Jaarstukken 2023 De Wolden - def. versie 31-5-2024
Tekst van het document
Een sociale kaart heeft onder andere als doel een inzichtelijk en actueel overzicht te bieden van het aanbod in het voorliggend veld en zorgaanbod voor inwoners, vrijwilligers en professionals. Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) De vraag naar cliëntondersteuning is toegenomen. In de periode januari 2023 tot en met november 2023 heeft stichting OCO 241 korte vragen behandeld, ten opzichte van 169 in heel 2022. Het aantal casussen is niet gegroeid: in 2022 zijn er 198 casussen gestart en januari 2023 tot en met november 2023 157 casussen. In totaal heeft OCO tot en met november 2023 398 vragen en casussen behandeld en 367 in 2022. Domein Overstijgende Samenwerking Drenthe (DOS) In 2023 heeft de gemeente De Wolden ingestemd met de verkenning of de DOS-werkwijze ook in gemeente De Wolden kan worden geïmplementeerd. Dit heeft in 2023 nog niet tot resultaat geleid en zal verder in 2024 worden opgepakt. Dementievriendelijke gemeente We hebben de bouwstenen gelegd voor beleid voor een dementievriendelijke gemeente, uitvoering volgt in 2024.
Volksgezondheid Uitvoering lokaal preventieakkoord 'Samen gezond en vitaal in De Wolden' In april 2021 is het lokaal preventieakkoord in gemeente De Wolden ondertekend door diverse partijen en inwoners. De gemeente ontving in 2021, 2022 en 2023 ieder jaar € 20.000 uitvoeringsbudget van het Rijk (Ministerie van VWS). Dit is het maximale bedrag wat we jaarlijks uitgeven aan goede initiatieven die gaan over het terugdringen van roken, overmatig alcohol gebruik en inzetten op gezond gewicht. In 2023 hebben we initiatieven op het gebied van meer bewegen, gezonde voeding, alcohol vermindering, rookvrije zones en stoppen met roken ondersteund. Uitvoering volksgezondheidsbeleid 2022-2025 'De Wolden Positief Gezond' 2023 was het tweede jaar van het uitvoeringsprogramma van het volksgezondheidsbeleid. In 2023 hebben we onder andere professionals getraind in het voeren van 'het andere gesprek', twee netwerkbijeenkomsten georganiseerd over Positieve Gezondheid, uitvoering gegeven aan het JOGGprogramma, een fitheidstest georganiseerd en een rookvrije generatie en het verminderen van alcoholgebruik gestimuleerd.
- 53 -
GGD GGD Drenthe is vanuit haar gezondheidsexpertise nauw betrokken geweest bij het opstellen van de gemeentelijke doelen van het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA). De vernieuwde werkwijze rondom informatie-gestuurd werken is hier toegepast. In de opmaat naar de invoering van de Omgevingswet (2024) pakt GGD bij aanvragen haar wettelijke adviestaak steeds vaker op door het in beeld brengen van de gevolgen van de gezondheidsaspecten in de fysieke leefomgeving. Binnen jeugdgezondheidszorg (JGZ) en Veilig Thuis Drenthe (VTD) vinden twee transformaties plaats; binnen de dienstverlening JGZ is meer maatwerk afhankelijk van de risico’s en afgestemd op de wensen van de ouders en jeugdigen. Uit de evaluatie van de pilots vanuit het programma ‘Geweld hoort nergens thuis’ voor verdere samenwerking tussen VTD en het voorliggend lokale veld, blijkt de methodiek goede resultaten op te leveren. Op gebied van de governance Zorg & Veiligheid hebben de Algemene besturen GGD en VRD ingestemd met de uitwerking van het rapport ‘Ontwikkeling van een integrale governance Zorg & Veiligheid en inbedding van het Zorg&Veiligheidshuis Drenthe’. Dit heeft gevolgen voor de structuur van de GGD-organisatie. De aanpassing van de governance leidt niet tot het overdragen van meer bevoegdheden aan de GGD.
Onderwijs We versterken de inzet met en rondom kinderopvang en onderwijs in de gemeente De Wolden en in de gebieden om onze gemeente heen. Met als doel gelijke ontwikkelingskansen voor kinderen en jongeren. Daarbij investeren we ook in de verbinding met het onderwijs in naastgelegen gemeenten waar onze leerlingen van en naar doorstromen zoals taalscholen, speciaal en/of voortgezet onderwijs en MBO’s. Dat doen we o.a. vanuit het Doorstroompunt Zuidwest-Drenthe waar de gemeente De Wolden, samen met de gemeenten Hoogeveen, Meppel en Westerveld, deel van uitmaakt. Het Doorstroompunt werkt aan het sluitend maken van het netwerk van onderwijs, zorg en arbeid. Het doel is dat zoveel mogelijk leerlingen het onderwijs verlaten met een startkwalificatie en zo een goede basis hebben voor duurzaam werk. Dit heeft geleid tot mooie resultaten zoals continuering van de inzet van de VSV-coaches voor het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaters. Ook heeft gemeente De Wolden zich gecommitteerd aan het Onderwijs-zorgaanbod in Meppel, een maatwerk voorziening voor jongeren die uitvallen binnen het onderwijs, zonder perspectief op werk en die langdurige zorg vereisen. 2023 was ook een voorbereidingsjaar. Zo is er intensief gewerkt aan het vernieuwen van het beleid Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) samen met het consultatiebureau van de GGD, kinderopvang en onderwijs.
Er worden kaders uitgezet voor de inzet van de middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs en werken we aan een startnotitie om de verbinding tussen het onderwijs en jeugdhulp en jeugdpreventie te versterken.
Beleidsdoelen Werk • Iedereen doet mee in een betaalde of onbetaalde baan en draagt daardoor bij aan onze samenleving. • Re-integratie is gericht op de kortste weg naar een passende functie op de reguliere arbeidsmarkt. • Werkzoekenden met een arbeidsbeperking worden indien nodig en mogelijk voorzien van een passend maatwerkaanbod. • De doelgroepen jongeren en statushouders kunnen rekenen op extra inzet om de werkloosheid onder deze groepen tegen te gaan. Jeugd • Betere zorg tegen lagere kosten. • We zijn samen verantwoordelijk voor de veiligheid van onze meest kwetsbare inwoners (van -9 maanden tot 100 jaar). Geweld hoort niet thuis in gemeente De Wolden. • We versterken de samenwerking en samenhang onderwijs-jeugdhulp door middel van een gezamenlijke ontwikkelagenda met interne en externe partners. • We versterken de samenwerking en samenhang met en tussen het gehele sociaal domein en betrokken ketenpartners door het aanbrengen van structuur, heldere regiefunctie en het formuleren van gezamenlijke ambities.
- 54 -
• •
De keten acute problematiek vlottrekken en de reguliere zorg weer versterken (opdracht van het Rijk). We investeren in onze 12-plussers en richten ons op een blijvende verbinding voor deze doelgroep met onze gemeente.
Zorg • Het vergroten van de zichtbaarheid van de onafhankelijke cliëntondersteuning en het beter en eerder beschikbaar hebben van de cliëntondersteuning voor inwoners. • Bevorderen van een samenleving waarin iedereen kan meedoen (inclusie). • Inwoners kunnen volwaardig en gelijkwaardig deelnemen aan de (lokale) samenleving en zijn daar primair zelf verantwoordelijk voor. • Inwoners kunnen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving blijven. • Voorzieningen zijn bereikbaar voor elke doelgroep, ook als iemand minder mobiel is. • Stimuleren van het realiseren van een positieve en veilige leefomgeving voor kwetsbare inwoners. • Ondersteuning van kwetsbare inwoners wordt zo dicht mogelijk bij hun leefomgeving georganiseerd. • Bevorderen van samenwerking tussen organisaties voor een optimale dienstverlening aan kwetsbare inwoners. • Zorg en ondersteuning organiseren die snel, adequaat en efficiënt is. • De zorgvraag van de inwoner is uitgangspunt bij het verlenen van zorg en ondersteuning. Volksgezondheid • Met De Wolden Positief Gezond brengen we de beweging verder in gang. • De basis voor een goede gezondheid wordt al op jonge leeftijd gelegd, daarom zetten we in op 'Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst'. • Zowel voor volwassenen als ouderen is het belangrijk om vitaal ouder te worden.
• Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving verleiden de inwoners tot bewegen, spelen, gezonde keuzes maken, ontspannen en/of elkaar ontmoeten. Onderwijs • Samen met maatschappelijke partners én natuurlijk ouders of verzorgers optimale ontwikkelingskansen voor kinderen creëren op het gebied van onderwijs, zorg, sport en cultuur. • Risico op onderwijsachterstanden bij peuters zo vroeg mogelijk signaleren en toeleiden naar kwalitatief goed VVE aanbod. Ieder kind verdient maximale ontwikkelingskansen. • Bevorderen doorgaande leerlijnen tussen peuteropvang en basisschool en tussen basisschool en voortgezet onderwijs. • Werken aan talentontwikkeling en herkenning van een jonge generatie voor een positief zelfbeeld en veerkracht die weten waar hun talenten liggen. • Gemeenten, maatschappelijke partners en ouders dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid als het gaat om de ontwikkeling van kinderen. We willen de positie van ouders en jongeren hierin versterken, zodat we goed aansluiten bij de vraag en de behoefte en samen met ouders en jongeren blijven ontwikkelen. • We vormen een sluitend netwerk met gemeente, Doorstroompunt, scholen en welzijn om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan en zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie te laten behalen.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen is de volgende verbonden partij betrokken: - Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe te Assen. - Gemeenschappelijke regeling Stark. - Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen.
- 55 -
Voor programma 07 Sociaal zijn de volgende beleidsindicatoren van toepassing. 07 Sociaal Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Absoluut verzuim
per 1.000 leerlingen
Nederland
2018
0
2,1
Achterstand onder jeugd - Kinderen in % uitkeringsgezin
2022
3
6
Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren
%
2022
1
1
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo
per 10.000 inwoners
2022
590
710
Demografische druk
%
2023
84,3
70,3
Jongeren met een delict voor de rechter
%
2020
1
1
Jongeren met jeugdbescherming
%
2023
0,7
1
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2023
9,7
11,1
Jongeren met jeugdreclassering
%
2023
-
0,3
Lopende re-integratievoorzieningen
per 10.000 inw. van 15-64 jaar
2023
190,2
191,5
Personen met een bijstandsuitkering
per 10.000 inwoners
2023
143,7
344,8
Relatief verzuim
per 1.000 leerlingen
2022
16
24
Verwijzingen Halt
per 1.000 jongeren
2022
4
8
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
%
2022
1,8
2,4
De Wolden Nederland
Speerpunten 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (Maatschappelijk werk en welzijn) Activiteit
Looncompensatie Algemeen Maatschappelijk werk, Schoolmaatschappelijk werk en welzijnswerk conform cao.
Verantwoording/ realisatie
De in de begroting beschikbaar gestelde middelen zijn beschikbaar gesteld voor de hogere zorgkosten in verband met loon-en prijsontwikkeling.
Middelen
Zie hierboven.
6.71 – Maatwerkdienstverlening 18+ (Wmo natura immaterieel) Activiteit
Extra salarislasten zorgdomein, onderdeel Wmo.
Verantwoording/ realisatie
De in de begroting beschikbaar gestelde middelen zijn beschikbaar gesteld voor de hogere zorgkosten in verband met loon-en prijsontwikkeling.
Middelen
Zie hierboven.
6.71 – Maatwerkdienstverlening 18+ (Wmo natura immaterieel) Activiteit
Bijstelling budgetten Wmo a.g.v. verschillende financiële ontwikkelingen.
Verantwoording/ realisatie
De in de begroting beschikbaar gestelde middelen zijn beschikbaar gesteld voor de hogere zorgkosten in verband met loon- en prijsontwikkeling.
Middelen
Zie hierboven.
- 56 -
6.72 – Maatwerkdienstverlening 18- (Jeugdzorg) Activiteit
Dalende kosten jeugdzorg door wijziging woonplaatsbeginsel.
Verantwoording/ realisatie
Verbeteren effectiviteit jeugdhulp om kosten op langere termijn duurzaam terug te dringen dan wel het op orde brengen en houden van de beschikbare budgetten. Met ingang van 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel voor de jeugd ingevoerd. Het woonplaatsbeginsel heeft geleid tot meer duidelijkheid in de uitvoering en lagere uitvoeringslasten. Daarnaast sluit het nieuwe woonplaatsbeginsel beter aan bij de uitgangspunten van de Jeugdwet. Als gemeente blijven wij namelijk verantwoordelijk voor betrokken jeugdigen en is er een gerichtere focus op voortgezette behandeling en preventie ontstaan.
Middelen
De kosten en middelen zijn als gevolg van het woonplaatsbeginsel structureel verlaagd.
6.72 – Maatwerkdienstverlening 18- (Jeugdzorg) Activiteit
Hervormingsagenda kosten jeugdzorg.
Verantwoording/ realisatie
Verbeteren effectiviteit jeugdhulp om kosten op langere termijn duurzaam terug te dringen dan wel het op orde brengen en houden van de beschikbare budgetten. In juni 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 vastgesteld en nadien is de VNG aan de slag gegaan met het implementatieplan. Als gemeente zijn wij betrokken bij de uitwerking van de plannen. In het afgelopen jaar is gewerkt aan het versterken van casusregie in kwetsbare gezinnen, is de integrale toegang in de gemeente uitgebreid waardoor meervoudige casuïstiek wekelijks multidisciplinair wordt behandeld en is door scholing het vakmanschap van medewerkers verhoogd. Verder is de keten versterkt doordat jeugdconsulenten zitting nemen bij zorgaanbieders waardoor zorg en welzijn beter op elkaar afgestemd worden en op- en afschaling van zorg sneller wordt toegepast.
Middelen
De ingeboekte besparing voor 2023 van € 237.000 is niet gerealiseerd vanwege het uitstel van de Hervormingsagenda Jeugd. Dit nadeel is reeds gemeld bij de bestuursrapportage.
6.72 – Maatwerkdienstverlening 18- (Jeugdzorg) Activiteit
Algemene toename kosten jeugdzorg als gevolg van loon- en prijsstijging.
Verantwoording/ realisatie
Verbeteren effectiviteit jeugdhulp om kosten op langere termijn duurzaam terug te dringen dan wel het op orde brengen en houden van de beschikbare budgetten. De effecten van de stijgende prijzen in het algemeen en de stijging van de salarissen in de nieuwe cao Jeugdzorg, zijn in 2023 zichtbaar geworden.
Middelen
De kosten zijn hierdoor structureel verhoogd.
6.72 – Maatwerkdienstverlening 18- (Jeugdzorg) Activiteit
Extra salarislasten zorgdomein, onderdeel jeugd.
Verantwoording/ realisatie
Verbeteren effectiviteit jeugdhulp om kosten op langere termijn duurzaam terug te dringen dan wel het op orde brengen en houden van de beschikbare budgetten. Het kabinet heeft vanaf 2022 structureel € 94 miljoen beschikbaar aan gemeenten, opdat zij de financiële middelen hebben om de stijging van de zorgsalarissen in het sociaal domein mogelijk te kunnen maken. € 80 miljoen wordt toegevoegd aan de algemene uitkering en verdeeld via het subcluster Jeugdhulp, subcluster Wmo 2015 en subcluster Wmo - huishoudelijke hulp. De verdeling tussen deze drie subclusters vindt naar rato van de omvang van de clusters plaats. Bij het subcluster Jeugdhulp is de integratie-uitkering voogdij en 18+ meegewogen.
Middelen
De middelen zijn opgenomen en verwerkt in de jaarrekening.
- 57 -
7.1 - Bijdrage GGD Activiteit
Indexering en mutaties GGD Drenthe.
Verantwoording/ realisatie
Er heeft een GGD-begrotingswijziging plaatsgevonden voor extra uitgaven op de Wet open overheid, de toeleiding van Oekraïense kinderen naar jeugdgezondheidszorg en de inspecties kinderopvang (totaal € 31.000). Daarnaast is de loon- en prijsindexatie over 2023 doorgevoerd.
Middelen
De middelen zijn opgenomen en verwerkt in de jaarrekening. De kosten zijn hierdoor structureel verhoogd.
Beleidsdocumenten Werk • Kadernota Sociaal Domein • Beleidsplan re-integratie 2015 • Beleidsuitvoeringsplan Participatiewet • Afstemmingsverordening 2020 • Re-integratieverordening 2020 Jeugdhulp • Verordening jeugdhulp De Wolden 2022 • Nadere regelgeving jeugdhulp De Wolden 2022 • Nota ‘Perspectief op jeugd: kansrijk opgroeien in De Wolden’, 2022 - 2025 Zorg • Kadernota Sociaal Domein • Verordening Wmo 2017 • Beleidsplan Wmo 2015-2018 • Nadere regels Wmo 2019 • Besluit regeling meerkosten Wmo 2020 Volksgezondheid • Nota volksgezondheid De Wolden positief gezond, samen met en voor onze inwoners (2021) Onderwijs • Beleidsplan VVE gemeente De Wolden 2017 • Verordening gemeentelijke kindregelingen De Wolden • Verordening leerlingenvervoer 2015 • Beleidsregel bekostiging gymnastiekruimte voor basisonderwijs gemeente De Wolden
Investeringen In het programma Sociaal zijn geen op- en/of aanmerkingen te melden over zowel de lopende als de nieuwe investeringen.
Wat heeft het gekost Afwijking begroting -/rekening
Begroting 2023 voor wijz.
Begroting 2023 na wijz.
Rekening 2023
Lasten programma
19.856
28.509
24.858
3.651
Baten programma
885
9.079
8.473
-606
18.971
19.430
16.385
3.045
Bedragen x € 1.000
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
- 58 -
08 Samen Verder Het programma Samen Verder bestaat uit de beleidsonderwerpen verkeer en vervoer, openbaar vervoer en riolering.
Programmahouder: Mark Turksma Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? Verkeer en vervoer Duurzame verlichting Eind 2023 zijn 450 lichtmasten langs doorgaande wegen voorzien van ledverlichting. Deze lampen worden gedurende de nacht gedimd voor energiebesparing en vermindering van lichtvervuiling. Dit zijn de zogenaamde palen met uitleggers. In totaal moeten er nog zo'n 3.000 masten voorzien worden van ledverlichting. In de loop van 2023 is een analyse uitgevoerd over versneld verledden. De conclusie is dat de kapitaallasten van nieuwe led armaturen ongeveer gelijk zijn aan de besparing op energielasten. Versnelling van de verledding heeft geen positief budgettair effect.
- 59 -
Civiele kunstwerken Er is een meerjarenplan investeringen kunstwerken 2023-2025. Uitgangspunt hiervoor is de technische instandhoudingsinspectie van de kunstwerken van september 2022 en aanvullende periodieke inspecties. Er wordt rekening gehouden dat bij vervanging van bepaalde bruggen verbreding gewenst is in verband met zware en bredere (landbouw)voertuigen. In 2023 is met name regulier onderhoud gepleegd en zijn er geen vervangingen geweest. Wegenplan In juli 2022 is een visuele weginspectie uitgevoerd en financieel uitgewerkt naar uitvoeringsprogramma asfaltonderhoud 2023-2024 en investeringen voor 2024-2026. Hiervoor is cyclisch onderhoud uitgevoerd en een reconstructie aan de Gedempte Wijde Wijk gerealiseerd. Beleids- en beheerplannen vernieuwen De Nota kapitaalgoederen is afgerond in de vorm van een werkdocument middels een collegebesluit. De aanbevelingen worden uitgewerkt naar vervolgacties. We verwachten de definitieve nota kapitaalgoederen in het derde kwartaal 2025 ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. In 2023 is gestart met het opstellen van integraal beleid voor de openbare ruimte. De inventarisatiefase is inmiddels doorlopen. Momenteel wordt gewerkt aan de uitwerking van beleid per vakdiscipline. Fietsnota Eind 2021 is de fietsnota 2021-2026 vastgesteld.
Hier hebben we uiteengezet dat we ontbrekende schakels willen realiseren maar ook dat we inzetten op het verbeteren van routering en onderhoud van wegwijzers. Tevens zien we steeds meer e-bikes en onderzoeken we de mogelijkheden en voordelen van fietssnelwegen. In 2023 is in samenwerking met de provincie het onderzoek naar doorfietsroutes afgerond. De vertaling naar concrete projecten volgt in 2024. Aanvraag overheidssubsidies We doen een beroep op de middelen van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) voor diverse verkeersveiligheidsmaatregelen. Het plafondbedrag voor onze gemeente is € 308.000. Daarnaast kunnen we over een periode van vier jaar aanspraak maken op een subsidie van bijna € 1 miljoen van de provincie, voor verkeersmaatregelen. In 2023 zijn onder andere diverse maatregelen getroffen aan de Benderse en de Oosterweg. Ontsluiting Ruinerwold Gezien de ontwikkelingen in Ruinerwold (uitbreiding bedrijventerrein en de woningbouwlocatie Kerkweg-Zuid) is een goede ontsluiting van belang. We zijn gestart met de uitwerking van scenario's voor de verkeerssituatie Blijdenstein (speerpunt begroting 2023). Daarbij wordt ook de zuidelijke ontsluiting van Ruinerwold betrokken. Riool- en waterprogramma (RWP) RWP Eind 2022 is het Riolering en Water Programma 2023-2028 door de raad vastgesteld.
Vanwege de overgang naar de Omgevingswet hebben wij de naam aangepast van watertakenplan naar Programma Riolering en Water. In dit programma is de gezamenlijke visie op de gemeentelijke watertaken en de samenwerking daarin binnen Fluvius beschreven. De komende jaren zetten wij deze regionale samenwerking door om optimaal kennis en ervaring met elkaar te delen. Waarmee we een kostenbesparing realiseren en de kwaliteit en de robuustheid van het beheer van de waterketen verder verbeteren. LAS LUA De Lokale adaptatiestrategie (LAS) en uitvoeringsagenda (LUA) zijn opgesteld en medio 2023 door de raad vastgesteld. In de strategie wordt inzichtelijk welke maatregelen getroffen worden om knelpunten op het gebied van wateroverlast, droogte en hittestress op te lossen. Ook wordt bepaald hoe klimaatadaptatie aan de voorkant beter geborgd kan worden in processen en werkzaamheden zodat klimaatadaptief ontwikkelen de norm wordt. In 2023 hebben wij voor de urgentste knelpuntlocaties vanuit de LAS/LUA oplossingsrichtingen in beeld gebracht. Dit betreft de dorpen Zuidwolde, De Wijk en Ruinen. Deze oplossingsrichtingen werken wij komend jaar verder uit tot concrete maatregelen.
- 60 -
Grondwater We beheren en onderhouden drainage die in het kader van de grondwaterzorgplicht zijn aangelegd in openbaar gebied. Er zijn grondwaterpeilbuizen geplaatst voor de grondwaterzorgplicht. Deze peilbuizen zijn voorzien van meetapparatuur waarmee we continu inzicht hebben in de grondwatersituatie. Wij hebben in 2023 dit meetnet geoptimaliseerd (extra peilbuizen bijgeplaatst en overbodige peilbuizen verwijderd) met het oog op de klimaatveranderingen. Eind 2023 zijn wij een nieuw raamcontract aangegeven voor het instandhouden van dit meetnet. Actualisatie basisrioleringsplannen – opstellen Systeemoverzichten Stedelijk Water Periodiek berekenen we rioolstelsels door om te beoordelen of deze nog voldoende kwaliteit en klimaatbestendig zijn. Bij de nieuwe berekeningen kijken wij nu naar het totale systeem. We nemen daarvoor ook de watergangen waar onze riolen op afvoeren mee in de analyse. Daarom spreken we van het systeemoverzicht stedelijk water en niet meer over het basisrioleringsplan. We zijn in 2023 gestart met de voorbereidingen voor de actualisatie van het SSW voor de kern Zuidwolde. Onderzoek foutieve aansluitingen Jaarlijks verrichten we onderzoek naar foutieve rioolaansluitingen. Daarbij gaat het om aansluitingen van hemelwater op een druk- of vuilwaterriolering of van vuilwater op hemelwaterriolering.
Inspecties/onderhoud We inspecteren de technische staat van de riolering regelmatig. De camera-inspecties voeren we uit in riolering die minimaal 35 jaar oud is. Vervolgens is de inspectiefrequentie elke tien jaar. De kleine schades die tijdens de inspectie van de riolering worden geconstateerd, repareren we in het jaar volgend op de inspectie. Grotere renovatiewerkzaamheden en/of vervanging van riolering worden meegenomen in een integrale projectafweging. Daarin wordt ook het exacte jaar van uitvoering bepaald. Het waterschap controleert alle IBA's (Individuele Behandeling van Afvalwater) jaarlijks in het kader van planmatig onderhoud en reinigt slibvangers, repareert schades en controleert steekproefsgewijs de kwaliteit van het uitstromende water. Reiniging Voor een goede afstroming in de vrijvervalriolering reinigen we jaarlijks een deel van de vrijvervalriolering. De vuilwater riolering (droogweerafvoer en gemengd) reinigen we ongeveer één keer per zeven jaar en het regenwaterriool reinigen we één keer per twintig jaar. Kolken reinigen we twee keer per jaar. Gemalen en minigemalen controleren en reinigen we één keer per jaar. Duurzame wegen Bij onderhoud aan asfaltwegen hebben we ingezet op het gebruik van laagtemperatuur asfalt in de deklagen. We hebben bij markeringen ingezet op koud aangebracht wegmarkering in plaats van de gebruikelijke warm aangebrachte wegmarkering.
In het kader van duurzaamheid en circulariteit hechten we veel waarden aan deze innovaties. Visie laadpalen In het kader van de Regionale Agenda Laadinfrastructuur (RAL) is elke gemeente verplicht een laadvisie op te stellen. Deze visie is in 2023 opgesteld en zal uiterlijk in het tweede kwartaal van 2024 aan de raad worden aangeboden.
Beleidsdoelen Verkeer en vervoer • Bevorderen van fietsverkeer en gebruik van (toegankelijk) openbaar vervoer (ook voor mindervaliden). • Verkeersveiligheid verbeteren samen met inwoners zodat het aantal verkeersslachtoffers wordt teruggedrongen. • Toekomstbestendige, innovatieve en duurzame wegen. • Gemeente De Wolden moet een aantrekkelijke vestigingsgemeente zijn voor forensen en ondernemers. Een goede infrastructuur is een randvoorwaarde voor deze ontwikkeling.
- 61 -
Klimaatbestendig • Samen met buurgemeenten, waterschap Drents Overijsselse Delta en provincie (Fluvius) kwetsbaarheden klimaatverandering verminderen door uitvoering te geven aan de adaptatiestrategie en het uitvoeringsprogramma. • Werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. • Werken aan een doelmatige waterketen (winning-gebruik-zuivering).
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen is de volgende verbonden partij betrokken: - Publiek Vervoer Groningen Drenthe te Assen - taakveld 02.50.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Voor programma 08 Samen Verder zijn de volgende beleidsindicatoren van toepassing. 08 Samen Verder Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Er zijn voor dit programma geen verplichte beleidsindicatoren
In aanvulling van de verplichte beleidsindicatoren, nemen wij nog de volgende indicatoren op: 'Samen Verder' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Aantal geregistreerde verkeersongevallen per 100.000 inwoners
2022
673
694
Aantal geregistreerde verkeersongevallen per 100.000 inwoners
2021
533
653
De cijfers voor 2023 zijn nog niet bekend. Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/mobiliteit
Speerpunten 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Realiseren fietspaden uit de fietsnota.
Verantwoording/ realisatie
Er zijn diverse subsidie aanvragen gedaan voor onder andere de fietspaden Weerwille, Kloosterstraat, Oude Benderseweg en Eursinge. We zien aan de realisatiekant dat de voorbereidingen (bijvoorbeeld grondaankopen en participatietrajecten) aanzienlijk meer tijd kosten dan in voorkomende gevallen is voorzien. Daar komt bij dat we een capaciteitsknelpunt hebben die we moeizaam krijgen opgelost.
Middelen
Zie toelichting bij investeringen nr. 12.
2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Uitvoering geven aan het Duurzaam Veilig programma d.m.v. subsidieaanvraag Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV).
Verantwoording/ realisatie
Subsidie-aanvraag is gehonoreerd en projecten zijn in voorbereiding en uitvoering.
Middelen
Zie toelichtingen bij investeringen 14 en 17 t/m 22.
- 62 -
2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Parkeren begraafplaats Blijdenstein.
Verantwoording/ realisatie
Voorbereidende werkzaamheden zijn opgestart.
Middelen
Zie toelichting bij investeringen nr. 15.
2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Uitvoering geven aan het GVVP 2020-2029. Onderzoek fietssnelwegen.
Verantwoording/ realisatie
Onderzoek is afgerond.
Middelen
Zie toelichting bij investeringen nr. 13.
Beleidsdocumenten Verkeer en vervoer
• • • • • • •
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoer Plan 2020-2029 Fietsnota 2021-2026 Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012 Wegenlegger 2021 Beleidsplan Openbare verlichting 2013-2017 Gladheidsbestrijdingsplan 2020-2021 Beleidsnota ecologisch bermbeheer
Riolering
•
Riolering en Waterprogramma De Wolden 2023-2028, vastgesteld door de raad op 22 december 2022. Lokale adaptatiestrategie (LAS) en uitvoeringsagenda (LUA), vastgesteld door de raad op 22 juni 2023.
•
Investeringen In cijfers (afgerond x € 1.000) is het beeld van de investeringen als volgt: LASTEN Nr.
Omschrijving
Bedragen x € 1.000
Begroting voor wijziging
Nieuw in 2023
Werkelijk 2023
Overschot(+)/ tekort (-)
Restant naar 2024
1. Fietspad Linderweg te Zuidwolde
-
548
452
96
96
2. Fietspad Ruinerweg
-
200
5
195
195
3. Fietspad Echtenseweg
-
305
3
302
302
4. Ontsluitingsweg Hoge Akkers, Ruinerwold
-
161
8
153
153
5. Maatregelen uitvoeringsplan N375
-
898
7
891
891
7. Fietsbrug over de N48
-
775
805
-30
-30
8. Fietspad Dwingelerweg Ansen
-
101
68
33
0
9. Fietspad Weerwilleweg Koekange
-
248
27
221
221
10. Reconstructie gedempte Wijde Wijk te Kerkenveld
-
729
699
30
30
11. Voorbereidingskrediet verkeerssituatie Blijdenstein
-
35
25
10
10
802
-269
5
528
340
12. Uitvoering fietsnota 2023
- 63 -
Nr.
Omschrijving
Bedragen x € 1.000
Begroting voor wijziging
Nieuw in 2023
Werkelijk 2023
Overschot(+)/ tekort (-)
Restant naar 2024
13. GVVP onderzoek fietssnelweg
40
-
29
11
0
14. Projecten Duurzame Veilige omgeving 2023
800
-618
74
108
17
15. GVVP parkeren begraafplaats Blijdenstein
60
-
0
60
60
16. Uitvoeringsmaatregelen GVVP 2023
-
138
30
108
108
17. Slenkenweg - H. Tillemaweg
-
32
48
-16
0
18. Drogterweg - Tonkenstraat
-
32
0
32
32
19. Gijselterweg - Woldenpad
-
23
0
23
23
20. Voorlanden bebouwde kom
-
13
19
-6
0
21. Veilige fietsverbinding Eursinge
-
384
0
384
384
22. Veilige fietsverbinding Weerwille
-
78
1
77
77
23. Fietspad Kloosterstraat
-
146
146
0
0
800
816
1.654
-38
0
24. Rioleringsplannen
BATEN Nr.
Omschrijving
Bedragen x €1.000
Begroting voor wijziging
Nieuw in 2023
Werkelijk 2023
Overschot(+)/ tekort (-)
Restant naar 2024
1.
Fietspad Linderweg te Zuidwolde
-
150
155
5
0
2.
Fietspad Ruinerweg
-
111
0
-111
-111
3.
Fietspad Echtenseweg
-
151
0
-151
-151
6.
Fietspad Gedempte Hoofddiep Kerkenveld
-
37
-16
-53
0
7.
Fietsbrug over de N48
-
633
597
-36
-36
12.
Uitvoering fietsnota 2023
371
-50
0
-321
-133
14.
Projecten Duurzame Veilige omgeving 2023
375
-309
0
-66
0
17.
Slenkenweg - H. Tillemaweg
-
16
16
0
0
18.
Drogterweg - Tonkenstraat
-
16
0
-16
16
19.
Gijselterweg - Woldenpad
-
11
0
-11
11
20.
Voorlanden bebouwde kom
-
6
6
0
0
21.
Veilige fietsverbinding Eursinge
-
192
0
-192
192
22.
Veilige fietsverbinding Weerwille
-
39
0
-39
39
23.
Fietspad Kloosterstraat
-
50
50
0
0
Toelichting: 1. Fietspad Linderweg te Zuidwolde Dit betreft het laatste stuk tot aan de kom van Linde. De voorbereiding is in 2023 afgerond en de aankoop van gronden is nagenoeg afgerond. Om het in uitvoering te kunnen brengen is een aanvullend krediet nodig. Een voorstel daartoe wordt uitgewerkt.
- 64 -
2. Fietspad Ruinerweg en 3. Fietspad Echtenseweg De fietspaden lopen in elkaars verlengde. De voorbereidingen voor beide trajecten zijn in 2023 gestart. Op dit moment zijn er onderhandelingen gaande over grondaankoop/ruil. Zodra de onderhandelingen afgerond zijn, zullen de voorbereidende en uitvoerende werkzaamheden worden opgestart. We houden de resterende middelen beschikbaar voor verdere uitvoering. 4. Ontsluitingsweg Hoge Akkers Ruinerwold Op dit moment ligt er een concept-ontwerptekening, Aeriusberekening (stikstof) en een conceptraming. Op korte termijn vindt afstemming plaats met de klankbordgroep. Voor onderzoek, grondaankopen en de bestemmingsplanprocedure moet er in 2024 nog veel worden georganiseerd alvorens met de uitvoering kan worden gestart. We verwachten met de uitvoering in 2025 te kunnen starten. Het projectkrediet blijft noodzakelijk en wordt meegenomen naar 2024. 5. Maatregelen uitvoeringsplan N375 De voorgenomen werkzaamheden zijn in 2021 deels uitgevoerd. In de Slagenweg en Defensieweg zijn landbouwsluizen aangelegd. De besluitvorming over de rotondes bij Gijsselte en Berghuizen is afgerond. De provincie is verantwoordelijk voor de realisatie. Dit is voorzien in 2023-2024. In samenwerking met de provincie zijn in 2023 de verdere voorbereidende werkzaamheden opgestart. Het krediet nemen we mee naar 2024. 6.
Fietspad Gedempte Hoofddiep Kerkenveld Bij de jaarrekening 2022 hebben wij het project fietspad Gedempte Hoofddiep als gereed aangemeld bij de provincie. In 2023 heeft de provincie de definitieve bijdrage vastgesteld en vervolgens met ons afgerekend. Op basis van een ontvangen voorschot heeft de provincie een bedrag van € 53.111 teruggevorderd. 7. Fietsbrug over de N48 De fietsbrug is in 2023 opgeleverd. Er zijn nog een aantal bijkomende werkzaamheden te verrichten zoals de aanplant van bosplantsoen en er een aantal kleine restpunten in de omgeving van de brug. Onder andere het aanpassen van een inrit naar een weiland. Een en ander wordt in 2024 afgerond. 8. Fietspad Dwingelerweg Ansen In overleg met de verkeerscommissie van Ansen zijn er in 2023 verkeersmaatregelen genomen. Er zijn fietssuggestiestroken aangelegd en het kruispunt Dwingelerweg-Oude Dwingelerdijk is aangepast. In totaal hebben de werkzaamheden ongeveer € 70.000 gekost. De werkzaamheden voor de aanpak van de verkeersonveiligheid op de Dwingelerweg in Ansen zijn hiermee gereed. Het krediet kan worden afgesloten. 9. Fietspad Weerwilleweg Koekange Het plan om een vrij liggend fietspad aan de Westzijde te realiseren gaat niet door, ondanks dat de voorbereidingen in vergevorderd stadium waren. Voor de aanleg zou een watergang moeten worden gedempt en ergens ook weer worden gecompenseerd.
Een en ander is gelet op de beschikbare ruimte niet realiseerbaar. Om een veilige fietsverbinding te realiseren wordt de komende periode het tracé herzien en wordt met de aanwonenden een participatietraject opgestart. 10. Reconstructie Gedempte Wijde Wijk te Kerkenveld De werkzaamheden zijn in 2023 afgerond. Er zijn nog een aantal kleine restpunten die in 2024 worden opgepakt. 11. Voorbereiding verkeerssituatie Blijdenstein In 2023 is gestart met de voorbereidingen en uitwerking van scenario's. Medio 2024 komen we met een voorstel voor de verkeersstromen. Voor een eventuele aanleg van een weg vanuit het bedrijventerrein naar zuidelijke richting zal een nog nader te bepalen bedrag noodzakelijk zijn. 12. Uitvoering fietsnota 2023 Er zijn diverse subsidie aanvragen gedaan voor onder andere de fietspaden Weerwille, Kloosterstraat, Oude Benderseweg en Eursinge. We zien aan de realisatiekant dat de voorbereidingen (bijvoorbeeld grondaankopen en participatietrajecten) aanzienlijk meer tijd kosten dan in voorkomende gevallen is voorzien. De raming aan zowel de baten- als lasten kant stellen we bij omdat deze ook zijn opgenomen voor de projecten vanuit Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen. Om verdere uitvoering te geven aan de fietsnota nemen we de resterende middelen mee naar 2024.
- 65 -
13. GVVP-onderzoek fietssnelweg In 2023 is in samenwerking met de provincie het onderzoek naar doorfietsroutes afgerond. De uitkomsten van het onderzoek en welke routes kansrijk zijn worden uiterlijk in het 2e kwartaal van 2024 met de raad gedeeld. Het krediet kan worden afgesloten. 14. Projecten Duurzame Veilige omgeving 2023 Bij het opstellen van de begroting 2023 zijn we uitgegaan van een SPV-bijdrage inclusief btw. Dit was niet juist. Hierdoor moeten we de raming aan de lasten- en batenkant bijstellen. We hebben immers afgesproken dat als de subsidieaanvraag wordt gehonoreerd dan zal de gemeente 50% van de kosten moeten bijdragen. Daarnaast hebben we voor een juiste financiële administratie dit krediet deels omgezet naar 6 nieuwe projecten. Dit zijn de projecten 17 t/m 22 ‘Projecten vanuit Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023’. We nemen € 17.000 mee naar 2024 voor interne uren, administratie en toezicht. 15. GVVP parkeren begraafplaats Blijdenstein De voorbereidende werkzaamheden zijn in 2023 opgestart. De resterende middelen nemen we mee. 16. Uitvoeringsmaatregelen GVVP 2023 In 2023 is er een verhoging aangebracht in de Tonckenstraat. Daarnaast zijn er een 4-tal zebrapaden aangelegd. De locaties zijn: Kruising Oosterstraat/Jan Wierengaweg in Ruinen en, Kruising Hoofdstraat/Meppelerweg/Steenbergerweg in Zuidwolde.
Als laatste is in 2023 de schoolomgeving in Ruinerwold verbeterd door het aanbrengen van belijning en attentiepalen bij de uitrit school/ dorpshuis. De resterende middelen nemen we mee voor andere maatregelen die de verkeersveiligheid verbeteren. 17 t/m 22 Projecten vanuit Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen Vanuit de regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023 hebben we in dit programma voor 6 projecten een bijdrage ontvangen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ontvangen. In 2023 hebben we de komsituatie aan Om de Kamp in Ansen aangepast en snelheidsremmende maatregelen getroffen in de Slenkenweg in De Wijk. De overige 4 projecten zijn in uitvoering en/of voorbereiding. Om deze maatregelen af te ronden nemen we deze middelen nemen we mee naar 2024. 23. Fietspad Kloosterstraat Het fietspad is aangelegd. Vanuit de subsidieregeling Kwaliteitsimpuls recreatief fietsnetwerk Drenthe hebben wij een bijdrage van € 50.000 ontvangen van de provincie. Een verzoek tot vaststelling gaan we indienen bij de provincie. Het krediet kan worden afgesloten. 24. Riolering De Wolden Eind 2022 is het Watertakenplan Fluvius door de raad vastgesteld. Onder watertaken worden de gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemel- en grondwater verstaan en de zorgplicht van het waterschap voor het zuiveren van afvalwater.
De specificatie, waarin de onderdelen van het gemeentelijk rioleringsplan zijn opgenomen, beschrijft per gemeente de maatregelen en activiteiten en de financiële en personele middelen die nodig zijn voor het beheer van de watertaken. Om de ambities en doelstellingen uit het Watertakenplan te realiseren zijn in 2023 diverse activiteiten en maatregelen in uitvoering gebracht. Daarvoor was een investeringsbudget van € 1.616.366 beschikbaar. Saldo Per saldo is er in 2023 een tekort van € 38.000 op het investeringsbudget. Belangrijkste reden voor het tekort zijn de hogere kosten voor werkzaamheden in het kader van het project 'vervangen van pompen en schakelkasten'.
- 66 -
Wat heeft het gekost Begroting 2023 voor wijz.
Begroting 2023 na wijz.
Rekening 2023
Afwijking begroting -/rekening
Lasten programma
5.444
5.320
5.681
-361
Baten programma
2.742
2.809
2.845
36
Resultaat
2.701
2.512
2.837
-325
Bedragen x € 1.000
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
- 67 -
09 Cultuur Dit programma bestaat de beleidsonderwerpen cultuur, laaggeletterdheid, onderwijshuisvesting en begraafplaatsen en crematoria. Daarnaast valt de GR RUD ook onder dit programma.
Programmahouder: Albert Haar Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? Cultuur In 2023 is Wiede Wold - Culturele Gemeente van Drenthe gestart met de kick-off in het voorjaar van 2023. Het streekprogramma I maakte daar onderdeel vanuit met 8 activiteiten. Iedereen werd uitgenodigd om mee te doen. Van amateurs, tot semi-professionals, en professionals. Alle disciplines waren welkom: van beeldende kunst tot theater, van erfgoed tot muziek. Enige voorwaarde was dat bewoners en makers iets doen met het thema Toekomst van ons platteland. Ook werd er een fietsroute ontwikkeld die langs alle culturele hotspots en bezienswaardigheden ging. Met gemeente De Wolden als Culturele gemeente van Drenthe in 2023-2024 verkennen we de toekomst
- 68 -
van het platteland samen, versterken we het culturele leven, bevorderen we de sociale cohesie en positioneren we de gemeente. Ontwikkelingen amateurkunsteducatie De voormalige stichting Scala, verantwoordelijk voor alle buitenschoolse cultuurlessen inclusief Hafabra, vroeg vanwege grote financiële tekorten op 24 februari 2023 uitstel van betaling aan. De vijf deelnemende gemeenten namen het besluit om per 1 april 2023 geen subsidie meer te verstrekken. Daarop vroeg het bestuur op 21 maart 2023 het faillissement aan en werden de lessen gestopt. Door middel van een noodplan, waar de gemeenteraad om had gevraagd, konden de lessen tot het einde van het seizoen 2022-2023 gecontinueerd worden door het docentencollectief (voormalige Scala-docenten). Het door ons gecontracteerde bureau Blueyard adviseerde in een rapport om een subsidieregeling op te stellen voor dergelijke cultuurlessen. Deze regeling is ontwikkeld in het najaar van 2023. De voormalige docenten van Scala die zich hebben verenigd in de Kunstenkorf hebben vervolgens deze subsidie aangevraagd voor de jaren 2024-2026 en toegekend gekregen. Bibliotheek In de gemeente De Wolden hebben we in vier dorpen een fysieke vestiging. In elke bibliotheek is een collectie boeken, kranten en tijdschriften. Ook zijn voor de bezoekers overal computers en multicopiers beschikbaar.
We blijven onze bibliotheken ondersteunen en daardoor dragen we bij aan de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners en stellen we iedereen in staat mee te doen in de huidige samenleving. Het bevorderen van de 21-eeuwse vaardigheden vindt plaats in de Biebfabriek. De Biebfabriek is een veilige plek voor jonge kinderen om te leren omgaan met een digitaal platform buiten de schoolomgeving. Contact met de overheid gaat ook steeds vaker digitaal. Daarom is het Informatiepunt Digitale Overheid in het leven geroepen waar men terecht kan voor vragen over digitale zaken. Geheel 2023 waren er 6 IDO-punten met vaste inloopspreekuren: • Bibliotheek De Wijk • Bibliotheek Ruinen • Bibliotheek Ruinerwold • Bibliotheek Zuidwolde • Weggeefkledingwinkel Noppes • Hof van Koekange Laaggeletterdheid In gemeente De Wolden zijn relatief veel mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. In de bestrijding tegen laaggeletterdheid trekken we daarom samen op met onze partners vanuit de taalsamenwerking. Het Taalpunt De Wolden is daarbij het loket van waaruit begeleiding van laaggeletterden en vrijwilligers plaatsvindt. Om de kwaliteit van ons taalpunt en de taalsamenwerking in beeld te brengen en te verbeteren hebben we in 2023 ingezet op certificering van het taalpunt met een positief resultaat.
In december 2023 heeft het Taalpunt De Wolden de certificering ontvangen vanuit het CBCT, de certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal. De certificering is een positieve beoordeling voor onze diensten gericht op geletterdheid. Daarbij is een rapport met bevindingen en aanbevelingen geschreven. Dit rapport geeft zicht op verbeterpunten waarmee we de taalsamenwerking de komende periode verder kunnen ontwikkelen. Het Regioplan Aanpak Laaggeletterdheid van de Arbeidsmarkt Regio Drenthe loopt nog tot en met 2024. Vanwege de certificering en het aflopen van het Regioplan wordt bekeken wat het beste moment en de juiste vorm is om de lokale vertaalslag te maken in een nieuw Woldens (beleids)plan. Onderwijshuisvesting Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van het primair onderwijs. Kosten voor (vervangende) nieuwbouw, vernieuwbouw en uitbreiding komen voor rekening van de gemeente. Schoolbesturen ontvangen van het Rijk de middelen voor onderhoud en exploitatie. Deze taakverdeling vraagt om samenwerking en afstemming van exploitatie en investeringen. Om dit in goede banen te leiden heeft de gemeenteraad op 20 april 2023 een Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs (IHP) vastgesteld. Dit IHP is in combinatie met de Meerjarige Onderhoudsplanningen (MJOP) van schoolbesturen de basis voor een langjarige planning van investeringen.
Dat gaat om onderhoud, renovatie (vernieuwbouw), nieuwbouw en om sluiting en sloop. Altijd met de diversiteit van het onderwijs en de demografische ontwikkelingen als uitgangspunt.
- 69 -
Bij de vaststelling van de Kadernota en Begroting 2024 zijn de financiële consequenties van dit IHP verwerkt. Dit door middel van een structurele uitzetting in de exploitatiebegroting van € 80.000, jaarlijks te verhogen met € 80.000, ingaande begrotingsjaar 2024 tot en met begrotingsjaar 2039. Begraafplaatsen In 2013 heeft de gemeenteraad voor het laatste een besluit genomen over de capaciteitsgarantie en de kostendekking van de begraafplaatsen in De Wolden. In 2023 is gestart met de actualisatie van het begraafplaatsenbeleid. Dit zal worden afgerond in 2024. Natuurbegraafplaatsen In 2023 is gestart het een verkennend onderzoek naar de mogelijkheid van een natuurbegraafplaatsen in combinatie met een recreatief arboretum (bomenbos). Dit onderzoek wordt in het eerste kwartaal 2024 afgerond.
Beleidsdoelen Cultuur • Met De Wolden als Culturele gemeente van Drenthe in 2023-2024 verkennen we de toekomst van het platteland samen, versterken we het culturele leven, bevorderen we de sociale cohesie en positioneren we de gemeente. • Een stevige en bereikbare culturele basis voor alle inwoners. • Cultuur als middel inzetten om maatschappelijke doelen te bereiken. • De culturele infrastructuur verstevigen en daarmee een positieve bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente. • Toekomstbestendige lokale musea met voldoende bezoekers, vrijwilligers en een goed educatief aanbod. • Alle kinderen in De Wolden krijgen door Talentkracht voldoende kansen op een passende wijze hun creatieve talenten te ontwikkelen. Laaggeletterdheid • Met het Taalhuis zorgen we ervoor dat laaggeletterde mensen bereikt kunnen worden en beter Nederlands leren schrijven en lezen. Hierdoor kunnen ze meedoen in de maatschappij. Onderwijshuisvesting • Er moet voldoende onderwijshuisvesting zijn om leerlingen en schoolorganisatie te kunnen huisvesten. • De schoolgebouwen moeten functioneel aansluiten op de gewenste onderwijsconcepten, ondersteunend zijn voor de ontwikkeling van kinderen en een veilige en gevarieerde leeren werkomgeving bieden. • De schoolgebouwen moeten ook duurzaam gebouwd zijn, beschikken over een gezond binnenklimaat en goed te exploiteren zijn.
Een gezond en goed gebouw heeft een positief effect op het gedrag, het welbevinden en het leerproces van al haar gebruikers. • Nieuwe schoolgebouwen moeten gedurende hun levensloop flexibel zijn en eenvoudig aangepast kunnen worden aan veranderend gebruik en veranderende eisen. Begraafplaatsen • Inwoners de mogelijkheid bieden om een passende laatste rustplaats te vinden.
Informatie verbonden partijen Bij dit programma is de volgende verbonden partij betrokken: - Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD) te Assen.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen.
- 70 -
Voor programma 09 Cultuur zijn de volgende beleidsindicatoren van toepassing. 09 Cultuur Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Er zijn voor dit programma geen verplichte beleidsindicatoren
Activiteiten 2023 7.4 – Milieubeheer Activiteit
Bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD Drenthe).
Verantwoording/ realisatie
De RUD Drenthe heeft over 2023 gezien haar productie gerealiseerd. De Omgevingswet is uiteindelijk per 1 januari 2024 in werking getreden waarbij er verder kon worden gewerkt aan de aanvulling van het locatiebestand. Daarnaast werd verder gewerkt aan de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling die in 2024 zijn beslag zal krijgen. Het ziekteverzuim zoals dat er aanvankelijk uit zag heeft zich verder gestabiliseerd waardoor de productiviteit gestegen is. Dat heeft geresulteerd tot een ruimschootse realisatie van het Jaarprogramma 2023 (naar verwachting 9.685 uur). Financieel waren er voor 2023 drie posten te onderscheiden: • Jaarprogramma 2023 • VTH-taken • Incidentele kosten.
Middelen
De beschikbaar gestelde middelen van € 152.585 zijn hiervoor gebruikt.
7.5 – Begraafplaatsen en crematoria Activiteit
Onderzoek mogelijkheden ontwikkeling natuurbegraafplaats, inclusief recreatief arboretum.
Verantwoording/ realisatie
De conceptrapportage is opgemaakt van verkennend onderzoek naar een natuurbegraafplaats met educatief groen/arboretum. De afronding wordt eerste kwartaal 2024 verwacht.
Middelen
In de decemberbijstelling is het oorspronkelijke budget van € 50.000 bijgesteld naar € 20.000. Er is in werkelijkheid € 10.000 uitgegeven. Het restant vervalt in het jaarrekeningresultaat.
Beleidsdocumenten Cultuur • Agenda 'Cultuur blijft belangrijk in De Wolden' • Beleidsregels subsidiëring muziek- en zangverenigingen Onderwijshuisvesting • Integraal Huisvestingsplan Begraafplaatsen en crematoria • Uitvoeringsvoorschriften gemeentelijke begraafplaatsen • Beleidsregel ‘Begraven op particuliere gronden in gemeente De Wolden niet toe te staan’
- 71 -
Investeringen In cijfers (afgerond x € 1.000) is het beeld van de investeringen als volgt: LASTEN Nr. Omschrijving 1.
Bedragen x € 1.000
Begroting voor wijziging
Herinrichting begraafplaats Ruinen
-
Nieuw in 2023 79
Werkelijk Overschot(+)/ 2023 tekort (-) 37
Restant naar 2024
42
0
Toelichting: 1. Herinrichting begraafplaats Ruinen In 2023 is een herdenkingsplek én de groenaanleg gerealiseerd. De resterende middelen in het project zijn niet meer nodig. Het krediet wordt afgesloten.
Wat heeft het gekost Begroting 2023 voor wijz.
Begroting 2023 na wijz.
Rekening 2023
Afwijking begroting -/rekening
Lasten programma
3.370
3.706
4.004
-298
Baten programma
295
415
767
352
3.075
3.292
3.237
54
Bedragen x € 1.000
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
- 72 -
10 Algemene dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk richt zich op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke financiën en is een verplicht onderdeel van de programma's op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording.
Portefeuillehouder: Rudi Hooch Antink Algemene dekkingsmiddelen in beeld
Wat hebben we gedaan? Algemeen financieel kader In 2023 is aandacht besteed aan: • de aanpassing van de Financiële Verordening; • voorbereiding compensatie ravijnjaren; • notitie investeringen; • financiële verhoudingen met het Rijk (gemeentefonds). Investeringsruimte 2023 Bij de samenstelling van de begroting 2020 - 2023 is een gemiddeld investeringsplafond van € 4 miljoen per jaar als uitgangspunt genomen. Ook in 2023 is er weer € 220.000 beschikbaar gesteld voor het kunnen doen van nieuwe investeringen. Actueel houden van beheersplannen Jaarlijks wijst de provincie de gemeenten erop dat het noodzakelijk is de in de meerjarige begrotingen aanwezige budgetten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen af te stemmen op de actuele beheersplannen. In 2023 zijn hebben we voorbereidingen getroffen om een nieuwe Nota Kapitaalgoederen op te stellen. In deze Nota worden de financiële consequenties weergegeven van het updaten van de beheersplannen.
- 73 -
Beleidsdoelen Financieel beleid Voor het voeren van een solide financieel beleid is het noodzakelijk, dat: • de financiële mogelijkheden worden afgestemd op de ambities; • de administratie en de planning- en controlcyclus op orde zijn; • alleen tot structurele uitgaven wordt besloten als er structurele dekking is.
Informatie verbonden partijen De ontvangst van dividend is een onderdeel van de algemene dekkingsmiddelen. Wij ontvingen in 2023 van de onderstaande partijen een dividenduitkering. - Enexis Holding N.V. te Rosmalen (rentevergoeding). - NV Rendo te Meppel. - NV Bank Nederlandsche Gemeenten te Den Haag. Verder hebben wij met de onderstaande partijen een relatie zonder een winstuitkering: - CSV Amsterdam BV te 's-Hertogenbosch. - Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Voor programma 10 Algemene dekkingsmiddelen zijn de volgende beleidsindicatoren van toepassing. 10 Algemene dekkingsmiddelen Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden
€
2023
748
860
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
€
2023
838
942
Gemiddelde WOZ-waarde
x € 1.000
2023
378
368
De andere vijf wettelijk voorgeschreven Beleidsindicatoren (financiële kengetallen) zijn op grond van het BBV vermeld in de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing'. Hier volstaan we met daarnaar te verwijzen.
Speerpunten 0.34 – Toeristenbelasting Activiteit
Afdracht toeristenbelasting door AirBnb locaties.
Verantwoording/ realisatie
In 2023 heeft in een stageopdracht een 0-meting plaatsgevonden. Door op internet te zoeken op websites en platforms waar toeristische accommodaties werden aangeboden zijn daarbij mogelijke verhuurders in beeld gekomen en benaderd om aangifte te doen. Uiteindelijk heeft dit in 44 gevallen geresulteerd in een aangifte toeristenbelasting over 2022. In totaal heeft dit tot gevolg dat het aantal overnachtingen met 6.625 is toegenomen, waardoor de opbrengst met € 8.000 is toegenomen. Op grond van de verordening Toeristenbelasting is een verhuurder wel verplicht zich te melden wanneer hij start met toeristische verhuur maar in de praktijk gebeurt dit niet altijd. Om continu zicht te houden op het aanbod van toeristische accommodaties via internet willen we ons oriënteren op digitale mogelijkheden.
Middelen
We verhogen vanaf 2024 de inkomsten toeristenbelasting structureel met € 8.000.
- 74 -
0.61/0.62 – OZB (niet) woningen Activiteit
(Extra) verhoging van de onroerendezaakbelastingen.
Verantwoording/ realisatie
In de begroting 2023 is voor de jaarschijf 2026 rekening gehouden met een extra verhoging van de onroerendezaakbelastingen met € 125.000. Dit is nodig om te voldoen aan het uitgangspunt van een structurele verhoging met 2,5% (1,5% trend en 1% areaaluitbreiding).
Middelen
Trendmatige verhoging voor 2026 is toegepast. Dit heeft in 2023 geen financieel effect.
0.7 – Algemene uitkering uit het Gemeentefonds Activiteit
Bijstelling accres gemeentefondsuitkering inclusief vervallen opschalingskorting t/m 2025 o.b.v. de 'Maartbrief 2022'.
Verantwoording/ realisatie
Bij het samenstellen van de jaarrekening 2023 is voor wat betreft de inkomsten uit het gemeentefonds rekening gehouden met de laatst bekende circulaires.
Middelen
De stand van de decembercirculaire 2023 is verwerkt in de jaarrekening.
0.7 – Algemene uitkering uit het Gemeentefonds Activiteit
Herziening verdeelsystematiek gemeentefondsuitkering ingaande 2023.
Verantwoording/ realisatie
Bij het samenstellen van de jaarrekening 2023 is voor wat betreft de inkomsten uit het gemeentefonds rekening gehouden met de laatst bekende circulaires.
Middelen
De stand van de decembercirculaire 2023 is verwerkt in de jaarrekening. Hierbij is rekening gehouden met de herziening van de verdeelsystematiek.
Beleidsdocumenten
• • • • • • • • • • • • • • • •
Raadsbreedprogramma De Wolden 2022-2026 'We doen het samen! Collegeprogramma De Wolden geeft energie! Financiële verordening De Wolden 2023. Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Nota reserves en voorzieningen 2023-2026. Wet waardering onroerende zaken. Financiële verhoudingswet. Treasurystatuut. Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2015. Gemeentewet en beleidskader financieel toezicht op gemeenten van de provincie. Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Woningfinancieringsregeling ambtenaren 1998. Gemeentelijke verordening onroerende-zaakbelastingen 2023. Gemeentelijke verordening forensenbelasting 2023. Gemeentelijke verordening toeristenbelasting 2023. Leidraad invordering gemeentelijke belastingen.
Investeringen In dit programma is geen sprake van voorgenomen investeringen.
- 75 -
Wat heeft het gekost Begroting 2023 voor wijz.
Begroting 2023 na wijz.
Rekening 2023
Afwijking begroting -/rekening
-41.317
-42.526
-44.142
1.616
-678
-766
-817
51
-5.250
-5.137
-5.187
49
Overige algemene dekkingsmiddelen
177
177
184
-7
Saldo van de financieringsfunctie
-98
-108
-141
33
-47.165
-48.360
-50.103
1.743
Bedragen x € 1.000 Algemene uitkering Dividend Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
- 76 -
11 Onvoorziene uitgaven 0.8 – Overige lasten en baten Activiteit
Inventarisatie consequenties kostenstijgingen en hogere bijdragen verbonden partijen c.a.
Verantwoording/ realisatie
In de jaarrekening 2022 werden wij geconfronteerd met soms forse prijsstijgingen. Voorzover nodig zijn deze in de Bestuursrapportage 2023 gemeld en aangepast.
Middelen
Bij het samenstellen van de jaarrekening 2023 is ook de laatste informatie over de bijdrage aan de verschillende Verbonden partijen verwerkt.
0.8 – Algemene lasten en baten (onvoorzien) Activiteit
Ontwikkeling en stelpost kapitaallasten nieuwe investeringen.
Verantwoording/ realisatie
Jaarlijks een investeringsruimte van € 4 miljoen voor het verbeteren van het woon-, werk- en leefklimaat in de gemeente.
Middelen
Ook in 2023 was er € 4 miljoen beschikbaar voor het kunnen doen van nieuwe investeringen.
De onvoorziene uitgaven bestaan uit een budget voor onvoorziene uitgaven voor startsubsidies en een post voor onvoorziene uitgaven voor het college. Verder zijn in de onvoorziene uitgaven ook de stelposten voor bedrijfsmatige investeringen verwerkt en de budgetten voor de kapitaallasten voor nieuw beleid.
2023 Begroting
2023 Begroting na wijziging
2023 Rekening
Onvoorziene uitgaven startsubsidies
10.000
10.000
0
Onvoorziene uitgaven college
20.000
20.000
8.600
Stelpost o.a. voor bedrijfsmatige investeringen
149.428
151.480
0
0
0
0
Begrotingsruimte (inclusief begrotingswijziging)
2.302.164
122.647
0
Totaal
2.481.592
314.127
8.600
Stelpost kapitaallasten nieuwe investeringen
Onvoorziene uitgaven In het budget voor onvoorziene uitgaven is ook een stelpost aanwezig voor bedrijfsmatige investeringen. Deze is bestemd voor dekking van de kapitaallasten voorgenomen (nieuwe) bedrijfsmatige investeringen o.a. in de gemeentelijke gebouwen en voor onvoorziene uitgaven van het college. Hiervan is in 2023 € 8.600 gebruikt voor de inhuur van een adviesbureau. Kapitaallasten nieuw beleid In de meerjarige cijfers t/m 2023 is per jaar een stelpost van € 220.000 voor kapitaallasten nieuwe investeringen geraamd. In de Begroting 2023 is opnieuw met ingang van 2024 een nieuwe stelpost opgenomen van € 220.000 (kapitaallasten). Hiermee wordt het mogelijk gemaakt om per jaar € 4 miljoen nieuw te kunnen investeren. In 2023 is hier voor de onderstaande investeringen gebruik gemaakt.
- 77 -
2023 realisatie
2023 budget
Start 2023 budget
149.428
In 2023 aangewend voor: - Verlaging krediet N375
11.250
- Realisatie De Benderse
-875
- Gedempte Wijde Wijk Kerkenveld
-123
- Fietsbrug N48 en fietspad Linde
-9.075 1.177
Totaal
150.605
Begrotingsruimte Het voordelige saldo van de begroting 2023 bedraagt (voor het afsluiten van de jaarrekening) € 122.647.
Wat heeft het gekost Begroting 2023 voor wijz.
Begroting 2023 na wijz.
Rekening 2023
Afwijking begroting -/rekening
Lasten programma
2.482
304
9
296
Baten programma
0
0
0
0
2.482
304
9
296
Bedragen x € 1.000
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
- 78 -
12 Overhead Inleiding Onder overhead verstaan we de kosten die gericht zijn op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Denk aan (loon)kosten van bijvoorbeeld de directie en de eigen (staf)afdelingen en kosten voor administratie, automatisering en huisvesting. We verantwoorden de baten en lasten voor overhead niet onder de afzonderlijke programma's. Alle lasten en baten voor overhead zijn verzameld binnen het taakveld overhead. Verbonden partij: Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen Sinds 2015 zijn de taken voor de sturing en ondersteuning van het primaire proces ondergebracht bij de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Deze gemeenschappelijke regeling heeft als doel de bedrijfsvoeringsorganisatie achter het primaire proces op een kwalitatief goede en doelmatige wijze vorm te geven. De bijdrage van de gemeente voor het uitvoeren van deze taken ramen we op het programma 'overhead'. De totale kosten die we in eerste instantie verantwoorden op het onderdeel Overhead, splitsen we in: a. (loon)kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces, en b. (loon)kosten die direct zijn toe te rekenen aan bepaalde taakvelden, grondexploitaties en investeringen. De kosten, vermeld onder b., belasten c.q. rekenen we intern door aan de diverse taakvelden ca.
Hierdoor ontstaat inzicht in het aandeel van de personele inzet binnen een taakveld. 0.4 – Overhead Activiteit
Bijdrage Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen.
Verantwoording/ realisatie
In de begroting 2023 van De Wolden is een extra bijdrage van € 703.092 begroot voor het jaar 2023. Redenen voor de verhoging waren: loon- en prijsstijgingen niet alleen van eigen personeel maar ook van andere in te huren partijen. Ook door extra formatie en extra taken is de bijdrage gestegen. In de laatste tussentijdse rapportage werd de bijdrage aan de SWO bepaald op € 21.543.000.
Middelen
Het in de begroting 2023 genoemde bedrag € 703.092 is toegevoegd aan het budget voor de bijdrage aan de SWO. We hebben de bijdrage aan de SWO in 2023 daarnaast in de decemberbijstelling met € 1.300.565 verhoogd. De totale bijdrage aan de SWO was in 2023 € 22.017.355.