Document · PDF

Jaarstukken 2023 De Wolden - def. versie 31-5-2024

Gemeenteraad 27 juni 2024, gemeente De WoldenBij agendapunt: Vaststellen jaarrekening 2023 De Wolden31.861 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

0.4 – Overhead Activiteit

Uitbreiding formatie bestuurssecretariaat De Wolden.

Verantwoording/ realisatie

Waarborgen dienstverlening en ondersteuning bestuur.

Middelen

In de begroting 2023 is de bijdrage aan de SWO verhoogd met € 61.000 voor de uitbreiding van de formatie voor het bestuurssecretariaat. Dit is overeenkomstig in de jaarrekening opgenomen.

0.4 – Overhead Activiteit

Huisvesting buitendienst De Vos van Steenwijklaan 73-75, Hoogeveen.

Verantwoording/ realisatie

Het beschikbaar hebben van een structurele adequate huisvesting ten behoeve van de buitendienst openbare werken en het onderbrengen daarvan bij de SWO De Wolden Hoogeveen.

Middelen

In de begroting 2023 is voor de huisvesting van de buitendienst € 57.339 extra uitgetrokken. Dit is overeenkomstig in de jaarrekening verwerkt.

- 79 -

0.4 – Algemeen - onderhoud gemeentelijke gebouwen Activiteit

Financiële gevolgen update onderhoudsplan 'Planon' voor de gemeentelijke gebouwen.

Verantwoording/ realisatie

Het actueel houden van het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen op een door de raad vastgesteld kwaliteitsniveau, zodat een verantwoord gebruik door de inwoners kan plaatsvinden.

Middelen

In 2023 hebben we voorstellen gedaan voor de herziening van het onderhoudsplan voor de gemeentelijke gebouwen.

Investeringen In cijfers (afgerond x € 1.000) is het beeld van de investeringen als volgt: LASTEN Nr. Omschrijving Bedragen x € 1.000 1.

Begroting voor wijziging

Energiebesparing gemeentehuis Zuidwolde

Nieuw in 2023

Werkelijk 2023

Overschot(+)/ tekort(-)

Restant naar 2024 34

Toelichting: 1. Energiebesparing gemeentehuis Zuidwolde De werkzaamheden voor de energiebesparing van het gemeentehuis zijn nog niet gereed. In 2023 hebben we waterloze urinoirs geplaatst en zijn we gestart met het vervangen van de verlichting in de technische ruimten van het gemeentehuis. In 2023 is een onderzoek geweest om de raadzaal te voorzien van nieuwe ledverlichting. De uitkomst van dit onderzoek wordt meegenomen in een aanbesteding die dit voorjaar uitgevoerd gaat worden, zodat het volledige gebouw voorzien is van ledverlichting. Hiervoor houden we de resterende middelen beschikbaar voor verdere uitvoering in 2024.

Wat heeft het gekost Afwijking begroting -/rekening

Begroting 2023 voor wijz.

Begroting 2023 na wijz.

Lasten programma

8.327

9.316

9.413

-98

Baten programma

109

8.307

9.316

9.305

Bedragen x € 1.000

Resultaat

Rekening 2023

Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.

- 80 -

13 Vennootschapsbelasting Op 1 januari 2016 is de ‘Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen’ in werking getreden. Op basis hiervan zijn wij met ingang van 1 januari 2016 vennootschapsbelastingplichtig, voor zover wij met onze activiteiten een onderneming voor de vennootschapsbelasting (hierna: Vpb) drijven. Dit heeft tot gevolg dat elk jaar dient te worden beoordeeld of de gemeente ondernemingsactiviteiten verricht.

Wat heeft het gekost Begroting 2023 voor wijz.

Begroting 2023 na wijz.

Rekening 2023

Afwijking begroting -/rekening

Lasten programma

-8

Baten programma

-8

Bedragen x € 1.000

Resultaat

Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.

- 81 -

14 Reserves In onderstaande tabellen geven wij een overzicht van de mutaties in de reserves en lichten we de verschillende onderdelen in het kort toe. Naast de gebruikelijke en jaarlijks terugkerende mutaties, wordt nog het volgende opgemerkt. Tot de reguliere mutaties worden onder andere gerekend de verrekeningen met de verschillende dekkingsreserves voor de kapitaallasten van in het verleden gedane investeringen. Voorbeelden zijn de bouw van een aantal brede scholen, infrastructurele werken, kunstgrasvelden, etc. Andere mutaties betreffen verschillende onttrekkingen aan bijvoorbeeld de algemene reserve voor culturele gemeente van Drenthe 2023/2024. Daarnaast zijn reserves gevormd voor ontheemden en vitale vakantieparken. Ook zijn in dit overzicht de mutaties opgenomen in de reserve toekomstgerichte landbouw, bouwgrondexploitatie en bibliotheekwerk (onderdeel van het Huus veur Sport en Cultuur).

Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de beleidsdocumenten • • • •

Financiële verordening De Wolden 2023. Nota reserves en voorzieningen 2023-2026. Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2015. Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Begroot

Werkelijk

Reserve

2023

LASTEN Kostensoort

Omschrijving

4.001.100.000

Mutatie reserves

Totaal toevoeging

4.173.874

4.525.057

4710-9330

Verrekening met Wonen en programma 3 Duurzaam

Storting in reserve Ontheemden

1.043.672

Storting res. overh budgetten

30.000

Storting res. overh budgetten

50.000

Storting res. overh budgetten

205.000

Storting res. overh budgetten

250.000

Storting res. overh budgetten

184.000

Storting res. overh budgetten

25.000

Storting res. overh budgetten

20.000

Storting res. overh budgetten

207.000

286.750

4710-9340

Programma

Verrekening met Samen vooruit programma 4

4710-9350

Verrekening met Solide basis programma 5

Res. bouwgrondexploitatie

185.039

456.472

4710-9360

Verrekening met Sportief met programma 6 elkaar

Dekkingsres. Huus veur Sport en Cultuur

408.499

Storting res. overh budgetten

95.000

Dekkingsres. Huus veur Sport en Cultuur

713.664

Storting res. overh budgetten

727.000

4710-9370

Verrekening met Sociaal programma 7

- 82 -

4710-9390

Verrekening met Cultuur programma 9

Storting res. overh budgetten

BATEN

30.000

Begroot

Werkelijk

Reserve

2023

3.612.710

3.153.855

Kostensoort

Omschrijving

4.001.100.000

Mutatie reserves

Totaal onttrekking

5710-9320

Verrekening met Krachtig De programma 2 Wolden

Alg. reserve

25.000

Rekeningsaldo 2022

60.500

Onttrekking res. overh budgetten

891.501

Vitale vakantieparken

291.708

Alg. reserve

25.000

Res. co-financiering speelplaatsen

5.477

Rekeningsaldo 2022

20.000

Toekomstgerichte Landbouw

300.000

20.000

Alg. reserve

10.000

Res. bouwgrondexploitatie

185.039

219.803

Alg. reserve

15.000

Res. VVR R'wold

10.684

Dekkingsres. kunstgrasvelden

89.622

1.081.903

Rekeningsaldo 2022

80.000

5710-9330

5710-9340

Programma

30.000

Verrekening met Wonen en programma 3 Duurzaam

Verrekening met Samen vooruit programma 4

Res. co-financiering Leader

5710-9350

5710-9360

5710-9370

Verrekening met Solide basis programma 5

Verrekening met Sportief met programma 6 elkaar

Verrekening met Sociaal programma 7

Onttrekking res. overh budgetten

5710-9380

Verrekening met Samen verder programma 8

Dekkingsres. infrastructuur

171.351

5710-9390

Verrekening met Cultuur programma 9

Onttrekking res. overh budgetten

45.750

Alg. reserve

90.000

Res. bibliotheekwerk

150.457

139.046

Res. brede school R'wold

25.504

- 83 -

BATEN Kostensoort

4.001.100.000

Omschrijving

Programma

Mutatie reserves

Begroot

Werkelijk

2023

Reserve Res. brede school Zuidwolde

34.585

Res. verbouw bibliotheek de Wijk

3.629

561.164

1.371.202

Saldo onttrekkingen & toevoegingen

Wat heeft het gekost Begroting 2023 voor wijz.

Begroting 2023 na wijz.

Rekening 2023

Afwijking begroting -/rekening

Lasten programma

185

4.174

4.665

-491

Baten programma

816

3.613

3.154

-459

-631

561

1.511

-950

Bedragen x € 1.000

Resultaat

Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.

- 84 -

Paragrafen 2023

- 85 -

Lokale heffingen De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De onroerendezaakbelastingen (OZB) en de toeristen- en forensenbelasting zijn lokale heffingen die we als algemeen dekkingsmiddel kunnen aanmerken. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen, maar wel in deze paragraaf betrokken zijn. Hierbij valt te denken aan de afvalstoffenheffing en de rioolheffing maar ook de gemeentelijke leges waar tegenover een direct aanwijsbare tegenprestatie staat. Privaatrechtelijke bedragen zoals prijzen van sportaccommodaties en dergelijke komen niet in het overzicht aan de orde. In 2023 bestond 16,5% van de inkomsten (exclusief mutaties reserves) van de gemeente uit lokale heffingen (belastingen en rechten). Deze lokale heffingen zijn opgebracht door inwoners, bedrijven en recreanten. In 2022 was dit 19%. Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, wat van belang is voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten. Ook geven we weer welk beleid de gemeente heeft gevoerd ten aanzien van de lokale heffingen en welke landelijke ontwikkelingen (rijksbeleid) daarop van invloed waren.

Ten aanzien van de ontwikkeling van de heffingen en tarieven van de gemeentelijke rechten en belastingen hanteren we de volgende uitgangspunten: • Wij beperken de belastingdruk op onze inwoners zoveel mogelijk. • Trendmatige verhogingen van de heffingspercentages onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn geen automatisme. Dat doen we bijvoorbeeld niet als we al een ruim sluitende begroting hebben. Eventuele verhogingen kunnen we ook zien in relatie tot de ambities van onze gemeente en de bijbehorende maatschappelijke investeringen. • De leges en de graf- en begraafrechten passen we jaarlijks aan met de inflatiecorrectie. • Wij werken transparant. • Wij motiveren tarieven en verhogingen daarvan. • De gevolgen van tariefverhogingen voor de woonlasten van de burger brengen wij jaarlijks in beeld. • Wij werken kostendekkend. • Wij streven er naar rechten zoveel mogelijk kostendekkend te houden. Ontwikkelingen In 2023 zijn de WOZ-waarden, voor een periode van één jaar, vastgesteld op basis van de hertaxatie naar het prijspeil op 1 januari 2022. De beschikkingen 2023 zijn binnen de wettelijke termijn verstuurd. Het aantal ingediende bezwaarschriften kwam uit op 5,8%. Dit percentage ligt net onder het landelijk gemiddelde (5,9%). De bezwaren zijn grotendeels voor het eind van het jaar afgehandeld.

Overzicht van de lokale heffingen Onderstaande tabel geeft weer welke opbrengsten uit lokale heffingen zijn begroot (inclusief eventuele begrotingswijzigingen) en welke opbrengsten werkelijk zijn verkregen in 2023. Belastingen en heffingen Bedragen x € 1.000

Begroting 2023 primair

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk 2023

Onroerende zaakbelasting

€

5.037

€

4.914

€

4.995

Afvalstoffenheffing

€

2.129

€

2.129

€

2.120

Rioolheffing

€

2.691

€

2.704

€

2.703

Bouwleges

€

742

€

700

€

634

Secretarieleges (alleen gemeentelijk deel)

€

226

€

233

€

194

Leges bestemmingsplannen

€

Leges dienstenrichtlijn

€

- 86 -

Belastingen en heffingen Bedragen x € 1.000

Begroting 2023 primair

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk 2023

Leges brandweer

€

Leges kabels en leidingen

€

Toeristenbelasting

€

388

€

398

€

414

Forensenbelasting

€

126

€

126

€

133

Graf- en begraafrechten

€

217

€

217

€

234

Totaal belastinginkomsten

€

11.616

€

11.502

€ 11.519

Onroerende-zaakbelastingen OZB-tarieven

2021 % WOZ-waarde

2022 % WOZ-waarde

2023 % WOZ-waarde

Zakelijk gerechtigden (woningen)

0,1106

0,1016

0,0884

Zakelijk gerechtigden niet-woningen

0,1896

0,2056

0,2072

Gebruikers niet-woningen

0,1594

0,1768

0,1676

Totaal niet-woningen

0,3490

0,3824

0,3748

In de begroting 2023 was uitgegaan van een autonome groei van 1%. Daarnaast heeft er een indexering van de opbrengst plaatsgevonden van 1,5%. In het onderstaande overzicht zijn de heffingspercentages OZB en gemiddelde WOZ-waarden 1-1-2022 voor woningen per Drentse gemeente opgenomen. Bron van de aan de tabel ten grondslag liggende gegevens is een onder de Drentse gemeenten gehouden onderzoek door het Regionaal Belastingoverleg Drentse gemeenten. De hoogte van de tarieven is naast het voorzieningenniveau van gemeenten ook afhankelijk van de waarde van woningen (de markt). Gemiddelde WOZwaarde woningen

Heffingspercentage 2023 woning

Heffingspercentage 2023 bedrijven

Borger-Odoorn

0,15740%

0,28850%

284.000

Assen

0,13450%

0,80080%

264.000

Emmen

0,14190%

0,62420%

238.000

Meppel

0,10300%

0,69300%

292.000

Hoogeveen

0,14750%

0,63040%

254.000

Midden-Drenthe

0,09790%

0,43610%

275.000

Coevorden

0,13960%

0,40040%

278.000

Noordenveld

0,09501%

0,23660%

330.000

Aa en Hunze

0,09260%

0,31370%

317.000

De Wolden

0,08840%

0,37480%

374.000

Tynaarlo

0,08390%

0,28120%

393.000

Westerveld

0,10100%

0,32320%

349.000

Gemeente

- 87 -

1-1-2022

Afvalstoffenheffing Grondslag

2021

2022

2023

Eenpersoonshuishouden

€

164,04

€

161,66

€

173,80

- basistarief

€

106,92

€

105,36

€

113,28

- aanbieding restafval*

€

57,12

€

56,30

€

60,52

Meerpersoonshuishouden

€

203,76

€

200,82

€

215,93

- basistarief

€

132,36

€

130,44

€

140,28

- aanbieding restafval*

€

71,40

€

70,38

€

75,65

Tarief per aanbieding restafval

€

8,40

€

8,28

€

8,90

Eenpersoonshuishouden (verzamelcontainer

€

162,00

€

159,60

€

171,60

Meerpersoonshuishouden (verzamelcontainer)

€

205,56

€

202,56

€

217,80

*uitgangspunt gemiddeld aantal aanbiedingen per jaar: - eenpersoonshuishoudens 6,8; - meerpersoonshuishoudens 8,5. De inzameling van huishoudelijke afvalstoffen is op begrotingsbasis kostendekkend. In 2021 is er voor het eerst sprake van een heffing op basis van het aantal aanbiedingen van restafval via minicontainers naast een vast bedrag per huishouden. Op basis van de afrekeningen 2023 welke in de aanslagoplegging 2024 plaatsvinden en bij de opmaak van de jaarrekening al bekend zijn, ligt de opbrengst afvalstoffenheffing € 20.971 lager dan begroot. In 2023 is de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen voor 96% kostendekkend. Het afvalstoffensysteem is een gesloten systeem. Het verschil tussen opbrengsten en kosten wordt verrekend met de egalisatievoorziening. De OPK-afbouwregeling wordt niet gefinancierd met middelen uit de afvalstoffenboekhouding.

- 88 -

Overzicht kostendekkendheid afval 2023

Primaire begroting

Werkelijk

Lasten Exploitatielasten minus overige inkomsten

1.789.967

1.872.812

Compensabele btw

299.018

307.409

Kwijtscheldingen, incl. eigen uren

42.000

30.972

2.130.985

2.211.192

2.089.757

2.068.785

39.000

51.325

2.128.757

2.120.110

Onder- c.q. overdekking

-2.090

-91.082

Dekkingspercentage

100%

96%

Baten Afvalstoffenheffingen en reinigingsheffingen Reinigingsrechten

In de volgende grafiek zijn de tarieven afvalstoffenheffing 2023 van Drentse gemeenten opgenomen.

Van de twaalf Drentse gemeenten hanteren acht een afvalstoffenheffing op basis van het solidariteitsprincipe. De gemeenten Borger-Odoorn, Emmen, Tynaarlo en De Wolden hanteren een systeem van tariefdifferentiatie. In de grafiek hebben we de afvalstoffenheffingen in Drenthe (tarief meerpersoonshuishouden) met elkaar vergeleken. Het gemiddelde tarief in Drenthe bedraagt in 2023 € 254,53 (De Wolden € 215,93).

Rioolheffing Op 22 december 2022 heeft de gemeenteraad het Riolering en Water Programma (RWP) 20232028 vastgesteld. Het plan is opgebouwd uit een hoofdplan en zeven specificaties. Het hoofdrapport beschrijft de gezamenlijke visie en doelstellingen van de gemeenten Hoogeveen, De Wolden, Meppel, Westerveld, Midden-Drenthe, Steenwijkerland en het waterschap voor beheer van de watertaken in de periode 2023 t/m 2028. Onder watertaken worden de gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemel- en grondwater verstaan en de zorgplicht van het waterschap voor het zuiveren van afvalwater. De specificatie, waarin de onderdelen van het gemeentelijk rioleringsplan zijn opgenomen, beschrijft per gemeente de maatregelen en activiteiten en de financiële en personele middelen die nodig zijn voor het beheer van de watertaken.

- 89 -

Tarieven rioolheffing

2021

2022

2023

Eenpersoonshuishoudens

€ 207,84

€ 209,16

€ 210,60

Meerpersoonshuishoudens

€ 231,36

€ 232,92

€ 234,48

Voor de riolering is ter bepaling van de kostendekkendheid vanwege de compensabele btw en het bedrag aan kwijtscheldingen onderstaande berekening gemaakt. Overzicht kostendekkenheid riolering 2023

Begroting

Werkelijk

Taakveld 7.2 riolering

€

2.033.827

€

2.033.099

Taakveld 2.1 verkeer en vervoer

€

81.930

€

95.628

Taakveld 5.7 openbaar groen c.a.

€

7.340

€

2.548

Taakveld 6.3 inkomensregelingen

€

51.000

€

41.432

Totale directe kosten

€

2.174.097

€

2.172.706

Overhead

€

256.356

€

256.356

BTW 21%

€

292.555

€

298.832

Totale lasten

€ 2.723.008

€ 2.727.894

Totale baten

-€ 2.690.826

-€ 2.703.043

99%

Kostendekkendheid

Het rioolkostensysteem is een gesloten systeem. Het overschot/surplus is daarom in de voorziening gestort ter dekking van toekomstige kosten. In de volgende grafiek zijn de tarieven rioolheffing 2023 van Drentse gemeenten opgenomen.

De verschillen in de tariefstelling worden veroorzaakt door de mate waarin rekening is gehouden met het niveau van de rioleringszorg, de exploitatiekosten en het aantal aansluitingen. In de grafiek zijn de rioolheffingen in Drenthe (tarief meerpersoonshuishouden) met elkaar vergeleken. Het gemiddelde tarief in Drenthe bedraagt in 2023 € 202,20 (De Wolden € 234,48).

- 90 -

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen, met inachtneming van de Invorderingswet 1990, kwijtschelding verlenen van gemeentelijke heffingen. Gemeenten beslissen zelf of, en zo ja voor welke heffingen belastingplichtigen kwijtschelding kunnen krijgen. Gemeenten zijn gebonden aan de landelijke Uitvoeringsregeling. Alleen ten aanzien van het bestaansminimum hebben gemeenten de mogelijkheid af te wijken van de regeling. De rijksregeling gaat uit van 90% van de bijstandsnorm. In onze gemeente is gekozen 100% van de bijstandsnorm als bestaansminimum te hanteren. Bij de tariefstelling is rekening gehouden met de te verlenen kwijtschelding. Kwijtschelding is mogelijk van de afvalstoffenheffing en het rioolrecht. In de raadsvergadering van 25 november 2021 is besloten ook kwijtschelding mogelijk te maken voor maximaal 6 aanbiedingen van de restafvalcontainer. Belasting/recht

2020

2021

2022

Afvalstoffenheffing

€

43.255

€

39.734

€

18.486

€

30.972

Rioolrecht

€

45.536

€

51.054

€

43.042

€

41.432

Totalen

€ 88.791

€ 90.788

€ 61.528

2023

€ 72.404

Bouwleges overzicht opbrengst en aantal verleende bouwvergunningen 2016 t/m 2023 Jaartal

Opbrengst bouwleges

Aantal vergunningen

2016

€

605.359

266

2017

€

913.190

301

2018

€ 1.014.222

340

2019

€

527.099

348

2020

€

526.015

376

2021

€

790.314

338

2022

€

811.311

332

2023

€

634.343

429

Begraafrechten Uitgangspunten zijn (raad 25 april 2013): - het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid loslaten; - 88% van het groenonderhoud ten laste te brengen van het budget groenonderhoud; - een eventueel resterend tekort op het product begraven komt ten laste van het resultaat; - de tarieven jaarlijks alleen te indexeren met het CPI-indexcijfer voor huishoudens (2023: 2,4%).

- 91 -

Secretarieleges De opbrengst secretarieleges 2023 is als volgt opgebouwd. Primaire begroting 2023

Leges

Begroting 2023 (na wijz.)

Werkelijk 2023

Rijbewijs-gemeente

€

109.784

€

109.784

€

64.133

Reisdocumenten (paspoorten/ID-kaarten)

€

30.021

€

30.021

€

60.583

Gehandicapten parkeerkaart

€

4.050

€

6.750

€

8.162

Akten en uittreksels

€

9.294

€

9.294

€

4.338

Verklaring omtrent gedrag

€

5.937

€

825

€

593

Eigen verklaring

€

15.152

€

15.152

€

10.497

Huwelijken/partnerschappen

€

45.654

€

45.654

€

27.384

Burgerlijke stand/Naturalisatie

€

1.972

€

1.972

€

3.488

Adresaanduiding

€

4.199

€

4.199

€

2.374

Basisregistratie personen

€

4.682

€

4.682

€

7.018

Totaal legesinkomsten

€

228.333

€

188.570

Productieaantallen

230.745

Werkelijk aantal 2021

Werkelijk aantal 2022

Begroot aantal 2023

Huwelijksvoltrekkingen

Geregistreerd Partnerschap

Geboorteaangiften

Geboorteaangiften levenloze kinderen

Overlijdensaangiften

204

222

180

181

Burgerlijke stand, uittreksel

159

400

170

125

Naturalisatieverzoeken

Optieverzoeken

Paspoort < 18 jaar

265

462

275

368

Paspoort > 18 jaar

325

653

240

561

Spoedlevering paspoort/NIK

134

Nat. Identiteitskaart < 18 jaar

785

816

775

692

Nat. Identiteitskaart > 18 jaar

479

517

375

261

Uittreksel BRP

382

851

350

284

Archiefonderzoek

100

3.082

2.256

2.200

1.823 376

Spoedlevering rijbewijs

235

276

145

200

Eigen verklaring

328

335

235

258

136

100

139

129

110

Product

Werkelijk aantal 2023

Burgerlijke Stand

Reisdocumenten

Persoonsregistratie

Rijbewijzen/ eigen verklaringen Rijbewijs-fysiek Rijbewijs-digitaal

Huisnummering Afgegeven beschikkingen Gehandicapten parkeerkaart Gehandicaptenparkeerkaart (GPK, Invalidenparkeerkaart) Verklaring omtrent het gedrag Verklaring omtrent het gedrag

- 92 -

Woonlasten Woonlasten Drenthe

2022

2023

Borger-Odoorn

914,05

935,68

Coevorden

856,62

905,59

Westerveld

807,24

873,91

Noordenveld

782,49

846,44

Hoogeveen

804,09

815,80

Emmen

817,05

805,27

Assen

752,76

793,02

De Wolden

761,91

781,03

Midden Drenthe

699,73

736,28

Aa en Hunze

688,46

696,91

Tynaarlo

741,40

694,60

Meppel

685,88

689,76

Drenthe

775,97

797,86

De gemiddelde woonlasten per huishouden in De Wolden zijn in 2023 (€ 781,03) 2,5% hoger ten opzichte van 2022. Dit bedrag is opgebouwd uit de aanslagen onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en de rioolheffing voor een meerpersoonshuishouden.

- 93 -

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is niet begrote kosten te dekken. Dat wil zeggen: welke capaciteit is nodig om de risico’s op te vangen, en wel zodanig dat een tegenvaller in de uitvoering niet direct tot een bezuiniging hoeft te leiden.

Inleiding Het weerstandsvermogen dient om niet begrote kosten en risico’s op te vangen. Het geeft een indicatie van de robuustheid van de begroting. Risicobeheersing heeft daarom een belangrijke relatie met het weerstandsvermogen. Reguliere risico’s worden afgedekt met verzekeringen of voorzieningen/bestemmingsreserves. Voor risico’s die niet tegen acceptabele kosten kunnen worden verzekerd en waarvan de omvang niet redelijkerwijs is in te schatten dient het weerstandsvermogen als dekkingsmiddel. Binnen de uitvoering van het beleid doen we al veel aan het beperken van risico’s. Bij elk besluit tot uitvoering nemen we waarborgen op in de college- en raadsvoorstellen om risico’s zoveel mogelijk te vermijden of te beperken. Daarnaast zijn op allerlei terreinen (wegen, riolering, gebouwen, openbare verlichting, etc.) beheersplannen opgesteld waarbij we zo nodig voorzieningen treffen. Bij grotere projecten bouwen we diverse momenten in waarop de gemeente nog kan kiezen om al dan niet door te gaan (go of no-go momenten). Alle voorstellen beoordelen we op eventuele risico’s met financiële-, personele- en/of juridische consequenties. Kortom: risicomanagement maakt primair onderdeel uit van de dagelijkse processen.

Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Om risico’s te kunnen opvangen is het van belang dat hiervoor een buffer beschikbaar is. In dit kader is de weerstandscapaciteit van een gemeente van belang. We maken onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De cijfers van de bouwgrondexploitatie zijn buiten beschouwing gelaten, omdat daarvoor een afzonderlijke weerstandscapaciteit geldt (zie ook de Paragraaf grondbeleid) en waarvoor we binnen de algemene reserve bouwgrondexploitatie een afzonderlijke buffer aanhouden. Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen dat we kunnen inzetten om eenmalige tegenvallers op te vangen. De incidentele weerstandscapaciteit wordt uitgedrukt in beschikbare incidentele middelen (vermogen), namelijk de omvang van de vrij besteedbare reserves. Vrij besteedbare reserves zijn reserves waaraan de gemeenteraad geen specifieke bestedingsdoelen heeft gekoppeld. De incidentele weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Bedragen x € 1.000

Begroting 1-1-2023

Algemene reserves

Werkelijk 31-12-2023

26.329

27.957

Algemene reserve bouwgrondexploitatie

-/-

Activa met een maatschappelijk nut *

-/-12.130

-/-

9.635

Totaal incidentele weerstandscapaciteit

14.199

18.322

*) Deze activa kunnen namelijk niet zomaar worden vervreemd als de gemeente middelen nodig heeft om een tegenvaller op te vangen. Het weerstandsvermogen moet inderdaad 'vrij' zijn, aldus Prof. Dr. M.A. Allers, hoogleraar decentrale overheden. Het in aftrek nemen van activa met een maatschappelijk nut is geen verplichting en dit wordt ook niet voorgeschreven vanuit het BBV. De meeste gemeenten doen dit niet. Ter vergelijking is hier ook de weerstandscapaciteit weergegeven zonder aftrek van activa met een maatschappelijk nut:

- 94 -

Omschrijving

Bedragen x € 1.000

Begroting 1-1-2023

Algemene reserves

Werkelijk 31-12-2023

26.329

Algemene reserve bouwgrondexploitatie

-/-

Totaal incidentele weerstandscapaciteit

26.329

27.957

-/-

0 27.957

Structurele weerstandscapaciteit Met de structurele weerstandscapaciteit bedoelen we de middelen die we permanent kunnen inzetten om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. Hierbij zijn ook de risico’s van belang die aan de uitvoering van al die taken kleven. De structurele weerstandscapaciteit kunnen we in noodgevallen inzetten om aan meerjarige verplichtingen te kunnen voldoen. Hiermee kunnen we voldoen aan bijvoorbeeld de rente- en aflossingsverplichtingen van de aangetrokken leningen. Omschrijving

Bedragen x € 1.000

Onvoorziene uitgaven (exclusief taakmutaties)

2023

2024

2025

2026

Onbenutte belastingcapaciteit

2.609

Begrotingsoverschot/tekort (= begrotingssaldo)

4.194

148

690

-2.709

Totaal structurele weerstandscapaciteit

6.803

2.757

3.299

-100

Onvoorziene uitgaven De post onvoorziene uitgaven kunnen we inzetten voor bepaalde incidentele uitgaven die geen structureel karakter dragen. De criteria die we hierbij hanteren zijn onvoorspelbaar, onvermijdbaar en onuitstelbaar. De post onvoorzien bedraagt in de begroting 2023 € 30.000. Overeenkomstig eerdere besluitvorming is de post onvoorzien gesplitst in onvoorziene lasten college van B&W (€ 20.000) en onvoorziene lasten incidentele- en startsubsidies (€ 10.000). Onbenutte belastingcapaciteit Voor de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelastingen (OZB) werd tot voor kort vaak de artikel 12-norm gehanteerd. Het gewogen gemiddelde percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot artikel 12 van de Financiële verhoudingswet bedraagt voor 2023: 0,1729 (redelijk peil volgens blz. 143 Meicirculaire 2022). Het percentage in De Wolden bedraagt voor 2023 op basis van de oorspronkelijke begroting: 0,1139. De onbenutte OZB-belastingcapaciteit is gelijk aan de belastingheffing die nog kan plaatsvinden tot het niveau dat een gemeente moet heffen om voor toelating van een zogenoemde artikel-12 FVWaanvraag te kunnen komen. De raad heeft in het verleden aangegeven voor de OZB jaarlijks te bepalen of een trendmatige aanpassing noodzakelijk is (naast autonome uitzetting) met een percentage dat gelijk is aan de inflatiecorrectie.

Vooralsnog wordt uitgegaan van 1% autonome uitzetting en 1,5% inflatiecorrectie. Hiermee blijven we onder de macronorm van het Rijk zoals hiervoor bedoeld. Als we de capaciteit afzetten tegen de norm toelating artikel 12-gemeente, dan is er nog een ruimte van circa € 2.609.157 (€ 5.037.000 x 0,1729/0,1139) gewogen gemiddelde. Berekeningswijze onbenutte belastingcapaciteit

Uitkomst

Geraamde OZB-opbrengst gemeentebegroting 2023

€ 5.037.000

Landelijk gemiddeld gewogen norm artikel-12 toelating

0,1729

Gemeentelijk gemiddeld gewogen percentage

0,1139

Formule berekening onbenutte belastingcapaciteit

(A*B/C) - A

Uitkomst berekening is € 7.646.157 - € 5.037.000

- 95 -

€ 2.609.157

Het rioolrecht en de afvalstoffenheffing mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Omdat deze beide (nagenoeg) al geheel kostendekkend zijn bij De Wolden, zit hierin geen ruimte om extra middelen te genereren. Begrotingsoverschot Een eventueel begrotingsoverschot op de exploitatie kunnen we in principe ook meenemen in de berekening van de structurele weerstandscapaciteit. De provincie Drenthe is echter van mening dat het niet zeker is dat de gemeente deze overschotten ook daadwerkelijk zal realiseren en deze zijn daarom in de berekening op PM gezet. Ingeval van een begrotingstekort, zal het gemeentebestuur maatregelen moeten treffen zodat de begroting in meerjarig perspectief weer reëel sluitend wordt.

Inventarisatie van de risico’s De omvang van het noodzakelijke weerstandsvermogen wordt telkens herzien op basis van ontwikkelingen. De risico’s worden bij het opstellen van de begroting en jaarrekening geactualiseerd. Aan de hand van een lijst met mogelijke onderwerpen zijn de grootste risico’s voor de gemeente in beeld gebracht. De risico’s zijn nu beoordeeld aan de hand van de matrices en de tabellen die zijn opgenomen in de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement. De omvang x de kans, dat het risico zich voordoet, geeft aan wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Zoals in onderstaande tabel is weergegeven, bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor de jaarrekening 2023 € 8,673 miljoen. Voor de bepaling van de kans en de impact van een risico wordt per risico op basis van professionele inschatting en ervaringen uit het verleden bepaald hoe hoog de kans is dat het risico zich voordoet en wat dan de maximale impact is. Risico Bedragen x € 1.000

Maximale omvang risico

Benodigde weerstandscapaciteit

Risicokans

Algemene uitkering

1.324

Gemiddeld

529

Bedrijfsvoering (incl. aandeel SWO)

2.167

Hoog/laag

955

138

Hoog/gemiddeld/laag

Laag

Schadeclaims Externe factoren Financieel

13.732

Hoog/laag

4.302

Grondexploitatie

Gemiddeld

Kapitaalgoederen

Laag

215

Gemiddeld/laag

Open-einde regelingen Projecten

423

Laag/gemiddeld

Verbonden partijen

7.317

Gemiddeld/laag

1.702

Debiteuren sociale zaken

3.483

Gemiddeld

870

Overige categorieën

3.999

Gemiddeld/laag

103

Totalen

29.315

8.670

* Afzonderlijke risicoanalyse grondexploitatie (zie paragraaf grondbeleid) geeft geen nadelige saldi te zien.

Vergelijkende cijfers

Categorie

Begroting Jaarrek. Jr. 2023 Begroting 2023 2023 benodigde 2023 benodigde max weerstandsc max. weerstands risico apaciteit risico capaciteit

Jaarrek. Jr. 2022 2022 benodigde max. weerstand risico capaciteit

Verschil benodigd jr. 2023 tov begroting 2022

Algemene uitkering

1.324

529

971

486

1.275

510

Bedrijfsvoering

2.167

955

3.793

589

3.391

2.312

-1.357

(schade)claims

138

Externe factoren

- 96 -

Verschil benodigd jr. 2023 t.o.v. jr. 2022

Categorie

Begroting Jaarrek. Jr. 2023 Begroting 2023 2023 benodigde 2023 benodigde max weerstandsc max. weerstands risico apaciteit risico capaciteit

Jaarrek. Jr. 2022 2022 benodigde max. weerstand risico capaciteit

Verschil benodigd jr. 2023 tov begroting 2022

Financieel

13.732

4.302

14.517

2.856

13.203

3.806

496

Grondexploitatie

Kapitaal goederen

Open-einde regelingen

215

261

237

Projecten

423

903

100

663

119

-25

Verbonden partijen

7.317

1.702

7.500

828

7.227

1.667

Overige

3.999

973

5.355

586

1.833

761

212

Totaal

29.315

8.670

33.440

5.529

27.967

9.277

-607

Verschil benodigd jr. 2023 t.o.v. jr. 2022

Toelichting op de grootste risico’s De risico’s met de meeste invloed op de benodigde weerstandscapaciteit worden hieronder toegelicht. Nr.

Risico

Categorie

Maximale Risico

Benodigde weerstandscapaciteit

Verstrekte geldleningen Het niet nakomen van de aflossingsverplichtingen door partijen

Financieel

€

5.867.000

€

1.173.400

Verbonden Partijen Risico's ten aanzien van onrechtmatigheden en negatieve resultaten die invloed hebben op de bijdrage en de doelstellingen

Verbonden Partijen

€

6.119.997

€

1.223.999

Btw-compensatiefonds Veranderingen in wet- en regelgeving of foutieve aangiften

Financieel

€

2.235.644

€

2.012.079

Overige risico’s Naast bovengenoemde zijn voor de berekening van de weerstandscapaciteit, onder andere ook de volgende risico’s meegenomen: • Schadeclaims die niet worden gedekt door de verzekering (Categorie Claims). • Openstaande vorderingen worden niet ontvangen (dubieuze debiteuren) (Categorie Overige). • Cyberrisico’s: In het huidige digitale tijdperk wordt de gemeente steeds vaker geconfronteerd met het risico op cybercrime. Dit risico valt onder ons algemene risicokader van hardware, software en tractie, waarbij specifiek aandacht is voor schade door diefstal, brand of andere incidenten die onze operationele integriteit kunnen bedreigen (categorie bedrijfsvoering). Cyberaanvallen zoals datalekken, ransomware of andere vormen van cyberintrusie kunnen significante financiële en operationele schade veroorzaken. Om deze redenen hebben wij besloten een deel van ons weerstandsvermogen te reserveren voor mogelijke financiële gevolgen van cyberincidenten.

- 97 -

Weerstandsvermogen Het kengetal weerstandsvermogen is de verhouding tussen het totaalbedrag aan risico’s en de beschikbare weerstandscapaciteit. Met behulp van dit kengetal kan worden bepaald of het weerstandsvermogen voldoet aan de gestelde norm (= voldoende). Het kengetal voor De Wolden is als volgt berekend: Weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit € 27,957 miljoen (risicoprofiel) benodigde weerstandscapaciteit € 8,670 miljoen

= 3,22

Aan de hand van onderstaande tabel kunnen we de betekenis van deze ratio bepalen. Conform de tabel uit de nota risicomanagement kunnen we concluderen dat het weerstandsvermogen van gemeente De Wolden ‘uitstekend’ is. Waardering

Ratio Weerstandsvermogen

Betekenis

>2,0

Uitstekend

1,4 > < 2,0

Ruim voldoende

1,0 > < 1,4

Voldoende

0,8 > < 1,0

Matig

0,6 > < 0,8

Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

De hoogte van het weerstandsvermogen is als volgt weer te geven. Bedragen x € 1.000

Bedrag

Weerstandscapaciteit

27.957

Risico's

-/-

Weerstandsvermogen

8.670 19.287

KENGETALLEN FINANCIELE POSITIE Gemeenten nemen in de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' de vijf, vanuit het BBV verplicht gestelde financiële kengetallen op. Naast de kengetallen vindt ook een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie plaats. Doel van deze kengetallen is dat daarmee beter de structureel en reëel sluitende begroting wordt onderbouwd. 1A. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie (totale baten exclusief mutaties reserves). 1B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. 2. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hierbij wordt het eigen vermogen uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal.

In de berekening is ervan uitgegaan, dat de voorzieningen een onderdeel zijn van het eigen vermogen (VNG-definitie). Als we de voorzieningen beschouwen als vreemd vermogen (conform het BBV), dan daalt de solvabiliteit naar 53%.

3. Kengetal grondexploitatie In het verleden is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen.

- 98 -

Het kengetal geeft in een percentage aan hoe groot het geïnvesteerde bedrag is ten opzichte van de totale baten.

4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Hierbij vinden correcties plaats als gevolg van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Dit betreft het aandeel van de incidentele lasten ten opzichte van de totale lasten.

5. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Overigens laat dit kengetal eigenlijk meer een verhouding zien t.o.v. de landelijk gemiddelde woonlasten dan dat het de echt vrij toelaatbare (wettelijke) belastingruimte toont. Zie hetgeen hiervoor is vermeld bij 'Onbenutte belastingcapaciteit'.

Uitkomst berekening financiële kengetallen De Wolden Jaarrekening 2022

Omschrijving

Begroting 2023

Jaarrekening 2023

1A - Netto schuldquote

10%

60%

25%

1B - Idem gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

48%

10%

2 - Solvabiliteitsratio

55%

43%

58%

3 - Grondexploitatie

1,4%

1,3%

1,6%

4 - Structurele exploitatieruimte

0,4%

9,1%

3,2%

5 - Belastingcapaciteit

84%

93%

89%

Conclusie Voorgeschreven is dat naast de kengetallen zelf, een beoordeling plaatsvindt van de onderlinge verhouding hiervan in relatie tot de financiële positie. De kengetallen zijn communicerende vaten, waarbij we kunnen stellen dat enkele een stoplichtfunctie hebben en andere een signaalfunctie. Het is overigens van belang de kengetallen in samenhang te zien omdat een afzonderlijk kengetal niet zoveel zegt over de financiële positie. Daarnaast zijn wij ons ervan bewust dat uitkomsten weliswaar momentopnames zijn maar daarnaast ook een voorspellend karakter hebben.

Samenvattend ontstaat het volgende beeld Netto schuldquote

Deze valt nog steeds ruim binnen de landelijk gehanteerde richtlijn van maximaal 130%. Door toenemende investeringen neemt vanzelfsprekend de omvang van de schuld ook toe.

Solvabiliteitsratio

Deze is weliswaar gestegen maar valt ruim binnen de landelijk gehanteerde richtlijn van minimaal 30%.

Grondexploitatie

Het kengetal loopt op vanwege een hogere boekwaarde door de ontwikkeling uitbreiding Hoge Akkers.

Structurele exploitatieruimte

Door een verdere uitzetting van de (kapitaal)lasten, waaronder het sociaal domein, neemt de druk op het positieve begrotingssaldo toe.

Onbenutte Belastingcapaciteit

Hoewel de gemeente iets onder het landelijk gemiddelde zit v.w.b. de woonlasten 2023 € 838 t.o.v. € 942 (bron: WaarStaatJeGemeente), is er t.o.v. de norm toelating artikel-12 gemeente, nog een aanzienlijke ruimte om de OZB (extra) te verhogen = politieke afweging.

- 99 -

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Een aanzienlijk deel van de in gemeente De Wolden aanwezige kapitaalgoederen zoals infrastructuur, gebouwen en plantsoenen is in beheer en onderhoud van de gemeente. Voor het onderhoud van de kapitaalgoederen kennen we een aantal beheersprogramma’s. We reserveren geld in de exploitatiebegroting om jaarlijks in het noodzakelijke onderhoud te kunnen voorzien. Dat doen we op basis van de beheersprogramma's. Ook het gewenste onderhoudsniveau leggen we daarin vast. Dat niveau is afhankelijk van de hiervoor benodigde beschikbare middelen. De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen geeft een dwarsdoorsnede van de begroting. Lasten van onderhoud kunnen op diverse programma’s voorkomen. Basisgegevens te onderhouden kapitaalgoederen (peil eind 2023) Vanuit de verschillende beheerpakketten is de onderstaande tabel met ons te beheren areaal opgesteld. Door continue verbetering van de gegevens in beheersystemen kunnen er verschillen ontstaan ten opzichte van vorige jaren. Daarnaast kan een areaal door uit- of inbreidingen groeien of krimpen. Onderwerp

Karakteristiek

Openbare ruimte

Oppervlakte totaal

Onderhoud 395.58 ha.

Oppervlakte verharde wegen

2.576.022 m2

Verharde fietspaden

279.802 m2

Halfverharde voet- en fietspaden

267.320 m2

Verharde wandelpaden

164.898m2

Zand- en puinwegen

246.261 m2

Oppervlakte groen (plantsoen)

787.712 m2

Oppervlakte bos en natuur (berm, etc.)

3.55.080 m2

Bomen

61441 st.

Sportterreinen

236.947 m2

Openbare verlichting (armaturen) Speeltoestellen

5.285 st. 676 st.

Begraafplaatsen

5 st.

Gebouwen

Sportaccommodaties

29 st.

Riolering

Lengte

461 km.

Kolken

11.500 st.

Minigemalen

1.056 st.

Kunstwerken

Individuele Behandeling van Afvalwater (IBA)

237 st.

Hoofdgemalen

45 st.

Bergbezinkvoorzieningen

10 st.

Tunnels

3 st.

Bruggen en duikers Verkeersmeubilair

76 st.

Verkeersborden

4.606 st.

Objectverwijzingsborden

1.202 st.

Beleidskader Voor het benodigde onderhoudsvolume zijn de volgende uitgangspunten vastgelegd: - Een beheersprogramma moet een periode beslaan van de langste afschrijving van de kapitaallasten. Hierdoor zijn we in staat altijd voldoende geld te reserveren voor het noodzakelijke onderhoud en voorkomen we desinvesteringen. - Een beheersprogramma moeten we gemiddeld iedere vier jaar opnieuw doorrekenen op basis van de actuele onderhoudssituatie volgens Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Dit schept de mogelijkheid om de onderhoudskosten tijdig naar boven of beneden bij te stellen. De Nota kapitaalgoederen is afgerond in de vorm van een werkdocument. De aanbevelingen worden uitgewerkt naar vervolgacties. In 2025 wordt de Nota voor besluitvorming aangeboden aan de raad.

- 100 -

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14276954/1