekening 2024

Restant

De onvoorziene uitgaven bestaan uit een budget voor onvoorziene uitgaven voor startsubsidies en een post voor onvoorziene uitgaven voor het college. Verder zijn in de onvoorziene uitgaven ook de stelposten voor bedrijfsmatige investeringen verwerkt en de budgetten voor de kapitaallasten van nieuw beleid. Primitieve begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Rekening 2024

Onvoorziene lasten startsubsidies

10

10

0

Onvoorziene uitgaven college

20

20

5

30

30

5

Stelpost voor bedrijfsmatige investeringen

476

0

-9

Stelpost voor kapitaallasten nieuwe investeringen

220

0

0

696

0

-9

Begrotingsruimte

148

1.326

2.472

Totaal

874

1.356

2.468

Bedragen x € 1.000

Voor een toelichting op de gewijzigde begroting 2024 verwijzen wij u graag naar 'Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar' verder op in deze jaarrekening. Het resultaat van jaarrekening 2024 is € 2.472.000 voordelig.