E. Concept beleidsbegroting GGD Drenthe 2025

Preventie en opsporing en behandeling van soa Preventie en opsporing en behandeling van hiv Preventie van ongewenst zwangerschap Preventie seksuele grensoverschrijding en seksueel geweld

Preventie en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen, seksualiteitsvragen We zetten in op uitbreiding van collectieve preventieactiviteiten. We geven voorlichting, trainingen en publieksinformatie daarnaast zetten we ook in op individuele preventie en behandeling, via spreekuren en testfaciliteiten. Denk hierbij o.a. aan PrEP spreekuren voor mannen die seks hebben met mannen, seksualiteitsvragen en counseling. In 2025 wordt meer ingezet op de collectieve preventie. We focussen ons specifiek op de doelgroepen: MBO-studenten, migranten, sekswerkers en LHBTI+. Individuele preventie blijft gericht op de risicogroepen: jongeren onder de 25, mannen die seks hebben met mannen (MSM), migranten, sekswerkers en LHBTI+. Gezond seksueel gedrag van kinderen en jongeren Binnen de voorlichtingen over seksualiteit op scholen blijven we aandacht besteden aan een respectvolle omgang met elkaar, wensen en grenzen, keuzes maken over seksuele gezondheid en de keuzes van 23

anderen te respecteren. Deze voorlichtingen worden aangepast op het niveau en de doelgroep. Met als doel: prettige, vrijwillige en veilige seks, beschermd tegen soa’s en hiv, seksueel geweld en onbedoelde zwangerschap. Samen met de jeugdgezondheidszorg en binnen de Gezonde School methodiek en Kansrijke start maken we seksuele vorming en ontwikkeling bespreekbaar, vanaf de vroege jeugd. Samenwerking We zetten in op het versterken van de samenwerking met zowel ons interne als externe netwerk.

Begroot 2025

Begroot 2024

Begroot 2023

Realisatie 2023

Seksuele gezondheid Activiteiten/campagnes onder jongeren

12

12

12

32

Activiteiten onder migranten

30

30

30

30

Activiteiten onder LHBT

45

45

45

45

Activiteiten t.b.v. sekswerkers

45

45

45

45

Bijscholing aan professionals

8

8

8

15

Aantal Soa consulten

850

850

850

1.136

Vindpercentage Soa

17%

17%

17%

27%

Aantal gevonden Soa

145

145

145

305

SENSE

Aantal consulten (Sense)

75

75

75

188

Aantal Hepatitis B vaccinaties voor risicogroepen

120

120

120

78

2.2.7. Additionele dienstverlening Jeugdgezondheidszorg • Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE) De JGZ heft in het Basispakket JGZ de taak om een (dreigende achterstand van de (taal)ontwikkeling van een kind te signaleren en zo nodig h ierbij te verwijzen. Dit gebeurt tijdens de consulten op het consultatiebureau. Een extra consult, om de taalontwikkeling begter in kaart te brengen of te volgen, valt onder de basistaken. Intensievere begeleiding bij toeleiding en monitoring VVE maken onderdeel uit van de additionele activiteiten: o Het extra motiveren van ouders. o Het zo nodig voeren van een startgesprek met ouders en kinderopvang. o Evalueren van de voortgang. o Het actief volgen van VVE kinderen en het actief monitoren van het bereik van de doelgroep. • Extra ondersteuning gezinnen en jeugd als partner in het voorliggend veld We zetten in op ondersteuning van gezinnen in samenwerking met partners in het veld. Voorbeelden van activiteiten zijn; opvoedondersteuning, coördinatie in het gezin, deelname aan multidisciplinair overleg of casusregie. • Extra ondersteuning ouder en jeugd in samenwerking met het onderwijs In het onderwijs kan de JGZ professional extra ondersteunen in de zorgstructuur of tijdens de 123-tjes.. Dit met als doel problemen met leerlingen vroegtijdig te signaleren en bespreekbaar te maken.

Vanuit de JGZ kan ingezet worden op preventieve/collectieve interventies met leerlingen. Denk hierbij aan uitvoering geven van leefstijllessen t.a.v. mentale gezondheid. Verzuimbegeleiding kan extra geboden worden op het regulier onderwijs en voor de 18+ doelgroep op het MBO. 24

• Preventieve logopedie Preventieve logopedie richt zich op het vroegtijdig signaleren en diagnosticeren van logopedische stoornissen. Preventief werkend logopedisten adviseren bij spraak- en taalstimulering van kinderen, verwijzen naar logopedie voor behandeling, verwijzen naar audiologisch centra voor diagnostiek bij vermoedens van taalontwikkelingsstoornissen, bieden collectieve voorlichting aan en zetten zich in voor deskundigheidsbevordering van professionals in de kinderopvang en het reguliere basisonderwijs. Preventieve logopedie is een onderdeel van de Jeugdgezondheidszorg waarbij een nauwe samenwerking is tussen jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen en de logopedist. Registratie vindt plaats in het elektronisch kinddossier van GGD Drenthe/JGZ. De preventief logopedist is goed bereikbaar en zichtbaar voor ouders, pedagogisch medewerkers, leerkrachten, intern begeleiders en samenwerkingspartners als Kentalis, Pento en Yorneo. Publieke gezondheid asielzoekers Drenthe In opdracht van het Centraal Orgaan Asielzoekers voert de GGD de taken binnen de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers uit, waaronder jeugdgezondheidszorg en gezondheidsbevordering, • Jeugdgezondheidszorg Wij zien de kinderen van asielzoekers in Drenthe 0-18 jaar. Dit door een jeugdarts en een jeugdverpleegkundige tijdens een verpleegkundige intake of een medisch onderzoek met het kind en de ouders.

De gezondheid van het kind wordt in beeld gebracht. Indien nodig wordt aanvullende zorg ingezet. We voeren het RVP uit. We zetten in op een flexibel zorgaanbod om fluctuaties in de zorgvraag op te kunnen vangen. • Gezondheidsbevordering Samen met COA worden afspraken gemaakt over de thema’s voor groepsvoorlichtingen. We verzorgen deze voorlichtingen, c.q. groepsgesprekken, ondersteund door een tolk. Te denken valt aan het gezondheidssysteem in Nederland, gezonde voeding, psychische gezondheid, seksuele gezondheid en opvoedondersteuning. In de beschermde opvanglocatie voeren we een voorlichtingsprogramma uit dat voorziet in de behoefte van jongeren. Onze inzet is berekend op maximale voorlichting per centrum, namelijk 26. Omdat er mogelijk extra voorlichtingen ingekocht worden door een aantal centra zal de formatie hierop waar nodig aangepast worden. Begroot 2025 Asielzoekers (totaal) Asielzoekers (0-18 jarigen) Aantal asielzoekers (18 jarigen en ouder) Asielzoekerscentra

Begroot 2024

4.000

Begroot 2023

4.000

Realisatie 2023

2.150

4.349

900

900

850

1.067

3.100

3.100

1.300

3.282

6

6

5

6

Verpleegkundige intakes (VI) 0-4 jarigen

130

130

125

119

Verpleegkundige intakes (VI) 4-18 jarigen Medische onderzoeken (MO) 0-4 jarigen Medische onderzoeken (MO) 4-18 jarigen

800 130 800

800 130 800

600 125 600

591 132 523

Aantal groepsvoorlichtingen

150

150

130

194

Publieke gezondheid statushouders Gemeenten hebben met ingang van 2021 een sleutelpositie in de uitvoering van het inburgeringsstelsel. Het inburgeringsstelsel biedt kansen om gezondheidsvoorlichting structureel op te nemen binnen het 25

inburgeringsprogramma van statushouders. In overleg met gemeenten, bepalen we de mogelijkheden in welke vorm we leefstijl- en gezondheidsvoorlichting een structurele plek in het inburgeringsprogramma kunnen geven. De thema’s kunnen qua inhoud en vorm worden toegesneden op de behoefte. Voorbeelden zijn de gezondheidszorg in Nederland, psychische gezondheid, gezonde voeding, opvoeding en seksuele en reproductieve gezondheid. Het aanbod klaar kan met gemeenten besproken worden en op maat aangepast. Indien er vraag is zal de formatie opgehoogd worden om uitvoering te garanderen. Forensische geneeskunde Het vak van de forensische geneeskunde is in ontwikkeling. Taken veranderen en nemen toe. Dit vraagt meer expertise, professionalisering en capaciteit. De ministeries van Justitie en Veiligheid (J&V) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) zijn op de hoogte van deze ontwikkelingen. GGD’en hebben landelijk hiervoor extra financiële middelen aangevraagd. Specifiek voor de lijkschouw verwachten we aanvullende middelen via het gemeentefonds. Verder dreigt al langere tijd een tekort aan forensisch artsen. Om kwaliteit van zorg te garanderen, werken we in Noord-Nederlands verband toe naar één team binnen de forensische geneeskunde. Deze samenwerking zal in 2025 verder gestalte krijgen.

Daarnaast voeren wij voor de politie een aantal taken (medische arrestantenzorg en forensisch medische expertise en onderzoek) uit. De politie wil deze taken in 2024 herorganiseren en heeft voor de medische arrestantenzorg een aanbestedingstraject gestart. Hierop wordt in 3-noord verband gezamenlijk op ingeschreven. Mochten wij deze taken kwijtraken, heeft dit groot effect op de inrichting van de forensische geneeskunde. En daarmee ook op de uitvoering van de gemeentelijke lijkschouw. Begroot 2025

Begroot 2024

Begroot 2023

Realisatie 2023

Totaal Arrestantenzorg

1.700

1.700

1.500

2.057

Telefonisch consult

700

700

600

694

Forensisch medisch onderzoek: •

Bloed/DNA afname/urinecontrole

350

350

300

394

•

Letselbeschrijving

50

50

50

66

•

Deskundigenrapportage

10

10

15

6

•

Zedenonderzoek

25

25

20

17

•

NODO melding

Aantal lijkschouwingen

5

5

5

4

350

350

300

398

Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners excl. euthanasie

70

70

61

79

Aantal lijkschouwingen na euthanasie

200

200

175

274

Aantal lijkschouwingen na euthanasie per 100.000 inwoners

40

402

35

55

NODO = Nader Onderzoek DoodsOorzaak

Reizigers- en Beroepsadvisering/Vaccinaties op Maat Voor de toekomst voorzien we dat er vraag zal blijven naar reizigersadvies, reizigersvaccinaties, beroepsvaccinaties en Vaccinaties op Maat. Wanneer de personele capaciteit het toe laat, willen we de toename in spreekuren behouden en verder uitbreiden. Passend bij de vraag van de burger. Dit was voor de Covid-pandemie (+/- 4.500 eerste consulten en +/- 3.400 vervolgconsulten). Hierbij willen we ook kijken naar de mogelijkheid om onze diensten op meerdere locaties aan te bieden, zodat de burger ons dichterbij kan vinden. Daarnaast is de verwachting dat er meer vaccins op de markt zullen komen, onder andere door 26

ontwikkelingen op het gebied van infectieziekten. We verwachten dat de vraag vanuit de samenleving groot zal blijven. Eén van de uitdagingen voor het uitbreiden van de spreekuren is de beschikbaarheid van reizigersgeneeskundigen. Begroot 2025

Begroot 2024

Begroot 2023

Realisatie 2023

Aantal 1e consulten reizigersadvisering

4.500

3.750

4.500

3.612

Aantal vervolgconsulten

1.800

1.250

2.600

1.206

27

2.2.8.

Begroting programma Publieke Zorg & Dienstverlening

Programma Publieke Zorg & Dienstverlening

Baten

Taak

Product

Additioneel

Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg

Totaal Additioneel Basis Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Infectieziektebestrijding - VIP JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne JGZ gezondheidszorg transformatie Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding Publieke Zorg & Dienstverlening breed Publieke Zorg & Dienstverlening bedrijfsbureau Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg

Totaal Additioneel Basis Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Infectieziektebestrijding - VIP JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne JGZ gezondheidszorg transformatie Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding Publieke Zorg & Dienstverlening breed Publieke Zorg & Dienstverlening bedrijfsbureau Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg

Totaal Additioneel Basis JGZ gezondheidszorg Totaal Basis Totaal Reserveringen Totaal Publieke Zorg & Dienstverlening

Rekening 2023 1.365 85 1.211 10 627 1.008 644 327 11 5.289 1.524 9.029 0 12.497 230 350 453 1.495 286 1.503 611 0 0 27.976 33.265 -1.404 -80 -1.190 -11 -609 -995 -639 -328 -11 -5.266 -1.484 -9.029 0 -12.563 -159 -99 -453 -1.470 -270 -1.476 -590 0 0 -27.595 -32.861 -26 -3 -35 -0 -16 -23 -11 -10 -0 -124 94 94 -30 374

Primitieve begroting 2024 1.030 58 1.243 15 679 1.156 487 320 19 5.007 1.824 0 0 12.807 0 0 0 1.068 271 1.596 639 0 0 18.204 23.211 -981 -54 -1.153 -14 -630 -1.072 -471 -297 -18 -4.689 -1.824 0 0 -12.807 0 0 0 -1.068 -271 -1.596 -639 0 0 -18.204 -22.894 -49 -4 -90 -1 -49 -84 -16 -23 -1 -317 0 0 -317 0

Begroting 2025 1.142 83 1.519 28 807 1.160 799 361 14 5.914 1.030 756 759 13.594 0 0 53 801 245 1.390 591 247 769 20.236 26.149 -1.086 -77 -1.407 -26 -746 -1.073 -762 -334 -13 -5.524 -1.030 -756 -759 -13.594 0 0 -53 -801 -245 -1.390 -591 -247 -769 -20.236 -25.760 -56 -6 -112 -2 -61 -87 -36 -27 -1 -389 0 0 -389 0

De stijging van de begroting 2025 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2025 van 6,5%. Voor de additionele begroting 2025 is de additionele beheersbegroting 2024 bepalend. 28

In 2024 heeft er een aanpassing van de inrichting van het programma Publieke Zorg & Dienstverlening plaats gevonden. Hierdoor zijn er twee nieuwe producten binnen het programma. Publieke Zorg & Dienstverlening breed ten behoeve van teamleiders en managementsecretariaat en Publieke Zorg & Dienstverlening bedrijfsbureau ten behoeve van ondersteunende diensten zoals planning, mid- en frontoffice, functioneel applicatiebeheer en secretariaat. Het betreffen grotendeels interne verschuivingen van functies binnen het programma Publieke Zorg & Dienstverlening. Infectieziektenbestrijding - COVID Voor de bekostiging van COVID gaan we vooralsnog uit dat dit net als in 2024 middels een SPUKfinanciering zal plaats vinden. Infectieziektenbestrijding - VIP De financiering van de structurele lasten per 2025 als gevolg van het landelijke programma versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid zullen lopen via het RIVM. Jeugdgezondheidszorg Taakherschikking binnen de jeugdgezondheidszorg is in 2025 volledig budgetneutraal ingevoerd. Rijksvaccinatieprogramma Maternale Kinkhoest De uitvoering van de maternale kinkhoestvaccinatie is vanaf 1 januari 2024 formeel overgedragen aan de gemeenten. De bijbehorende middelen voor de uitvoering van de maternale kinkhoestvaccinatie zijn aan het gemeentefonds toegevoegd. Voor de 8 gemeenten die 0-4 jarigenzorg afnemen gaat dit om € 80.697.

Rota Per 2024 is de vaccinatie voor het Rotavirus toegevoegd aan het Rijksvaccinatieprogramma. De financiering zal op basis van PXQ-methodiek plaats vinden via het RIVM. RVP-vaccinatieschema De financiële gevolgen van de voorgenomen wijzigingen in het RVP-vaccinatieschema zijn nog onbekend.

29

2.3 Programma Samen Veilig De kern van het programma Samen Veilig richt zich op de (sociale) veiligheid van alle Drenten en in het bijzonder de kwetsbare doelgroepen. De grootste opgave is het maken van een beweging met als doel te bevorderen dat onze inwoners gezonder en veiliger kunnen leven. Dit vraagt om een maatschappelijke paradigmashift van zorg naar gezondheid en veerkracht met als resultaat meer gezonde en veilige levensjaren. Onze insteek is extern gericht op het leggen van een basis voor een goede multidisciplinaire en integrale aanpak en samenwerking. Professionals moeten ruimte krijgen om zo te functioneren, dat veiligheid (van slachtoffers) voorop staat en van daaruit inzetten op risico-gestuurde en herstelgerichte zorg. Werken vanuit deze grondhouding zorgt ervoor dat er voor kwetsbare inwoners, slachtoffers, daders en hun sociale omgeving een situatie ontstaat waarbij huiselijk geweld en kindermishandeling, binnen multidisciplinaire en systeemgerichte samenwerkingsoplossingen, nationaal, regionaal en lokaal duurzaam worden aangepakt’. Het programma focust in 2025 op: • Preventie: Het programma Samen Veilig is er voor kwetsbare mensen met problemen op meerdere terreinen of ingewikkelde problematiek op het gebied van sociale veiligheid.

• Kennis en expertisecentrum: Wij hebben expertise op sociale veiligheidsvraagstukken: seksueel geweld, openbare geestelijke gezondheidszorg, huiselijk geweld en kindermishandeling en zorgcoördinatie mensenhandel en psychosociale hulpverlening bij incidenten • Data en informatiegericht werken: Via kennis, data en strategische advisering, innovatie, lef (leren en proberen), verbindend vermogen en partnerschap het verschil maken voor de sociale veiligheid voor en met alle burgers in Drenthe! • Integraal samenwerken: Altijd in samenwerking met netwerkpartners. Concreet wordt dit vormgegeven door de volgende onderdelen die in dit programma zijn ondergebracht. 2.3.1. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, Vangnet & Advies Met de vangnetfunctie van de GGD worden gezondheidsrisico’s beperkt voor mensen die in een ongezonde woonsituatie leven en daarbij anderen soms overlast bezorgen. Wat willen we bereiken? • Problemen van woningvervuiling en verwaarlozing oplossen waardoor gezondheidsrisico’s worden weggenomen, de kwaliteit van leven wordt verbeterd, overlast wordt bestreden en reguliere hulpverlening verder kan. Wat gaan we daarvoor doen? Vanuit de vangnet en advies functie ondersteunen en adviseren we hulpverleners en hun cliënten bij problemen op het gebied van woningvervuiling, verwaarlozing, hoarding, grote aantallen huisdieren, ongedierte en somatiek.

Waar nodig organiseren en coördineren we een schoonmaakactie. De sociaal verpleegkundigen OGGZ voeren deze functie uit en deze is geïntegreerd in de uitvoering van de additionele OGGZ-taken die de GGD uitvoert voor gemeenten. Het verschil met die activiteiten is dat de cliënten bij de vangnet en adviesfunctie reeds in zorg zijn en er geen bemoeizorg ingezet hoeft te worden. Er wordt wel een beroep gedaan op de deskundigheid van de sociaal verpleegkundigen OGGZ, specifiek op het gebied van de aanpak van woningvervuiling, hoarding en somatische problemen. Begroot 2025 Inzet sociaal verpleegkundigeOGGZ, vangnet en advies

75

Begroot 2024 75

Begroot 2023 50

Realisatie 2023 77 30

2.3.2.

PSHi/PSHOR

Wat willen we bereiken? • Procesleiders en ondersteuners zijn vaardig in hun taak binnen de PSHi. • Het Pshi-team is op sterkte. • Er wordt gewerkt volgens een nieuw protocol • We werken in een lerende organisatie volgens een circulair proces (PDCA, mét evaluatie) • De contacten met gemeenten en netwerkpartners zijn versterkt. Wat gaan we hiervoor doen? We gaan trainen en oefenen om de zittende en nieuwe procesleiders en ondersteuners nog beter voor te bereiden op de taakuitvoering in de Pshi/PSOR. We betrekken de afdeling crisisbeheersing in de evaluatie van de Pshi/PSOR en verdiepen de samenwerking. Ook zetten we in op het verbeteren van de informatievoorziening bij de advisering. Dit doen we door de samenwerking met het VIK (veiligheids informatie knooppunt ) verder te verkennen en uit te breiden. 2.3.3.

Additionele dienstverlening

Veilig Thuis Drenthe Veilig Thuis Drenthe (VTD) draagt bij aan het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling en het duurzaam borgen van veiligheid voor alle inwoners van Drenthe, van jong tot oud. Iedereen heeft immers recht heeft op een veilig thuis. We geven advies en bieden ondersteuning aan inwoners en professionals die met vermoedens of situaties van huiselijk geweld en kindermishandeling te maken hebben. Waar sprake is van een gemelde onveilige situatie, wordt gewerkt aan herstel van veiligheid op korte en lange termijn. Als het nodig is, doen we onderzoek. Door samen op te trekken met de lokale teams en door de versterking van de lokale teams, kan hulpverlening en het zicht op veiligheid en ondersteuning, zo snel als mogelijk lokaal worden uitgevoerd. Wij monitoren dit. VTD ontwikkelt zich naar een regionaal meldpunt en kennis- en expertisecentrum op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierin geven wij uitvoering aan het Meerjarenplan dat in 2023 voor de doorontwikkeling van VTD is vastgesteld. Dit Meerjarenplan is in lijn met de Drentse regiovisie ‘Geweld hoort nergens thuis’ en het Toekomstscenario Kind- en Jeugdbescherming en de hervormingsagenda Jeugd.

Wat willen we bereiken? • Onveiligheid is eerder in beeld, waardoor meldingen kunnen worden voorkomen en samenwerking met Veilig Thuis meer van adviserende aard zal zijn • Professionals in het lokale veld zijn beter toegerust om huiselijk geweld situaties te signaleren en erop te acteren • Duurzame veiligheid realiseren, samen met netwerkpartners • We werken met elkaar in een netwerk en niet in de keten • De gebiedsgerichte kernteams dragen bij aan het verbeteren van doorlooptijden en verminderen van werkvoorraden. • Veilig Thuis medewerkers werken decentraal waar dat kan

31

Wat gaan we daarvoor doen? We werken in 2025 verder aan de uitvoering van het Meerjarenplan VTD. Speerpunten daarin zijn als volgt: • Formatie op orde We zorgen ervoor dat onze kernteams op sterkte zijn. We bewaken dat formatie en werkzaamheden goed op elkaar zijn afgestemd. • Samenwerking in de keten en medewerkers van Veilig Thuis deels in gemeenten werken en samen optrekken met het lokale veld. We onderhouden nauwe samenwerkingsrelatie met gemeenten en andere netwerkpartners uit de regio en hebben daarbij grip op alle casussen. VTD werkt binnen alle gemeenten in ieder geval met 1 werkwijze: ‘samen optrekken’. Deze wordt regelmatig geëvalueerd. We zetten in op verbinding in de veiligheidsketen door bij te dragen aan de ontwikkelingen rondom stalking, huisverboden en Veiligheid Voorop. • Professionalisering, scholing en voorlichting VTD-medewerkers ontvangen ondersteuning bij hun professionalisering en deskundigheidsbevordering. Een professioneel paspoort beschrijft de deskundigheid en vaardigheden en de benodigde bij- en nascholing en deskundigheidsbevordering. Medewerkers van VTD zijn getraind in de Top 3 methodiek en VTD draagt zorg voor het trainen van netwerkpartners in deze methodiek. Ook gaan we een kenniswerkplaats ‘anticiperen op veiligheid’ opzetten.

Trends en ontwikkelingen zijn onderbouwd met data, waarbij specifieke data wordt weergegeven in het kennisplatform van de GGD We gaan meer gebruik maken van ervaringsdeskundigheid om de dienstverlening en professionaliteit te optimaliseren. Op basis van een daarvoor ontwikkeld aanbod gaan we voorlichting en training geven aan onze netwerkpartners. MDA++ ontwikkelen we door, o.a. door het opstellen van een samenwerkingsovereenkomst, voorlichting geven en samenwerking met het RET. Begroot 2025

Begroot 2024

Begroot 2023

Realisatie 2023

Advies en consult/ondersteuning (extern)

2.600

2.600

2.600

2.843

Melding (intake en triage), zowel MK als VK

2.200

2.200

2.200

1.869

Regulier onderzoek inclusief onderzoek HG MK

400

400

400

111

Monitoring

590

590

590

320

Voorwaarden en Vervolg

200

200

200

104

Huisverboden

60

60

60

52

MK = met ki nderen / ZK = zonder ki nderen / HG= hui s el i jk gewel d

32

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg GGD Drenthe geeft uitvoering aan het Advies en Meldpunt OGGZ, biedt bemoeizorg door sociaal verpleegkundigen OGGZ en zorgt in zes gemeenten voor procesregie uitgevoerd door OGGZ-voorzitters en procesondersteuners. Daarnaast wordt invulling gegeven aan de meldfunctie en het verkennend onderzoek van de Wvggz. De GGD biedt advies en beleidsontwikkeling op het gebied van OGGZ, Wvggz en mensen met onbegrepen gedrag. Wat willen we bereiken? • Dat kwetsbare inwoners met complexe problemen die veelal niet zelf hulp zoeken, of dat afwijzen, toch de zorg en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. • Dat daartoe het OGGZ-vangnet met de functies meldpunt, triage, advies, bemoeizorg en casus-en procesregie in alle Drentse gemeenten beschikbaar blijft en op maat aansluit op het lokale sociale domein. • Dat het OGGZ-vangnet meebeweegt en meedoet in de ontwikkelingen in het zorglandschap als gevolg van de transitie van zorg naar gezondheid. • Daarbij trouw blijft aan het uitgangspunt om als vangnet geen reguliere zorgfunctie over te nemen en alleen, en zo kort als mogelijk, inzet pleegt wanneer kwetsbare inwoners tussen wal en schip dreigen te raken.

Wat gaan we daarvoor doen? • Advies en Meldpunt OGGZ We gaan uitvoering geven aan het Advies en Meldpunt OGGZ dat voor alle Drentse gemeenten het meldpunt voor niet acute zorgvragen is rond zorgmijders, mensen met onbegrepen gedrag en mensen waar mogelijk verplichte zorg voor nodig is. Het Advies en Meldpunt is een belangrijke pijler van het OGGZvangnet dat naast het meldpunt bestaat uit de functies triage, advies, bemoeizorg en casus-en procesregie. • OGGZ Bemoeizorg We bieden samen met onze samenwerkingspartners GGZ, VNN en Cosis OGGZ-bemoeizorg in de Drentse gemeenten. Dat doen we vanuit OGGZ-netwerken of vanuit sociale teams in gemeenten. De sociaal verpleegkundigen OGGZ van de GGD bieden bemoeizorg in situaties waar zorgen zijn over woningvervuiling of hoarding en aan mensen met onbegrepen gedrag en somatische problemen hebben en het aanbod van hulp en ondersteuning afwijzen. Soms ervaart de omgeving daarvan overlast bijvoorbeeld door verwaarlozing en ongedierte. Bemoeizorg start zonder dat er een hulpvraag aan vooraf is gegaan en zonder indicatiestelling. Door op een laagdrempelige manier en vasthoudend contact te leggen wordt het vertrouwen van deze mensen gewonnen. Vanuit dat vertrouwen worden mensen gemotiveerd om hun woon- en leefomgeving te verbeteren en daar waar nodig hulp en ondersteuning bij te aanvaarden.

• OGGZ-voorzitterschap (procesregie) We coördineren de OGGZ-aanpak in gemeenten. Door inzet van procesregie ontstaat een gezamenlijk gedragen plan van aanpak rond multiproblemcasuïstiek waarin zorgmijding en vaak ook overlast speelt. De OGGZ-voorzitter zorgt daarmee dat vanuit een gezamenlijke doelstelling en met heldere afspraken over een ieders verantwoordelijkheid, rol en bijdrage samengewerkt wordt aan een integrale bemoeizorgaanpak.

33

• Beleidsontwikkeling We geven uitvoering aan projecten die in 2024 gestart zijn met subsidie van ZonMw in het kader van het programma Grip op Onbegrip. Het betreft het project opvolgen politiezorgmeldingen in het kader van ‘domein overstijgend samenwerken rond situaties van onbegrepen gedrag’ We continueren de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag waar de GGD penvoerder en projectleider van is. Samen met lectoraten en studenten van de Hanzehogeschool, zorginstanties en gemeenten wordt gedaan aan kennisontwikkeling en verspreiding van kennis rond thema’s als herstelwerkplaatsen en samenwerking tussen het formele en informele netwerk. De afgelopen jaren is de Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) regelmatig uitgesteld. Afhankelijk van politieke besluitvorming wordt implementatie in 2025 voorzien. De Wams is een reparatiewet van de WMO en biedt een wettelijke grondslag voor gegevensdeling over domeinen heen, dat gemeenten coördinatoren aanwijzen en het biedt een wettelijke basis voor meldpunten niet acute zorg en het organiseren van openbare geestelijke gezondheidszorg. Begroot 2025

Begroot 2024

1.100

1.100

1.000

1.063

- aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg

325

300

320

330

- aangemeld Verkennend Onderzoek Wvggz

30

25

30

35

- aangemeld voor vangnetfunctie GGD

75

40

- afgehandeld op meldpunt OGGZ

650

735

650

608

OGGZ-meldingen GGD OGGZ-voorzitter*

225

225

200

218

Aantal cliënten bij sociaal verpleegkundigen OGGZ**

200

200

200

204

40

40

35

47

Advies en Meldpunt OGGZ

Begroot Realisatie 2023 2023

Waarvan:

84

Overige indicatoren:

Waarvan: Aantal woningsaneringen inz. Vervuiling, hoarding *** *Aa ntal OGGZ-mel di ngen i n de gemeenten wa a r de GGD een OGGZ-voorzi tter l evert. ** Va ngnet en a dvi es (ba s i s taken), OGGZ-bemoei zorg en Wvggz verkennend onderzoek. *** Woni ngs a neri ngen va nui t va ngnet en a dvi es en OGGZ-bemoei zorg.

Zorgcoördinatie slachtoffers mensenhandel De coördinatie van de opvang en hulpverlening voor mensen die slachtoffer zijn van mensenhandel is per 1 februari 2024 overgeheveld naar het Zorg en Veiligheidshuis Drenthe. Wel komen meldingen via de meldcode binnen bij VTD en stemmen de aandachtsfunctionarissen van VTD deze af met de zorgcoördinator en eventueel de ketenregisseur. Onder de coördinatie vallen ook slachtoffers van arbeidsuitbuiting en gedwongen prostitutie. Het Zorg en Veiligheidshuis beoordeelt en onderzoekt signalen van mensenhandel samen met de ketenregisseur aanpak mensenhandel en de rechercheur van team mensenhandel en migratiecriminaliteit van politie. Wat willen we bereiken? • Voorkomen dat mensen slachtoffer worden van mensenhandel. • Beter in beeld krijgen van slachtoffers en hen ondersteuning bieden die zij nodig hebben. • Het frustreren en aanpakken van daders.

34

Wat gaan we daarvoor doen? In 2024 wordt aan de gemeenten een regionaal plan van aanpak voorgelegd om meer grip op mensenhandel te krijgen. Hierbij gaat het om het realiseren van een integrale aanpak van zorg en veiligheid. Doel is in eerste instantie om mensenhandel zoveel mogelijk te voorkomen en in tweede instantie een betere opvang van slachtoffers van mensenhandel te realiseren. Voorgestelde maatregelen zijn onder meer het vergroten van bewustwording binnen gemeenten en andere ketenpartners door middel van aandachtfunctionarissen, het beter borgen van de zorg voor slachtoffers van mensenhandel door middel van ketenregie en het uitvoeren van risicoscans. Indien dit plan wordt aanvaard dan ligt in 2025 het accent op de uitvoering van het activiteitenplan voor de regio Drenthe, gericht op bewustwording en preventie (zorg en veiligheid) en het trainen van gemeenten en zorg instellingen en het positioneren van de rol van de aandachtsfunctionarissen. We werken samen met de Drentse aanpak ondermijning in bewustwording en signalering van ondermijning/mensenhandel en we borgen strategische samenwerking ketenpartners Noord Nederland.

Centrum Seksueel Geweld Het Centrum Seksueel Geweld Groningen-Drenthe (CSG) wordt uitgevoerd door Veilig Thuis Drenthe, UMCG, Scheper Ziekenhuis Emmen, Zedenpolitie Noord, Slachtofferhulp Nederland en No Need to Hide, onder regie van GGD Drenthe (penvoerder) en GGD Groningen. Het CSG biedt laagdrempelige hulp en advies aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt en is 24/7 bereikbaar. Wat willen we bereiken • Een stijging bij het CSG van het aantal meldingen van slachtoffers die ondersteuning en hulp willen bij de verwerking van seksueel geweld. • Het taboe op seksueel geweld is verkleind en is bespreekbaarder en zichtbaarder geworden • Aandacht voor seksueel geweld is geborgd in het beleid van organisaties en gemeenten Wat gaan we daarvoor doen? • Het centrum In 2025 wil het CSG Groningen-Drenthe werken aan een hernieuwde visie op de corebusiness en de vorm van het centrum. De wens is van een virtueel samenwerkingsverband toe te groeien naar een fysiek centrum. Bij een aantal andere CSG’s is deze beweging al in gang gezet en in België wordt al enige tijd op deze manier gewerkt. Investeren in kwaliteit en maatwerk blijft voorop staan. Het blijven zoeken naar hulp op maat, als kenniscentrum groeien en het succesvol uitvoeren van het verbeterplan naar aanleiding van de visitatie is waar we dan ook helemaal voor gaan! •

Het team Het CSG team is gegroeid en daar willen we op investeren door voor het team intervisie op te zetten, te werken aan teambuilding en de rollen en structuur nog duidelijker te maken. Ook zullen we inzetten op extra deskundigheidsbevordering van de diverse onderdelen van het meldpunt en overige onderdelen van het CSG. •

Bekendheid Het thema seksueel geweld is nog lang niet overal even goed zichtbaar. We willen ons extra gaan inzetten het thema bij diverse partners onder de aandacht te brengen, o.a. bij de politiek, gemeentebesturen, hulpverleningsorganisaties, scholen en huisartsen. Ook willen de relaties met de media verder versterken om het onderwerp op de agenda te krijgen en te houden. 35

De verwachting is dat het aantal meldingen jaarlijks zullen stijgen met 10%. 2022 was een uitzondering, door de aandacht vanuit o.a. The Voice of Holland en Boos, zagen we tijdelijk een veel grotere stijging van meldingen. Begroot 2025

Begroot 2024

Begroot 2023

Realisatie 2023

≤ 7 dagen geleden

57

60

pm

47

> 7 dagen geleden

48

90

pm

40

Advies ≤ 7 dagen geleden

17

15

pm

14

Advies > 7 dagen geleden

64

pm

pm

53

Aantal meldingen totaal

186

n.v.t.

75

154

2.3.4.

Begroting programma Samen Veilig

Programma Samen Veilig

Baten

Taak

Product

Additioneel

Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Totaal Additioneel Basis Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHI Samen Veilig breed Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Totaal Additioneel Basis Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHI Samen Veilig breed Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Totaal Additioneel Totaal Reserveringen Totaal Samen Veilig

Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Rekening 2023 421 148 996 7.676 9.241 97 0 0 97 9.338 -420 -146 -979 -7.917 -9.461 -92 0 0 -92 -9.553 -1 -2 -24 260 233 233 18

Primitieve begroting 2024 496 182 1.062 7.289 9.029 100 0 0 100 9.129 -478 -176 -996 -7.289 -8.939 -100 0 0 -100 -9.039 -18 -6 -65 0 -90 -90 0

Begroting 2025 523 194 1.128 7.603 9.447 98 110 517 725 10.172 -506 -194 -1.055 -7.603 -9.357 -98 -110 -517 -725 -10.082 -17 0 -73 0 -90 -90 0

De stijging van de begroting 2025 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2025 van 6,5%. Voor de additionele begroting 2025 is de additionele beheersbegroting 2024 bepalend. PSHi is in de loop van 2023 onderdeel geworden van het programma Samen Veilig. Bij het opstellen van de primitieve begroting 2024 was hier nog geen sprake van. Het betreft een overheveling van budgetten van de begroting Crises en incidenten. Vanaf 2024 is het programma Samen Veilig uitgebreid met een nieuwe kostenplaats Samen Veilig breed. Het betreft een overheveling van de functies van de managementsecretaresses en de teamleiders van Samen Veilig.

36

2.3.5.

Begroting programma Crisis, Rampen en Incidenten

GHOR

De GGD geeft in Drenthe invulling aan de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en is verantwoordelijk voor publieke gezondheidszorg tijdens rampen en crises. Daarnaast organiseert de GGD de Psychosociale hulpverlening bij incidenten en rampen (PSHi/PSHOR) GHOR De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) geeft leiding aan de GGD en aan de GHOR. Dit is een wettelijke verankerde taak. De GHOR werkt onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). De DPG legt rechtstreeks verantwoording af aan het bestuur van de VRD over de GHOR-taken. De GHORactiviteiten in 2025 worden in de begroting van de Veiligheidsregio Drenthe 2025 beschreven.

Programma

Taak

Product

Crisis, Rampen en Baten Incidenten

Basis

Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis Totaal Basis

Totaal Lasten Totaal Crisis, Rampen en Incidenten

3.

Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Rekening 2023 151 1.010 1.162 1.162 -147 -997 -1.144 -1.144 18

Primitieve begroting 2024 160 1.050 1.210 1.210 -160 -1.050 -1.210 -1.210 0

Begroting 2025 47 1.159 1.206 1.206 -47 -1.159 -1.206 -1.206 0

Paragrafen

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten kent de begroting en jaarrekening een aantal verplichte paragrafen. In de begroting 2025 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Weerstandsvermogen en risicobeheersing en Financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en daarom niet opgenomen.

3.1

Paragraaf Bedrijfsvoering

Vanuit de ondersteunende diensten zetten wij in om de primaire processen van GGD Drenthe optimaal te ondersteunen. Hierbij gaat het niet alleen om de dagelijkse dienstverlening zo goed mogelijk te laten verlopen, maar ook door bij te dragen aan de doorontwikkeling en innovatie van de organisatie. Richtsnoer hierbij is de in 2022 geformuleerde herijking van de strategische koers van de GGD. Concreet gaat het hierbij vooral bij te dragen aan de ontwikkeling van de organisatie als kenniscentrum op het gebied van publieke gezondheid en het ondersteunen van datagestuurd werken in al onze dienstverlening. Daarnaast vraagt de continue ontwikkeling en beveiliging van onze informatiesystemen onze volle aandacht. Onze mensen Om succesvol te kunnen zijn in onze strategische koers vraagt dat om een heroriëntatie van onze mensen. De verandering en transformatie die nodig is kan alleen betekenis krijgen wanneer deze plaatsvindt in alle lagen in de organisatie. Het raakt al onze medewerkers moet door een ieder van ons worden doorleefd en vertaald naar het eigen werkveld. Om dit te kunnen realiseren herijken wij onze visie op Mens en Organisatie, benoemen wij thema's en ontwikkelen wij activiteiten die de doorontwikkeling en innovatie richting geven en ondersteunen. Inmiddels heeft zich dit vertaalt in ondermeer een hernieuwd strategisch opleidingsplan. 37

We stellen ons nog meer dan voorheen open voor onze buitenwereld. Zo bieden we volop ruimte aan stagiaires en traineeships en zoeken we actief de verbinding met onderzoeks- en kenniscentra om onszelf te inspireren en te versterken. De belangrijkste kengetallen ten aanzien van onze formatie voor 2025 worden hieronder weergegeven. Begroot 2025

Begroot 2024

Begroot 2023

Realisatie 2023

Formatie basistaken in fte

186

177

177

177

Formatie additioneel in fte

108

106

106

112

Formatie totaal in fte

294

283

283

289

Vertaald naar aantal medewerkers

400

380

380

419

Data en informatie Om onze expertise- en adviesrol op het gebied van publieke gezondheid goed in te kunnen vullen maken wij steeds meer en slimmer gebruik van data. Niet alleen gaat het daarbij om de data die wij zelf in huis hebben, maar ook om het combineren met databestanden die bij andere instanties aanwezig zijn. We investeren daarom in ons netwerk met andere kennis- en onderzoekscentra. Op deze manier trachten wij onze gemeenten, vanuit de insteek van ‘health for all policies’ zo goed mogelijk en op maat te adviseren zodat zij doelgericht en efficiënt hun beleidsinitiatieven kunnen inzetten. Om dit te kunnen realiseren liggen er ten aanzien van de bedrijfsvoering uitdagingen op het gebied van vernieuwing en verbetering van onze ICT-systemen, kennis en kunde op het gebied van verzameling, duiding en communicatie van data en informatie, scholing, ontwikkeling en werving van onze medewerkers. In 2025 zullen wij hier vol op inzetten. Informatieveiligheid Voor het verbeteren van de beveiliging van onze informatievoorziening en privacy hebben de GGD en de VRD gezamenlijk een verbeterplan opgesteld en dat inmiddels door de besturen van beide organisatie is bekrachtigd. In 2022 zijn de VRD en GGD gezamenlijk gestart met de uitvoering van het verbeterplan en dit zal in 2024 verder zijn beslag krijgen.

Ook 2025 zullen wij blijvend aandacht geven aan de beveiliging van onze ICT-systemen, het voorkomen van cybercrime en vraagstukken rondom privacy. Een nieuwe ontwikkeling is de ethische reflectie op het datagericht werken binnen de GGD, ook van de kant van het bestuur en deelnemende gemeenten. De vraag is aan de orde of alles wat technisch mogelijk is ook wenselijk is om uitgevoerd te worden, met name als de suggestie ontstaat dat er op persoonsniveau informatie wordt gekoppeld en vastgelegd. In de komende periode zal de positionering van de GGD en VRD ten aanzien van dit voorbehoud verder uitgewerkt worden. Implementatie Wet open overheid (Woo) In 2023 is een organisatiebrede gezamenlijke werkgroep van GGD en VRD gestart met de implementatie van de Woo in beide organisaties. Op basis van een impactanalyse is in beeld gebracht welke activiteiten moeten worden ondernomen en welke systemen moeten worden aangepast, c.q. aangeschaft. Ook werken we hierin nauw samen met onze toezichthoudend archivaris. Met de implementatie is een meerjarige, gestructureerde, aanpak gemoeid en betrokkenheid van diverse disciplines binnen de GGD en VRD, zoals juridisch, ICT, document-/archiefbeheer en communicatie. In 2024 wordt gemeenschappelijk met de VRD 38

een Woo-functionaris aangesteld die een coördinerende functie hierin gaat vervullen. Het implementatietraject zal ook in 2025 de aandacht van zowel de GGD als de VRD vragen. Gewijzigde gemeenschappelijke regeling GGD Drenthe Zoals in het voorwoord van deze begroting aangegeven is het de bedoeling dat per 1 januari 2025 de gemeenschappelijke regeling van GGD Drenthe is aangepast op basis van het besluit om de governance van het domein van zorg en veiligheid in Drenthe onder te brengen bij GGD Drenthe. De wijziging houdt in dat de organisatiestructuur van GGD Drenthe wijzigt. Er worden twee bestuurlijke adviescommissies geïntroduceerd, één voor het domein van zorg en veiligheid en één voor publieke gezondheid, beide ressorterend onder één algemeen bestuur. In de bestuurlijke adviescommissie zorg en veiligheid en in het algemeen bestuur zullen vanaf dan, naast wethouders, ook burgemeesters zitting nemen. Tevens zal het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe voor wat betreft de bedrijfsvoering worden ondergebracht binnen de gewijzigde gemeenschappelijke regeling.

3.2

Begroting programma bedrijfsvoering

Programma Bedrijfsvoering

Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten Reserveringen

Taak

Product

Basis Totaal Basis

Bedrijfsvoering en middelen

Basis Totaal Basis

Bedrijfsvoering en middelen

Basis Totaal Basis

Bedrijfsvoering en middelen

Totaal Reserveringen Totaal Bedrijfsvoering

Rekening 2023 1.817 1.817 1.817 -971 -971 -971 499 499 499 1.346

Primitieve begroting 2024 610 610 610 -610 -610 -610 0 0 0 0

Begroting 2025 908 908 908 -908 -908 -908 0 0 0 0

De stijging van de begroting 2025 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2025 van 6,5%. Vanwege de invoering van het programmaplan Gezondheid en Leven hebben interne verschuivingen plaatsgevonden van een aantal functies van voornamelijk het programma bedrijfsvoering naar het product Gezondheidsbevordering basis.

3.3

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

In deze paragraaf gaan we in op het weerstandsvermogen en de risicobeheersing van de GGD. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de capaciteit die een gemeenschappelijke regeling heeft om de niet begrote kosten op te vangen. De Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is als volgt opgebouwd: 1. Risicobeleid 2. De weerstandscapaciteit 3. Risico-inventarisatie per balansdatum 4. Kengetallen 3.3.1. Risicobeleid In 2021 heeft de werkgroep GRIP op GR-en, bestaande uit Drentse griffiers en VDG-bestuur, de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’ opgesteld. In de notitie, die vanaf 2022 van toepassing is voor de gemeenschappelijke regelingen, worden ten aanzien van de weerstandsparagraaf de volgende werkafspraken gemaakt:

39

1. Weerstandscapaciteit is aanwezig bij de deelnemers en in beperkte mate bij de gemeenschappelijke regeling; 2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijk regelingen vermeldt in de begroting het verschil tussen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen in totaal en naar rato voor de afzonderlijke deelnemers; 3. Een algemene reserve is toegestaan om ontwikkelingen in het loon- en prijspeil af te dekken, met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar; 4. Als de verwachting is dat de ontwikkelingen in het loon- en prijspeil boven de maximale omvang van 2,5% uitkomt, is afwijken van de richtlijn van 2,5% mogelijk. Hiervoor doet het DB van de gemeenschappelijke regeling een gemotiveerd voorstel aan het algemeen bestuur; 5. Het bedrag boven het vastgestelde maximum van de algemene reserve, vloeit naar rato van de deelnemersbijdrage terug naar de deelnemers. GGD Drenthe heeft deze afspraken in zijn geheel overgenomen en uitgevoerd. 3.3.2. De weerstandscapaciteit Voor het berekenen van de weerstandscapaciteit mag op basis van de richtlijnen van het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader (GTK) alleen de Algemene Reserve worden meegenomen. De weerstandscapaciteit geeft aan in welke mate GGD Drenthe in staat is de risico’s in financiële zin op te vangen.

Op basis van de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’ heeft de Algemene Reserve van GGD Drenthe een bestemming gekregen en kan deze alleen worden ingezet voor het opvangen van loon- en prijsontwikkelingen. GGD Drenthe heeft daardoor zelf geen beschikbaar weerstandsvermogen. De hoogte van de reserve loon- en prijsontwikkelingen bedraagt 2,5% van de totale begrote lasten van 2023, zijnde € 18.102.580 x 2,5% = € 452.565. In onderstaande tabel is de stand van de reserves voor resultaatbestemming 2023 weergegeven:

3.3.3. Risicoparagraaf In het kader van ons actieve risicobeleid percipieert GGD Drenthe voor 2025 de volgende risico’s:

40

Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle risico’s zijn gewogen naar de kans dat ze zich kunnen voordoen en de financiële impact die ze voor GGD Drenthe kunnen hebben. Op geld gewaardeerd betekent dit een bedrag van € 2.867.500. Bij het inventariseren van de risico’s hebben wij het voorzichtigheidsprincipe in acht genomen. Dit betekent dat wij rekening houden met alle mogelijke risico’s op balansdatum. Overigens onderkennen wij dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen. Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt Capaciteitsproblemen (schaarste van mensen, (financiële) middelen, kennis) door onzekerheden over toekomstig verloop van de coronapandemie en nieuwe infectieziekten en de gevolgen voor de volksgezondheid op korte en lange termijn. Digitale verstoring/Cybercrime De ontwikkelingen op het gebied van ICT gaan snel, dit geeft kansen, maar brengt ook risico’s met zich mee. Door de toenemende afhankelijkheid van digitale systemen komen bij uitval hiervan als gevolg van bijvoorbeeld stroomuitval of datadiefstal onze processen in gevaar. Dit kan een grote impact hebben op onze primaire processen en dan met name de acute hulpverlening. Arbeidsmarktproblematiek In de huidige arbeidsmarkt worden we steeds vaker geconfronteerd met moeilijk in te vullen vacatures, het potentieel in de vijver waaruit gevist wordt neemt steeds meer af.

Er is een risico dat onze dienstverlening in gevaar komt als we niet de juiste man/vrouw tijdig genoeg op de juiste plaats weten te krijgen en we daardoor hogere kosten maken voor werving en selectie of inhuur en inwerken. Boventallige medewerkers Ervaring van de afgelopen jaren leert dat de situatie van boventalligheid of medewerkers die op een ander spoor komen door veranderende werkzaamheden, gemiddeld 2 medewerkers op jaarbasis, zijn Inkoopbeleid in relatie tot (Europese) aanbestedingen Een niet goed inkoopbeleid in het kader van (Europese) aanbestedingen kan leiden tot financiële risico's. Dit komt omdat er meerdere regels en vereisten gelden voor deze aanbestedingen en fouten hierin kunnen leiden tot boetes en juridische procedures. Een goed inkoopbeleid is dan ook van belang om financiële risico's te beperken in het kader van Europese aanbestedingen.

41

Voldoen aan regels voor omgang met persoonsgegevens Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) GGD-en maken veel gebruik van persoonsgegevens. Er bestaan nog steeds wezenlijke risico’s voor bescherming van persoonsgegevens bij testen, vaccineren en het bron- en contactonderzoek tijdens de coronapandemie blijkt uit onderzoek AP. Op 28 maart 2023 heeft Stichting Initiatieven Collectieve Acties Massaschade (ICAM) GGD Drenthe, de andere GGD’en, GGD GHOR, het LCCB en de Staat gedagvaard. De zaak dient bij de rechtbank Amsterdam. Via een collectieve actie vordert Stichting ICAM schadevergoeding wegens een landelijke datadiefstal eind januari 2021. Het betreft gegevens die zijn opgenomen in CoronIT, het landelijke IT-systeem voor COVID-19testen en vaccinaties. Stichting ICAM vordert toekenning van een bedrag van € 1.500 voor eenieder wiens gegevens onbevoegd uit de hiervoor genoemde systemen zijn gehaald. Dat betreft voor zover bekend 1.248 personen. Bij GGD Drenthe betreft het xx personen. Stichting ICAM vordert daarnaast een bedrag van € 500 voor eenieder wiens gegevens bloot hebben gestaan aan onbevoegd gebruik. Dat zou alle personen betreffen die door de GGD’en getest en gevaccineerd zouden zijn. Dat zijn – aldus Stichting ICAM – 6,5 miljoen personen op het moment van de datadiefstal. Onze belangen worden in deze procedure behartigd door AKD Advocaten.

Dit advocatenkantoor vertegenwoordigt ook de andere GGD’en, enkele veiligheidsregio’s en gemeenten. Het zal waarschijnlijk tot 2026 duren voordat er in een collectieve actie (Wamca) als deze een uitspraak van de rechtbank Amsterdam zal volgen. Wat dit in de toekomst gaat betekenen is volkomen onduidelijk daar dit geen verantwoordelijkheid is van GGD Drenthe maar hier wel tijd en energie in gaat zitten. Klachtenafhandeling/schade als gevolg van (medische) handelingen Het financiële risico van klachtenafhandeling en schadevergoeding als gevolg van (medische) handelingen kan GGD Drenthe aanzienlijke kosten opleveren. Het kan de reputatie van GGD Drenthe beschadigen, wat leidt tot verlies van vertrouwen en verdere financiële gevolgen. Het is daarom belangrijk om te investeren in een effectieve klachtenafhandeling en verzekeringsdekking om het financiële risico te beperken. Onvoorziene toename van de vraag van onze dienstverlening Niet tijdig voldoende (gekwalificeerd) personeel weten te krijgen en we daardoor hoger kosten gemaakt moeten worden voor werving en selectie of inhuur en inwerken. Loon- en prijsindexatie De reserve loon- en prijsontwikkelingen is maximaal 2,5% van de begrote lasten op basis van de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’.

Voor de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting wordt uitgegaan van de CPB reeksen; Prijs Bruto binnenlandsproduct, Prijs overheidsconsumptie beloning werknemers. 3.3.4. Weerstandspositie Om te kunnen beoordelen of de opgebouwde reservepositie zich juist verhoudt tot de financiële risico’s wordt de ratio weerstandvermogen gehanteerd die ontwikkeld is door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement samen met de universiteit Twente. De ratio wordt berekend door het aanwezige weerstandvermogen te delen door de financiële totaalwaardering van de risico’s. Bij de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de volgende tabel gehanteerd:

42

Ratio weerstandsvermogen

>2 1,4 - 2 1 - 1,4 0,8 - 1 0,6 - 0,8

Waardering

uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende

Door het ontbreken van weerstandsvermogen bij GGD Drenthe is de ratio voor GGD Drenthe 0. GGD Drenthe is onvoldoende in staat om de mogelijke risico’s zelf op te vangen en zal bij het zich voordoen van deze risico’s een beroep doen op de bij gemeenten aanwezige weerstandscapaciteit. Hieronder een overzicht met daarin het verschil tussen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen naar rato voor de Drentse gemeenten.

3.3.5. Kengetallen Vanaf 2015 schrijft het BBV voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basis set van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast de kengetallen vindt ook een beoordeling plaats van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Door middel van de genoemde kengetallen wordt ‘de structureel en reëel sluitende begroting’ onderbouwd. Hierna volgt een overzicht van de kengetallen. Verloop van de kengetallen Kengetallen netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsrisico structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit

Resultaat 2023

Primitief 2024

-6,1% -6,1% 32,7% 1,6% nvt nvt

-2,0% -2,0% 49,1% -0,2% nvt nvt

Raming 2025

-1,7% -1,7% 49,1% -0,6% nvt nvt

Raming 2026

-1,7% -1,7% 49,1% -0,6% nvt nvt

Raming 2027

-1,6% -1,6% 49,1% -0,5% nvt nvt

Raming 2028

-1,6% -1,6% 49,1% -0,5% nvt nvt

43

Beoordeling kengetallen GGD Drenthe Voorgeschreven is dat naast de kengetallen zelf, een beoordeling plaatsvindt van de onderlinge verhouding hiervan in relatie tot de financiële positie. Het is overigens van belang de kengetallen in samenhang te zien omdat een afzonderlijke kengetal niet zoveel zegt over de financiële positie. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Normaal ligt de netto schuldquote tussen 0% en 90% (landelijk gehanteerde richtlijn). Als de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de schuld hoog (oranje). Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt men zich in de gevarenzone (rood). De netto schuldquote van de GGD Drenthe blijft ruimschoots binnen de norm. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin men in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen.

Hierbij wordt het eigen vermogen uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal. Volgens de landelijk gehanteerde richtlijn moet de solvabiliteitsratio minimaal 30% zijn. De solvabiliteitsratio van de GGD Drenthe is afgerond 33% en daarmee voldoende. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte van de GGD Drenthe is nagenoeg nihil. Grondexploitatie Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe. Belastingcapaciteit Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe.

3.4

Paragraaf Financiering

De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) stelt regels voor het beheer van de treasury. De wet bevat normen voor het beheersen van risico’s op kort- en langlopende leningen. Verder worden de decentrale overheden verplicht een Treasurystatuut op te stellen en een Paragraaf financiering in de begroting en het jaarverslag op te nemen.

3.4.1. Treasurystatuut Het treasurystatuut is onderdeel van de financiële verordening GGD Drenthe en VRD. In de verordening is vastgelegd dat GGD Drenthe voldoende liquiditeiten beschikbaar moet hebben om de vastgestelde plannen te kunnen uitvoeren. Hiervoor worden tijdig en voldoende middelen aangetrokken zodat de begroting kan 44

worden uitgevoerd binnen de door het Algemeen Bestuur gestelde kaders. De afgelopen jaren zijn er belangrijke (maatschappelijke) ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de treasury van decentrale overheden. Op Europees niveau zijn er maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de overheidsuitgaven nu en op langere termijn houdbaar blijven. Deze maatregelen zijn vertaald naar Nederlandse wetgeving, zoals de invoering van het verplicht schatkistbankieren en de Wet houdbare Overheids-Financiën (Hof). Deze wijzigingen zijn opgenomen in de financiële verordening van GGD Drenthe en VRD. 3.4.2. Risicobeheer Ten aanzien van het risicoprofiel is de richtlijn opgenomen dat de GGD alleen gelden uitzet bij instellingen met een zogenaamde triple A-status, de meest betrouwbare bankinstellingen in Nederland. Na de bankencrisis is een groot aantal instellingen teruggeplaatst naar een dubbele A-status. De Bank voor Nederlandse gemeenten (BNG) heeft zijn triple A-status behouden. Bij deze bank zetten wij de eventuele overtallige middelen uit. Met de invoering van het schatkistbankieren eind 2013 dienen wij, net als alle andere lokale overheden, onze overtollige middelen (boven € 1.000.000) naar een gereserveerde rekening bij de BNG over te boeken. Uit deze overtollige middelen voorziet het Rijk zich in een deel van haar financieringsbehoefte. 3.4.3.

Renterisico kortlopende financiering (kasgeldlimiet) Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan kortlopende financiering is in de Wet Fido de kasgeldlimiet opgenomen. Voor het jaar 2025 wordt geen overschrijding van de kasgeldlimiet verwacht. Berekening kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000) 1 Toegestane kasgeldlimiet * in procenten van de grondslag * in bedrag 2 Omvang vlottende schuld 3 Vlottende middelen Toets kasgeldlimiet 4 Netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+)/Overschrijding (-)

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Begroot 2028

8,20% 3.457 8.697 10.444

8,20% 3.568 8.176 10.444

8,20% 3.703 7.643 10.444

8,20% 3.833 7.087 10.444

-1.747 3.457 5.204

-2.268 3.568 5.836

-2.801 3.703 6.504

-3.357 3.833 7.190

3.4.4. Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) Ook voor renterisico’s vaste schuld is in de Wet Fido een norm gesteld. Deze norm, de renterisiconorm, bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Het doel van deze norm is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten, welke consequenties kunnen hebben voor de financiële positie. De verwachting is dat we ook voor 2025 ruimschoots onder de renterisiconorm zullen blijven. 3.4.5. Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo Decentrale overheden moeten in hun begroting een berekening opnemen van het zogenoemde EMU-saldo op basis van artikel 20 van het BBV; het EMU-saldo over het vorig begrotingsjaar (2023), een raming voor het begrotingsjaar zelf (2024) en een raming voor het jaar na het begrotingsjaar (2025). EU-lidstaten mogen een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product. Hiervan is in Nederland 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt anders dan het baten-lastenstelsel dat deze overheden hanteren. Investeringen en uitgaven uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in het baten-lastenstelsel, maar wel in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan daardoor toch een negatief EMU-saldo ontstaan. 45

GGD Drenthe voldoet met een positief EMU-saldo ruimschoots aan de gestelde voorwaarden. 2024 €

Omschrijving

2025 €

2026 €

1

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

372

540

558

2

Afschrijvingen ten laste van de exploitatie

525

535

552

3

Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate van de exploitatie

0

0

0

4

Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd

472

503

519

5

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4

0

0

0

6

Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen

0

0

0

10 Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten

0

0

0

7

Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)

8

Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord

9

11 Verkoop van effecten: a Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

ja nee

nee

425

ja

nee

572

ja

nee

591

46

4.

Financiële begroting

4.1 Begroting 2025

Baten

Totaal Baten Lasten

Totaal Lasten Reserveringen

Totaal Reserveringen Eindtotaal

Programma Bedrijfsvoering Crisis, Rampen en Incidenten Gezondheid en Leven Publieke Zorg & Dienstverlening Samen Veilig Bedrijfsvoering Crisis, Rampen en Incidenten Gezondheid en Leven Publieke Zorg & Dienstverlening Samen Veilig Bedrijfsvoering Gezondheid en Leven Publieke Zorg & Dienstverlening Samen Veilig