E. GGD Drenthe jaarstukken 2024 inclusief verklaring

Jaarstukken | 20 24

GGD Drenthe | maart 2025 Mien Ruysweg 1 9408 KA Assen T. (0592) 306 300 E. info@ggddrenthe.nl I. www.ggddrenthe.nl

Inhoud Inhoud

2

Voorwoord

3

1

Jaarverslag 2024

4

1.1

Programma’s

4

1.1.1 1.1.2 1.1.3

Programma Gezondheid en Leven Programma Publieke Zorg en Dienstverlening Programma Samen Veilig

4 18 38

1.2

Paragrafen

53

1.2.1 1.2.3 1.2.4

Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Financiering

53 67 67

2

Jaarrekening 2024

71

2.1

Balans per 31 december 2024

72

2.2

Overzicht van baten en lasten

73

2.3

Overzicht Incidentele Baten en Lasten

88

2.4

Rechtmatigheidsverantwoording

89

Bijlage 1

Jaarverantwoording Veilig Thuis Drenthe

90

Bijlage 2

Nota Reserves en Voorzieningen 2025 - 2028

91

Bijlage 3

SiSa verantwoordingen

98

Bijlage 4

Verklarende woordenlijst

100

2

Voorwoord In deze Jaarstukken 2024 informeren wij u over de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen binnen GGD Drenthe in dit jaar. Ook in 2024 heeft GGD Drenthe onder het motto ‘van ziekte en zorg naar gezondheid en veerkracht’ weer volop ingezet op het bijdragen aan de gezondheid en sociale veiligheid van de Drentse bevolking. Dit hebben wij niet alleen in nauwe samenwerking met onze primaire opdrachtgevers, de Drentse gemeenten, gedaan, maar ook steeds meer in het netwerk van zorg en veiligheid in onze provincie. Zo participeerden we volop in de ‘Gezonde Marke’, het samenwerkingsverband van gemeenten en zorgpartners in het kader van het Integraal Zorgakkoord. Ook had het op peil houden en versterken van de vaccinatiegraad onze volle aandacht, onder meer door het ontwikkelen van een integraal aanbod van vaccinaties die kleinschalig en dicht bij de burger wordt aangeboden. En op het gebied van sociale veiligheid heeft Veilig Thuis Drenthe in het kader van de transitie hard gewerkt aan een nauwere samenwerking met de partners uit het voorliggend veld van de gemeentes. Een duurzame inzet op publieke gezondheid blijft echter nodig.

De in 2024 uitgekomen Volksgezondheid Toekomst Verkenningen 2024 laten onder meer zien dat de gezondheidsverschillen tussen verschillende bevolkingsgroepen groot zijn en dat jongeren nog onvoldoende gestimuleerd worden om gezond gedrag te laten zien. Ook spelen mentale gezondheidsproblemen een grote rol bij jeugdigen. Deze vraagstukken spelen zeker ook volop in Drenthe. Tegelijkertijd beseffen we ons dat dat er financieel moeilijke jaren op ons afkomen. Daarom heeft het algemeen bestuur in 2024 ook tijd met het managementteam doorgebracht om te verkennen wat dit betekent voor de verdere ontwikkeling en inzet van GGD Drenthe. Duidelijk is dat het aanstaande Ravijnjaar en de bezuinigingen die het huidige Kabinet op de publieke gezondheid wil doorvoeren noopt tot scherpere keuzes in de dienstverlening van GGD Drenthe. Wij zullen hier in 2025 gezamenlijk verder met elkaar over in gesprek gaan en met concrete voorstellen komen in de aanloop naar de begroting 2026. Namens het algemeen bestuur van GGD Drenthe

Raymond Wanders Voorzitter

N. Vedelaar Secretaris

3

1 1.1

Jaarverslag 2024 Programma’s

1.1.1 Programma Gezondheid en Leven 1. Advies en beleid Gezondheid en Leven Een van de taken van de GGD is het adviseren van de Drentse gemeenten over beleid en interventies die de gezondheid van de inwoners versterken en bijdragen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Hierbij gebruiken we het gedachtengoed van 'Health for all policies' waar gezondheid in alle domeinen meegewogen wordt. We adviseren op basis van populatie inzichten vanuit (lokale) data en op basis van wetenschappelijke inzichten ten aanzien van effectief gezondheidsbeleid en bewezen interventies. Wij adviseren ook bij lokale en regionale preventienetwerken. We vertalen landelijke initiatieven gericht op het versterken van gezondheid naar de Drentse context. De resultaten van onderzoek en kennis worden toepasbaar gemaakt voor de lokale praktijk. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? Advisering van gemeenten over gezondheidsvraagstukken Gebaseerd op data en (wetenschappelijke) kennis en inzichten ondersteunen we gemeenten bij het formuleren en monitoren van beleid en interventies aan de hand van tussentijdse inzichten of evaluaties. Gemeenten werden op verschillende manieren geadviseerd over gezondheidsbeleid, passend bij de maatschappelijke ontwikkelingen en de lokale praktijk.

Het afgelopen jaar hebben adviseurs diverse presentaties gegeven op raadsbijeenkomsten of voor beleidsprofessionals over urgente gezondheidsvraagstukken. Adviseurs fungeerden als sparringpartner voor beleidsmedewerkers van gemeenten, participeerden in lokale werkgroepen, lazen mee met conceptversies van plannen in een verscheidenheid van beleidsdomeinen en deelden proactief informatie over voor de gemeente relevante regionale en landelijke ontwikkelingen. Inhoudelijk lag de focus in de advisering vaak op de thema's kansrijke start, gezonde leefomgeving en mentale gezondheid. De transitie van ziekte en zorg naar gezondheid en veerkracht, kennisgedreven werken en ‘health for All Policies’ zijn belangrijke uitgangspunten. Adviezen worden intern integraal vormgegeven door nauw samen te werken met collega’s met verschillende expertise, zoals milieu en gezondheid, jeugdgezondheidszorg of Veilig Thuis Drenthe. Voorbeelden van gemeentelijke advisering in 2024 zijn: • Adviseren en inspireren over het opnemen van gezondheid in evenementenbeleid. • Stimuleren van samenwerking tussen het fysieke en het sociale domein bij de totstandkoming of actualisatie van omgevingsvisies en sparringpartner zijn op het thema gezonde leefomgeving. • Bijdragen aan de uitwerking van de woonzorgvisie van de BOCE-gemeenten op de onderdelen toegankelijkheid, vroegtijdige signalering en preventie.

• Intensieve bijdrage aan totstandkoming van nieuw kind- en jeugdbeleid bij meerdere gemeenten • Advisering bij de totstandkoming van nieuw gezondheidsbeleid in gemeente Midden-Drenthe, waarin het ‘health for all policies’ gedachtengoed een nadrukkelijke plek heeft gekregen. • Nauwe samenwerking met projectleiders en deelname in lokale kern- en werkgroepen die uitvoering geven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We adviseren over de integraliteit van lokale GALA-plannen. Dit heeft geleid tot nieuwe verbindingen met bijvoorbeeld 4

• •

gemeentelijke beleidsmedewerkers onderwijs, jeugd, armoede, laaggeletterdheid, cultuur en het ruimtelijk domein. Interventies die passen bij GALA of gemeentelijke doelstellingen worden door ons aangedragen. Ook ondersteunen we in het monitoren van de GALA-plannen door het inzichtelijk maken en/of duiden van data die relevant zijn voor de GALA-doelstellingen. Advisering bij de actualisatie van preventie- en handhavingsplannen alcohol en drugs in gemeenten De Wolden, Hoogeveen, Assen en Midden-Drenthe. Verzorgen van een presentatie over mentale gezondheid aan professionals in het lokale netwerk van gemeente Meppel en actieve deelname aan de werkgroep die zich heeft gevormd.

Versterken van de kennis- en adviesfunctie De kennis- en adviesfunctie van de GGD werd versterkt om gemeenten nog beter van dienst te zijn. Gemeenten kunnen bij de GGD terecht met adviesvragen over het brede scala van thema’s binnen de publieke gezondheid. In onze strategische koers zetten we in op het steviger ontwikkelen van de GGD als expert en kennispartner voor gemeenten en (keten)partners op het gebied van publieke gezondheid. Hiertoe is het afgelopen jaar een kennisnetwerk met Kenniswerkplaatsen ingericht op de thema’s kansrijke start, gezonde leefstijl & leefomgeving, mentale gezondheid, onbegrepen gedrag, vitaal ouder worden, sociale veiligheid & veerkracht en infectiepreventie. Vanuit het kennisnetwerk participeerden we op bovengenoemde thema’s actief in netwerken met onderzoeks- en onderwijsinstellingen, professionele instituten, zorginstellingen en ketenpartners. We schreven in op subsidies gericht op de ontwikkeling en implementatie van kennis en innovaties. We participeerden in onderzoeksprogramma’s, zijn verbonden aan lectoraten en boden een aantrekkelijke leeromgeving voor stagiairs, trainees, AIOS, coschappen en specialisaties van artsen Maatschappij en Gezondheid. De Kenniswerkplaatsen zijn daarnaast ook de verbindende schakels tussen de drie programma’s binnen de GGD.

Voorbeelden van inzet vanuit de Kenniswerkplaatsen in het afgelopen jaar: • Voorbereiding van een factsheet over een gezonde voedselomgeving, waarin we de mogelijkheden uitwerkten die gemeenten hebben om de vestiging van fastfoodketens in de gemeente te reguleren. We werken hierbij samen met een Drentse gemeente, Aletta Jacobs School of Public Health, het landelijke JOGG-bureau en andere GGD’en. • Samenstellen van gemeentelijke infographics die inzicht geven in valongelukken per gemeente. De infographics zijn gepubliceerd op www.gezondheidsatlasdrenthe.nl en vormen een belangrijke basis voor het adviseren van gemeenten over de ketenaanpak valpreventie.

• De volgende subsidies zijn (mede)aangevraagd en gehonoreerd:  Versterken van de ketenaanpak valpreventie (ZonMW)  Verdere implementatie Gezonde Schoolaanpak in de gemeenten Borger-Odoorn, Emmen, Coevorden en Hoogeveen (Regiodeal Zuidoost Drenthe)  Uitvoering STORM-aanpak op VO-school en Drenthe College in gemeente Assen (113 Suïcidepreventie)  Opschaling en borging van de STORM-aanpak (ZonMW)  ‘Kiemen in Drentse Grond’ waarbij kunst en cultuur als aangrijpingspunt wordt gebruikt om mentale gezondheid meer bespreekbaar te maken (Regiodeal Zuidoost Drenthe)  Deelname landelijk netwerk versterken kennisfunctie GGD (ZonMW) • Begeleiding van een vierjarig promotieonderzoek samen met de afdeling Gezondheidswetenschappen van het UMCG. Het promotieonderzoek heeft als doel om regionale verschillen in mentale gezondheid en factoren die dit beïnvloeden beter te begrijpen. 5

•

Er zijn afspraken gemaakt in Noord-Nederlands verband over een coördinerende rol van GGD Drenthe in de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord-Nederland. We zetten in op een goede verbinding met partners buiten het zorglandschap, zoals het onderwijs, inwonersinitiatieven, Biblionet, de Stichting Kunst en Cultuur, woningcorporaties en de Alliantie van Kracht en Sport Drenthe. Deze nieuwe samenwerkingen vormen een goed fundament om volgens ‘health for all policies’ door te bouwen aan gezondheid in Drenthe. Participatie in Gezonde Marke We zijn zowel bestuurlijk als ambtelijk actief deelnemer van de coalitie Mentale Gezondheid van Gezonde Marke. Onze inzet het afgelopen jaar binnen deze samenwerking richtte zich o.a. op: • Actief bijdragen aan bijeenkomsten in de aanloop naar de coalities gezonde leefstijl & leefomgeving, mentale gezondheid en vitaal ouder worden. We schreven mee aan de werkagenda’s 2024 en 2025-2028. • Deelname aan het Programmateam en de Kerngroep • Invulling geven aan onze regierol op monitoring van het Regioplan Gezonde Marke. Samen met relevante partners in de regio maakten we plannen en afspraken voor het monitoren van implementatie, voortgang en het proces.

• In lijn met ‘health for all policies’ en afspraken binnen de coalitie Mentale Gezondheid, namen GGD en de betrokken partners stappen om te komen tot een gedeeld beeld en samenwerking met samenwerkingsverbanden van het onderwijs. Het doel is om de mentale gezondheid van kinderen en jongeren te verbeteren vanuit de schoolomgeving. • Samen met Accare en Jeugdhulpregio Drenthe startten we een gestaag uitbreidend netwerk op met Gezonde Marke- en Onderwijspartners, om vanuit de schoolomgeving in een samenhangend aanbod in te zetten op de gezondheid en welzijn van leerlingen. • De GGD initieerde een eerste verkenning hoe we in Drenthe kunnen komen tot meer aandacht voor mentale gezondheid in de buurt, bijvoorbeeld door te leren van aanpakken als Thrive Amsterdam en de landelijke aanpak ‘Mentale Gezondheid: van ons allemaal’ en door aansluiting te zoeken bij het initiatief ‘zorgzame gemeenschappen’. Regionale samenwerking Wet Integrale Suïcidepreventie De gemeentelijke (en landelijke) overheid kan veel betekenen in suïcidepreventie. In 2024 werd duidelijk dat in juli 2025 de Wet Integrale Suïcidepreventie ingaat. De inzet van de gemeente en landelijke overheid is dan niet meer vrijblijvend. Gemeenten kunnen zelf invulling geven aan hun aanpak op suïcidepreventie.

GGZ Drenthe, gemeenten en GGD Drenthe hebben afgesproken om in regionaal verband (binnen Gezonde Marke) vorm te geven aan de nieuwe wet. Dit is goed ontvangen door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd tijdens een bezoek aan Drenthe in het najaar 2024. In de aanloop naar dit inspectiebezoek werd een infographic gemaakt met cijfers gerelateerd aan suïcide in Drenthe en een overzicht van initiatieven die al lopen. Participatie in andere lokale en regionale gezondheid gerelateerde netwerken Adviseurs waren coördinerend, aanjagend of namen deel in verschillende (landelijke en regionale) netwerken en werkgroepen. We ontsluiten en delen actief kennis over de publieke gezondheid in Drenthe, agenderen maatschappelijke en gezondheidsvraagstukken en adviseren over kansen voor het versterken van gezondheid. Naast onze inzet voor de Gezonde Marke participeerden we het afgelopen jaar in de volgende gezondheid gerelateerde netwerken:

6

• •

• • • • •

Stuurgroep van het meerjarenprogramma ‘Drenthe, samen Gezond in Beweging’ en de expertgroepen rond middelengebruik, gezond gewicht en mentale gezondheid Werkgroepen bewustwording, formele & informele zorg en monitoring van de Drenthe Alliantie Zorg Met Ouderen. Samen met de werkgroep bewustwording is een bijdrage geleverd aan de vragenlijst van de gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen die in september 2024 is uitgezet. Datawerkplaats mentale gezondheid Beleidsoverleg sluitende keten GGZ VDG-bijeenkomsten met gemeentelijke GALA-coördinatoren Alliantie van Kracht, waarbij we samen met CMO STAMM initiatief namen voor de voorbereiding en begeleiding van een aantal transitietafels rond verborgen armoede Landelijke en regionale bijeenkomsten over IZA/GALA-plannen, de bevindingen van deze bijeenkomsten deelden wij met adviseurs in gemeenten.

Faciliteren partners met gezondheid gerelateerde publieksinformatie Via de Campagnemix ‘Gezond leven in Drenthe’ worden gemeenten en partners in lokale en regionale preventienetwerk het hele kalenderjaar gefaciliteerd met diverse communicatieberichten over een verscheidenheid aan gezondheidsthema’s die bruikbaar zijn in de eigen gemeente en organisatie. Daarnaast was GGD Drenthe aanwezig bij startplaats Dalen van de Drentse fietsvierdaagse met een stand en diverse activiteiten, zoals deelname aan het panelonderzoek over fietsveiligheid, een prijsvraag en kleurplaten voor kinderen. Er werd fruit, water en zonnebrandcrème uitgedeeld.

2. Epidemiologie & Data Wij bewaken de gezondheid en de leefstijl van de inwoners van Drenthe door de uitvoering van monitoronderzoeken, onderzoek op basis van interne registraties of andere bronnen. Resultaten en duiding worden teruggekoppeld aan gemeenten en andere partners, en kunnen leiden tot beleidsimpulsen en in te zetten interventies door gemeenten. De monitor geeft inzicht in de effecten van het gemeentelijk beleid en is een belangrijk instrument voor evaluatie van gemeentelijk beleid. We stellen onze data beschikbaar voor gemeenten en verrijken deze steeds meer met data uit andere bronnen. We ontwikkelen actuele interactieve regio- en gemeentebeelden waarin gezondheid en samenhangende factoren in beeld zijn gebracht. Daarnaast presenteren we onze producten en cijfers op www. Gezondheidsatlasdrenthe.nl zodat iedereen 24/7 toegang heeft tot de meest actuele cijfers en producten.

•

•

Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? We hebben iedere gemeente inzicht geboden in de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van de jeugd in Drenthe. De uitkomsten van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 laten zien dat de gezondheid van jongeren kwetsbaar blijft. Ze zijn minder positief over hun eigen gezondheid dan voorgaande jaren. Ook hun mentale gezondheid laat na de coronapandemie nog geen herstel zien. Daarnaast zien we een toename van ongezond gedrag, zoals vapen en problematisch gebruik van sociale media. Ook hebben meer jongeren last van gehoorschade. Van april tot juli 2024 hebben we via sociale media een Gezondheidsmonitor uitgevoerd onder jongvolwassenen in de leeftijd van 16 tot en met 25 jaar. De resultaten worden eind januari 2025 gepubliceerd.

7

•

•

•

•

•

•

In het najaar van 2024 is vragenlijst van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen voorgelegd aan een steekproef van inwoners uit Drenthe. De resultaten worden voor de zomer van 2025 bekend gemaakt. In 2024 hebben we een online omgeving ingericht (www.gezondheidsatlasdrenthe.nl) waar iedereen 24/7 toegang heeft tot de meest actuele cijfers en producten over de gezondheid van de inwoners in Drenthe. Op dit moment zijn we bezig met de voorbereidingen voor de ontwikkeling van gebiedsprofielen waarbij in één oogopslag te zien is hoe het gaat met een gemeente op verschillende onderwerpen. We verwachten deze gebiedsprofielen in januari 2025 toe te kunnen voegen aan de gezondheidsatlas. In opdracht van de Kerngroep Gezonde Marke monitort de werkgroep Monitoring het Regioplan Drenthe dat is geschreven binnen het kader van IZA. Epidemiologie is onderdeel van deze werkgroep. Door te monitoren wordt de voortgang van de activiteiten en processen uit de werkagenda Gezonde Marke en het Regioplan Drenthe en de impact daarvan op de transitie gevolgd en geëvalueerd. Daarnaast draagt monitoring bij aan het inzichtelijk maken hoe projecten en activiteiten in relatie staan tot de ambitie van de Gezonde Marke. In 2024 is een monitoringsplan opgesteld en is een voortgangsrapportage gemaakt.

Als onderdeel van de voortgangsrapportage is een vragenlijst ontwikkeld en uitgezet en zijn er interviews afgenomen met de coalitiecoördinatoren. GGD Drenthe is partner van de Datawerkplaats Mentale Gezondheid. In 2023 zijn we actief betrokken geweest bij het verrijken van het dashboard van de datawerkplaats met data van o.a. de GGD Gezondheidsmonitor. Daarnaast hebben we actief bijgedragen aan het proces data-duidendialoog-doen. Dit proces hebben we doorlopen in samenwerking met gemeenten en partners. Onderdeel van dit proces is het maken van een startfoto, analyseren van kwalitatieve data en organiseren van werksessies. Binnen het kader van de datawerkplaats hebben we ook bijgedragen aan de organisatie en uitvoering van een inspiratiesbijeenkomst Mentale Gezondheid in Drenthe en een infographic ernstige problematiek. In 2024 hebben we data over infectieziekten verzameld, geanalyseerd en geïnterpreteerd met als doel om gericht acties uit te voeren om verspreiding ervan tegen te gaan. Daarnaast is er, i.s.m. de REC/RAC, een strategie m.b.t. (boven)regionale monitoring en surveillance ontwikkeld, met in elk kwartaal een bovenregionaal overleg met presentatie van de cijfers van IZB. GGD Drenthe is hierin een actieve deelnemer.

Er is in samenwerking met GGD Groningen en GGD Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van een (boven)regionaal risicoprofiel waarin regio-specifieke risico’s voor infectieziekten worden beschreven. Het IZB-dashboard voor Drenthe is verder doorontwikkeld (participatie werkgroep Dashboard & IV). Tevens wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een bovenregionaal IZB-dashboard. Daarnaast is een actieve bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van een nieuw PP IV landschap (Pandemisch Parate Informatievoorziening).

•

•

op het gebied van monitoring en surveillance. In 2024 is een opzet gemaakt voor het programma ‘Surveillance & Signalering AMRZNN’ om een samenwerkingsverband op te zetten tussen Certe en de drie noordelijke GGD-en met als doel het delen van laboratoria data en het opstellen van gezamenlijke projecten ten behoeve van bovenregionale surveillance. In 2024 is een pilot fijnmazig vaccineren uitgevoerd bij drie gemeenten in Drenthe. Epidemiologie heeft bijgedragen aan de evaluatie van de pilot door het analyseren van de resultaten van een vragenlijst die is uitgezet onder ouders van kinderen en een kwantitatieve analyse naar het opkomstpercentage.

8

•

•

•

•

• •

•

•

In 2024 zijn drie keer Veilig Thuis Drenthe (VTD) bestuursrapportages en gemeentelijke rapportages uitgebracht. In deze periodieke rapportages wordt inzicht gegeven in de uitvoering van de taken van VTD. We presenteren o.a. cijfers over het aantal adviezen en meldingen van huiselijk geweld en analyseren trends. Cijfers worden waar mogelijk aangevuld met duiding vanuit de VTD-teams. We zijn betrokken geweest bij een pilot voor de landelijke OGGZ (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) monitor. Dit is een onderzoek naar de (trends in) omvang, problematiek, zorgbehoeften en (knelpunten in) de toeleiding naar reguliere ondersteuning en zorg van thuiswonende ouderen met (vermoedelijke) dementie. Deze monitor wil zicht krijgen op een aantal specifieke OGGZ-doelgroepen zodat deze inzichten de relevante beleidsmakers en organisaties helpen beleid en ondersteuning voor de gezondheid en het welzijn van deze doelgroepen te verbeteren. Samen met twee andere GGD-en hebben we door middel van interviews en dossieronderzoek informatie verzameld over deze doelgroep en een factsheet ontwikkeld. In 2025 zal de factsheet worden afgerond en gepubliceerd. Er is gestart met de monitoring van de samenwerking tussen VTD en de lokale teams. Om veiligheid te borgen is het belangrijk om samen te werken binnen het hele netwerk.

VTD en de lokale teams krijgen hierdoor een andere rol als het gaat om ondersteuning bij het terugdringen van huiselijk geweld en kindermishandeling. In het Meerjarenplan VTD is een aantal specifieke stappen beschreven die de samenwerking beogen te verbeteren. Met monitoring wordt er zicht gehouden op de voortgang hiervan en op de beoogde resultaten, en is het mogelijk om tijdig bij te sturen als dat gewenst is. Professionals van VTD en de lokale teams hebben eind 2024 een vragenlijst ingevuld over de lokale samenwerking. De resultaten worden in 2025 geanalyseerd en gepresenteerd. Later in 2025 zullen de professionals opnieuw bevraagd worden om te zien of er iets veranderd is in de samenwerking ten opzichte van de eerste meting. In 2024 hebben we drie metingen bij ons publiekspanel uitgevoerd. In januari was het thema sociale cohesie, in juli hebben we gelijktijdig met de Drentse Fiets4daagse een uitvraag over veilig fietsen uitgevoerd. In oktober hebben we een uitvraag over rookvrije omgevingen gedaan. Van alle metingen zijn infographics gemaakt die te vinden zijn op onze Gezondheidsatlas. Voor alle 12 gemeenten en voor de provincie Drenthe is de infographic Rookvrije omgeving geüpdatet. Vanuit subsidie van de Sociale Agenda van de provincie Drenthe is GGD Drenthe in het najaar gestart met preconceptielessen op een mbo-school.

Epidemiologie is betrokken bij de inrichting en uitvoering van het monitoren van deze lessen. In het voorjaar van 2024 hebben we alle JGZ-collega's die in het basisonderwijs werken, voorzien van actuele informatie op schoolniveau. Deze informatie is afkomstig uit het Kinddossier en wordt gebruikt in de adviesgesprekken met school. In 2024 is bijgedragen aan het opzetten van een werkgroep ten behoeve van een landelijke monitor gezonde leefomgeving. Het doel van de werkgroep is om een gestandaardiseerde set vragen te ontwikkelen voor een gezonde leefomgeving, die gebruikt kan worden in een landelijke monitor. Deze vragen zullen verschillen per leeftijdsgroep en thema. In 2025 zal de werkgroep worden voortgezet.

3. Milieu en Gezondheid We adviseren gemeenten over de manier waarop de fysieke en sociale leefomgeving kan bijdragen aan gezondheid en over gezondheidsbescherming t.a.v. milieuthema’s waar gezondheidsrisico’s te verwachten zijn. Denk aan thema’s als luchtkwaliteit, geluid, geur, bodem, straling, kwaliteit binnenmilieu, klimaatverandering, energietransitie en meer. Gezondheidsrisico’s omvat ook 9

ongerustheid, hinder en/of overlast. Daarnaast geven we voorlichting en advies over het effect van het binnen- en buitenmilieu op de gezondheid. Binnen de crisisorganisatie adviseren we over het effect van schadelijke stoffen op de gezondheid bij incidenten met gevaarlijke stoffen vanuit de vanuit een noordelijke GAGS poule (gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen). Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? •

• •

•

•

Gemeenten zijn geadviseerd over gezondheidsaspecten met betrekking tot milieufactoren in omgevingsvisie, –plannen en vergunningaanvragen. Ook gezondheidsaspecten bij de energietransitie en bij klimaatadaptatie zijn meegenomen in deze visies, plannen en aanvragen. Onze advisering is integraal en in afstemming met andere GGD-teams, waaronder met Gezondheidsbevordering en Infectieziektebestrijding. Gemeenten zijn adequaat geadviseerd over gezondheidsaspecten volgens het principe van 'healthfor-all-policies'. Denk bijvoorbeeld aan energietransitie (zoals bij windturbines, nul-op-de-meter (NOM) woningen en andere ontwikkelingen en technologieën). Burgers, gemeenten en provincie zijn met gebruikmaking van verschillende kanalen geïnformeerd over gezondheidsaspecten in relatie tot een mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid. Uitbreiding van de GAGS-poule Noord-Nederland: in 2024 is 1 medewerker gestart aan de GAGS opleiding.

Gezondheidsaspecten in opgaven van gemeenten Voor het opstellen van adviezen en handelingsperspectieven zijn nieuwe ontwikkelingen op de voet gevolgd en hebben wij gezorgd dat onze kennis en expertise up-to-date is. We zijn ingebed in landelijke groepen met andere Nederlandse GGD’en en het RIVM, waardoor we ook ervaringen en ontwikkelingen landelijk en bij andere regio’s in Nederland hebben meegenomen. Denk hierbij aan onderwerpen zoals PFAS, gewasbeschermingsmiddelen, klimaat en gezondheid rondom industrie. Datagericht adviseren Datagericht adviseren is één van de focuspunten van GGD-Drenthe passend bij de strategische koers. Ook met betrekking tot de gezonde leefomgeving hebben we gewerkt binnen het kader van data-duiden-doen. Hiervoor zijn bestaande (landelijke) databronnen aangeboord, ontsloten en geduid. In de toekomst zal in GGD-gezondheidsmonitors meer ruimte komen voor vragen ten aanzien van de leefomgeving. Ook hierbij zullen we de data duiden en de resultaten toepassen in onze advisering Behandelen van meldingen en klachten De GGD behandelt vragen, klachten en meldingen op het gebied van binnen- en buitenmilieu in relatie tot gezondheid. Naast burgers benaderen ook gemeenten en provincie ons met vragen. We hebben een inschatting gemaakt van mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid.

Soms is de GGD ook ingeschakeld voor nazorg na inzet van de Gezondheidskundig adviseur Gevaarlijke stoffen (GAGS). Gezondheidskundig Adviseurs Gevaarlijke Stoffen De GAGS wordt bij crises en rampen als gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen ingezet. Daarnaast neemt de GAGS in de voorbereidende fase deel aan oefeningen, informeert hij ketenpartners over zijn rol waarbij de meerwaarde van de GAGS bij crises en rampen wordt benadrukt. Om 24/7 bereikbaarheid en 10

beschikbaarheid in Noord-Nederland te kunnen garanderen zijn en worden nieuwe GAGS functionarissen opgeleid. Omgevingswet/gezonde leefomgeving In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze ontwikkeling biedt kansen voor de Gezonde leefomgeving. Dit is terug te zien in een grotere vraag van de Drentse gemeenten. •

•

•

Visies en plannen en programma’s: Veel Drentse gemeenten zijn met hun lokale omgevingsvisie en -plannen bezig. Bij het opstellen van deze instrumenten kan de GGD als deskundige partner ondersteunen en adviseren over de inbedding van gezondheidsaspecten in de fysieke leefomgeving. We hebben dit jaar bij 5 gemeenten input geleverd op deze instrumenten. Vooroverleg en vergunningverlening: Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden vergunningen kunnen aanvragen en kunnen kijken welke regels en beleid van toepassing zijn, is nu actief. Alle adviesvragen gericht aan de GGD hebben we integraal en binnen de gestelde termijn in het DSO behandeld. We zijn actief met het inregelen van een zaaksysteem dat aansluit op de samenwerkingsfunctionaliteit van het DSO. Totdat het zaaksysteem functioneert sluiten we aan via het e-loket. Ook zijn we aangesloten bij de omgevingstafels van verschillende gemeenten. De nieuwe adviseurs Gezonde Leefomgeving, die in 2024 geworven zijn hebben dit jaar een netwerk opgebouwd binnen alle 12 Drentse gemeenten. De nieuwe collega’s kijken vanuit de brede blik op positieve gezondheid, zowel vanuit gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering en adviseren over de fysieke en sociale leefomgeving.

Jaarcijfers Realisatie 2024 Aantal meldingen/klachten

Begroot 2024

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

115

170

124

96

111

53

65

70

63

36

Aantal beleidsadviezen (incl. vergunningverlening)

82

50

42

66

34

Aantal GAGS inzetten in Drenthe

65

30

34

28

43

Aantal gemeenten waarin M&G actief is i.h.k.v. de Omgevingswet

12

12

12

12

12

•

4.

Binnenmilieu

Additionele dienstverlening

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Kansrijke Start Het actieprogramma Kansrijke Start met als inzet het investeren in de eerste duizend dagen van het leven, is het fundament onder de collectieve preventie en gaat een belangrijke bijdrage leveren aan de transitie van zorg naar gezondheid. In het afgelopen jaar hebben we weer mooie stappen gezet en verder bijgedragen aan een Kansrijke Start voor ieder kind in Drenthe door de volgende activiteiten;

• • • •

Deelname en advisering in alle 12 de coalities/werkgroepen Kansrijke Start in Drenthe Het houden van diverse presentaties en workshops in lokale coalities, op provinciaal niveau, en de VDG Factsheet Kansrijke Start voor alle 12 gemeenten in Drenthe zijn geüpdated en gedeeld Een 'tegel’ Kansrijke Start ontwikkeld en op de website geplaatst 11

• • • • • • • • • • • • • • • •

De pilot startmoment Jeugdgezondheidszorg is succesvol afgerond Er is een start gemaakt met de pilot preconceptievoorlichting op het MBO De kenniswerkplaats Kansrijke Start is verder doorontwikkeld We hebben deelgenomen aan het landelijk leernetwerk Kansrijke Start Deelname aan het landelijk leernetwerk Gezond zwanger worden en de lerende lokale monitor van het RIVM Het initiëren en aanjagen van een leernetwerk ‘drie Noord’ Samenwerking gezocht met Sport Drenthe op het programma Jong Leren Samen met de Alliantie van Kracht hebben we een transitietafel verborgen armoede ingericht en mee aangejaagd. Binnen de Alliantie nemen we op diverse niveaus deel aan werksessies Zijn we aandachtfunctionaris kinderarmoede Hebben we de contacten met de Verloskundig samenwerkingsverbanden verder verstevigd Zijn we deelnemer geworden aan de adviesraad van het Consortium Geboortezorg Noord Nederland Zijn we in gesprek gegaan hoe we een basisaanbod Kansrijke Start kunnen gaan vormgeven en hebben we hiervoor een plan opgeleverd.

Er zijn contacten gelegd met de Provincie Drenthe met betrekking tot een subsidie aanvraag, welke inmiddels ook is voorbereid Zijn we vanuit Kansrijke Start verbonden aan de expertgroepen middelengebruik en gezond gewicht Hebben we een regionale rol in de proces coördinatie voor de ketenaanpak Kansrijke Start IZA Participeren we actief in de coalitie gezondheid en leefstijl van de Gezonde Marke en werken we actief aan de doelen vanuit de opgestelde werkagenda

Procescoördinatie ketenaanpak Kansrijke Start Het afgelopen jaar zijn we samen met een andere partij in de regio verantwoordelijk geweest voor de procescoördinatie van de IZA ketenaanpak Kansrijke Start. We hebben hiervoor diverse stakeholders bij elkaar gebracht. We hebben vier keer een Provinciaal georganiseerd en gefaciliteerd. We hebben in dit gremium partijen geïnformeerd over ontwikkelingen op landelijk regionaal en lokaal niveau. We hebben diverse gesprekken met stakeholders gevoerd, waaronder de zorgverzekeraar om draagvlak en extra middelen te creëren. Doordat we als GGD in iedere gemeente in Drenthe betrokken zijn bij de lokale aanpak Kansrijke Start, hebben we een verbindende rol kunnen spelen op zowel proces als vanuit kennis en expertise. We hebben samen met de andere ketenaanpakken een bijeenkomst georganiseerd waarin workshops zijn gegeven vanuit iedere ketenaanpak afzonderlijk, maar waar we ook hebben kunnen benadrukken dat er meer vanuit integraliteit kan worden samengewerkt. Preconceptielessen In 2024 is de pilot van preconceptielessen in het Drentse onderwijs gestart. De eerste vier lessen zijn gegeven. Aan de hand van de vragenlijst van TNO is door onze epidemiologen een passende vragenlijst ontwikkeld om de effectiviteit van de lessen te monitoren met een voor- en nameting. De vragenlijst is door 4 studenten getest, om te kijken of hij voldoende aansluit.

Het doel van de pilot is om toekomstige ouders meer bewust te maken van het belang van de eerste 1000 dagen en gezond zwanger worden/zijn. Hierdoor zal op de lange termijn het aantal kinderen dat een Kansrijke Start maakt in het leven toenemen. De pilot wordt mede mogelijk gemaakt door een subsidie vanuit de Sociale Agenda Drenthe. Voor deze pilot is er een nauwe samenwerking tussen de GGD en DCTerra. Daarnaast is er o.a. afstemming geweest met de Hanze Hogeschool, om de doelgroep (jongeren) te betrekken in de voorbereidingen. Voor de uitvoer van de preconceptielessen wordt het erkende 12

lessenpakket ‘Niet of Wel Zwanger’ gebruikt. Dit lessenpakket is ontwikkeld door TNO, waar we ook regelmatig mee hebben afgestemd en uitgewisseld. Nu Niet Zwanger • In 2024 zijn 25 nieuwe aandachtfunctionarissen getraind in de basistraining. • De verdiepende training is gevolgd door 45 aandachtfunctionarissen. Deze training gaat over implementatie en borging van het programma Nu Niet Zwanger binnen de eigen organisatie. • De basistraining en de verdiepende training zijn geaccrediteerd bij V&VNN, SKJ, Registerplein en KNOV. • We hebben 16 keer intervisiemomenten aangeboden aan de aandachtfunctionarissen met in totaal 164 deelnemers. • We hebben twee keer een deskundigheid bevorderende scholing aangeboden aan de aandachtfunctionarissen. Deze gingen over cultuursensitief werken, rouwverwerking en motiverende gespreksvoering. • De basis e-learning is door 98 professionals (geen aandachtfunctionarissen) gevolgd. • We merken dat steeds meer professionals het gesprek voeren met hun cliënten over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Bij diverse organisaties hebben wij aandachtfunctionarissen Nu niet Zwanger voorzien van informatie en nieuws. Daarnaast hebben wij periodieke gesprekken gevoerd met hen en hen ondersteund bij het implementeren van aandacht voor (on)gewenste zwangerschap in hun organisaties, bijvoorbeeld in de vorm van gezamenlijke workshops.

Tenslotte hebben we nieuwe organisaties aangeschreven en geworven voor het programma Nu Niet Zwanger. Gezonde School-aanpak • Er zijn 15 Gezonde School adviseurs (GSA's) in Drenthe, 13 in dienst bij de GGD en 2 bij MEEsamen. • Deskundigheidsbevordering is geboden aan de GSA’s in de vorm van intervisie. Ook zijn er thema gerelateerde bijeenkomsten gehouden. • We hebben scholen gestimuleerd om gebruik te maken van de landelijke stimuleringsregelingen van de Gezonde School (helaas zijn niet alle aanvragen toegekend, vanwege een landelijke overinschrijving). Dit heeft voor Drenthe geresulteerd in een financiële bijdrage voor scholen en begeleiding door een Gezonde School adviseur. In 2024 zijn 51 scholen in Drenthe bezig met 1 van de stimuleringsregelingen. • Vanuit de inspiratiesessies van vorig jaar zijn gesprekken op de scholen in de gemeenten Coevorden en Emmen geweest samen met de JGZ. Het doel is om de schoolrapportage te bespreken en advies te geven aan scholen zodat ze aan de slag kunnen met gezondheidsbeleid in het onderwijs. • Drenthe College heeft het thema gezonde relaties en seksualiteit geborgd binnen hun onderwijs. Een van de lopende interventies is het programma Niet of wel zwanger.

Jong leren eten Jong leren eten heeft als doel dat kinderen en jongeren van 0-18 jaar meer weten van 'duurzaam’ geproduceerd voedsel zodat ze later gezonde en bewuste keuzes kunnen maken. Jong leren eten wordt in Drenthe uitgevoerd door IVN natuureducatie Drenthe en GGD Drenthe. In 2024 is het volgende bereikt. • Er is een breed netwerk van educatieboeren met lesprogramma's voor zowel primair als voortgezet onderwijs • Er zijn extra moestuincoaches opgeleid om hiermee voor de hele provincie ondersteuning te bieden aan kinderopvang en scholen in het moestuinieren. 13

•

De samenwerking met aanbieders van voedseleducatie is verstevigd en er wordt toegewerkt naar borging

Procescoördinatie ketenaanpakken kind naar gezonder gewicht (KnGG) en gecombineerde leefstijlinterventie volwassenen (GLI) In het afgelopen jaar zijn we samen met een andere partij in de regio verantwoordelijk geweest voor de proces coördinatie van de ketenaanpakken Kind naar gezonder gewicht en de GLI- volwassenen. We hebben een aantal bijeenkomsten georganiseerd en gefaciliteerd om gemeenten collectief te informeren over de beide aanpakken. De focus lag hierbij voornamelijk op de ketenaanpak kind naar gezonder gewicht. Er kwamen daarnaast veel vragen van individuele gemeenten waar we middels gesprekken een antwoord op hebben geprobeerd te geven. We hebben de verbinding gemaakt met de uitvoering en zijn aanjager geweest in het genereren van middelen om de opleiding voor centrale zorgverlener te faciliteren en in gang te zetten. We hebben actief deelgenomen aan, en daarnaast een adviesfunctie gehad in, het landelijk en regionaal lerend netwerk. We zijn ondersteunend geweest aan de uitrol van de aanpak KnGG in een drietal gemeenten. Er zijn een aantal gesprekken gevoerd met belangrijke stakeholders zoals de zorgverzekeraar, Dokter Drenthe en het Partnerschap Overgewicht Nederland (PON). We hebben actief meegedacht in de subsidieaanvraag in het kader van de Regiodeal voor een stakeholder die het programma 'Kids Life’ als kinder-gli willen gaan uitrollen in Drenthe.

We hebben samen met de andere ketenaanpakken een bijeenkomst georganiseerd waarin workshops zijn gegeven vanuit iedere ketenaanpak afzonderlijk, waar we ook hebben kunnen benadrukken dat er meer vanuit integraliteit moet worden samengewerkt. Rookvrij Leven voor Iedereen Rookvrij Leven Voor Iedereen (RLVI) is een domeinoverstijgende, integrale wijkaanpak ontwikkeld door Pharos en GGD GHOR Nederland. Met de wijkaanpak wordt gestreefd naar een aanpak voor een gezonde en rookvrije wijk, die aansluit bij de behoeften van de inwoners. Door er samen met inwoners aan te werken ontwikkelen we een duurzame aanpak die ook door inwoners zelf wordt gedragen. De aanpak richt zich op 3 resultaatgebieden: 1) het gesprek over roken/stoppen met roken versterken (en daarbij de sociale norm verschuiven naar rookvrij), 2) de toeleiding naar stoppen met roken ondersteuning versterken en 3) inzicht in beter passende stoppen met roken ondersteuning. Pharos en GGD GHOR Nederland organiseren jaarlijks meerdere bijeenkomsten waar we bij aansluiten. In Emmen (Angelslo) en Hoogeveen (Wolfsbos/Zuid) wordt vanaf december 2023 uitvoering gegeven aan de wijkaanpak RLVI. In Emmen is de wijkaanpak onderdeel van het programma Angelslo Academy. Vanuit de GGD sluiten we hier als kennispartner en adviseur bij aan (vanuit G&L en JGZ). In Hoogeveen heeft de GGD de projectleiding van de wijkaanpak.

In beide wijkaanpakken wordt gebruik gemaakt van ervaringskennis, worden inwoners betrokken en wordt er integraal en domeinoverstijgend samengewerkt met verschillende partners in de wijken. Ondersteuningstraject rookvrije omgeving Samen met SportDrenthe geven wij uitvoering aan het Ondersteuningstraject Rookvrije Omgeving. SportDrenthe richt zich hierbij, in aanvulling op het werk van de Teamfitcoach voor sportlocaties, nu ook op het ondersteunen van niet-sportlocaties bij het rookvrij worden. Vanuit de GGD is de ondersteuning gericht op gemeenten, waarbij we kennis delen en advies op maat bieden in het kader van rookvrije omgevingen. • In 2024 zijn wij met alle 12 gemeenten structureel in contact gekomen over rookvrij. Hierbij ondersteunen en faciliteren we de gemeenten in hun stappen (intern en extern) naar een Rookvrije 14

• • • • • • •

Generatie. De minder actieve gemeenten (op dit thema) proberen we daarbij ook te stimuleren extra in te zetten op rookvrij. Er is in 2024 een bijeenkomst georganiseerd voor de Drentse gemeenten, waarin (kennis)uitwisseling, inspiratie en netwerken centraal stonden. Maandelijks ontvangen gemeenten een informatiemail om hen op de hoogte te houden van de ontwikkelingen rondom rookvrij. In 2024 zijn minimaal 13 locaties (waar veel kinderen komen, zoals kinderboerderijen en speeltuinen) rookvrij geworden (verspreid over verschillende gemeenten). Er zijn meerdere infographics ontwikkeld voor gemeenten om de stand van zaken omtrent rookvrije omgeving/Rookvrije Generatie in hun gemeente in te zien. Het stoppen met roken aanbod per gemeente is geactualiseerd en gedeeld met de gemeenten. Er is deelgenomen aan landelijke bijeenkomsten op het thema rookvrij. In 2024 hebben we afstemming gehad met de Provincie Drenthe over de voortgang van het rookvrij maken van het OV. Komend jaar worden hierin vervolgstappen gezet.

Impuls versterking kennisfunctie GGD In samenwerking met het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) is in september 2023 promotie-onderzoek gestart naar mentale gezondheid in Drenthe. Het doel van het onderzoek is om regionale verschillen in de sociale determinanten van mentale gezondheid in kaart te brengen. Dit onderzoek heeft als doel dat belangrijke stakeholders op het gebied van mentale gezondheid in Drenthe, waaronder de Drentse gemeenten, beter zicht hebben op de thema’s waarop zij kunnen inzetten voor preventie van mentale ongezondheid en handvatten te krijgen om mentale gezondheid in hun regio te bevorderen. Het onderzoek wordt gedaan in verschillende stappen, met behulp van kwantitatief en kwalitatief onderzoek. In 2024 is literatuuronderzoek gedaan en zijn zowel het kwantitatieve als kwalitatieve onderzoek gestart. In 2025 zullen interviews met o.a. professionals in welzijnswerk plaatsvinden, waardoor waardevolle inzichten kunnen worden opgehaald vanuit de praktijk. Voor het kwantitatieve deel van het onderzoek wordt samengewerkt met de Datawerkplaats Mentale Gezondheid, Lifelines en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Samenwerking met deze regionale en landelijke partners zorgt ervoor dat inzichten vanuit verschillende databronnen kunnen worden samengevoegd om tot nieuwe inzichten te komen ten behoeve van mentale gezondheid in Drenthe.

Pilot Storm Assen In 2024 is de pilot van STORM in Assen gestart. Deze pilot bestaat uit een samenwerking tussen GGD Drenthe, GGZ Drenthe, Accare, Gemeente Assen, DNC Quintus en DCTerra. De pilot wordt gefinancierd door de gemeente Assen en Stichting 113 Suïcidepreventie. STORM staat voor Strong Teens and Resilient Minds, en is een wetenschappelijk bewezen effectieve interventie voor de preventie en vroegsignalering van depressie en suïcide onder jongeren. De aanpak bestaat uit vier pijlers: • Mental Health Lessen: klassikale lessen om jongeren meer te leren over wat mentale gezondheid is en hoe ze problemen bij zichzelf en anderen kunnen herkennen. • Gatekeepertrainingen: mentoren/docenten worden getraind als Gatekeeper zodat zij signalen van depressie/suïcide bij jongeren beter opmerken en het gesprek hierover aan kunnen gaan. • Vroegsignalering: de GGD voert een screening uit (de reguliere screening die al jaarlijks plaatsvindt op de VO-scholen) om te kijken of er jongeren zijn met een verhoogd depressie/suïcide risico. • Op Volle Kracht (OVK): jongeren die hoog scoren op depressie komen in aanmerking voor het OVKprogramma. Dit is een lesprogramma gebaseerd op cognitieve gedragstherapie. Tijdens dit

15

lesprogramma leren jongeren o.a. om de negatieve gedachten spiraal te doorbreken en deze om te zetten naar positieve gedachten. In 2024 hebben professionals van de betrokken partijen alle STORM trainingen gevolgd en vervolgens ook zelf gegeven. Na het volgen van de trainingen zijn in december de eerste Mental Health Lessen op de scholen gegeven. • Er zijn in 2024 10 Mental Health Lessen gegeven. • Er zijn 27 mentoren/docenten getraind tot Gatekeeper. • Er zijn 9 professionals getraind in PITSTOP, en 2 professionals als PITSTOP trainer. • Er zijn 6 professionals getraind als Gatekeeper trainer. • Er zijn 5 professionals getraind als OVK trainer. Er is structureel contact en uitwisseling met STORM Brabant (ontwikkelaar STORM) en de overige regio’s (waaronder Groningen en Friesland) in Nederland die STORM implementeren. 5.

Programma Gezondheid en Leven

Financiële verantwoording bij het programma Gezondheid en Leven

Baten

Taak Basis

Totaal Basis Additioneel

Product Epidemiologie Gezondheid en Leven algemeen Gezondheidsbevordering Milieu en Gezondheid Epidemiologie Gezondheidsbevordering Kansrijke Start Milieu en Gezondheid

Totaal Additioneel Totaal Baten Lasten

Basis

Totaal Basis Additioneel

Epidemiologie Gezondheid en Leven algemeen Gezondheidsbevordering Milieu en Gezondheid Epidemiologie Gezondheidsbevordering Kansrijke Start Milieu en Gezondheid

Totaal Additioneel Totaal Lasten Reserveringen

Basis Totaal Basis Additioneel

Totaal Additioneel Totaal Reserveringen Totaal Gezondheid en Leven

Epidemiologie Epidemiologie Gezondheidsbevordering Kansrijke Start Milieu en Gezondheid

Begroting Begroting Resultaat Resultaat Verschil 2024 voor 2024 na 2023 2024 2024 wijziging wijziging 569 0 896 750 2.215 86 159 135 0 381 2.596 -527 0 -845 -619 -1.990 -82 -168 -132 0 -382 -2.373 -16 -16 -5 -4 -4 0 -12 -28 195

473 0 833 609 1.915 114 148 140 0 403 2.318 -530 0 -833 -609 -1.972 -111 -138 -131 0 -380 -2.352 57 57 -3 -10 -9 0 -23 34 0

533 105 1.584 624 2.846 95 566 166 0 826 3.672 -590 -105 -1.584 -624 -2.903 -91 -548 -155 -139 -933 -3.836 57 57 -4 -18 -11 139 106 163 0

507 36 1.185 607 2.335 49 543 164 0 755 3.090 -579 -33 -920 -599 -2.131 -45 -521 -139 -150 -855 -2.986 58 58 -4 -20 -11 138 103 162 266

-27 -69 -399 -16 -511 -46 -23 -2 0 -71 -582 11 72 664 25 771 46 27 16 -11 78 849 1 1 0 -2 0 -1 -3 -2 266

NB: Alle bedragen in de financiële overzichten zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Epidemiologie Een deel van de opbrengsten ontvangen voor de “versterking kennis- en adviesfunctie GGD” is doorgeschoven naar 2025 om zo aan de verplichtingen te kunnen voldoen die we zijn aangegaan met het UMCG voor de inzet van een PhD voor de periode 1 september 2023 – 31 augustus 2027 voor promotieonderzoek: inzichten over regionale verschillen in determinanten van mentale gezondheid.

16

Gezondheidsbevordering Het voordeel is ontstaan doordat de formatieplaats voor de strategisch adviseur per september en de formatieplaats voor adviseur publieke zorg en dienstverlening per december zijn ingevuld. Het budget voor deze 2 formatieplaatsen is hierdoor niet volledig benut wat heeft geresulteerd in een voordeel. Milieu en Gezondheid Voor vraagstukken ten aanzien van de omgevingswet zijn 2 adviseurs aangetrokken. Inzet van deze adviseurs wordt in rekening gebracht bij de specifieke gemeenten. Aangezien we in de opbouw zitten van de dienstverlening is de afspraak dat een eventueel resterend deel kan worden onttrokken aan de Risicoreserve additionele taken. In 2024 is per saldo € 138.000 onttrokken aan de Risicoreserve additionele taken.

17

1.1.2 Programma Publieke Zorg en Dienstverlening 1. Infectieziektebestrijding GGD Drenthe zet zich in voor het voorkómen, opsporen en bestrijden van infectieziekten. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? In de jaren 2023 en 2024 is ingezet op de versterking van infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP), om beter voorbereid te zijn op (grootschalige) uitbraken of een eventuele volgende pandemie. Hiervoor zijn in 2023 en 2024 de zogenoemde VIP-gelden (versterking infectieziekten en pandemische paraatheid) beschikbaar gesteld. Inmiddels is in dit kader het nodige gerealiseerd. De formatie is uitgebreid tot 5 verpleegkundigen, 3 deskundigen infectiepreventie, 3 artsen, 1 beleids/projectondersteuner, 1 epidemioloog, 1 communicatieadviseur, 1 opleidingsadviseur en een projectleider/teammanager. Daarnaast zijn er 2 verpleegkundigen, 1 deskundige infectiepreventie en 1 arts infectieziektebestrijding in opleiding. Hiermee heeft een forse versterking van het team IZB plaatsgevonden, maar nog onvoldoende indien we willen voldoen aan de landelijke norm, zoals deze is vastgesteld door het onderzoek van Bureau Berenschot en is beschreven in de eindrapportage ‘Formatienormering algemeen IZB’. De formatie van het team IZB van Drenthe zou volgens dit onderzoek op 20 FTE moeten uitkomen.

Na de huidige versterking op basis van de VIP-gelden is de formatie op dit moment circa 13 fte. De norm vanuit het rapport van Berenschot kan alleen worden gerealiseerd indien aanvullende middelen vanuit de gemeenten beschikbaar zouden worden gesteld. De extra middelen voor versterking van infectieziektebestrijding zouden vanaf 2025 structureel door VWS worden toegekend aan de GGD-en. Door de aangekondigde bezuinigingen van 300 miljoen euro op pandemische paraatheid is deze structurele versterking van de baan en staat de huidige versterking onder grote druk. Voor het jaar 2025 is nog een SPUK verleend door VWS, waarmee in 2025 de huidige formatie behouden kan blijven. De voorgenomen invulling van de functie van een coördinator pandemische paraatheid kan echter geen doorgang vinden, doordat deze in de eerste fase van de voorgenomen bezuiniging niet meer gefinancierd wordt (50 miljoen in 2025). In het eerste half jaar van 2025 hopen we meer duidelijkheid te krijgen over de (voorgenomen) bezuinigingen vanaf 2026. In het afgelopen jaar is, naast de uitbreiding van formatie gewerkt aan het optimaliseren en beschrijven van werkprocessen (volgens de 7 kerntaken van IZB) en werkinstructies, de ontwikkeling van een dashboard (een dashboard voor 3 Noord is naar verwachting begin 2025 gereed) en wordt er gewerkt aan een preventiestrategie.

Focuspunten van preventieactiviteiten worden hierbij bepaald aan de hand van het dashboard. Tevens is er een GGD breed crisisplan ontwikkeld (met bijbehorende crisismanagementstructuur) inclusief een actueel opschalingsdraaiboek IZB. De implementatie hiervan zal begin 2025 plaatsvinden. Daarnaast zijn professionele profielen (waarin de benodigde scholingsactiviteiten voor de medewerkers zijn opgenomen) en inwerkplannen gemaakt en is er ingezet op teamontwikkeling. Ook is er een jaarplan gemaakt en er wordt gewerkt met aandachtsgebieden/werkgroepen. De samenwerking tussen GGD Groningen en GGD Fryslân is verder versterkt in de vorm van een samenwerkingsovereenkomst waarin de piketdienst voor IZB-artsen in 3 Noord gezamenlijk is geborgd. Voor 2025 is een gezamenlijk jaarplan 3 Noord in ontwikkeling. Er worden er door VWS in 2024, 2025 en 2026 tijdelijk extra middelen beschikbaar gesteld voor de implementatie en aansluiting bij de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI). Hierin trekken

18

wij samen met GGD Groningen en GGD Fryslân op. Inmiddels is een transitie coördinator LFI voor 3 Noord aangesteld. Mogelijk zullen de bezuinigingen ook impact op de implementatie van de LFI gaan hebben. De ontwikkeling van het nieuwe informatielandschap ten behoeve van IZB wordt heroverwogen en gaat naar verwachting in 2025 in afgeslankte vorm door. Dit mede ten gevolge van de (voorgenomen) bezuinigingen. Jaarcijfers Realisatie 2024

Begroot 2024

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Aangiften meldingsplichtige ziekten (art.26) m.u.v. COVID19 en MPOX

175

90

121

164

114

Individuele meldingsplichtige infectieziekten

718

1.110

1.244

986

626

Overige vragen en signalen betreffende infectieziekten

1.242

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Totaal aantal meldingen infectieziekten

2.135

1.200

1.365

1.150

740

Aantal oefeningen draaiboeken outbreaks

1

n.v.t.

0

0

0

Aantal openbare gezondheidszorg-diagnostieken Aantal besmettingen met hepatitis A per 10.000 inwoners Aantal georganiseerde groepsvoorlichtingen gericht op infectiepreventie

8

n.v.t.

4

2

7

0,30

n.v.t.

0,06

0,04

0,1

12

n.v.t.

22

23

21

In 2024 zagen we een sterke stijging van het totaal aantal meldingen van infectieziekten. Dit werd vooral veroorzaakt door het grote aantal meldingen van kinkhoest, 463 in 2024, ten opzichte van 24 meldingen in 2023. 2. Tuberculosebestrijding In de bestrijding van tuberculose werkt GGD Drenthe samen met het Regionaal Expertise Centrum. Er wordt gescreend bij risicogroepen en indien nodig wordt behandeling ingezet. De dienstverlening wordt uitgevoerd door GGD Groningen via een dienstverleningsovereenkomst. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? De werkzaamheden voor de tuberculosebestrijding volgen de doelen van het Nationaal plan tuberculosebestrijding (2021- 2025) waarin gewerkt wordt aan een daling van het aantal mensen met tuberculose, het terugbrengen van het aantal geïnfecteerde en het genezen van tuberculosepatiënten. Daartoe is het onder andere van belang dat migranten (asielzoekers en immigranten) uit landen waar veel tuberculose voorkomt gescreend worden bij binnenkomst. Jaarcijfers Realisatie 2024

Begroot 2024

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Aantal BCG vaccinaties

130

x

71

104

Latente tuberculose infectie aangemeld Aantal opgespoorde latente infecties TBC per 100.000 inwoners in het werkgebied

15

17

9

21

3,05

3,39

1,81

4,24

350

179

128

273

1.233

400

650

608

609

17

12

13

22

11

3,37

2,44

2,59

4,42

2,22

Aantal mantouxtesten om TBC vast te stellen Aantal röntgenfoto’s van de longen Aantal nieuwe patiënten Aantal nieuwe TBC gevallen per 100.000 in het werkgebied

19

Er werden voor GGD Drenthe 1.233 röntgenfoto’s van de longen gemaakt bij migranten die als asielzoeker, immigrant of als contact van een tuberculosepatiënt werden onderzocht op tuberculose. Dat doen we in Assen en Emmen In de mobiele röntgenbus (MRU). In 2024 werden bij 37 inwoners de tuberculose-infectie gevonden. Niet alle mensen die de TBC infectie hebben zijn ook besmettelijk. Bij 17 inwoners van Drenthe werd de ziekte tuberculose vastgesteld, dat is een toename ten opzichte van 2023 toen het 6 inwoners betrof. Daar waar de ziekte de besmettelijke vorm heeft wordt er nader onderzoek uitgevoerd. 12 keer werd er bron-en contactonderzoek (BCO) uitgevoerd waarbij enkele tot tientallen personen per BCO werden onderzocht op tuberculose. Dat onderzoek wordt uitgevoerd door de tuberculose verpleegkundigen, medisch technisch medewerkers en arts, die werkzaam zijn bij de tuberculose afdeling van de GGD. Uit de cijfers blijft dat TBC werkzaamheden van belang zijn in het kader van infectieziekten bestrijding. We werken daarvoor samen het cluster 3 Noord (voor GGD Drenthe en samen met GGD Fryslân) conform de afspraken binnen ons regionaal overleg (REC), waar 8 GGD-en vertegenwoordigd zijn. Die samenwerking wordt gefaciliteerd door de zogenaamde REC manager. 3. Technische Hygiënezorg Technische Hygiënezorg (THZ) houdt toezicht op de kinderopvang door inspecties en voorlichting.

Daarmee wordt de veiligheid, hygiëne en gezondheid bevorderd. Daarnaast worden tatoeage- en piercingshops geïnspecteerd. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? Toezicht kinderopvang In 2024 is voldaan aan de 100% norm, wat inhoudt dat bij alle geregistreerde kindcentra in ieder geval een jaarlijks onderzoek, onderzoek voor registratie of onderzoek na registratie is uitgevoerd. Daarnaast heeft ook bij alle nieuw gestarte kindcentra een inspectiebezoek plaatsgevonden binnen de gestelde termijn. Ook zijn de aantallen inspecties bij geregistreerde gastouders, zoals die vooraf met gemeenten waren afgesproken, uitgevoerd. Om tot dit resultaat te komen hebben we de formatie aan het begin van het jaar uitgebreid met twee nieuwe collega's. Het toezicht vindt plaats in nauwe samenwerking en afstemming met de gemeenten. Er zijn stappen gemaakt voor verdere professionalisering en uniformering van het toezicht, ook binnen ons eigen team. Continue vinden er verbeteringen en aanpassingen plaats om het toezicht verder te optimaliseren. Zo vindt er regelmatig casusbespreking plaats, wordt door individuele toezichthouders meegewerkt aan landelijke specialisten groepen en wordt aangesloten bij het agenda- en afstemmingsoverleg bij GGD/GHOR Nederland.

Inspecties Tatoeage, piercing en permanente make-up Alle aanvragen voor inspecties van tatoeage- en piercingshops zijn in behandeling genomen. De locaties zijn bezocht. Alle locaties die voldeden aan de getoetste wettelijke eisen hebben een (nieuwe) vergunning gekregen. Hiermee is bijgedragen aan beperking van volksgezondheidrisico’s binnen tatoeageen piercingshops. Binnen team THZ houden twee toezichthouders zich bezig met inspecties bij tatoeageshops. Om de kwetsbaarheid in het toezicht te verlagen is een derde toezichthouder gestart met de opleiding hiervoor.

20

Jaarcijfers Realisatie 2024

Begroot 2024

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Reguliere inspecties Aantal inspecties KDV/BSO/GOB Gastouders (steekproef 50%) Gastouders nieuw Totaal regulier

596

657

625

628

540

415

240

139

154

1.011

897

764

782

706

108

140

87

72

64

139

200

171

175

129

86

120

102

76

87

0

250

248

226

91

333

710

608

549

371

46 120

Onvoorzien inspecties KDV, BSO/GOB nieuw (OVR + ONR) KDV/BSO/GOB/VGO nader onderzoek herstelaanbod KDV, BSO/GOB/VGO inspectie incidenteel Ophoging steekproef gastouders Totaal onvoorzien Aantal inspecties Tattoo & piercing Totaal

+

45

50

39

51

54

1.389

1.657

1.411

1.382

1.131

KDV = ki nderda gverbl i jf/ BSO = bui tens chool s e opva ng/ GOB = ga s touderburea u/ OVR = Onderzoek Voor Regi s tra tie / ONR = Onderzoek Na Regi s tra tie / VGO = voorzi eni ng ga s touderopva ng

4. Jeugdgezondheidszorg Alle kinderen in Nederland hebben het recht om zo gezond, veilig en kansrijk op te groeien. Dat betekent dat de JGZ staat voor het kind, de belangen van het kind behartigt en zich inzet op alle terreinen waarop het leven van een kind zich afspeelt. Dit kan al starten tijdens de zwangerschap. Als er eerder goede ondersteuning is in kwetsbare situaties komt dat ten goede aan betere geboorte uitkomsten en beter toekomstperspectief. Voor de groep 0-18 jaar voeren we de JGZ in acht Drentse gemeenten uit en in alle Drentse gemeenten voor de kinderen van 4-18 jaar. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? JGZ prenataal tot 4 jaar • We stellen de ontwikkeling van het kind en de behoefte van de ouder centraal in de contacten op het consultatiebureau. Onderzoek laat zien dat de dienstverlening wordt beoordeeld met gemiddeld een 8.2. Dit is gelijk aan de beoordeling van het jaar daarvoor. Ouders voelen zich gehoord en gezien. Dit is mede te danken aan het gebruik van de GIZ-methodiek tijdens de contacten. • Ouders hebben meer gebruik gemaakt van de groeigids app en de landelijke ouderchat Groeigids; gemiddeld 324 chats per maand in 2024 tegenover 281 chats per maand in 2023 (207 in 2022).

•

Top 3 onderwerpen GroeigidsApp: Top 3 onderwerpen Ouderchat: 1. Spugen 1. Flesvoeding 2. Wat te doen bij koorts 2. Slapen 3. huilen 3. Gezondheid kind/baby Het traject Taakherschikking, waarbij de jeugdverpleegkundigen worden opgeleid om de gezonde kinderen op het consultatiebureau te volgen, is in 2024 doorgezet. Er zijn inmiddels 29 jeugdverpleegkundigen gecertificeerd. Zij kunnen nu alle kinderen zien tenzij er extra aandacht nodig is op medisch gebied. De jeugdarts blijft de kwetsbare kinderen en de kinderen met (medische) indicatie zien. Het doel hiervan is een continuïteit van zorg te borgen voor ouders en beter aan te sluiten vanuit de jeugdverpleegkundigen op de veranderende zorgvraag welke van 21

•

•

•

medisch naar meer psychosociaal is verschoven. Een groep van 8 jeugdverpleegkundigen is in september 2024 nog gestart met de opleiding en zal deze in april 2025 afronden. In januari ’24 is het e-consult voor peuters geïmplementeerd. Hiermee is het programma JGZ in Flow volledig tot uitvoering gekomen en kan als afgerond worden beschouwd. Het e-consult wordt aangeboden aan ouders met een peuters van 2 of 3 jaar die een laag risico hebben op opvoed- en opgroeiproblemen. In het e-consult krijgen ouders door middel van een vragenlijst de mogelijkheid om zelfstandig met aangereikte informatie, de ontwikkeling van hun kind te monitoren. Ervaringen met het e-consult vanuit de pilot waren positief. In februari 2025 vindt een evaluatie plaats van de ervaringen van ouders met het e-consult na implementatie. Voor 2025 ligt de focus op het verhogen van deelname aan het e-consult peuters. Jonge zuigelingen ontvangen sinds dit jaar 2 extra vaccinaties. Op de leeftijd van ongeveer 2 maanden en 3 maanden wordt er een zoete druppelvloeistof toegediend aan de baby welke antistoffen opbouwt tegen het ROTA-virus. Deze toediening vraagt meer consulten op de leeftijd van 2 maanden dan voorheen en extra tijd op de leeftijd van 3 maanden vanwege de tijd die het vraagt om dit in alle rust te kunnen geven zonder dat de baby zich verslikt.