E. GGD Drenthe jaarstukken 2024 inclusief verklaring

Advies en Meldpunt OGGZ, breed meldpunt voor niet acute zorg Bemoeizorg door sociaal verpleegkundigen OGGZ 43

• • • • •

Beheren en inzetten saneringsbudget woningvervuiling De meldfunctie en het verkennend onderzoek op grond van de Wet verplichte GGZ Voorzitterschap en procesregie van OGGZ-netwerken in een zestal gemeenten Coördinatie van een eenduidige winterregeling in provincie Drenthe gericht op dak- en thuislozen en slecht behuisde inwoners Beleidsontwikkeling op het terrein van de OGGZ, Wvggz en personen met onbegrepen gedrag

Uitvoering Advies en Meldpunt OGGZ Iedereen kan advies vragen of een melding doen bij het Advies en Meldpunt OGGZ over inwoners van Drenthe die zich in een ernstige probleemsituatie bevinden en daarvoor geen hulp zoeken of niet weten hoe dat te organiseren. Vanaf 2020 is ook de meldfunctie Wvggz hier ondergebracht en schakelt het landelijke meldnummer ‘Zorgwekkend Gedrag’ automatisch door naar het Advies en Meldpunt OGGZ. Daarmee is het een breed meldpunt voor niet acute zorg dat tijdens kantooruren telefonisch bereikbaar is. Daarbuiten kan via het antwoordapparaat en de website 24/7 een melding worden gedaan. Vaak zijn het professionals, familieleden, buren of andere naastbetrokkenen die contact opnemen. Als een advies niet volstaat zoeken we uit of de cliënt al in beeld is bij een hulpverleningsinstantie. Tijdens de triage beoordelen we samen met de OGGZ-collega’s van GGZ, VNN en Cosis hoe de melding het beste opgevolgd kan worden. Waar nodig worden meldingen doorgezet naar een gemeentelijk OGGZ-netwerk/sociaal team voor een integrale bemoeizorg aanpak. Niet acute politiemeldingen onbegrepen gedrag Voor elke politiemedewerker is in 2023 een digitaal meldformulier niet acute zorg beschikbaar gekomen in het politiesysteem (I28). Daarmee kan laagdrempelig een zorgmelding gedaan worden die automatisch via beveiligde email naar het meldpunt wordt verstuurd.

In 2023 leidde dit tot een stijging van 33%: van 285 (2022) naar 379 (2023) politiemeldingen. In 2024 zette deze stijging door. Ten opzichte van 2023 steeg het aantal politiemeldingen met 49% door naar 745 meldingen2. Door het I28 meldformulier kan elke politieagent eenvoudig een melding doen. Als gevolg daarvan hadden we een toename verwacht. Daarop hebben we geanticipeerd door bij ZonMw subsidie aan te vragen in het kader van het programma Grip op Onbegrip. Per 01-07-2024 is een sociaal verpleegkundige gestart en zijn 24 uur per week extra beschikbaar gekomen voor het verwerken van de politiemeldingen en het uitvoeren van onderzoek om de werkwijze van afhandeling te optimaliseren. De samenwerking met de politie ondersteunt bij de verbinding tussen de domeinen veiligheid en zorg en de sluitende keten voor mensen met onbegrepen gedrag. Zo werden 317 meldingen overgedragen aan de betrokken hulpverlening, 69 aan het sociaal domein en 49 aan de huisarts. Het merendeel van de meldingen leidt dan ook niet tot de inzet van bemoeizorg maar tot overdracht van het zorgsignaal aan reeds betrokken hulpverlening. 210 meldingen werden overgedragen naar het OGGZ-netwerk, dat leidde tot nieuwe bemoeizorgtrajecten en meldingen werden ook overgedragen aan al actieve OGGZ-trajecten. 5 keer werd een politiemelding toegevoegd aan een lopend verkennend onderzoek Wvggz.

Net als voorgaande jaren is de politie de belangrijkste melder gevolgd door particuliere melders zoals familie, vrienden en buurtgenoten (207 in 2022 en 215 in 2023). Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag

2

Voor een beperkt deel komt de toename doordat we in 2024 anders met de registratie zijn omgegaan dan in 2023. In 2023 werden meldingen vaker samengevoegd als er al een melding actief was. Halverwege 2024 zijn we de meldingen apart gaan registreren. 44

In september 2023 zijn we van start gegaan met de Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag. Dit project wordt gefinancierd vanuit het ZonMw programma Grip op onbegrip. Doel van de kenniswerkplaats is door middel van kennis bij te dragen aan 1) een inclusieve samenleving met meer tolerantie en begrip en 2) anders leren samenwerken met ruimte voor creativiteit, samen met de mensen om wie het gaat. Belangrijke pijler is de inzet van ervaringskennis als gelijkwaardige kennisbron, samen met wetenschappelijke en praktijkkennis. Hiervoor werken we in een innovatiewerkplaats samen met studenten, onderzoekers, ervaringsdeskundigen en professionals uit de praktijk. GGD Drenthe is penvoerder van de subsidie en levert hiervoor de projectleider en ondersteuning op het gebied van communicatie en secretariaat. Daarnaast neemt GGD Drenthe deel aan de themalijn Samenwerken in het formele en informele netwerk. De kenniswerkplaats is een regionaal samenwerkingsverband, gestart met 15 partners vanuit o.a. onderwijs, zorg, gemeenten en woningbouw. In 2024 zijn ook alle welzijnsorganisaties in Drenthe aangesloten. Het streven is om het aantal partners ook in 2025 verder uit te breiden. Vanuit de Drentse kenniswerkplaats wordt samengewerkt met andere regionale kenniswerkplaatsen onbegrepen gedrag in het noorden van het land.

In 2024 hebben we 2 leercycli doorlopen waarbij de eerste met name in het teken stond van de opstart van de kenniswerkplaats. In de 2e cyclus hebben we een aantal concrete vraagstukken opgepakt en onder andere met het meldpunt van GGD Drenthe samengewerkt aan een vraagstuk met betrekking tot ervaringen van melders. In 2024 hebben we met succes een subsidieaanvraag gedaan voor de themalijn Samenleven in de wijk. Daarmee gaan we in februari 2025 van start in de wijk Assen Oost. De Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag is onderdeel van het kennisnetwerk van GGD Drenthe. De subsidie loopt tot september 2027. Streven is om dan een duurzame motor voor kennisdeling en samenwerking in situaties rondom onbegrepen gedrag te hebben geborgd. Bemoeizorg De meldingen waarvan uit de triage blijkt dat een bemoeizorg-aanpak ingezet moet worden, worden doorgezet naar OGGZ-netwerken of sociale teams in gemeenten. Er wordt dan een gecoördineerde en integrale bemoeizorg-aanpak uitgevoerd. We doen dat in samenwerking met OGGZ-partners zoals GGZ, VNN en Cosis, maatschappelijk werk of de sociale teams. Sociaal verpleegkundigen OGGZ van de GGD bieden OGGZ-bemoeizorg als het gaat om o.a. woningvervuiling, hoarding en bij onbegrepen gedrag en/of somatische problemen.

Bij psychiatrische problematiek, LVB en verslavingsproblematiek nemen de sociaalpsychiatrisch verpleegkundigen vanuit bovengenoemde partners het voortouw in het aanbieden van OGGZ-bemoeizorg. Veelal werken ze in de uitvoering van bemoeizorg samen. Bij het bieden van bemoeizorg leggen de sociaal verpleegkundigen van de GGD contact met de gemelde persoon, winnen het vertrouwen en motiveren voor het accepteren van hulpverlening. Waar nodig zetten ze schoonmaakacties in. In 2024 werden 566 meldingen afgehandeld als ‘aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg’. Dit aantal is fors meer als het jaar ervoor, waarin het aantal nog 330 was. Dit is deels te verklaren door de nieuwe werkwijze met de I28 meldingen, waardoor we meer meldingen krijgen over cliënten die al bemoeizorg ontvangen. Als we kijken naar het aantal casussen in 2024 dan zijn dat er 424. Daarmee is er een stijging van 33% zichtbaar in 2024 ten opzichte van 2023. Woningsanering GGD Drenthe heeft een taak in het opheffen van ernstige hoarding- en/of vervuilingssituaties waardoor gezondheid en welzijn van betrokkene wordt bevorderd en risico’s voor de volksgezondheid worden tegengegaan. Een woningsanering biedt kansen en randvoorwaarden om hulpverlening op te kunnen 45

starten die gericht is op het voorkomen van nieuwe vervuiling of hoarding. Naast het coördineren van de woningsaneringen vanuit de basistaak (zie hoofdstuk 1.1.3 – paragraaf 1) beheert GGD Drenthe het ‘Fonds woningsanering en winterregeling’. Centrumgemeente Assen en centrumgemeente Emmen stellen hiervoor beide jaarlijks een budget van €15.000 euro beschikbaar. Eventueel resterend budget uit voorgaande jaren wordt meegenomen naar het volgende jaar. Bij het saneren van vervuilde woningen wordt het uitgangspunt: ‘de vervuiler betaalt’ gehanteerd. Waar mogelijk betalen cliënten zelf, soms met behulp van een kortlopende lening en alleen als dat past binnen de financiële draagkracht van de betrokken persoon. Ook worden andere instanties zoals (lokale) gemeenten of woningcorporaties gevraagd een bijdrage te leveren. In een aantal gevallen is er niets mogelijk. In deze situaties doet de GGD een beroep op het fonds woningsanering van de betreffende centrumgemeente. Het budget voor de woningsanering wordt ook aangewend voor taxivervoer van vindplaats naar opvanglocatie of tussen opvanglocaties voor dak- en thuislozen wanneer de winterregeling van kracht is. Het aantal schoonmaakacties bij woningvervuiling is verder toegenomen. Deels worden deze ingezet vanuit de vangnet- en adviesfunctie van de GGD (zie hoofdstuk 1 Programma Samen Veilig) en deels ook na inzet van OGGZ-bemoeizorg.

Het totaal aantal schoonmaakacties in 2024 is 66, dit is 26 meer dan de 40 van 2023. De stijgende trend die in 2022 is ingezet, resulteert in een nieuwe piek in 2024. De stijging wordt niet alleen gezien in aantallen maar ook in de ernst van vervuiling. Dit resulteerde er in 2024 in dat er in september een aanvullend budget van €5000,- euro aangevraagd moest worden bij centrumgemeente Assen. Ook in centrumgemeente Emmen is er veel meer uitgegeven dan voorgaande jaren. Het beschikbare budget was hier net toereikend doordat er in voorgaande jaren al een keer extra budget is aangevraagd waardoor er flinke reserves waren. Voor 2025 monitoren we nauwkeurig de ontwikkelingen en laten het de centrumgemeenten op tijd weten wanneer het beschikbare budget niet toereikend blijkt. Aansluitend aan een schoonmaakactie wordt meestal huishoudelijke hulp ingezet om herhaling van vervuiling te voorkomen. In 2024 is het (net als in 2023) opgevallen dat het regelmatig moeilijk is gebleken om tijdig huishoudelijke hulp in te zetten. Ook hier zijn wachttijden ontstaan. Dat heeft tot gevolg gehad dat schoonmaakacties soms uitgesteld moeten worden. Dit is onwenselijk gezien betrokken cliënten hun motivatie kunnen verliezen en eerder gegeven medewerking intrekken. Ook bleek in een paar gevallen de inzet van huishoudelijke hulp onvoldoende, vanwege o.a.

personeelstekort konden zij niet frequent genoeg komen, waardoor woningen weer vervuilden en er een herhaalde schoonmaakactie nodig bleek. Wet verplichte GGZ (Wvggz) Sinds 2020 voert de GGD, samen met de OGGZ-collega’s van GGZ, VNN en Cosis de meldfunctie en het verkennend onderzoek in het kader van de Wvggz uit. Het zijn gemeentelijke wettelijke taken uit de Wvggz. Wanneer uit de triage van een melding blijkt dat er een sterk vermoeden is van een psychische stoornis, waarbij ingeschat wordt dat verdere escalatie of crisis dreigt, dan wordt een verkennend onderzoek in kader van de Wvggz gestart. Daarmee wordt onderzocht of voor de gemelde persoon verplichte zorg ingezet dient te worden in de vorm van een zorgmachtiging. Deze kan aansluitend aan een verkennend onderzoek bij het Openbaar Ministerie worden aangevraagd. In de praktijk blijkt dat OGGZ-bemoeizorg en Wvggz dicht bij elkaar liggen en ook in elkaars verlengde kunnen worden ingezet. Waar mogelijk en in afstemming met de melder wordt eerst gekozen voor OGGZ-bemoeizorg. Wanneer dat niet tot stabilisatie en inzet van adequate hulp leidt kan alsnog de route van de Wvggz worden gevolgd. In 2024 zijn 28 verkennende onderzoeken uitgevoerd, 5 minder dan de 33 in 2023. In 2022 ging het om 19 verkennende onderzoeken. Hoewel we in 2024 minder verkennende onderzoeken dan in 2023 hebben 46

uitgevoerd ligt het aantal nog steeds aanzienlijk hoger dan de jaren daarvoor. Omdat de absolute aantallen klein zijn is het moeilijk daar een eenduidige verklaring voor te geven. Wel is de indruk dat de toename te maken heeft met de druk op de zorg als gevolg van toenemende zorgvraag en personeelskrapte. Door deze druk kan het zijn dat lopende zorgtrajecten waarin mensen onvoldoende meewerken of de zorg opzeggen, eerder worden afgesloten dan voorheen. Terwijl er op dat moment wel een zorgbehoefte aanwezig is. Deze komt dan later in beeld door een zorgmelding. Ook zien we dat de ernst en complexiteit van OGGZbemoeizorgtrajecten toeneemt en dan wordt opgevolgd met een verkennend onderzoek en aanvraag zorgmachtiging. OGGZ-voorzitterschap De GGD levert een voorzitter voor de OGGZ-netwerken in de gemeenten Assen, Aa en Hunze, MiddenDrenthe, Emmen, Coevorden en Tynaarlo. De OGGZ-voorzitters coördineren als procesregisseur de bemoeizorg-aanpak in gemeenten. Ze zorgen voor een gezamenlijk gedragen aanpak en zien toe op naleving van de samenwerkingsafspraken tussen alle aan het OGGZ verbonden netwerkpartners. Aanvullend biedt de OGGZ-voorzitter in enkele gemeenten procesregie in casuïstiek waar al wel hulpverlening is betrokken maar de situatie mogelijk toch kan escaleren of waarin de samenwerking niet goed verloopt.

De OGGZ-voorzitters namen in 2024 deel aan gemeentelijke en regionale bijeenkomsten over de Aanpak Voorkomen Escalatie. Verschillende gemeenten in Drenthe hebben dit model ingevoerd of zijn daar mee bezig. AVE draagt bij aan integrale, domeinoverstijgende samenwerking bij multiproblematiek. Het wordt daarmee duidelijk wie in welke situatie casusregisseur en procesregisseur is. Winterregeling GGD Drenthe coördineert de winterregeling gericht op dak- en thuislozen en slecht behuisde inwoners. Gedurende de maanden oktober – maart monitoren we de ontwikkeling van de gevoelstemperaturen. Wanneer de voorspelde gevoelstemperatuur gedurende minimaal drie van de vijf dagen -5 graden of kouder is, de winterregeling fase 1 geactiveerd. Fase 2 gaat in bij een gevoelstemperatuur van -10 graden. Deze criteria zijn in 2024 aangepast (zie kopje advies en ontwikkeling) en zijn van kracht vanaf de winter 2024-2025. Bij het ingaan van de winterregeling informeren we ketenpartners, zoals maatschappelijke opvanginstellingen, sociale teams, politie en gemeenten over het activeren (en deactiveren) van de winterregeling. Dak- en thuislozen hebben dan ruimere toegang tot de dag- en nachtopvang in Assen en Emmen. Wanneer nodig worden extra bedden bijgeplaatst. Bij fase 2 wordt door de samenwerkingspartners actief uitgekeken naar buitenslapers om hen aan te sporen de nacht binnen door te brengen.

De winterregeling is in de winter van 2023-2024 26 dagen actief geweest waarvan 6 dagen in fase 2. Het ging om twee aaneengesloten periodes. In 2022-2023 was de winterregeling nog 57 dagen actief waarvan 12 dagen in fase 2. Advies en ontwikkeling We adviseren de centrumgemeenten en de andere gemeenten in Drenthe over ontwikkelingen die raken aan de uitvoering van OGGZ, Wvggz en de aanpak rond situaties van onbegrepen gedrag. Het gaat over lokale ontwikkelingen zoals aansluiting OGGZ op het sociale domein of de positionering van de OGGZ in de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie-methode. 47

Zoals hierboven genoemd heeft de politie in 2023 een nieuwe werkwijze ingevoerd rond niet acute meldingen van verward gedrag. Elke politiemedewerker heeft toegang tot een digitaal meldformulier waarmee eenvoudig zorgmeldingen gedaan kunnen worden die automatisch via beveiligde email naar het meldpunt worden gestuurd. In 2024 is, vanuit het ZonMw project ‘domeinoverstijgend samenwerken’, een actieonderzoek gestart naar de werkwijze en verbeteringen in dit I28 meldproces en de afhandeling daarvan. Er zijn diepte-interviews gehouden, er is een groepsgesprek geweest. In 2025 worden verbeterpunten geïdentificeerd en wordt samengewerkt met politie en naasten/cliënten om de (gezamenlijke) werkwijze te optimaliseren. In 2024 toetste GGD Drenthe de huidige werkwijze aan landelijke richtlijnen van o.a. de VNG, wat leidde tot het advies aan gemeenten om de huidige criteria aan te passen. De aanbevelingen uit de memo zijn door zowel centrumgemeente Assen (in de vorm van een pilot) als centrumgemeente Emmen overgenomen. Met de nieuwe criteria is de minimum gevoelstemperatuur aangepast van minimaal drie van de vijf dagen een gevoelstemperatuur van -5 graden Celsius of kouder naar een gevoelstemperatuur van 0 graden Celsius of kouder. Fase 2 is ongewijzigd en gaat in bij een gevoelstemperatuur van -10 graden Celsius.

Daarnaast heeft de GGD het mandaat gekregen om meer te kunnen handelen naar de menselijke maat. Dit betekent dat wanneer er een weerswaarschuwing van het KNMI is, veel regenval en/of een storm, de winterregeling ook geactiveerd kan worden. De nieuwe criteria zullen in 2025 met de gemeentes geëvalueerd worden. OGGZ-teamleden participeren in de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag in de themalijn ‘samenwerking tussen het formele en informele netwerk’. Samen met studenten van de Hanzehogeschool hebben we een onderzoek gedaan naar de tevredenheid van familieleden die een melding hebben gedaan over hun naaste bij het Advies en Meldpunt OGGZ. Met toestemming hebben we 32 enquêtes verstuurd en 18 retour ontvangen. Naast een enkele ontevreden reactie waren de reacties in grote meerderheid positief over de bejegening en het feit dat familieleden hun verhaal konden doen en zich gehoord voelden in de zorgen die ze zich maken. Deze zorgen bleven bij hen vaak wel bestaan omdat situaties die bij het Advies en Meldpunt OGGZ gemeld worden in de regel niet snel tot verbetering of stabilisatie leiden. Uit de enquête kwam verder naar voren dat melders graag meer informatie willen over het vervolgproces en wat ze zelf kunnen doen.

Met de studenten hebben we hiervoor een informatiesheet ontwikkeld die we vanuit het Advies en Meldpunt OGGZ naar particuliere melders sturen, nadat ze een melding hebben gedaan. In de informatiesheet wordt uitgelegd wat het OGGZ, in algemeenheid, met de melding doet, waar mensen terecht kunnen voor advies en ondersteuning en worden algemene handelingsperspectieven gegeven. Met de centrumgemeenten zijn we verdergegaan met het actualiseren van privacydocumenten zoals mandaatbesluiten van gemeenten en het opstellen van nieuwe OGGZ-convenanten en privacyreglementen. Deze acties zullen in 2025 worden vervolgd. Ook in 2024 gaven we invulling aan de rol van secretaris voor het Regio-overleg Wvggz in Drenthe. In 2024 organiseerden we samen met een werkgroep een themamiddag over de Wvggz met een toneelstuk van Foolcolor en inhoudelijke lezingen over verplichte zorg en de dilemma’s die daarbij op kunnen optreden. Deze themamiddag is bezocht, en positief beoordeeld, door 90 professionals die werkzaam zijn in het sociaal- zorg- en veiligheidsdomein.

48

Jaarcijfers Realisatie 2024 Advies en Meldpunt OGGZ

Begroot 2024

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

1.616

1.100

1.063

1.065

952

Aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg

577

300

330

283

307

Aangemeld Verkennend Onderzoek Wvggz

32

25

35

19

22

Waarvan:

Aangemeld voor vangnetfunctie GGD

99

40

84

34

Afgehandeld op meldpunt OGGZ

852

735

608

724

6

5

Nog openstaande meldingen + overig

67***

623

Overige indicatoren: OGGZ-meldingen GGD OGGZ-voorzitter*

277

218

184

216

Aantal meldingen via politie (I28)

778

380

285

254

Aantal nieuwe casussen bemoeizorg

424

318

270

287

47

49

42

225

Waarvan: Woningsaneringen inz. vervuiling, hoarding**

66

40

*Aantal OGGZ-bemoeizorg meldingen in de 6 gemeenten waar de GGD een OGGZ-voorzitter levert. ** Inclusief 44 woningsaneringen vanuit de vangnet en adviesfunctie van de GGD *** De druk op het meldpunt is fors toegenomen, dit maakt dat de afhandeltermijn langer is dan voorgaande jaren

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2024 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2024 en de drie voorafgaande jaren. In 2024 zijn 1616 meldingen binnengekomen bij het Advies en Meldpunt OGGZ. Dit is een forse stijging van 47% ten opzichte van voorgaande jaren. Deze stijging is voor een klein deel het gevolg van een wijziging in het registreren van meldingen. De stijging is daarnaast deels te verklaren door de veranderende en ingecalculeerde wijziging in de I28 politiemeldingen. Echter is naast deze verklarende factoren over de gehele breedte een stijging in meldingen, casussen en problematiek te zien waar moeilijk een oorzaak voor te geven is. De toename geldt zowel voor het aantal en de ernst van de woningvervuilingen, de bemoeizorgcases, de verkennende onderzoeken Wvggz en het aantal cliënten dat is aangemeld voor de vangnetfunctie GGD. Deze stijging geldt niet alleen voor regio Drenthe. Ook in andere GGD-regio’s is deze stijgende trend zichtbaar. Doordat we in 2024 vanuit de ZonMw subsidie een uitbreiding op het Advies en Meldpunt OGGZ hebben kunnen realiseren hebben stijging redelijk goed kunnen opvangen. Echter, als deze trend zich verder voortzet in 2026 gaan we tegen capaciteitsproblemen aanlopen. Dat geldt dan naast het Advies en Meldpunt OGGZ ook voor de uitvoering van OGGZbemoeizorg.

Met de centrumgemeenten OGGZ zullen we daarom de ontwikkelingen in 2025 nauwgezet volgen. Ook in het aantal casussen wat aangemeld is voor OGGZ-bemoeizorg zien we deze stijging terug. Deze stijging komt voort uit de toename van het aantal meldingen op het Advies en Meldpunt OGGZ. Echter, op grond van de toename van de politiemeldingen was een minder sterke stijging van het aantal bemoeizorgcases verwacht. De toename komt vermoedelijk ook omdat van andere melders, zoals bijv. familieleden, meer meldingen zijn ontvangen. Centrum Seksueel Geweld Samen met GGD Groningen is GGD Drenthe verantwoordelijk voor de uitvoering van het Centrum Seksueel Geweld (CSG) Groningen-Drenthe. GGD Drenthe is penvoerder. Het Centrum Seksueel Geweld biedt professionele hulp aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? • Regionaal en landelijk aandacht voor seksueel geweld 49

• • • • •

Een totale stijging van 12% voor Groningen en 15% voor Drenthe van het aantal slachtoffers die zich melden voor hulp Voortzetting van een kortdurend professioneel hulp- en adviesaanbod bij complexe casuïstiek (slachtoffers, plegers en hun directe omgeving), die langer geleden seksueel geweld hebben meegemaakt, dat meteen kan worden ingezet. Bestendiging van de inzet van ervaringsdeskundheid Doorontwikkeling meldpunt bij Veilig Thuis Drenthe Het driejarige project ‘Seksueel geweld rak hiel Drenthe’ (vertaald: seksueel geweld raakt heel Drenthe) werd 31 december 2024 succesvol afgerond. Er wordt gewerkt aan een voorstel om het project in 2025 een vervolg te geven.

Regionaal en landelijk aandacht voor seksueel geweld Het thema seksueel geweld heeft in 2024 veel aandacht gekregen in de regionale pers. Zo heeft onze zuster stichting No Need to Hide een serie artikelen in het Dagblad van het Noorden geplaatst. Ook heeft de jongerenkrant van het Dagblad van het Noorden, Sikkom, een onderzoek gedaan naar seksueel geweld in het Groninger uitgaansleven. Medewerkers van het CSG hebben hier actief aan meegewerkt. Met name ook aan de zes artikelen die dit opleverde. Ook de invoering van de Wet Seksuele Misdrijven heeft veel publiciteit gegenereerd. Ook hier hebben we onze bijdrage aan geleverd in de vorm van interviews. We hebben workshops en bijscholingen gegeven aan professionals en publieksacties uitgevoerd zoals bij de Roze Zaterdag in Groningen en een dialoog gevoerd in de herstelruimte Emmen. Ook zijn we betrokken geweest bij de landelijke actie van de consent tent en is tijdens de Keiweek in Groningen een safe space georganiseerd gedurende de avonden en nachten. Een mooie ontwikkeling is dat de landelijke portefeuille ‘seksueel geweld’ binnen het landelijk netwerk Veilig Thuis sinds kort in handen is van de programmadirecteur Samen Veilig van GGD Drenthe, waar het centrum seksueel geweld onderdeel van is. Dit is van belang omdat we naast regionale ontwikkelingen er ook landelijk op dit dossier veel zaken in ontwikkeling zijn.

Het portefeuillehouderschap brengt met zich mee dat we aan de landelijke tafels en overleggen zitten rondom het thema seksueel geweld. Bestuurders van andere landelijke organisaties zoals het CSG, slachtofferhulp en de ministeries van VWS en J&V zijn ook vertegenwoordigd in die overleggen. Stijging van het aantal meldingen De aandacht voor seksueel geweld en onze inspanningen om onze naamsbekendheid te vergroten heeft geresulteerd in een stijging van het aantal meldingen en adviezen. Voor Groningen was dit 12% meer dan in 2023 en voor Drenthe 15% meer. Op bepaalde momenten waren er pieken. Dit kwam overeen met landelijke piekmomenten. Bijvoorbeeld rondom mediaberichtgeving rondom de zaak van Ali B en de actieweken van Orange the World (november 2024). Kortdurende professioneel hulp- en adviesaanbod De meeste meldingen die binnenkomen bij het CSG in Drenthe komen van slachtoffers die langer geleden seksueel geweld hebben meegemaakt. Voor Groningen is dit de doelgroep die korter dan 7 dagen geleden seksueel geweld heeft meegemaakt. De grote moed om te bellen wordt gehonoreerd door de volgende werkdag professionele hulp te bieden aan deze bellers. De zorg voor de slachtoffers die korter dan 7 dagen geleden seksueel geweld hebben meegemaakt wordt uitgevoerd door de casemanagers.

Zij volgen doormiddel van watchful waiting het slachtoffer om te kijken of er PTSS of andere problematiek ontstaat. Daarna kunnen ze eventueel snel doorverwijzen naar reguliere hulpverlening. 50

De zorg voor slachtoffers die langer dan 7 dagen geleden seksueel geweld hebben meegemaakt wordt door drie ervaren counselors verzorgd. Zij gaan 1 tot 3 keer in gesprek met deze mensen, bij uitzondering wat vaker. We zien dat dit meestal genoeg is om hen op weg te helpen. In Groningen maakt 40% van de slachtoffers die langer geleden seksueel geweld hebben meegemaakt hier gebruik van, in Drenthe is dat 35%. Deze vorm van zorg wordt erg gewaardeerd. Ook plegers kunnen terecht bij onze counselors. Hier wordt tot nu toe mondjesmaat gebruik van gemaakt. De counselors worden ook ingezet voor de omgeving van slachtoffers. Zo bieden zij bijvoorbeeld ook geregeld ondersteuning aan ouders van kinderen die seksueel geweld hebben meegemaakt. De inzet van ervaringsdeskundigheid wordt steeds meer bestendigd en krijgt verbinding met andere onderdelen van het programma Samen Veilig. Er is een werkgroep Ervaringsdeskundigheid opgezet voor het programma, waaraan ook de ervaringsdeskundige van het Centrum Seksueel Geweld deel neemt. De werkgroep beoogt het vergroten van kennis en aanbod op dit gebied en werkt aan een advies over de inzet van ervaringsdeskundigheid bij Veilig Thuis. Doorontwikkeling meldpunt bij Veilig Thuis Drenthe Het telefonisch meldpunt wordt sinds januari 2023 uitgevoerd door medewerkers van Veilig Thuis Drenthe (VTD).

Een speciaal team binnen VTD verzorgt de meldingen overdag. Dit blijkt heel goed te werken. De medewerkers hebben snel veel deskundigheid opgebouwd en zijn betrokken bij de slachtoffers en hun omgeving. In de avond en nacht en in het weekend is het meldpunt onderdeel van het piket van VTD. In het eerste halfjaar van 2024 is er wederom geïnvesteerd in verbeteringen in het meldpunt door middel van scholingen. Medewerkers spraken de wens uit om meer verdieping en uitleg te krijgen over het thema seksueel geweld om (nog) beter hun werk te kunnen doen. Dit heeft erin geresulteerd dat, in samenwerking met VTD, deze (verdiepings)trainingen zijn opgenomen in het algemene opleidingsplan van VTD zodat dit jaarlijks terugkeert om de kwaliteit van de dienstverlening hoog te houden. Project ‘Seksueel geweld rak hiel Drenthe’ in een nieuw project. Met ‘Seksueel geweld rak hiel Drenthe’ https://www.provincie.drenthe.nl/socialeagenda/thema-0/iedereen-doetmee/seksueel-geweld-roakt-heel-drenthe/wilde het CSG het taboe op seksueel geweld doorbreken. Door seksueel geweld bespreekbaar te maken en de omvang van het probleem zichtbaar te maken in Drenthe. Met het project is hiermee een start gemaakt. In 2024 zijn er vanuit het bestaande project waardevolle contacten gelegd met Drentse organisaties die samen willen werken, zoals SportDrenthe, het TT-festival en de directie van het TT-circuit.

Jaarcijfers Drenthe Drenthe Acuut aantal ≤ 7 dagen geleden Niet acuut aantal > 7 dagen geleden Advies acuut ≤ 7 dagen geleden Advies niet acuut > 7 dagen geleden Overig Aantal meldingen totaal

Realisatie 2024 Begroot

2024 Realisatie 2023 Realisatie 2022 Realisatie 2021

47 37 24 70

60 90 15 pm

47 40 14 53

59 13 15 72

42 9 10 51

2 180

n.v.t.

154

159

112

51

4.

Financiële verantwoording bij het programma Samen Veilig

Programma Samen Veilig

Baten

Taak Basis

Totaal Basis Additioneel

Product Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHI Samen Veilig algemeen Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Totaal Additioneel Totaal Baten Lasten

Basis

Totaal Basis Additioneel

Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHI Samen Veilig algemeen Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Totaal Additioneel Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Totaal Additioneel Totaal Reserveringen Totaal Samen Veilig

Begroting Begroting Resultaat Resultaat Verschil 2024 voor 2024 na 2023 2024 2024 wijziging wijziging 97 0 0 97 421 148 996 7.676 9.241 9.338 -92 0 0 -92 -420 -146 -979 -7.917 -9.461 -9.553 -1 -2 -24 260 233 233 18

100 0 0 100 496 182 1.062 7.289 9.029 9.129 -100 0 0 -100 -478 -176 -996 -7.289 -8.939 -9.039 -18 -6 -65 0 -90 -90 0

92 103 485 680 491 182 1.059 8.043 9.775 10.455 -92 -103 -485 -680 -475 -182 -991 -8.043 -9.690 -10.370 -16 0 -69 0 -85 -85 0

92 103 121 316 498 134 1.260 8.046 9.938 10.254 -89 -98 -59 -246 -481 -134 -1.206 -7.814 -9.636 -9.882 -17 0 -72 0 -89 -89 283

0 0 -364 -364 7 -48 201 3 163 -201 3 5 426 434 -7 48 -216 229 54 488 -1 0 -3 0 -4 -4 283

NB: Alle bedragen in de financiële overzichten zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Openbare geestelijke gezondheidszorg Vanuit de beide centrumgemeenten Assen en Emmen is al jaren jaarlijks € 15.000 per gemeente beschikbaar voor het fonds woningsanering en winterregeling. Centrumgemeente Assen heeft dit jaar incidenteel € 5.000 extra beschikbaar gesteld. Door de stijging van de inzet vanuit de vangnet- en adviesfunctie en het aantal woningsaneringen is het saldo voor de centrumgemeente Emmen volledig gebruikt. Voor Assen resteert op balansdatum nog een saldo van € 6.600. Veilig Thuis Drenthe In het algemeen bestuur van december 2023 is door de gemeenten een aanvullende bijdrage aan Veilig Thuis Drenthe toegekend voor 2024 van € 904.000. De aanvullende bijdrage is ten behoeve van de doorontwikkeling van Veilig Thuis Drenthe. In 2024 is hiervan € 209.000 niet aangewend. Voorgesteld wordt dit bedrag over te hevelen naar 2025 voor de uitvoering van het resterend transformatieprogramma.

5.

Financiële verantwoording bij het programma Crisis, Rampen en Incidenten

Programma Crisis, Rampen enBaten Incidenten

Taak Basis

Product Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis Totaal Basis

Totaal Lasten Totaal Crisis, Rampen en Incidenten

Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Begroting Begroting Resultaat Resultaat Verschil 2024 voor 2024 na 2023 2024 2024 wijziging wijziging 151 1.010 1.162 1.162 -147 -997 -1.144 -1.144 18

160 1.050 1.210 1.210 -160 -1.050 -1.210 -1.210 0

44 1.089 1.133 1.133 -44 -1.089 -1.133 -1.133 0

44 1.089 1.133 1.133 -44 -1.046 -1.090 -1.090 42

0 0 0 0 0 42 42 42 42

NB: Alle bedragen in de financiële overzichten zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.

52

1.2

Paragrafen

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten kent de begroting en jaarrekening een aantal verplichte paragrafen. In deze jaarstukken 2024 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Weerstandsvermogen en risicobeheersing en Financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en derhalve niet opgenomen.

1.2.1 Paragraaf Bedrijfsvoering Samenwerking GGD en VRD In 2024 hebben GGD Drenthe en Veiligheidsregio Drenthe nauw samengewerkt om de kwaliteit van de interne dienstverlening te verbeteren en kosten te verlagen. Ook draagt het bij aan meer voldoening en werkplezier voor de medewerkers. Er zijn belangrijke stappen gezet om de samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering verder vorm te geven, waarbij de verschillende teams nu zijn samengebracht. Organisatorische Ontwikkelingen Er zijn afspraken gemaakt over de inrichting van de gezamenlijke teams en aansturing van Bedrijfsvoering. De functie van teammanager Service & Beheer is na een periode van inzet van kwartiermaker structureel succesvol ingevuld, en alle leidinggevende posities zijn daarmee nu bezet. Daarnaast zijn de noodzakelijke besluiten over budgettering en mandaten genomen, waardoor een volwaardig organisatieonderdeel is ontstaan. Binnen de verschillende teams zijn aanpassingen doorgevoerd. Het team Service & Beheer heeft vaste functies toegevoegd om invulling te kunnen geven aan de uitbreiding van het takenpakket en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van verbouw en nieuwbouw, huisvesting en kantoorconcept en de voorbereiding en ondersteuning op het gebied van vaccineren. De bezetting en roostering van de receptie zijn op orde gebracht, en de servicedesk is beter georganiseerd.

Vanaf 2025 zullen inkoopfunctionarissen in eigen dienst werken, wat voorheen grotendeels was uitbesteed. Dit maakt het mogelijk om nieuwe ambities zoals doelmatigheid, duurzaamheid, rechtmatigheid en social return op het gebied van inkoop te realiseren. Dit verlicht ook het werkpakket van verschillende collega’s van andere afdelingen buiten de die nu nog vaak zelf inkoop er bij organiseren. Binnen het team Informatieveiligheid & Privacy is een functionaris gegevensbescherming (FG) in dienst genomen, wat een einde maakt aan de langdurige en kostbare inhuur op dit gebied. Dit is vooral belangrijk voor de GGD vanwege het toenemende gebruik van gevoelige en privacygevoelige gegevens. De FG houdt niet alleen toezicht op het juist toepassen van de AVG maar treedt ook op als adviseur op dit belangrijke beleidsterrein. Resultaten Er is veel aandacht besteed aan de financiële positie van beide organisaties, vooral door veranderingen in de financiering van gemeenten. De eenheid Bedrijfsvoering biedt ondersteuning in de vorm van informatievoorziening en advies. De introductie van AI binnen beide organisaties heeft impact, hoewel er nog veel te ontdekken valt. Het gebruik van CoPilot is onderzocht, en de datahub en het VIK zijn ondersteund bij de eerste toepassing van AI in werksituaties. 53

Er is specifiek aandacht voor de implementatie van de Wet open overheid en daaraan gelieerd het informatiebeheer. Dit vraagt een meerjarig gestructureerde aanpak die verder gaat dan publicatie van de juiste documenten. In november dit jaar is een eerste wettelijke tranche behaald. De vacature voor een gezamenlijke WOO-coördinator staat momenteel nog uit. Op het gebied van goede huisvesting en vastgoed voor de GGD en VRD ging veel aandacht uit naar het gebruik van het kantoor in Assen waar de nodige knelpunten ervaren worden. Er zijn met name op de dinsdag en donderdag te veel gebruikers in het kantoor. Bovendien brengt de onderhoudssituatie dilemma's en financiële problemen met zich mee, vooral ook omdat er een gecompliceerde situatie met de verhuurder is ontstaan. In de risicoparagraaf wordt daarom aandacht besteed aan dit aspect. Informatisering en automatisering Datagestuurd werken De GGD heeft de visie ‘Informatievoorziening is van ons allemaal’ opgesteld. Aansluitend hierop is de strategie voor IV uitgewerkt. Realisatie hiervan vraagt op het gebied van besturing nog aandacht. De visie en strategie zijn opgesteld vanuit de ambitie van GGD (en VRD) om informatie gestuurd werken te integreren binnen alle processen van de GGD. Daarnaast een voorspelbare ICT-omgeving neer te zetten als basis voor continue veranderingen op gebied van IV.

Binnen deze visie zijn drie lijnen benoemd, namelijk ‘Sterke verwevenheid van IV in het bedrijfsproces’, ‘Focus op het werken met data’ en ‘Voorspelbare ICT als basis voor continue IV veranderingen’. Vanuit de focus op datagericht en informatiegericht werken is de organisatie versterkt met kennis en kunde op het gebied van verzameling, duiding en communicatie van data en informatie, onder meer door middel van scholing, ontwikkeling en werving van onze medewerkers. Doel is de realisatie van een dataarchitectuur systeem (werkwijze, kennis en systeem). Middels de realisatie van informatieproducten is de GGD ook meer informatiegericht gaan werken. Zo heeft de datahub informatieproducten ontwikkeld voor de ‘Datawerkplaats mentale Gezondheid’ en ‘Risico gestuurde zorg GGD’ (dit is een voorspelmodel op basis van open tekstvelden en levert adviezen op dossierniveau aan voor zorg professionals ter beoordeling) maar ook management informatieproducten voor de afdelingen binnen het programma Publieke Zorg en Dienstverlening. Daarnaast is de kennis op gebied van datascience, data-engineering versterkt door onze specialisten aan de collega’s van de GGD (via de Datahub) te verbinden en samenwerking met externe partijen te versterken.

Om de verwevenheid van IV met de primaire processen te verstevigen zijn nieuwe IV functies gerealiseerd namelijk een Business Informatiemanager en een Informatie-Architect. En er is een leergang Informatiemanagement gerealiseerd om de expertise van de collega’s te versterken. Daarnaast is op gebied van functioneel beheer een vakgroep gestart ter professionalisering. Er is een volwassenheidsscan uitgevoerd door een externe partij. De resultaten van deze scan zijn gebruikt voor de vervolgstappen voor het professionaliseren van het functioneel beheer. Door onder meer realisatie van een vernieuwd beheermodel en vervanging van een Uninterruptable Power System (UPS) is gewerkt aan de continuïteit van de IV voorziening en zijn er maatregelen genomen om de weerbaarheid van de GGD tegen cybercrime te vergroten.

54

Mens en Organisatie Jaargesprekscyclus In 2024 heeft de GGD een jaargesprekscyclus ontwikkeld om in gesprek te kunnen gaan over de bijdrage van de medewerker aan organisatiedoelen en het bespreken van wederzijdse verwachtingen. Door regelmatig het functioneren en de behaalde resultaten te evalueren, willen we ons bewust zijn van onze acties en deze indien nodig bijsturen. We leggen daarbij de nadruk op professionaliteit door aandacht te besteden aan de ontwikkeling, behoeften en inzetbaarheid van onze medewerkers. Leren & Ontwikkelen Het afgelopen jaar hebben we het professioneel paspoort ontwikkeld en in delen van de organisatie geïmplementeerd. Hiermee kunnen medewerkers hun vaardigheden en ontwikkeling vastleggen en zijn we als organisatie in staat om de bevoegdheid, bekwaamheid en de groei van onze medewerkers effectief te monitoren en te stimuleren. In 2025-2026 willen we de implementatie uitbreiden in andere delen van de organisatie. Daarnaast zijn we gestart met het inrichten van een cursusmanagementsysteem, waarmee de organisatie en medewerkers hun eigen voortgang en leerbehoeften in beeld houden. We bouwen aan een cultuur van voortdurende ontwikkeling en professionalisering. Verzuim Het verzuimpercentage over 2024 bedraagt 6,81% met een meldingsfrequentie van 0,8.

Dit percentage is in lijn met het gemiddelde verzuimpercentage binnen de sector Gezondheid en Welzijn (bron CBS). Binnen onze organisatie heeft een relatief hoog aantal langdurige verzuimsituaties invloed op dit verzuimpercentage. In 2024 heeft GGD Drenthe de arbodienstverlening opnieuw aanbesteed. Voorafgaande aan deze aanbesteding hebben wij onze visie op inzetbaarheid herijkt. De aanbesteding heeft geresulteerd in een samenwerking per 1 januari 2025 met de arbodienstverlener De Arbodienst. Samen met De Arbodienst zetten we in op het verhogen van de inzetbaarheid door de focus te leggen op positieve gezondheid, het voorkomen van verzuim en de regie van medewerkers en leidinggevenden op de (eigen) inzetbaarheid. Realisatie 2024 Verzuimpercentage

6,81%

Begroot 2024 5,00%

Realisatie 2023 6,97%

Realisatie 2022 5,00%

Realisatie 2021 4,90%

Samen Sterk Medio 2024 is het programma Samen Sterk gestart. Als GGD hebben we oog voor onze publieke taak, we voelen ons verantwoordelijk om dat goed te doen. Dit kunnen we alleen doen met onze medewerkers. We willen een organisatie zijn waar medewerkers samen werken vanuit balans, vertrouwen en eigenaarschap en met plezier. De focus ligt hierbij in het programma Samen Sterk als eerste op goed ingerichte processen en duidelijke kaders die rust en ruimte scheppen voor alle professionals. Om deze ambitie te bereiken werken we binnen dit programma aan: • • •

Samen sturen op balans wat zich vertaalt in goede afstemming van de benodigde dienstverlening en de beschikbare inzet, Samen verbeteren wat zich vertaalt in goed geregelde processen voor alle betrokkenen Samen duidelijkheid creëren wat zich vertaalt in duidelijke afspraken over beschikbaarheid medewerkers.

55

In 2024 zijn de voorbereidingen gestart t.b.v. de aanschaf van een capaciteitsmanagement systeem, zijn de eerste stappen gezet t.b.v. het optimaliseren van plan- en roosterprocessen en regelingen t.a.v. beschikbaarheid en inzet. Formatie en bezetting Realisatie 2023

Begroot 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Formatie basistaken in fte

177

177

178

175

177

Formatie additioneel in fte

112

106

108

105

106

Formatie totaal in fte

289

283

285

280

283

Bezetting totaal in fte op 31 december

310

pm

299

297

299

Medewerkers in dienst op 31 december

419

380

411

412

421

Gemiddelde leeftijd

47

pm

47,0

47,0

48,0

Kwaliteit en juridische zaken Kwaliteit In 2024 is een vernieuwd kwaliteitsbeleid voor GGD Drenthe vastgesteld. Daarnaast is een kwaliteitsfunctionaris geworven die begin 2025 met haar werkzaamheden zal beginnen. Onder begeleiding van deze functionaris zal de komende jaren worden gewerkt aan de implementatie van dit kwaliteitsbeleid, organisatiebreed. Ter ondersteuning van het kwaliteitsbeleid wordt in 2025 ook een softwarepakket aangeschaft waarin onder meer protocollen en werkinstructies kunnen worden beheerd en klachten, incidentmeldingen en andere kwalitatieve processen in kunnen worden gemanaged. Klachten In 2024 bleef met 86 klachten, het aantal klachten bijna gelijk met het aantal klachten van 2023. Toen waren er 83 klachten. Hierbij lijkt het klachten aantal te stabiliseren nu alle drukte rondom covid is afgezwakt. Er waren 4 klachten over IZB in 2024. Net als het voorgaande jaar zagen we dat de klachten die betrekking hebben op de reguliere dienstverlening vooral voorkwamen bij de productgroepen waar sprake is van hoogfrequente cliëntcontacten, zoals JGZ, maar ook bij VTD waar de complexiteit en impact groot is. Bij VTD lijkt de daling te stabiliseren van 38 klachten in 2022 naar 23 klachten in 2023 en 22 klachten in 2024. Bij JGZ is een daling ingezet van het aantal klachten. Daar gingen de aantallen van 38 in 2022 naar 23 in 2023 en 19 klachten in 2024.

Bij IZB+ zette de daling voort van 78 klachten in 2022, naar 21 klachten in 2023 en 4 klachten in 2024. Bij VTD steeg het aantal klachten van 12 in 2022 naar 20 in 2023 en 22 in 2024. We zien dat dit past bij het beeld dat het aantal klachten bij VTD door de jaren heen fluctueert. Bij de andere afdelingen kwamen de volgende aantallen klachten binnen in 2024: - Technische Hygiëne Zorg 3 klachten - OGGZ 6 klachten - Forensisch 2 klachten - Medische Milieukunde 3 klachten - Reizigers 7 klachten - Seksuele gezondheid 2 klachten - Epidemiologie 2 klachten

56

De toename bij reizigers kwam doordat de bezoekers actief gestimuleerd werden om te klagen over de reisafstand. Dit jaar is het voor het eerst dat er klachten binnen kwamen over de vragenlijsten van epidemiologie. Er werd één klacht doorgeleid naar de externe klachtencommissie. Deze klacht had betrekking op VTD. Realisatie 2024

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Klachten

86

83

134

252

Waarvan naar klachtencommissie

1

1

2

1

Gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen In 2024 is gewijzigde gemeenschappelijke regeling GGD Drenthe door de Drentse gemeenten vastgesteld en per 1 juli van dit jaar van kracht geworden. Hiermee wordt voldaan aan de vereisten van de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen. Financiële verklaring bij het programma Bedrijfsvoering

Programma Bedrijfsvoering en middelen

Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten Reserveringen

Taak Basis Totaal Basis

Product Bedrijfsvoering en middelen

Basis Totaal Basis

Bedrijfsvoering en middelen

Basis Totaal Basis

Algemeen Beheer

Totaal Reserveringen Totaal Concern

Begroting Begroting Resultaat Resultaat Verschil 2024 voor 2024 na 2023 2024 2024 wijziging wijziging 1.817 1.817 1.817 -971 -971 -971 499 499 499 1.346

610 610 610 -610 -610 -610 0 0 0 0

848 848 848 -1.671 -1.671 -1.671 824 824 824 0

1.106 1.106 1.106 -1.702 -1.702 -1.702 645 645 645 49

258 258 258 -30 -30 -30 -179 -179 -179 49

NB: Alle bedragen in de financiële overzichten zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Het programma Bedrijfsvoering en middelen kan worden onderverdeeld in “concern-” en “bedrijfsvoerings budgetten”.

Programma Concern

Baten

Taak Basis

Product Algemeen Beheer Bedrijfsvoering Kwaliteit en juridisch advies

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis

Algemeen Beheer Bedrijfsvoering Kwaliteit en juridisch advies

Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Basis Totaal Basis

Totaal Reserveringen Totaal Concern

Algemeen Beheer Bedrijfsvoering

Begroting Begroting Resultaat Resultaat Verschil 2024 voor 2024 na 2023 2024 2024 wijziging wijziging 266 496 96 858 858 -251 307 -21 35 35 0 -12 -12 -12 880

32 498 65 596 596 -32 -498 -65 -596 -596 0 0 0 0 0

30 730 65 825 825 -230 -845 -65 -1.140 -1.140 200 115 315 315 0

53 734 65 852 852 -125 -1.588 -65 -1.778 -1.778 72 115 187 187 -738

23 4 0 27 27 105 -742 0 -638 -638 -128 0 -128 -128 -738

Algemeen Beheer In het AB van 20 december 2023 is ingestemd met de lijn van het rapport “governance zorg & veiligheid”. Besloten is om het DB van GGD Drenthe (samen met het DB van de VRD) opdracht te geven om binnen de kaders van het advies een plan van aanpak uit de werken. De kosten van het advies zijn geraamd op € 200.000. Hiervoor is bij bestemming van het resultaat 2023 een storting gedaan in de reserve organisatieontwikkeling. In 2024 is aan het advies € 72.245 uitgegeven. 57

Bedrijfsvoering Begin 2024 is een aantal financiële keuzes uit voorgaande jaren geëvalueerd ten aanzien van de businesscases die de GGD heeft opgesteld voor JGZ in flow, taakverrijking, en de invoering van HR21. Daarnaast is ook gekeken naar de dekking van de programma’s Gezondheid en Leven en het gezamenlijke programma Datagericht Werken van GGD en VRD. Dit heeft geleid tot het besluit de dekking op onderdelen te herzien. De budgetten die staan verantwoord onder het concern in het programma bedrijfsvoering en middelen is verlaagd met € 850.000. Het uiteindelijke resultaat over 2024 op dit onderdeel is uitgekomen op € 738.000 negatief.

Programma Bedrijfsvoering

Baten

Taak Basis

Product Communicatie Datatgericht werken Financiën Informatieveiligheid Informatisering & Automatisering Kapitaallasten M&O Onvoorzien Receptie Service & Beheer

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis

Communicatie Datatgericht werken Financiën Informatieveiligheid Informatisering & Automatisering Kapitaallasten M&O Onvoorzien Receptie Service & Beheer

Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Basis Totaal Basis

Totaal Reserveringen Totaal Bedrijfsvoering

Informatieveiligheid Onvoorzien

Begroting Begroting Resultaat Resultaat Verschil 2024 voor 2024 na 2023 2024 2024 wijziging wijziging 45 495 4 240 62 349 209 -622 28 150 959 959 -45 -586 -4 -341 -62 -349 -209 768 -28 -150 -1.006 -1.006 101 411 512 512 465

0 0 0 257 292 0 0 -534 0 0 15 15 -0 0 0 -257 -292 0 0 534 0 -0 -15 -15 0 0 0 0 0

0 292 0 260 0 300 0 -829 0 0 23 23 0 -292 0 -316 0 -300 0 377 0 0 -531 -531 56 453 509 509 0

0 295 0 260 16 510 0 -829 0 2 254 254 0 -82 0 -265 -16 -510 -0 950 0 -2 76 76 5 453 458 458 788

0 3 0 0 16 210 0 1 0 2 231 231 0 210 0 51 -16 -210 -0 574 -0 -2 608 608 -51 0 -51 -51 788

Kapitaallasten Door opgelopen rentes op ons rekening-courant saldo bij Rijksschatkist een voordeel van € 210.000. Onvoorzien Ook in 2024 hebben we extra taken moeten uitvoeren voor bijvoorbeeld VIP (Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid) en wederong vaccinatiecampagnes tegen COVID-19. Deze extra taken worden gefinancierd uit extra budgetten die voor deze taken beschikbaar worden gesteld. In deze budgetten is ook een deel bestemd voor overhead en bedrijfsvoering. Voor 2024 zijn we erin geslaagd de stijging van de kosten voor overhead en bedrijfsvoering beperkt te houden waarmee er voordelen zijn ontstaan van € 574.000. De lonen en prijzen zijn in 2023 en 2024 meer geïndexeerd dan we voor zijn gecompenseerd. In 2023 hebben we hiervoor een aanvullende bijdrage ontvangen. In 2024 hebben we een beroep moeten doen op de hiervoor bestemde reserve loon- en prijsontwikkeling.

58

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording een verantwoordelijkheid van het Dagelijks Bestuur. Ook in 2024 legt het Dagelijks Bestuur van GGD Drenthe verantwoording over de rechtmatigheid af via een rechtmatigheidsverklaring in de jaarrekening. In deze verklaring geeft het Dagelijks Bestuur aan of GGD Drenthe in overeenstemming met wet- en regelgeving heeft gehandeld. Er zijn negen criteria voor rechtmatigheid opgesteld om vast te stellen of een organisatie op een juiste wijze met geld omgaat. Het Dagelijks Bestuur moet in de jaarrekening uitleg geven over hoe het deze negen criteria heeft toegepast. De eerste zes van deze criteria gaan over de juistheid en volledigheid van de cijfers in de balans en het overzicht van baten en lasten. De andere drie criteria gaan over het naleven van de regels door de GGD Drenthe. De accountant beoordeelt de jaarrekening van GGD Drenthe en controleert of de zes criteria juist zijn toegepast. Daarnaast beoordeelt de accountant de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording. In de verklaring van de accountant wordt aangegeven of de jaarrekening een getrouw beeld geeft. Om vast te stellen of GGD Drenthe de regels heeft nageleefd moet worden getoetst op de drie rechtmatigheidscriteria.

Toetsing op de drie rechtmatigheidscriteria houdt in dat: • wordt vastgesteld of binnen de vastgestelde begroting wordt gehandeld (begrotingscriterium) • gelden worden besteed en ontvangen op basis van geldende wet- en regelgeving (voorwaardencriterium) en • voldoende maatregelen zijn getroffen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen (misbruik en oneigenlijk gebruik criterium). Bevindingen In het AB van 19 december 2022 zijn de kaders voor de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld. De verantwoordingsgrens is vastgesteld op 3% van de totale lasten (inclusief dotaties aan de reserves). Dat betekent dat het AB geïnformeerd wordt over fouten en onzekerheden, die boven deze grens liggen. Rechtmatigheidsverantwoording

Percentage

Totale lasten (incl.

Verantwoordingsgrens

dotatie reserves)* Fouten

3%

43.197.808

1.295.934

Onzekerheden

3%

43.197.808

1.295.934

* o.b.v. jaarrekening 2024 In 2024 zijn er geen fouten en onzekerheden gevonden die boven de verantwoordingsgrens uitkomen. Omdat GGD Drenthe open en transparant wil zijn, zijn hieronder een aantal gevonden fouten toegelicht.

Begrotingscriterium In de bestuursrapportage na 8 maanden is aangegeven dat GGD Drenthe voor het boekjaar 2024 een resultaat van nihil verwacht. Op het programma Publieke Zorg & Dienstverlening en het programma Bedrijfsvoering werd een tekort verwacht. Na afsluiten van het boekjaar 2024 is er op het programma Publieke Zorg & Dienstverlening een overschrijding van de lasten ten opzichte van de door het Algemeen Bestuur vastgestelde begroting.

59

➢ Programma Publieke Zorg & Gezondheid De lasten van het programma Publieke Zorg & Gezondheid zijn overschreden met € 312.000. Een aantal producten zijn positief en een aantal producten zijn negatief afgesloten. Belangrijkste oorzaken voor het overschrijden van de begroting zijn het inhuren van forensische artsen, het inhuren vanwege invulling vacatures en ziektevervanging managers en inhuur externe medewerkers team O&S vanwege hoog ziekteverzuim. Voorwaardencriterium De controles zijn uitgevoerd op basis van het interne controleplan. In het inkoopproces doen zich vier situaties voor die in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording naar voren gebracht moeten worden. ➢ Digitaal Dossier Jeugd Gezondheidszorg Voor de inkoop van het Digitaal Dossier Jeugd Gezondheidszorg is gemotiveerd afgeweken van Europese aanbesteding. Verlengen van de opdracht, betreffende het Digitale Dossier Jeugd GezondheidsZorg (DDJGZ) KD+, is mogelijk omdat de behoefte aan verlenging van de overeenkomst het gevolg is van omstandigheden die de GGD bij de aanbesteding niet kon voorzien. De verlenging brengt geen verandering in de algemene aard van de opdracht met zich mee en de verhoging van de prijs voor de verlenging is niet meer dan 50% van de waarde van de oorspronkelijke opdracht.

Omdat aan deze drie cumulatieve voorwaarden is voldaan, is verlenging van deze opdracht voor bepaalde tijd verantwoord. ➢ Salarisadministratie Voor het leveren van diensten op het gebied van salarisadministratie is een overeenkomst afgesloten. Door prijsverhogingen en jaarlijkse verlenging van de opdracht gaat deze over de grens voor EU aanbestedingen. Om de integratie van de salarisadministratie van GGD en VRD mogelijk te maken is het nodig de inzet van de huidige aanbieder voort te zetten gedurende de uit te voeren haalbaarheidsonderzoeken voor integratie. Deze situatie zal zich in ieder geval ook nog in 2025 voortzetten. ➢ Inhuur programmadirecteur Voor Publieke Zorg & Dienstverlening is vanaf november 2023 tot november 2024 een programmadirecteur ingehuurd. De uitvraag voor deze functie is meervoudig onderhands aanbesteed, maar door verlengingen is deze inkoop over de grens voor EU aanbestedingen gegaan. ➢ Netwerk infrastructuur GGD Drenthe koopt samen met Veiligheidsregio Drenthe de netwerk infrastructuur voor beide organisaties in. De opdracht is gegund na een meervoudig onderhandse aanbesteding. Door aanvullende opdrachten binnen het contract is over de grens voor EU aanbestedingen gegaan.

Er zijn, behalve de al genoemde aandachtspunten ten aanzien van de aanbestedingen, geen verdere rechtmatigheidsfouten gevonden tijdens het uitvoeren van de interne controlewerkzaamheden. Misbruik en oneigenlijk gebruik Om de risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik in kaart te brengen is een risicoanalyse opgesteld. Vastgesteld is dat de organisatie voldoende maatregelen heeft getroffen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. De risico’s zijn meegenomen in het interne controleplan. De controles zijn uitgevoerd op basis van het interne controleplan. Tijdens het uitvoeren van de interne controle werkzaamheden zijn geen rechtmatigheidsfouten gevonden. 60

1.2.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf gaan we in op het weerstandsvermogen en de risicobeheersing van de GGD. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de capaciteit die een gemeenschappelijke regeling heeft om de niet begrote kosten op te vangen. De Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is als volgt opgebouwd: • Risicobeleid • De weerstandscapaciteit • Risico-inventarisatie per balansdatum • Kengetallen 1. Risicobeleid In 2021 heeft de werkgroep GRIP op GR-en, bestaande uit Drentse griffiers en VDG-bestuur, de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’ opgesteld. In de notitie, die vanaf 2022 van toepassing is voor de gemeenschappelijke regelingen, worden ten aanzien van de weerstandsparagraaf de volgende werkafspraken gemaakt: 1. Weerstandscapaciteit is aanwezig bij de deelnemers en in beperkte mate bij de gemeenschappelijke regeling; 2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijk regelingen vermeldt in de begroting het verschil tussen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen in totaal en naar rato voor de afzonderlijke deelnemers; 3. Een algemene reserve is toegestaan om ontwikkelingen in het loon- en prijspeil af te dekken, met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar; 4.

Als de verwachting is dat de ontwikkelingen in het loon- en prijspeil boven de maximale omvang van 2,5% uitkomt, is afwijken van de richtlijn van 2,5% mogelijk. Hiervoor doet het DB van de gemeenschappelijke regeling een gemotiveerd voorstel aan het algemeen bestuur; 5. Het bedrag boven het vastgestelde maximum van de algemene reserve, vloeit naar rato van de deelnemersbijdrage terug naar de deelnemers. GGD Drenthe heeft deze afspraken in zijn geheel overgenomen en uitgevoerd. 2. De weerstandscapaciteit Voor het berekenen van de weerstandscapaciteit mag op basis van de richtlijnen van het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader (GTK) alleen de Algemene Reserve worden meegenomen. De weerstandscapaciteit geeft aan in welke mate GGD Drenthe in staat is de risico’s in financiële zin op te vangen. Op basis van de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’ heeft de Algemene Reserve van GGD Drenthe een bestemming gekregen en kan deze alleen worden ingezet voor het opvangen van loon- en prijsontwikkelingen. GGD Drenthe heeft daardoor zelf geen beschikbaar weerstandsvermogen. De hoogte van de reserve loonen prijsontwikkelingen bedraagt 2,5% van de totale begrote lasten, zijnde 2,5% van € 19.089.900 = € 477.248.

61

In onderstaande tabel is de stand van de reserves voor resultaatbestemming 2024 weergegeven:

Reserve loon- en prijsontwikkeling Risicoreserve additionele taken Organisatieontwikkeling Egalisatiereserve Reserve VTD

Resultaatbestemming 2023/herschikking -182 452.746 1.360.665 -45.696 178.240 768.229 441.328 -56.270 0 0

Totaal reserves

1.980.051

1.119.009

Te bestemmen resultaat Terugbetaling deelnemende gemeenten

1.950.689

-1.950.689 831.680

Totaal vermogen

3.930.740

0

Stand per 01-012024

Toevoegingen 2024

Onttrekkingen 2024

Stand per 31-122024

0 523.176 50.000 15.491 0

-452.746 -187.445 -474.180 -93.940 0

-182 1.650.700 522.289 306.609 0

588.667

-1.208.312

2.479.415 328.244

588.667

-1.208.312

2.807.659

De reserves worden toegelicht bij het eigen vermogen in de jaarrekening. 3.1

Risico-inventarisatie per balansdatum

Risico Algemeen Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt Arbeidsmarktproblematiek Boventalligheid Het niet voldoen aan de AVG ten aanzien van privacy en informatiebeveiliging Klachtenafhandeling/schade als gevolg van (medische) handelingen Forensische geneeskunde Onvoorziene toename van de vraag van onze dienstverlening Financieel/economisch Inkoopbeleid in relatie tot (Europese) aanbesteding Loon- en prijsontwikkelingen boven compensatie Verantwoording rechtmatigheid uitvoering van regelingen penvoerderschappen Informatisering en Automatisering Digitale verstoring/Cybercrime Huisvesting Ontwikkelingen huisvesting Totaal risico's

Risicokans

Impact

klein groot gemiddeld

groot groot gemiddeld

225.000 525.000 150.000

groot

groot

525.000

klein gemiddeld klein

klein gemiddeld groot

22.500 150.000 225.000

groot groot

gemiddeld gemiddeld

210.000 210.000

zeer klein

gemiddeld

30.000

groot

groot

525.000

gemiddeld

gemiddeld

Bedrag

150.000 2.947.500

Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle risico’s zijn gewogen naar de kans dat ze zich kunnen voordoen en de financiële impact die ze voor GGD Drenthe kunnen hebben. Op geld gewaardeerd betekent dit een bedrag van € 2.947.500. Bij het inventariseren van de risico’s hebben wij het voorzichtigheidsprincipe in acht genomen. Dit betekent dat wij rekening houden met alle mogelijke risico’s op balansdatum. Overigens onderkennen wij dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen. Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt Capaciteitsproblemen (schaarste van mensen, (financiële) middelen, kennis) door onzekerheden over toekomstig verloop van nieuwe infectieziekten en de gevolgen voor de volksgezondheid op korte en lange termijn.