E. GGD Drenthe jaarstukken 2024 inclusief verklaring
Tekst van het document
Versterking prenatale zorg: Het aantal zwangere vrouwen dat wordt aangemeld voor een prenataal huisbezoek blijft ver achter bij de verwachting. Verloskundigen ervaren een drempel om zwangere vrouwen in een (potentieel) kwetsbare situatie te wijzen op het prenataal huisbezoek. Gezien het belang van de eerste 1000 dagen gaat de JGZ extra investeren in de prenatale periode. Hiertoe is in april 2024 gestart met het project Versterken Prenatale Zorg voor het opzetten van een prenataal consult voor alle zwangere vrouwen, het ‘Startmoment consultatiebureau’. Verloskundigen ondersteunen deze werkwijze. De verwachting is dat zwangere vrouwen (en hun gezin) in een (potentieel) kwetsbare situatie zo eerder in beeld zijn en passende ondersteuning kan worden aangeboden, bijvoorbeeld een prenataal huisbezoek. Ook is de verwachting dat deze werkwijze een positief effect heeft op de vaccinatiegraad van zwangere vrouwen. Voor de registratie van de prenatale activiteiten wordt gebruik gemaakt van het ouderdossier welke gelijktijdig wordt geïmplementeerd. In september/oktober 2024 heeft een pilot met het prenatale consult plaatsgevonden in de gemeente Hoogeveen. Tijdens de pilot zijn mooie gesprekken gevoerd en zowel de jeugdverpleegkundigen als de zwangere vrouwen zijn positief over het prenatale consult. Jeugdverpleegkundigen geven het een 7 à 8 en de zwangere vrouwen een 8 à 9.
Vanaf januari 2025 wordt het prenatale consult aangeboden aan alle zwangere vrouwen in het werkgebied van GGD Drenthe en vindt de registratie hiervan plaats in het geïmplementeerde ouderdossier.
JGZ 4 tot 18 jaar • Voor scholen met anderstaligen en/of lage SES is een aangepaste werkwijze vastgesteld in 2024. Vanuit een pilot is gebleken dat deze werkwijze beter aansluit bij de genoemde doelgroep en recht doet aan het uitgangspunt van de JGZ als het gaat om het aanbieden van dienstverlening op maat. • De centrale rol van de jeugdverpleegkundige op het basisonderwijs is verder verstevigd; uitgangspunt is hierbij om de JGZ beter zichtbaar te laten zijn en korte lijnen tussen de scholen en hun ketenpartners te hebben. • In 2024 werd volledig leeftijdsgericht gewerkt voor de screeningen op de scholen waar dit voorheen groepsgericht werd uitgevoerd. Leeftijdsgerichte screening (5- en 10-jarigen) sluit aan bij de landelijke richtlijnen. • Jongeren hebben minder gebruik gemaakt van de chat via JouwGGD.nl in 2024. Ook is de site zelf minder vaak bezocht. Er wordt onderzoek uitgevoerd naar de onderliggende redenen hiervoor en welke inzet zinvol is. Een van de maatregelen is wel geweest dat sinds zomer 2024 de 22
•
•
openingstijden minder ruim zijn neergezet. Er zijn 6 jeugdverpleegkundigen van GGD Drenthe die participeren in de chatdiensten. Er is een pilot gestart in Assen, waar op een voortgezet onderwijs school en op het Drenthe College in schooljaar 2024-2025 STORM wordt ingezet. Jongeren worden doorgeleid naar STORM vanuit de screening van de JGZ. STORM staat voor Strong Teens and Resilient Minds en investeert in een gezonde ontwikkeling van jongeren. In de aanpak leren jongeren dat zij zelf invloed hebben op hun gevoelens, stemming en mentale gezondheid. Zij leren hun negatieve gedachten om te buigen naar positieve, wat hen helpt in hun ontwikkeling tot gezonde volwassenen. Daarmee stimuleert STORM de ontwikkeling van een positief zelfbeeld, weerbaarheid en veerkracht bij jongeren. In 2024 zijn de voorbereidingen met en op de scholen getroffen, in samenwerking met GGZorganisaties, de uitvoering zal begin 2025 plaatsvinden. De jeugdartsen hebben een hoge inzet gehad in ziekteverzuim op de scholen voor voortgezet onderwijs en MBO tot 18 jaar. Vanuit de methodiek MAZL (Meer Aandacht voor Zieke Leerlingen) is er een belangrijke rol voor de JGZ bij ziekteverzuim. We zagen de aanvragen vanuit de scholen al langere tijd toenemen. Er is 3 % inzet begroot, de inzet heeft in 2024 8 tot 9% gevraagd.
Oekraïense vluchtelingen – kinderen De JGZ zorg voor Oekraïense kinderen is ook in 2024 doorgegaan. In opdracht van de gemeentes is de coördinatie van deze uitvoering ook in 2024 belegd bij de GGD. De JGZ zorg voor Oekraïense kinderen van 0-4 jaar is ook in 2024 volledig geborgd bij de reguliere JGZ teams/Icare. Deze groep kinderen volgt het reguliere JGZ-aanbod via het consultatiebureau. Voor kinderen van 4-18 uit Oekraïne is voor deze zorg in 2022 een speciaal team ingericht om de opkomst te verhogen. Het zorgpad voor kinderen 4-18 jaar is in 2024 verder ingericht en draait volop met de aanwezige formatie. Deze formatie is in de loop van 2024 uitgebreid met als reden om de zorg te versnellen. Op deze manier konden meer kinderen in een kortere periode gezien worden. Door de zorg zoveel mogelijk te plannen op de opvanglocaties is de opkomst hoger dan wanneer dit op andere locaties zoals een CB wordt gepland. Naast intakes is nu ook gestart met consult op Indicatie en met huisbezoeken, om ook de kinderen die niet op locatie kunnen komen te kunnen zien. • De gemiddelde instroom afgelopen jaar was 33,5 kinderen per maand. Waarbij oktober (62 kinderen) de piek vormt en december (3 kinderen) het dal moment. • De gemiddelde opkomst bij de intakes en consult op indicatie lag tussen de 65-72 %. • Bij de vaccinatiedagen was de opkomst rond de 60%.
• De spreekuren waarbij lichamelijk onderzoek werd verricht gaven een gemiddelde opkomst van 64%.
23
Jaarcijfers Realisatie 2024
Begroot 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Realisatie 2021
in zorg *1: Prenataal
785 nieuw per 2024
0-4 jaar
12.437
12.000
12.573
12.636
12.684
4-12 jaar
38.061
40.000
38.340
39.163
39.519
12-18 jaar
33.187
35.000
33.953
35.037
34.961
Totaal in zorg
84.470
87.000
84.866
86.836
87.164
Bereik *2: Prenataal
2.565 nieuw per 2024
0-4 jaar
14.005
11.000
14.266
14.092
14.088
4-12 jaar
16.171
14.000
14.600
13.112
13.549
12-18 jaar
11.432
9.000
8.638
8.300
9.400
Totaal bereik
44.173
34.000
37.504
35.504
37.037
Aantal individuele contacten *3: Prenataal
2.680 nieuw per 2024
0-4 jaar
44.055
50.000
45.377
47.317
52.065
4-12 jaar
28.730
21.500
25.190
21.612
21.806
12-18 jaar
21.136
12.000
15.966
13.762
15.973
Totaal individuele contacten
96.601
83.500
86.533
82.691
89.844
Niet verschenen zonder bericht
5,2%
8,0%
6,3%
12,6%
10,8%
*1 aantal jeugdigen waarvan GGD Drenthe dossier beheerd. *2 aantal individuele jeugdigen waar dit jaar contact mee is geweest. *3 aantal contacten hetzij fysiek hetzij digitaal.
5. Rijksvaccinatieprogramma Met de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) worden kinderen en volwassenen beschermd tegen ernstige infectieziekten. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? Vaccinatiegraad In Drenthe zien we in de afgelopen jaren een dalende trend ten aanzien van de vaccinatiegraad bij kinderen van 5 jaar en ouder (zie tabel 1 en figuur 1). Er zijn ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de cijfers over de vaccinatiegraad. In 2021 is het informed consent ingevoerd. Als het informed consent van een kind bij het RIVM ontbreekt (en de vaccinatie anoniem is), kan de vaccinatie niet meegeteld worden voor de vaccinatiegraad, waardoor deze lager wordt gerapporteerd dan dat hij daadwerkelijk is. Het informed consent heeft met name een negatief effect op de cijfers van het publicatiejaar 2024 van het RIVM. We weten niet hoe groot het effect op de berekening is. Het effect verschilt per regio, per jaar en per type vaccinatie. De cijfers worden ook negatief beïnvloed als de indicatie voor het gevolgde DKTP-schema in Præventis ontbreekt. Dit geldt nu voor het eerst voor een volledig geboortecohort (cohort 2021), waardoor het effect groter is dan vorig jaar (cohort 2020). Hoe groot het effect is, is niet bekend. De vaccinatiecijfers over 2024 en 2025 worden in 2025 en 2026 door het RIVM gepubliceerd.
Deze kinderen zijn echter al in 2023 en 2024 opgeroepen door het RIVM en deels gevaccineerd. Kijkend naar de opkomst van 2023 en 2024 dan is er onvoldoende grond om te kunnen concluderen dat de dalende trend in de vaccinatiegraad is gekanteld. 24
Het RIVM hanteert voor ons land een zogenoemde veilige vaccinatiegraad van minimaal 95 procent. Deze grens is gebaseerd op het advies van WHO. De afgelopen jaren zitten we onder deze grens. Dit, in combinatie met een dalende vaccinatiegraad maakt dat we ons zorgen maken of de inwoners in Drenthe voldoende beschermd zijn. Landelijk zijn er ook zorgen. “Het RIVM maakt zich zorgen over de dalende vaccinatiegraad onder oudere kinderen. Een hoge vaccinatiegraad is belangrijk om mensen tegen ernstige ziektes te kunnen blijven beschermen en om uitbraken van deze ziektes te voorkomen. Over het vóórkomen van RVP-ziekten in 2024 rapporteert het RIVM in het volgende vaccinatiegraadrapport (2025). Wel is momenteel al duidelijk dat de incidentie van mazelen, bof en kinkhoest in Nederland is toegenomen. Ook zijn in de eerste vier maanden van 2024 vier pasgeborenen aan kinkhoest overleden. Gedeeltelijk is de opkomst van deze ziekten te verklaren doordat de circulatie van ziekteverwekkers weer is toegenomen na het opheffen van de coronamaatregelen. Dat vergroot de kans dat onvoldoende gevaccineerde kinderen hiermee in aanraking komen.” Bron: Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, verslagjaar 2024. RIVM-rapport 20240044 Vaccinatiecijfers In onderstaande tabel is de vaccinatiegraad van de provincie Drenthe te lezen.
Tabel 1. Drenthe, vaccinatiegraad (bron: RIVM) 25
Toelichting bij tabel 1 Het landelijke registratiesysteem Praeventis dat is aangesloten op de basisregistratie personen (BRP), vormt sinds 2005 de basis voor het bepalen van de vaccinatiegraad voor het RVP Nederland. Kinderen die niet zijn geregistreerd in BRP blijven buiten beschouwing. Het betreft asielzoekers, illegalen en kinderen van diplomaten. Het RIVM rapporteert over de kinderen die in het voorafgaande jaar een bepaalde leeftijd hebben bereikt en waarschijnlijk het jaar daarvoor zijn opgeroepen en gevaccineerd. Bijvoorbeeld: het jaarrapport van 2024 van het RIVM gaat over het aandeel kinderen dat in het jaar 2023 5 jaar is geworden en in 2022 is opgeroepen door het RIVM en is gevaccineerd. De kinderen behorende tot het cohorten 2009, 2014, 2019 en 2010, 2015, 2020 zijn in 2023 en 2024 opgeroepen door het RIVM en (deels) gevaccineerd. Deze vaccinatiecijfers zijn nog niet bekend en worden door het RIVM in 2025 respectievelijk 2026 gepubliceerd. In deze tabel staan de cijfers zonder leeftijdsgrens en met leeftijdsgrens (tussen haakjes). Zonder leeftijdsgrens wil zeggen dat kinderen die de vaccinatie later hebben gehaald zijn meegenomen in de berekening. Met leeftijdsgrens betreft alleen kinderen die op het 'juiste' moment volgens het schema van het RVP zijn gevaccineerd. De vaccinatiegraad is een momentopname en neemt in de loop van de tijd nog wat toe.
De vaccinatiegraad zonder leeftijdsgrens ligt dan ook iets hoger dan de vaccinatiegraad met leeftijdsgrens. Het inhalen van vaccinaties kan ook daarna nog tot de leeftijd van 18 jaar gratis plaatsvinden. 1
Het RIVM ontvangt sinds 1 januari 2022 de gegevens van een deel van de vaccinaties anoniem. Dat gebeurt als mensen geen toestemming geven om hun gegevens met het RIVM te delen (geen informed consent). Het kan ook zijn dat het informed consent ontbreekt omdat de registratie ontbreekt. Anonieme vaccinaties kunnen niet worden meegeteld voor de vaccinatiegraad, waardoor deze lager uitvalt dan dat hij daadwerkelijk is. Vanaf verslagjaar 2024 gaan de cijfers over kinderen die voor een groot deel pas na 1 januari 2022 voor vaccinatie in aanmerking kwamen. Het informed consent, dat effect heeft op de cijfers van de vaccinaties die zijn toegediend vanaf 1 januari 2022, heeft daarom een groter effect op de cijfers van het verslagjaar 2024 dan op eerdere verslagjaren (2022 en 2023). Hoe groot het effect precies is, is onbekend. Het effect verschilt per regio, per jaar en per type vaccinatie. 2
Juni 2025 publiceert het RIVM de vaccinatiecijfers over het jaar 2024 en in 2026 de vaccinatiecijfers over het jaar 2025. Zodra de nieuwe cijfers bekend zijn wordt de tabel geactualiseerd. 3
Tussen haakjes: met leeftijdsgrens, situatie maart 2021.
26
Figuur 1. Drenthe, ontwikkeling vaccinatiegraad naar publicatiejaar RIVM (bron: RIVM) 100% 80%
100% 94%
93%
90%
60%
80%
93%
92%
2021
2022*
2023*
87%
60%
40%
40%
20%
20%
0%
0% 2021
2022*
2023*
2024*
2024*
BMR volledig afgesloten (10 jaar)
DKTP voldoende beschermd (5 jr)
Advies vaccinatiegraad RIVM
Advies vaccinatiegraad RIVM
100% 80%
94%
82%
100% 93%
89%
80%
88%
60%
70%
93%
90%
82%
60%
40%
40%
20%
20%
0%
94%
0% 2021
2022*
2023*
2024*
2021
2022*
2023*
2024*
MenACWY volledig afgesloten (15 jaar)
DTP volledig afgesloten (10 jr)
Advies vaccinatiegraad RIVM
Advies vaccinatiegraad RIVM
Toelichting bij Figuur 1
Het RIVM hanteert een zogenoemde veilige vaccinatiegraad van minimaal 95%. Deze grens is gebaseerd op het advies van WHO. * Met informed consent
Regiecentrum Vaccineren “500.000 inwoners van Drenthe gezond en veilig”, dat is onze ambitie. Wij weten dat vaccineren bijdraagt aan die ambitie. Binnen de GGD kennen we verschillende afdelingen, waaronder het RVP (4- en 4+), Covid, Reizigers- en Beroepsadvisering en IZB, die ieder hun eigen vaccinaties organiseren en uitvoeren. Om meer van elkaar te leren en werk efficiënter te organiseren, zijn we 1 januari 2025 gestart met het Regiecentrum Vaccineren. Eén plek waar we kennis en kunde over vaccinaties samenbrengen. Met gedreven en deskundige specialisten. Eén plek waar we diverse soorten vaccinaties op eenzelfde en toegankelijke manier organiseren. Met meer rust en focus. Samenvatting aantal vaccinaties en opkomstcijfers Type vaccinatie
Aantal vaccinaties
RVP 4+
14.000
HPV 18+
888
Corona
84.434
Opkomstcijfers
We willen de drempel verlagen om een vaccinatie te halen. Uit het landelijke onderzoek Sociovax weten we 27
dat praktische bezwaren vaak het halen van een vaccinatie in de weg staan. Door dichterbij en vaker vaccinaties aan te bieden, nemen we die drempels weg. Zo proberen we met z'n allen de trend van een dalende vaccinatiegraad te doorbreken. Toekomstbestendig, flexibel en wendbaar vaccineren In het hele land staan we voor de uitdagende taak om de dalende vaccinatiegraad te doorbreken. Dat geldt ook voor Drenthe. Met de introductie van het Regiecentrum Vaccineren zetten we een belangrijke stap richting een toekomstbestendige, flexibele en wendbare organisatie en uitvoering van de vaccinatieopgaven. Samenwerking met gemeenten is daarbij essentieel voor het vinden van geschikte (kleinschalige) locaties. Kleinschalig vaccineren Met een fijnmazigere aanpak willen we vaccineren makkelijker en laagdrempeliger maken. Dichter bij de inwoners. In 2024 hebben we daarom proeven gedaan met vaccineren in kleinere groepen (kleinschalig vaccineren). In de gemeenten Noordenveld, Emmen en Borger-Odoorn kregen 9- en 14-jarigen een vaccinatie uit het Rijksvaccinatieprogramma in een kleinere groep, op een kleinere locatie.
• Vaccineren in een kleinere groep, op een kleinere, voor ouders bekende locatie (zoals consultatiebureaus) • Meer keuze in dagen, tijdstippen en locaties (van 8 naar 16) voor het maken van een vaccinatieafspraak 92% van de ouders is (heel) tevreden over aantal data, tijden en locaties • Aanbod van een speciaal spreekuur met een arts om vragen en twijfels te bespreken ’twijfelspreekuur’ • Nieuw: in de gemeenten Emmen en Borger-Odoorn werd ook tijdens de herfstvakantie gevaccineerd 79% ouders was (heel) positief over een vaccinatie-afspraak in de herfstvakantie Meer dan 90% van de ouders gaf een 8 of hoger voor de proef! Door het succes van de proeven in 2024 breiden we kleinschalig vaccineren uit. In 2025 wordt kleinschalig vaccineren samen met groepsvaccinaties in de hele provincie Drenthe aangeboden. Gecombineerde uitvoering Corona- en HPV-vaccinatie In het najaar van 2024 hebben we een Drenthe-brede proef gedaan met een gecombineerde uitvoering van de Corona- en HPV-vaccinaties. Deze vaccinaties werden op dezelfde locaties gegeven waardoor efficiënter gebruikgemaakt werd van mensen en middelen. De proef is op de meeste locaties zeer geslaagd en zal in 2025 worden gecontinueerd. RVP 4+ Het RVP-programma bestond in 2024 uit de volgende vaccinaties: HPV1 en HPV2, BMR/DTP, MenACWY. Dus 4 sessies per jaar, die elk ongeveer uit 3.500 vaccinaties bestonden.
Voor de 14-jarigen, die in 2024 MenACWY kregen, is ook een aanvullende gelegenheid geboden om een in het verleden niet gehaalde vaccinatie tegen DKTP, Hib en HepB te krijgen. Door de uitbraak van de mazelen, hebben we in 2024 ook een extra mogelijkheid tot vaccineren geboden. Deze vaccinaties worden gefinancierd uit de gemeentelijke bijdragen. In 2025 wordt het vaccinatieschema gewijzigd: de BMR en DTP zullen niet meer als stereovaccinatie worden gegeven. De DTP wordt op 14-jarige leeftijd gegeven. En de BMR wordt vervroegd naar de leeftijd tussen 2,5 en 3,5. In 2025 starten we met de kinderen die dan 3 jaar zijn. Door deze wijziging vallen kinderen tussen 3 en 9 jaar buiten de boot. Hiervoor worden 3 jaar lang inhaalcohorten georganiseerd. Voor 2025 zijn dat de kinderen die geboren zijn in 2016 en 2017. 28
In 2024 is door personeelstekort de keuze gemaakt om de voorjaars RVP ronde BMR/DTP/MenACWY te verplaatsen naar september. De rappel ronde van 2024 hebben we om deze reden niet kunnen uitvoeren in 2024. Deze zal in de periode 17 februari tot 14 maart uitgevoerd worden. HPV 18+ De HPV 18+ campagne liep af in 2023. Door de lage opkomst is landelijk besloten deze campagne te verlengen tot 1 juni 2024 binnen de kaders van de spukgeldregeling. In die periode zijn er circa 867 HPV 18+ vaccinaties gegeven. Sinds 1 juni is dit een betaalde dienst. Sinds 1 juni zijn er 21 betaalde vaccinaties gezet. Corona In 2024 hebben we in totaal 84.434 Covid vaccinaties gegeven. Daarbij hebben we veel aandacht besteed aan kwetsbare doelgroepen door de inzet van mobiele teams in zorginstellingen en bij minder mobiele cliënten thuis. De bekostiging vond ook dit jaar plaats door SPUK-financiering. De verwachting voor 2025 is dat we moeten gaan werken met een prijs per prik vanuit Ministerie van VWS. De meerkostenregeling voor de COVID-19 bestrijding is per 1 juli 2023 stopgezet en vervangen door een tweetal regelingen. Daarbij is besloten dat de eventuele kosten die gemoeid zijn met de lopende juridische procedures rond de ICAM-claim wel onder de oude meerkostenregeling blijven vallen. De regeling is in 2024 gestopt, omdat GGD Drenthe geen doorlopende kosten meer heeft die onder deze regeling vallen.
In 2024 kennen we de regeling voor doorlopende kosten en de regeling voor uitkering SPUK COVID-19 vaccinatie. Alle verplichtingen die zijn aangegaan en doorliepen na 1 juli 2023 (toen de meerkostenregeling is stopgezet) vallen onder de regeling voor doorlopende kosten zijn gedeclareerd bij het Ministerie VWS. De tweede regeling is gebaseerd op artikel 3 (1e en 2e lid) en 4 van de Regeling specifieke uitkering COVID-19vaccinatie. Voor de activiteiten die onder artikel 3 vallen, is aan GGD Drenthe € 710.000 verleend. Voor de activiteiten die onder artikel 4 vallen, is aan GGD Drenthe €2.518.000 verleend. In totaal (basis plus najaarsronde) is €2.471.522 ingezet. 2025 zal er een prijs per prik structuur worden ingevoerd. Jaarcijfers Realisatie 2024 Aantal COVID-19 vaccinaties
84.434
Realisatie 2023 107.912
Realisatie 2022 332.631
Realisatie 2021 469.331
6. Seksuele gezondheid GGD Drenthe zet zich in voor een seksueel gezond Drenthe. Dit doen we in samenwerking met Sense Noord-Nederland. We focussen ons op primaire preventie zodat onze inwoners van Drenthe in staat zijn om plezierige, veilige en gelijkwaardige seksuele belevingen aan te kunnen gaan. Het doel is dat inwoners van Drenthe dusdanig goed geïnformeerd zijn - en de vrijheid hebben - om keuzes te maken over hun seksuele gezondheid en de keuzes van anderen te respecteren, op het gebied van prettige, vrijwillige en veilige seks beschermd tegen soa, hiv, seksueel geweld en ongewenste zwangerschap. Daarnaast hebben zij toegang tot passende en kwalitatief goede gezondheidsvoorzieningen, ondersteuning en bescherming bij hulpvragen en problemen rondom seksualiteit en seksuele gezondheid inclusief soa en hiv. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? Preventie Er zijn voorlichtingen gegeven op basisscholen, voortgezet onderwijs, mbo-studenten van het Drenthe College, de Internationale Schakelklassen en het AZC. 29
Verder zijn er trainingen verzorgd door onze Trainers Vlaggensysteem. Deze trainingen worden gevolgd door verschillende professionals, zoals onze eigen collega’s van de Jeugdgezondheidszorg en aan externe professionals uit de Drentse jeugdgezondheidszorg. Samenwerking We werken nauw samen met de Jeugdgezondheidszorg. Doel hiervan is om seksuele vorming op jonge leeftijd aan te bieden bij de jongste groep Drenten en positieve seksuele gezondheid structureel in te bedden in de publieke gezondheid. Deelname aan de week van De Lentekriebels is daar een voorbeeld van. Ook met de afdeling IZB wordt er nauw samengewerkt, o.a. op het gebied van kwaliteitsbevordering. Daarnaast is er ook een korte lijn met de collega’s van Seksueel Geweld ten aanzien van bevindingen en vraagstukken in deze problematiek. In 3 Noord verband is een gezamenlijk jaarplan opgesteld. Tevens is er een draaiboek bijeenkomsten 3 Noord opgesteld voor 2025. In deze bijeenkomsten zal invulling gegeven worden vanuit de twee aandachtspunten 1)Stimuleren uniformiteit en kwaliteit en 2)Faciliteren en stimuleren opleiding en bijscholing. Data gedreven werken Er is een soa-vindpercentage van ruim 32%, dat is een stijging tov 2023 met 5%. Een ander onderdeel van deze soa- en hiv-opsporing is partnerwaarschuwing en bron- en contactonderzoek.
We hebben in 2024 bijna dubbel zoveel consulten uitgevoerd dan begroot, waarmee duidelijk in cijfers wordt uitgedrukt dat de vraag van onze inwoners naar SOA consulten hoog is. De epidemioloog van team IZB werkt aan het inrichten van de Gezondheidsatlas en is bezig om ook Seksuele Gezondheid ook data in beeld te brengen zodat we in 2025 nog beter vanuit data kunnen gaan sturen. Jaarcijfers Realisatie 2024
Begroot 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Seksuele gezondheid Activiteiten/campagnes onder jongeren
20
12
32
52
13
Activiteiten onder migranten
30
30
30
32
12
Activiteiten onder LHBT
45
45
45
15
25
Activiteiten t.b.v. sekswerkers
45
45
45
45
45
Bijscholing aan professionals
11
8
15
15
1
SENSE Aantal Soa consulten
1.530
850
1.136
876
279
Vindpercentage Soa
19%
17%
27%
29%
84%
Aantal gevonden Soa
287
145
305
258
235
Aantal consulten (Sense)
104
75
188
137
5
Aantal Hepatitis B vaccinaties voor risicogroepen
170
120
78
130
14
30
7.
Additionele dienstverlening
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Jeugdgezondheidszorg ld ve ter es W o arl na Ty eld nv de or nNo e idd M e th en Dr l pe ep M n ee ev og Ho en m Em n de ol W De en ord ev Co n or do r-O rge Bo n se As e nz Hu
en Aa
Additionele activiteiten
PRE- EN VOORZORG ZWANGEREN Voorzorg
x
x
Prezorg - per traject
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
ADDITIONELE ACTIVITEITEN VVE Preventief huisbezoek 18 maanden
x
VVE toeleiding
x
x
x
OPVOEDINTERVENTIES Opvoedondersteuning Kind naar Gezond Gewicht
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
SAMENWERKING MET ONDERWIJS SOVA
x
Rots en water
x
KIES
x
Workshops Seksuele weerbaarheid
x
Zorgoverleg onderwijs (123'tjes)
x
x
x
x
x
Deelname aan ZAT
x
Workshop Gezonde traktatie VERZUIMBEGELEIDING EN ADVIES Verzuimtraject MBO
x
Extra inzet onderwijs zorg structuur
x
x
x
x
GEZONDE SCHOOL ADVISERING Gezonde school - per advies
x
x
x
VERSTERKING SOCIAAL DOMEIN UVC coördinatie, ondersteuning gezinnen, regievoering, preventief jeugdwerk
x
Expertise jeugdarts/jeugdverpleegkundige aanmeld- en adviesteam
x
x
x
x
x
x
x
x x
HAO Preventieve logopedie
x
x
x
x
x
x x
Aansluiten Jeugdteam/buurtteams/sociaal team/gebiedsteam/school Vroeg erbij extra inzet
x
x
x
x
x x
Kansen4Kinderen SMA per casus
x
x x
Kansrijke Start Vanuit de GGD zijn we in alle 12 de gemeenten in Drenthe deelnemer in de lokale coalities Kansrijke Start. Dit doen we vanuit de uitvoering, maar ook vanuit beleid en advies (zie onder Gezondheid en Leven). We nemen actief deel aan multidisciplinaire overleggen en we participeren in de verloskundig samenwerkingsverbanden en in de adviesraad van het consortium geboortezorg Noord-Nederland. We nemen deel aan het landelijk leernetwerk Kansrijke Start en we hebben een coördinerende rol in de Provincie. We geven uitvoering aan vrijwel alle interventies verbonden aan de drie actielijnen van Kansrijke Start met als doel een gezonde generatie in 2040.
31
Kind naar Gezonder Gewicht In 2024 loopt in drie gemeenten het programma Kind naar Gezonder Gewicht. Daarnaast zijn met vier gemeenten afspraken gemaakt over het opstarten van het programma in 2025. Drie andere gemeenten zijn nog in de oriënterende fase. Jeugdverpleegkundigen vervullen de rol van Centrale Zorgverlener en hebben hiervoor een opleiding gevolgd. In 2024 zijn 11 nieuwe jeugdverpleegkundigen gestart met deze opleiding. Huisartsondersteuning Jeugd In de gemeente Emmen zijn 5 jeugdverpleegkundigen werkzaam als Huisartsondersteuner Jeugd (HAO). De HAO's zijn beschikbaar voor alle huisartsenpraktijken in de gemeente. In totaal hebben er in 2024 28 praktijken gebruik gemaakt van de inzet van de HAO, dit is er 1 meer dan in het voorgaande jaar. Ouders en jongeren kunnen door de inzet van de HAO snel terecht met opvoed- en opgroeivragen. De vragen hebben met name betrekking op mentale gezondheid, gedragsproblematiek en ouderschap. De ondersteuning is laagdrempelig, dicht bij huis en in nauwe samenwerking met andere betrokkenen in buurt of school. Een eventuele verwijzing naar specialistische zorg kan hierdoor beter onderbouwd worden. De vragen hebben met name betrekking op mentale gezondheid, gedragsproblematiek en ouderschap. Een stijging is te zien in het aantal aanmeldingen; van 275 in 2022, naar 318 in 2023 en afgelopen jaar zijn er 329 casussen opgepakt.
Extra ondersteuning van gezinnen en jeugd in samenwerking met partners in het voorliggend veld In verschillende gemeenten is vanuit de JGZ extra inzet gerealiseerd op de ondersteuning van gezinnen en jeugdigen. De jeugdverpleegkundige heeft ondersteund bij vragen over opvoeden en opgroeien met als uitgangspunt; normaliseren, ondersteunen vanuit een oplossingsgerichte methodiek en aansluiten op niveau en behoefte van de ouders. De jeugdverpleegkundige heeft een laagdrempelige ingang in gezinnen, omdat via het consultatiebureau en de samenwerking met (voor)schoolse voorzieningen gezinnen en kinderen in beeld zijn. Ondersteuning is op maat geboden; aansluitend bij de behoefte van ouders/jeugdigen is er gebruikt gemaakt van fysieke afspraken, online afspraken of telefonisch contact. Extra inzet op de scholen in de zorgstructuur en met extra activiteiten op school In een aantal gemeenten is de jeugdverpleegkundige vaste partner in het zorgoverleg op de basisscholen. Deze 123-tjes of ZAT's kenmerken zich door een structureel overleg tussen intern begeleider van school, maatschappelijk werk en de jeugdverpleegkundige. Naast dit structurele overleg zijn er korte lijnen waarbij men elkaar consulteert op basis van casuïstiek. Diverse trainingen zijn in 2024 weer geboden op verzoek van de scholen, denk hierbij aan Rots en Water en seksuele weerbaarheid.
Verzuimbegeleiding 18+ In de gemeente Emmen hebben de MBO-scholen de mogelijkheid om leerlingen ouder dan 17 jaar voor verzuimbegeleiding naar de jeugdarts te verwijzen. Het gaat hierbij om de begeleiding van jongeren ouder dan 18 jaar, met langdurig of complex schoolverzuim of thuiszitters. Het doel van de begeleiding is het voorkomen van schooluitval en/of het behalen van een startkwalificatie door de jongere. In 2024 zijn er 18 leerlingen verwezen, dit is gelijk gebleven ten opzichte van 2023. Het grootste deel van de aangemelde leerlingen zijn bekend met jarenlange moeizame schoolgang en complexe problematiek. Preventieve logopedie Preventieve logopedie werd in 10 van de 12 gemeenten uitgevoerd. Preventieve logopedie richt zich op het vroegtijdig signaleren en diagnosticeren van logopedische stoornissen. Preventief werkend logopedisten adviseren bij spraak- en taalstimulering van kinderen, verwijzen naar logopedie voor behandeling, verwijzen naar audiologisch centra voor diagnostiek bij vermoedens van taalontwikkelingsstoornissen, bieden collectieve voorlichting aan en zetten zich in voor deskundigheidsbevordering van professionals in 32
de kinderopvang en het reguliere basisonderwijs. Het valt op dat er meer kinderen worden aangemeld met een achterstand in de spraak-taalontwikkeling. Daarnaast lijken de ontwikkelingsproblemen steeds complexer te worden. Dit valt de JGZ, opvanglocaties en scholen op. Eén van de redenen hiervoor zou kunnen zijn dat kinderen veel achter schermpjes zitten. Hierdoor is er minder interactie tussen ouder en kind. Dit kan gevolgen hebben voor de spraak-taalontwikkeling. Voor- en vroegschoolse educatie In verschillende gemeenten ligt er een opdracht voor de regisseursrol voor- en vroegschoolse educatie. Het doel hiervan is om peuters met een mogelijke (taal)achterstand beter voor te bereiden op de basisschool en ervoor te zorgen dat kleuters zonder achterstand naar groep 3 kunnen. Kenmerken van deze opdracht bestaan uit de volgende activiteiten waarbij de afspraken per gemeente anders ingevuld kunnen zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Motiveren van ouders met een doelgroep kind. Monitoren toeleiding. Startgesprek. Jaarlijkse evaluatie. Overdrachtsgesprek school. Aanspreekpersoon voor ouders en betrokken partijen.
Publieke gezondheid asielzoekers Drenthe In Drenthe voert de GGD, in opdracht van het COA, taken uit zoals jeugdgezondheidszorg en gezondheidsbevordering. Jeugdgezondheidszorg Kinderen (0-18 jaar) zijn gezien door een jeugdarts en jeugdverpleegkundige tijdens een intake of medisch onderzoek. Hun gezondheid wordt in kaart gebracht en indien nodig wordt aanvullende zorg ingezet. Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) wordt uitgevoerd en het zorgaanbod wordt flexibel aangepast aan de zorgvraag. Gezondheidsbevordering Samen met COA zijn thema’s voor groepsvoorlichtingen afgesproken, ondersteund door tolken. Onderwerpen zijn onder andere het gezondheidssysteem in Nederland, gezonde voeding, psychische gezondheid, seksuele gezondheid en opvoedondersteuning. In beschermde opvanglocaties wordt een voorlichtingsprogramma uitgevoerd dat voorziet in de behoeften van jongeren. Publieke gezondheid statushouders in Drenthe Sinds 2021 spelen gemeenten een cruciale rol in het nieuwe inburgeringsstelsel. Dit stelsel biedt de perfecte gelegenheid om gezondheidsvoorlichting structureel te integreren in het inburgeringsprogramma voor statushouders. Samen met gemeenten hebben we onderzocht hoe we leefstijl- en gezondheidsvoorlichting een vaste plek kunnen geven binnen dit programma. De thema’s kunnen flexibel worden aangepast aan de behoeften van de deelnemers.
Denk hierbij aan onderwerpen zoals de gezondheidszorg in Nederland, mentale gezondheid, gezonde voeding, opvoeding, en seksuele en reproductieve gezondheid.
33
Jaarcijfers Realisatie 2024
Begroot 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Asielzoekers (totaal)
4.966
4.000
4.349
4.315
3.638
Asielzoekers (0-18 jarigen)
1.220
900
1.067
1.014
1.055
Aantal asielzoekers (18 jarigen en ouder)
3.746
3.100
3.282
3.301
2.583
Asielzoekerscentra
9,5
6
6
5
7
Verpleegkundige intakes (VI) 0-4 jarigen
127
130
119
Verpleegkundige intakes (VI) 4-18 jarigen
554
800
591
Medische onderzoeken (MO) 0-4 jarigen
104
130
132
Medische onderzoeken (MO) 4-18 jarigen
507
800
523
Aantal groepsvoorlichtingen
179
150
194
Nieuw per 2023
Forensische geneeskunde De dienstverlening bij forensische geneeskunde heeft in 2024 vooral in het teken gestaan van de voorgenomen integratie hiervan met de forensische dienstverlening van GGD Groningen en GGD Fryslan, en onderbrenging bij GGD Fryslan per 1 januari 2025. Dit is een intensief traject geweest gekenmerkt door veel overleg en besluitvorming met onder meer medewerkers, ondernemingsraden, vakbonden en besturen. De finale besluitvorming kon eind 2024 worden afgerond, waarmee de overheveling van de uitvoering van de forensische geneeskunde naar GGD Fryslan per 1 januari 2025 een feit is. De urgentie voor meer samenwerking op 3-noord niveau kwam ook in 2024 duidelijk naar voren. Door schaarste aan forensisch artsen bij GGD Drenthe was het regelmatig problematisch om de dienstroosters gevuld te krijgen. Indien de beide andere GGD-en niet konden leveren moest in veel gevallen een beroep worden gedaan op externe partijen in de vorm van inhuur. Dit had een kostenopdrijvend effect. Om artsen efficiënter in te kunnen zetten zijn ook initiatieven gestart op het gebied van taakdifferentiatie, waarbij verpleegkundigen minder complexe taken zelfstandig uitvoeren. Een onzekere factor gedurende het hele jaar was de uitkomst van de aanbesteding van de medische arrestantenzorg (MAZ). Hierop is op 3-noord niveau door de GGD-en ingeschreven.
Door onregelmatigheden in de procedure aan de kant van de politie is er vertraging ontstaan in de gunning. Meerdere keren is er uitstel aangekondigd, soms ook zonder opgave van redenen. De verwachting is dat de uitslag begin 2025 bekend zal worden. Jaarcijfers Realisatie 2024
Begroot 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Totaal Arrestantenzorg
2.063
1.700
2.057
1.842
1.583
Telefonisch consult
537
700
694
745
673
Forensisch medisch onderzoek: •
Bloed/DNA afname/urinecontrole
430
350
394
362
333
•
Letselbeschrijving
43
50
66
47
52
•
Deskundigenrapportage
8
10
6
10
16
•
Zedenonderzoek
20
25
17
30
20
•
NODOK melding
0
5
4
3
6
Aantal lijkschouwingen Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners exclusief euthanasie
436
350
398
365
361
86
70
79
73
73
Aantal lijkschouwingen na euthanasie Aantal lijkschouwingen na euthanasie per 100.000 inwoners
296
200
274
235
231
59
40
55
47
47
34
Reizigers- en Beroepsadvisering De afdeling reizigers- en beroepsadvisering bedient de Drentse reizigers, de risico lopende en risicovormende beroepsgroepen in Drenthe, en biedt ook Vaccinaties op Maat voor de meest kwetsbare groepen in de samenleving. Met de toenemende reisbewegingen voorzien wij voor de toekomst een groeiende vraag naar kwalitatief reizigersadvies & reizigersvaccinaties. De Vaccinaties op Maat komen tevens meer onder de aandacht; door o.a. nieuwsitems en toegenomen aandacht voor de preventie van infectieziekten. Wij bieden bijvoorbeeld vaccinaties tegen Gordelroos, of RSV vaccinaties voor zwangeren, waar voor beide vaccinaties naar aanleiding van een nieuwsitem veel vraag naar ontstond. Wanneer de personele capaciteit het toelaat, hebben wij de ambitie de spreekuren verder uit te breiden – zowel in aantal als in locaties. Dit is passend bij de vraag van de burger. Er zijn oriënterende gesprekken gaande om de mogelijkheid om onze diensten op meerdere locaties aan te bieden te faciliteren, zodat de burger ons dichterbij kan vinden. Daarnaast is de verwachting dat er meer vaccins op de markt zullen komen, onder andere door ontwikkelingen op het gebied van infectieziekten. We verwachten dat de vraag vanuit de samenleving groot zal blijven. Eén van de uitdagingen voor het uitbreiden van de spreekuren is de beschikbaarheid van reizigersgeneeskundigen.
Jaarcijfers Realisatie 2024
Begroot 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Aantal 1e consulten (reizigers)advisering
4.305
3.750
3.612
2.114
1.174
Aantal vervolgconsulten
1.524
1.250
1.206
513
232
35
8.
Financiële verantwoording bij het programma Publieke Zorg en Dienstverlening
Programma Publieke Zorg Baten & Dienstverlening
Taak Basis
Totaal Basis Additioneel
Product Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Infectieziektebestrijding - VIP JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne JGZ gezondheidszorg transformatie PZ&D algemeen PZ&D Ondersteuning & Service Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg
Totaal Additioneel Totaal Baten Lasten
Basis
Totaal Basis Additioneel
Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Infectieziektebestrijding - VIP JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne JGZ gezondheidszorg transformatie PZ&D algemeen PZ&D Ondersteuning & Service Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg
Totaal Additioneel Totaal Lasten Reserveringen
Basis Totaal Basis Additioneel
Totaal Additioneel Totaal Reserveringen Totaal Publieke Zorg & Dienstverlening
JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg transformatie Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg
Begroting Begroting Resultaat Resultaat Verschil 2024 voor 2024 na 2023 2024 2024 wijziging wijziging 1.524 9.029 0 12.497 230 350 0 0 453 1.495 286 1.503 611 27.976 1.365 85 1.211 10 627 1.008 644 327 11 5.289 33.265 -1.484 -9.029 0 -12.563 -159 -99 0 0 -453 -1.470 -270 -1.476 -590 -27.595 -1.404 -80 -1.190 -11 -609 -995 -639 -328 -11 -5.266 -32.861 94 0 94 -26 -3 -35 -0 -16 -23 -11 -10 -0 -124 -30 374
1.824 0 0 12.807 0 0 0 0 0 1.068 271 1.596 639 18.204 1.030 58 1.243 15 679 1.156 487 320 19 5.007 23.211 -1.824 0 0 -12.807 0 0 0 0 0 -1.068 -271 -1.596 -639 -18.204 -981 -54 -1.153 -14 -630 -1.072 -471 -297 -18 -4.689 -22.894 0 0 0 -49 -4 -90 -1 -49 -84 -16 -23 -1 -317 -317 0
967 710 713 12.764 545 0 233 724 50 753 230 1.305 555 19.547 1.232 100 1.469 26 722 1.119 750 339 14 5.772 25.319 -967 -710 -713 -12.810 -545 -251 -233 -724 -50 -753 -230 -1.305 -555 -19.844 -1.221 -92 -1.361 -24 -667 -1.035 -734 -314 -13 -5.461 -25.305 46 251 297 -11 -8 -109 -2 -54 -84 -16 -26 -1 -311 -13 0
991 2.519 1.123 12.766 545 0 233 724 31 859 231 1.297 569 21.885 1.264 113 1.564 21 722 1.206 800 362 7 6.058 27.943 -920 -2.519 -1.122 -12.825 -394 -275 -621 -820 -31 -842 -225 -1.268 -564 -22.423 -1.367 -101 -1.451 -20 -608 -1.106 -789 -334 -6 -5.784 -28.207 31 251 282 -16 -8 -115 -1 -54 -90 -17 -27 -1 -330 -48 -312
24 1.809 410 2 0 0 0 0 -19 106 1 -8 14 2.338 32 13 95 -5 -0 87 50 22 -7 286 2.625 47 -1.809 -409 -15 151 -24 -388 -96 19 -89 5 37 -9 -2.579 -146 -9 -90 5 59 -71 -56 -21 6 -323 -2.902 -15 0 -15 -5 -1 -6 1 0 -6 -1 -2 0 -20 -35 -312
NB: Alle bedragen in de financiële overzichten zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Infectieziektebestrijding Het resultaat van de infectieziektebestrijding bedraagt € 72.000 positief. De salariskosten zijn € 228.000 lager dan geraamd i.v.m. vrijgevallen/niet ingevulde vacatures. Daarentegen bedragen de extra kosten voor externe inhuur € 122.000. Deze inhuur is met name ingezet voor de piketdiensten en voor infectiepreventie. Daarnaast zijn de algemene kosten overschreden met € 67.000 door hogere kosten 36
software en licenties (programma HP Zone) en hogere kosten contributies en abonnementen (EVSprogramma). De opbrengsten zijn € 33.000 hoger i.v.m. hogere ontvangen subsidies voor opleidingskosten. Versterken Infectie Preventie (VIP)/ COVID-19 De onderdelen COVID/VIP zijn budgettair neutraal verwerkt in de jaarrekening aangezien de hiermee gemoeide kosten volledig worden gedekt door een rijksbijdrage (SPUK-gelden). Jeugdgezondheidszorg (inclusief Rijksvaccinatieprogramma) JGZ in flow Het programma “JGZ in Flow” is in 2024 volledig tot uitvoering gekomen en kan als afgerond worden beschouwd. De hiermee gemoeide kosten in 2024 bedragen € 31.000. De financiering verloopt via een onttrekking aan de reserve organisatieontwikkeling. Daarmee is in 2024 het project “JGZ in Flow” ook in financiële zin afgerond. Taakherschikking Het traject “Taakherschikking”, waarbij de jeugdverpleegkundigen worden opgeleid om de gezonde kinderen op het consultatiebureau te volgen, is ook in 2024 doorgezet. In 2024 is hieraan € 275.000 besteed. Uit de reserve Organisatieontwikkeling is hiervoor maximaal een bedrag van € 250.000 onttrokken. Hierdoor sluit dit project met een nadelig resultaat van € 25.000. Oekraïne In 2024 is een aanvullend budget beschikbaar gesteld van € 545.000. Hiervan is € 393.000 besteed zodat JGZ/Oekraïne afsluit met een positief resultaat van € 151.000.
Dit betreft een voordeel op de salariskosten én tevens een voordeel op de overheadkosten. Er zal worden voorgesteld dit voordeel via resultaatbestemming over te hevelen naar 2025. JGZ algemeen Het product JGZ Algemeen sluit met een nadelig resultaat van € 107.000. De personeelskosten zijn € 82.000 (lager dan geraamd. (een voordeel op salarissen van € 441.000, een nadeel van € 359.000 t.b.v. inhuur. De aanschaf /het onderhoud instrumentarium heeft € 32.000 meer gekost. De projectkosten zijn € 31.000 hoger i.v.m. implementatie E-consulten. De advieskosten zijn overschreden met een bedrag van € 30.000 i.v.m. Preventus Ouderdossier. Daarnaast zijn de kosten t.b.v. KD+ ontwikkeling en licenties € 92.000 hoger dan geraamd. Rijksvaccinatieprogramma In 2024 is door personeelstekort de keuze gemaakt om de voorjaars RVP-ronde te verplaatsen naar september. De rappel ronde van 2024 is daardoor niet uitgevoerd. Deze zal in de februari/ maart 2025 worden uitgevoerd. Het reguliere Rijksvaccinatieprogramma sluit daarom met een klein voordeel op salariskosten. Forensische Geneeskunde Het resultaat van Forensische Geneeskunde bedraagt € 120.000 negatief. De personeelskosten zijn € 182.000 hoger dan geraamd. Deze overschrijding is met name veroorzaakt door de inhuur van externe forensische artsen.
De opbrengsten van de dienstverlening zijn € 32.000 hoger dan geraamd, met name veroorzaakt door hogere overige opbrengsten (opleidingsvergoedingen). De overige lasten en baten geven per saldo een voordeel van € 32.000 waaronder een aanzienlijk deel voor verschuldigde 37
vennootschapsbelasting. Per ingang van 2025 wordt de Forensische Geneeskunde door de GGD Fryslân uitgevoerd (3-Noord). Publieke Zorg en Dienstverlening Algemeen Dit onderdeel sluit met een negatief resultaat van € 388.000. Dit saldo is ontstaan door € 88.671 lagere salariskosten i.v.m. diverse vacatures. De kosten van externe inhuur (met name vervulling vacatures en ziekteverzuim managers) bedraagt € 213.000. Daarnaast heeft het coaching traject € 34.000 meer gekost dan geraamd. De overige baten en lasten geven een negatief resultaat van per saldo € 25.000. De investering in de verdere professionalisering op het gebied van arbeidscapaciteit onder de titel ‘Samen Sterk’ zijn financieel verantwoord bij PZ&D algemeen hebben geleid tot een tekort van € 210.547. Dit betreft (incidentele) voorbereiding en implementatiekosten voor de inzet van applicaties en personele capaciteit. Publieke Zorg en Dienstverlening Ondersteuning en Service Dit nadeel van € 115.000 is grotendeels veroorzaakt door het inhuren van externe medewerkers i.v.m. een aanzienlijk ziekteverzuim binnen het team O&S. Het team had in 2024 een verzuimpercentage van 9%. Preventieve logopedie Preventieve logopedie werd in 10 van de 12 gemeenten uitgevoerd. Het voordeel van € 55.000 is ontstaan door lagere salariskosten.
1.1.3 Programma Samen Veilig 1. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, Vangnet & Advies Met de vangnetfunctie van de GGD worden gezondheidsrisico’s beperkt voor mensen die in een ongezonde situatie leven en daarbij anderen soms overlast bezorgen, bijvoorbeeld door vervuiling, hoarding, problemen met aantallen huisdieren of ongedierte. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? • We adviseerden en ondersteunden hulpverleners in situaties waarbij hun cliënten kampen met problemen op het gebied van woonhygiëne, hoarding en ongedierte. • Met betrokken cliënten en hun hulpverleners maakten we plannen voor de aanpak van woningvervuiling en hoarding, motiveerden cliënten daarin stappen te zetten en coördineerden de uitvoering van (grote) opruim- en schoonmaakacties. • We adviseerden gemeenten, hulpverleners en huishoudelijke hulpen over (aanvullend) in te zetten hulpverlening of huishoudelijke ondersteuning om terugval te voorkomen en zelfredzaamheid te vergroten. • Deze inzet heeft bijgedragen aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van cliënten, beperking van risico’s voor de volksgezondheid en het terugdringen van overlast in de directe woonomgeving. Vangnet- en adviesfunctie De uitvoering van de vangnet- en adviesfunctie is verweven met de additionele OGGZ-taken van de GGD.
De sociaal verpleegkundigen OGGZ krijgen verzoeken van hulpverleners om te ondersteunen bij de aanpak van woningvervuiling, hoarding, en problemen als gevolg van huisdieren of ongedierte. De betrokken cliënt staat, anders dan bij de additionele taak OGGZ-bemoeizorg, open voor hulp en ondersteuning. Al is het vaak nog aarzelend. De sociaal verpleegkundige OGGZ voegt specifieke expertise en kennis toe in de 38
aanpak van deze problemen. De inzet is over het algemeen kortdurend en in samenwerking met de reeds betrokken hulpverlener. Soms is de inzet langer omdat er meer tijd en gesprek nodig is, soms met een kop koffie in het buurthuis, voordat mensen hun schaamte overwinnen en stappen durven te zetten. Voorbeelden zijn verzoeken om ondersteuning van GGZ of het ziekenhuis omdat een inwoner is opgenomen en de woning ernstig vervuild blijkt te zijn. In overleg met de cliënt, ziekenhuis of kliniek wordt een woningsanering voorbereid en met een professioneel schoonmaakbedrijf uitgevoerd om zo herstel thuis mogelijk te maken. Of een vraag van een sociaal team medewerker of een woonconsulent om samen een huisbezoek te brengen om de onhygiënische woonsituatie en/of het aanwezige ongedierte te inspecteren en advies uit te brengen over het aanpakken daarvan. Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2024 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2024 en de voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2024 Inzet sociaal verpleegkundige in vangnet en advies
99
Begroot 2024
Realisatie 2023 75
77
Realisatie 2022
Realisatie 2021
100
57
De inzet vanuit de vangnet- en adviesfunctie is in 2024 opnieuw gestegen en is hoger dan piekjaar 2023. Hiermee lijkt de forse stijging een trend. We merkten dat het door de wachttijden op huishoudelijke hulp soms moeilijker is aansluitend op een woningsanering huishoudelijke hulp in te zetten. Soms resulteerde dit in het uitstellen van een woningsanering, soms zorgde dit ervoor dat er meerdere schoonmaken in een jaar nodig waren. Bij 41 van de hulpvragen is er (ten minste 1x) inzet geweest van een schoonmaakbedrijf en/of ongediertebestrijding onder leiding van de GGD1. Een verdere inhoudelijke verklaring voor de stijging van de inzet vanuit de vangnet- en adviesfunctie en het aantal woningsaneringen daarbij is moeilijk te geven gezien de beperkte aantallen en vele factoren welke invloed hebben op dit aantal. De wachttijden die we ervaren bij het inzetten van huishoudelijke hulp aansluitend aan een schoonmaak, spelen mogelijk ook een rol bij het ontstaan van vervuilingen. Daarnaast is het een trend die over de gehele OGGZ gezien wordt, ook in andere GGD-regio’s. Het lijkt daarmee een landelijke trend. 2.
Crises, rampen en incidenten De GGD geeft in Drenthe invulling aan de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en is verantwoordelijk voor publieke gezondheidszorg tijdens rampen en crises (Over de GHOR wordt gerapporteerd in de jaardocumenten van de Veiligheidsregio Drenthe). Daarnaast organiseert de GGD de Psychosociale hulpverlening bij incidenten en rampen (PSHi/PSHOR). PSHi/PSOR Ingrijpende gebeurtenissen hebben een impact op individu en maatschappij. Denk aan bijvoorbeeld de coronacrisis of een grootschalige zedenzaak. Om psychische klachten bij mensen te voorkomen of verminderen kan Psychosociale Hulpverlening (PSH) worden ingezet. 1
Ook vanuit de OGGZ-bemoeizorg worden schoonmaakacties uitgevoerd, dat waren er 25 in 2024. Het totaal aantal woningsaneringen komt daarmee op 66. Zie daarvoor additioneel OGGZ. 39
Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? -
Adviseren van de driehoek in situaties waar maatschappelijke onrust aanwezig is geweest. Adviseren van de ACGZ (Algemeen Commandant Geneeskundige Zorg) in al dan niet inzetten van Slachtofferhulp Verhoging van inzetten ten aanzien van 2023 Zichtbaarheid van de PSH is vergroot bij de Ambtenaren Openbare Orde en Veiligheid in Drenthe
Het PSH-team (PSHi en PSHOR) is uitgebreid naar zeven procesleiders en vier ondersteuners. De procesleiders/leider Kernteam en de ondersteuners zijn in 2024 getraind door het nationaal psychotraumacentrum ARQ. Zij weten wat te doen in de voorbereiding, uitvoering als coördinatie bij incidenten die zorgen voor maatschappelijke onrust. Beide processen (PSHi en PSHOR) zijn in 2024 geoefend. Het PSHi-proces is driemaal geoefend met acteurs. Het PSHOR-proces is eenmaal geoefend tijdens een grote oefening op luchthaven Eelde. De verkregen gegevens uit deze oefeningen worden gebruikt om de protocollen te optimaliseren. De coördinator PSH heeft regelmatig contact met de Ambtenaren Openbare Orde en Veiligheid en de Algemeen Commandant Geneeskundige Zorg om de zichtbaarheid van de PSH te vergroten bij gemeenten. Dit heeft zich vertaald naar een stijging van inzetten en adviesaanvragen. Het contact tussen Slachtofferhulp en de PSH is het afgelopen jaar geïntensiveerd. De PSH heeft een PSHOR- training (ARQ) aangeboden aan Slachtofferhulp Drenthe welke zij succesvol hebben gevolgd. Er is samenwerking gezocht met de PSH-teams van Friesland en Groningen om te onderzoeken hoe we gezamenlijk kunnen opereren bij een grote ramp. Samen met Groningen en Friesland hebben we een ETStrainingskoffer aangeschaft om de PSHOR-oefeningen ook in klein comité te kunnen uitvoeren.
Jaarcijfers Realisatie 2024 Incidenten met dreigende maatschappelijke onrust die door de GGD in opgeschaalde vorm (niet regulier, m.b.v. psh-/crisiscoördinator) zijn ondersteund
Begroot 2024
5
Realisatie 2023
pm*
Realisatie 2022
2
Realisatie 2021
2
3
* doorgaans wordt het aantal i nzetten ni et begroot omdat het ni et te voors pel l en i s hoeveel i nci denten gaan pl aats vi nden waarbi j coördi nati e nodi g i s .
Daarnaast is het PSH-team vijfmaal om advies gevraagd door ketenpartners. 3.
Additionele dienstverlening
Veilig Thuis Drenthe Veilig Thuis Drenthe (VTD) draagt bij aan het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling en het duurzaam borgen van veiligheid voor alle inwoners van Drenthe, van jong tot oud. Iedereen heeft immers recht heeft op een veilig thuis.
40
We geven advies en bieden ondersteuning aan inwoners en professionals die met deze vermoedens of situaties te maken hebben. Als het nodig is, doen we onderzoek. Er wordt gewerkt aan herstel van veiligheid op korte- en lange termijn en wij monitoren dit. Door expertise toe te voegen en de lokale teams te versterken, kan hulpverlening en het zicht op veiligheid en ondersteuning zo snel als mogelijk lokaal worden uitgevoerd. VTD is in beweging. In lijn met het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Drentse regiovisie is de ontwikkeling naar een regionaal meldpunt en kennis- en expertisecentrum in gang gezet. De transformatie is erop gericht dat hulp lokaal, laagdrempelig wordt aangeboden, waarbij VTD een spilfunctie vervult door uitvoering van zijn wettelijke taak en expertise en kennis toevoegt aan het lokale veld. In dit proces van transformeren zijn we een lerende organisatie waarin we continu onze kwaliteit verbeteren samen met ketenpartners.
Wat hebben we bereikt en wat hebben daarvoor gedaan? • • • • • • •
We hebben bijgedragen aan het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling. We hebben bijgedragen aan duurzame veiligheid. De basis van Veilig Thuis Drenthe staat. Er is een start gemaakt met de kwaliteitsslag waarmee de professionaliteit en efficiëntie wordt verhoogd. We hebben kennis over huiselijk geweld en kindermishandeling gedeeld. De samenwerking met gemeenten is geïntensiveerd, we trekken meer op met de lokale teams. Het Meldpunt seksueel geweld is bestendigd.
De doorontwikkeling van Veilig Thuis Drenthe beschrijven we hieronder aan de hand van de 3 sporen uit het transformatieplan (eerder meerjarenplan genoemd). Spoor 1: Vernieuwde basis VTD In 2024 werken medewerkers van Veilig Thuis in teams gericht op een regio (Noord, Zuid en Oost). Dit heeft gezorgd voor meer betrokkenheid en eigenaarschap en meer focus op de regio. Daarnaast zijn er 2 teams die provinciaal werken: Team Spoed en het secretariaat. Een regioteam bestaat uit medewerkers van de Frontoffice en de Backoffice en werkt met een eigen caseload waar de medewerkers van dat team gezamenlijk verantwoordelijk voor zijn. Elk regioteam heeft een vaste gedragswetenschapper. De vertrouwensarts is betrokken bij alle regioteams. Er is veel aandacht geweest voor de medewerkers en de teamvorming. Er is coaching ingezet, zodat iedereen elkaar goed kent en samen kan bouwen aan de bedoeling van Veilig Thuis. Het telefonisch meldpunt van het Centrum Seksueel Geweld (CSG) wordt sinds januari 2023 uitgevoerd door medewerkers van Veilig Thuis Drenthe (VTD). Een speciaal team binnen VTD verzorgt de meldingen overdag. Dit blijkt heel goed te werken. De medewerkers hebben snel veel deskundigheid opgebouwd en zijn betrokken bij de slachtoffers en hun omgeving. In de avond en nacht en in het weekend is het meldpunt onderdeel van de piket van VTD.
In 2024 is er wederom geïnvesteerd in verbeteringen in het meldpunt door middel van scholingen. Door het beleggen van het meldpunt CSG bij Veilig Thuis Drenthe is ook meer sensitiviteit bij de medewerkers van Veilig Thuis gekomen op het gebied van seksueel geweld. 41
Per september is een nieuwe manager gestart voor Veilig Thuis en zijn 2 team coördinatoren ingezet. De rol van teamcoördinator is nieuw voor VTD/GGD. Daarom is gekozen voor een pilot van een jaar om deze rol te onderzoeken en uiteindelijk te beslissen of deze rol van toegevoegd waarde is of niet. Tot nu toe zijn de ervaringen positief. Na een tijdschrijftraject, uitgevoerd door Q consult, zijn normen vastgesteld voor de diensten van Veilig Thuis (de wettelijke taken). In de tweede helft van 2024 is hierop een start gemaakt met het gezamenlijk in kaart brengen en aanscherpen van alle werkprocessen. Een kwaliteitsslag die zorgt voor vakbekwaam en efficiënter werken. Zodat we goed doen waar we voor zijn. Spoor 2: Ontwikkelen van een kennis- en expertisecentrum HG en KM en SG Veilig Thuis trainers hebben voorlichting en training geven, intern en extern. Intern werden de modules van de Basistraining gegeven aan nieuwe medewerkers Veilig Thuis Drenthe, Friesland en Groningen. Samenwerkingspartners, zoals lokale teams, scholen en politie, hebben de meldcode- en/of gespreksvoeringtrainingen gevolgd. Daarnaast is voorlichting gegeven aan vele keten- en samenwerkingspartners van VTD.
Onderwerpen hierbij zijn de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, Visie op Veiligheid (Gefaseerde ketensamenwerking aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling), vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling, het signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling (stap 1 Meldcode), Gespreksvoering (stap 3 Meldcode) en/of de werkwijze van Veilig Thuis. Naast het versterken van beroepskrachten en inwoners is er aandacht geweest voor de interne professionalisering. Alle medewerkers VTD krijgen verplichte trainingen aangeboden, volgens het professioneel paspoort. Onder andere de basistraining Veilig Thuis en omgaan met agressie. De contouren van kennis- en expertiseteam zijn gevormd met trainers en een expert op het gebied van methodische kindgesprekken. In ieder regioteam zijn aandachtfunctionarissen aangesteld op een aantal expertgebieden: stalking, ouderenmishandeling, seksualiteit en intimiteit, eergerelateerd geweld, mensenhandel en risicozwangerschap/alcohol en drugs. Er is een plan van aanpak gemaakt om het team en de aandachtfunctionarissen verder te ontwikkelen naar expertniveau. In de tweede helft van 2024 is de kenniswerkplaats Sociale Veiligheid en Veerkracht gestart.
Professionals van andere onderdelen van de GGD en het programma Samen Veilig werken samen aan concrete oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied van sociale veiligheid. Er wordt verbinding gemaakt met de andere kenniswerkplaatsen binnen de GGD, zoals Mentale Gezondheid en Kansrijke Start. We hebben onderzocht hoe ervaringsdeskundigheid een plek kan krijgen in onze dienstverlening. Een stagiaire ervaringsdeskundigheid dacht mee bij verschillende casussen en heeft meegedraaid bij het MDA++ team. Er is een werkgroep Ervaringsdeskundigheid opgezet voor het programma Samen Veilig, waarin ook de ervaringsdeskundige van het Centrum Seksueel Geweld zit. De werkgroep beoogt het vergroten van kennis op dit gebied en werkt aan de opdracht om een advies uit te brengen over de inzet van ervaringsdeskundigheid bij Veilig Thuis. Het advies en de uitrol daarvan vindt plaats in 2025. Spoor 3: (Integraal) samenwerken met gemeenten en netwerkpartners Veilig Thuis maakt een beweging naar het lokale veld, om samen op te trekken bij veiligheidscasuïstiek. Iedere gemeente heeft 2 contactpersonen van Veilig Thuis. Zij zijn regelmatig aanwezig op locatie in de gemeente voor advies en bij relevante overleggen. Samen met de collega’s van het lokale veld wordt dit verder vorm gegeven.
Tijdens de najaarsgesprekken, waarbij ook de rapportage van Veilig Thuis wordt besproken, is ook aandacht voor de voortgang in de samenwerking. In afstemming met de 42
programmamanager Toekomstscenario en ambtenaren Toekomstscenario is een vragenlijst uitgezet onder medewerkers van Veilig Thuis en de lokale teams over de samenwerking. De uitkomsten worden in 2025 gebruikt voor verbeteracties. Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2024 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2024 en de drie voorafgaande jaren. Realisatie 2024
Begroot 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Advies en ondersteuning Melding Onderzoek Monitoring
3.098 1.870 119 273
2.600 2.200 400 590
2.843 1.869 111 320
2.950 1.750 110 365
2.939 2.115 169 539
Voorwaarden en Vervolg Huisverboden
128 44
200 60
104 52
149 41
194 41
MDA++
In 2024 zijn 15 nieuwe casussen aangemeld bij het MDA++ team, waarvan 8 zijn opgepakt. De andere 7 zijn (anoniem) besproken en elders belegd omdat dat beter aansloot bij de vraag van het gezin. In oktober heeft het MDA++ team geëvalueerd met de manager en ambtenaar van opdrachtgevende gemeente Emmen. Het MDA++ wordt als zeer waardevol gezien voor multiproblem-gezinnen waar huiselijk geweld op de voorgrond staat. Het team is na toevoeging van de huidige voorzitters en een ervaringsdeskundige een stabiel team geworden dat goed met elkaar samenwerkt. Het team wil zich meer inzetten voor bekendheid van de werkwijze binnen de eigen organisaties en met netwerkpartners. Dit verhoogt naar verwachting het aantal aanmeldingen waardoor gezinnen de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Ook zijn afspraken gemaakt over onderzoekers bij Veilig Thuis voor het oppakken van MDA++ casussen in hun regio. Naast het vergroten van het aantal meldingen gaat het team zich ook inzetten voor het concretiseren van ervaringsdeskundigheid en methodisch werken. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Sommige mensen hebben zorg nodig, maar vragen daar zelf niet om. Deze mensen noemen we zorgmijders.
Een reden voor zorgmijding kan zijn dat ze eerder zijn vastgelopen in zorg, opzien tegen een moeilijk proces van verandering en herstel en soms ook omdat ze de weg naar juiste ondersteuning niet goed weten te vinden. Deze mensen hebben vaak op verschillende gebieden problemen, zoals psychiatrische klachten, verslaving, schulden, licht verstandelijke beperking (LVB), onbegrepen gedrag of woningvervuiling. Als er niets gebeurt, glijden ze verder af. De sociaal verpleegkundigen houden zich, samen met OGGZ-ketenpartners, bezig met het bereiken van zorgmijders in Drenthe. Na een melding doen ze onderzoek naar de situatie en proberen ze in contact te komen met de persoon waar zorgen over zijn. Zo beperken ze gezondheidsrisico’s voor mensen die in een ongezonde situatie leven en anderen daarbij soms overlast bezorgen. Denk hierbij aan vervuiling, hoarding zowel van spullen als van dieren en/of ongedierte. GGD Drenthe voert verschillende taken en functies uit op het terrein van de Openbare Geestelijke Gezondheidzorg: • •