C. Recreatieschap Drenthe Jaarverslag en jaarrekening 2023

Eindresultaat is een ambitieplan waarin investeringen in beleving en bezoekersmanagement zijn opgenomen. Variërend van een impuls in de toegangspoorten, thematische routes en beleefpaden voor kinderen. Deze investeringen kunnen ook goed plaatsvinden bij de dorpen of in het buitengebied bij (agro)toeristische bedrijven. Verder kan in samenwerking (overheden, bedrijven en individuen) gewerkt worden aan duurzame vervoersoplossingen zodat de transitie naar een meer milieuvriendelijke mobiliteit wordt gestimuleerd. Ook hier is Stichting Cultuurtoerisme Drenthe penvoerder en trekker waarbij door Recreatieschap is gestuurd op de inhoud, ondersteund door adviesbureau Sweco. Het project is bekostigd met subsidiebijdragen vanuit het Rijk (Ministerie LNV) en de provincie om te werken aan de invulling van de Standaard voor Nationale Parken Nieuwe Stijl.

Project Vitale Vakantieparken

Dit project is bedoeld om vakantieparken en campings in Drenthe te ondersteunen om weer recreatief en economisch gezond (aantrekkelijk) te worden. Bij de start is die ondersteuning geboden aan vakantieparken en campings die er goed voor staan; zij kregen de mogelijkheid geboden om zich verder door te ontwikkelen (excelleren). Na de tussentijdse evaluatie in 2022 is gekozen voor enkele aanpassingen zodat het programma nog slagvaardiger wordt (vastgelegd in Strategische Koers 2023-2024). Daartoe is gekozen voor een nieuwe lijn “Drentse Uitblinkers”. Deze lijn voorziet in maatwerk voor ondernemers in het middensegment met vernieuwingsplannen die niet konden voldoen aan de Excellerennorm. Daarnaast worden parkeigenaren en/of verenigingen van eigenaren van terreinen zonder recreatieve mogelijkheden en kansen voor de toekomst begeleid naar een passende andere bestemming (transformeren). Voorlichting en nieuwe informatie wordt ook via webinars en podcasts aangeboden. Het Recreatieschap is als grondlegger zowel financieel, bestuurlijk (2 bestuurders in de stuurgroep) als ambtelijk betrokken bij dit belangrijke project voor de toekomst van de sector in Drenthe. Het Recreatieschap richt zich, vanuit haar kennis en kunde met name op het spoor ‘Uitblinkers’.

26

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

• • •

bouwen en borgen van een goede kwalitatieve infrastructuur; productontwikkeling: gastvrij onthaal en gevarieerde beleving; communiceren en profileren.

Het platform zorgt voor afstemming over de speerpunten; voor het uitvoeren ervan zijn de platformleden zelf verantwoordelijk. In 2023 is aandacht geweest voor de vermelding van de wandelroutes op Drenthe.nl. Gewerkt is aan een betere informatievoorziening op dit platform, waarbij o.a. goede aanduiding van parkeermogelijkheden, OV punten en pauzeplekken. Daarnaast is in 2023 aandacht geweest in het overleg over het onderwerp “een toegankelijk en beleefbaar, bewandelbaar buitengebied”. Welke initiatieven zijn er en wat is ervoor nodig om dit verder bevorderen? De oprichting van het platform is een actiepunt uit het Wandelkompas Drenthe (2018), een wandelvisie die op initiatief van provincie en Recreatieschap Drenthe in samenwerking met Wandelnet is opgesteld. Recreatieschap faciliteert het Wandelplatform Verder is vanuit dit overleg gewerkt aan de opzet van het project Impuls Drenthepad.

Project Impuls Drenthepad In 2023 is uitvoering gegeven aan een impuls voor het Drenthepad, samen met padeigenaar Nivon en met steun van de Provincie Drenthe. Dit streekpad is ruim 340 km lang en voert door Oer-Drenthe met tevens een etappe door Ooststellingwerf. Gewerkt is aan informatievoorziening naar ondernemers die zich langs het wandelpad gevestigd zijn. Daarnaast wordt de markering herkenbaarder aangebracht (aanduiding van de route door een bordje met term “Drenthepad”, i.p.v. alleen de geelrode kleurcode) en zijn pauzeplekken toegevoegd door het plaatsen van houten bankjes in Drenthepad stijl. Ook de online-informatie is geactualiseerd en verbeterd.

Programmaverantwoording

27

Project Buitensportfonds Met dit fonds kunnen we recreatief-toeristische routes, die door vrijwilligers worden onderhouden, op een kwalitatief goed basisniveau houden. Het buitensportfonds ondersteunt (financieel) verenigingen en stichtingen die fiets-, wandel-, MTB- of hippische routes in beheer hebben en het onderhoud door vrijwilligers laten verrichten.

Project Bankjes in Drenthe Drenthe kent vele mooie fiets- en wandelpaden waar recreanten en toeristen volop gebruik van maken. Met behulp van een provinciale subsidie worden zo’n 70 bankjes geplaatst op publieke locaties zodat men even kan pauzeren en genieten van de mooie omgeving. In 2023 zijn er 22 bankjes geplaatst in de gemeenten Borger-Odoorn, De Wolden, Noordenveld, Emmen en Coevorden. Naar verwachting zullen in 2024 de laatste bankjes worden geplaatst. De locaties worden in samenspraak met de gemeentelijke TIP-medewerkers bepaald.

Project Perspectief op bestemming Drenthe 2030 Toerisme en recreatie zijn van grote waarde voor bezoekers, bedrijven, bewoners en bestemming Drenthe. Vanuit deze overtuiging hebben we in 2020 samen met de sector, provincie en Marketing Drenthe het Perspectief op bestemming Drenthe 2030 gepresenteerd. We benutten de kracht van de vrijetijdssector voor bestemming Drenthe, waarbij bezoekers zich verbonden voelen met Drenthe, bedrijven kunnen ontwikkelen en ondernemers en bewoners hun trots delen. Met onze projecten, beleidsadviezen, inzet van het stimuleringsfonds en informatievoorziening dragen we bij aan het in de praktijk brengen van deze visie. Zo maken we het Drentse DNA meer zichtbaar en beleefbaar; de positionering als dé oerprovincie van Nederland blijft daarin leidend. Dit moet leiden tot een divers aanbod en een bestemming die inspeelt op de veranderende eisen van de markt met tevens een lange termijn gebiedsbelang. In 2023 is gewerkt aan het zichtbaar maken van de initiatieven die uitgevoerd worden in de lijn van dit perspectief (bestemmingdrenthe2030.nl).

Project Risicobeheersing Natuurbranden Binnen de werkgroep ‘Droogte’ van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) is aandacht gevraagd voor de impact van natuurbranden op de recreatieve sector. Dit leidde tot een samenwerking tussen de VRD en het Recreatieschap met het doel een handleiding ‘Risicobeheersing Natuurbranden’ voor de recreatieve sector te ontwikkelen. In de loop van 2024 moet de handleiding klaar zijn.

28

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Project Recreatieve oversteek Drentse hoofdvaart Paradijssluis Meppel Met de komst van ongeveer 3.000 woningen in de woonwijken Nieuwveense Landen en Noordpoort, kan het Jaagpad met een oversteek over de sluisdeuren van de Paradijssluis dienen als recreatieve fiets- en wandelroute tussen beide wijken. Recreëren vanuit de voordeur krijgt hiermee een mooie uitwerking. Dit draagt bij aan de doelstelling om duurzaam woon- werkverkeer binnen gemeente Meppel te stimuleren. Samen met Provincie Drenthe, gemeente Meppel en ondernemers (Villa Kalkovens en camping de Kikkerije) zijn de kansen in beeld gebracht. Dit heeft geresulteerd in de aanbieding van het bidbook “oversteek Paradijssluis” aan wethouders Van Ulzen en De Vries van de gemeente.

Project Van Gogh Drenthe- onderhoud Het Routebureau heeft in 2022 en 2023 drie Van Gogh-fietsroutes en vier Van Goghwandelroutes mede-ontwikkeld en aangelegd. De uitvoer is onderdeel van het project ‘Van Gogh Drenthe’, een initiatief van Marketing Drenthe en de provincie. De routes zijn opgeleverd in 2023 en worden toegevoegd aan het vaste aanbod van themaroutes van Recreatieschap en zullen 10 jaar worden beheerd en onderhouden. Doel van het project is om de culturele erfenis van Van Gogh in Drenthe zichtbaar en beleefbaar te maken. De routes laten bezoekers het landschap dat Van Gogh vastlegde, al fietsend of wandelend laten ervaren. Daarnaast verbinden ze de ‘erfgoedlocaties Van Gogh’ in Hoogeveen, Coevorden en Emmen met elkaar. De belangrijkste projectpartners van de initiatiefnemers Marketing Drenthe en provincie zijn: gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen, Drents Museum, Van Gogh Huis Veenoord-Nieuw Amsterdam, historische verenigingen, Kunstenaarsdorp Zweeloo, ondernemers en Recreatieschap.

Hardlooproutes Emmen Op verzoek van gemeente Emmen werkt het routebureau van het Recreatieschap mee aan de realisatie van een drie vaste hardlooproutes, voorzien van bewegwijzering. Doel is het bevorderen van de gezondheid van de inwoners. De routes worden gemaakt in samenspraak met lokale loopgroepen.

Programmaverantwoording

29

Visie Recreatieve Routestructuren In 2024 ronden we voorlopig het laatste grote wandelproject af (en zal Drenthe geheel voorzien zijn van een wandelnetwerk). Daarmee komen we aan een volgende fase waarin we verder willen gaan dan alleen het beheren en onderhouden. Door het opstellen van een visie op routegebonden recreatie willen we dit verder in beeld brengen. Hierbij gaat het om de zorg voor toekomstbestendige wegen en paden (passend bij de veranderende consument, denk aan e-bikes en andere voertuigen), inspelen op trends (zie de populariteit van wandelen, de vraag naar fietsstandplaatsvakanties ed.), behoud en versterking van recreatieruimte, spreiding van bezoek, samenwerking en afstemming en de zichtbaarheid van routenetwerken in ruimtelijke plannen. Dit alles vanuit de gedachte dat routegebonden activiteiten, zoals fietsen en wandelen, een zeer geliefde recreatieve activiteit van zowel bezoekers als inwoners.

Onderborden Nationaal Park Drentsche Aa Uit het Ambitieplan Duurzaam Toerisme Nationaal Park Drentsche Aa is de wens naar voren gekomen om de verhalen van het park meer beleefbaar te maken. De doorgaande fietsverbindingen zijn te benutten als informatiedrager van het verhaal van de Drentsche Aa. Door het plaatsen van onderborden onder de bestaande fietsknooppuntborden (zgn. onderpanelen) krijgen bezoekers cultuurhistorie, het verhaal van het landschap, de natuur en de omgeving van het betreffende paneel aangeboden.

Voor het onderdeel Routelandschap is het Recreatieschap gevraagd voor de uitvoer. Het gaat hier dan om het toevoegen van meer beleving langs de route zodat een deel van de bezoekers het gebied zal verkennen vanuit Ruinen. Het gaat hier dan zowel om een wandelverbinding als een fietsverbinding. Verder is er de wens om het dorp Ruinen meer te betrekken o.a. door meer de verbinding te leggen met de schaapskooi (d.m.v. ontwikkeling van een schuilstal in Ruinen en het bevorderen van het aantal keren dat de schaapskudde een bezoek brengt aan het dorp).

Expert Team Dagrecreatie Groepen en Horeca (DGH) Voor dagrecreatie, (verblijfs)horeca en groepensector is behoefte aan de ondersteuning/ advies van een multidisciplinair team. We zien juist dat deze sectoren de afgelopen jaren hard zijn geraakt door de coronacrisis en de bijbehorende maatregelen en door de energiecrisis. Dit heeft grote invloed op de vitaliteit van deze bedrijven en dus op het vrijetijdsaanbod in Drenthe. Daarom zijn we, in overleg met Provincie en in samenwerking met KHN, Hiswa Recron en GroepenNederland, gestart met een vervolg op het Recreatie Expert Team: Expert Team DGH. Met dit project beogen Provincie Drenthe en Recreatieschap Drenthe in 3 jaar tijd in totaal aan 30 bedrijven in de (dag)recreatie, groepensector en hotels in Drenthe een kwaliteitsimpuls te geven. Ieder jaar zal bestaan uit 10 bedrijfsadviezen en coaching trajecten.

Inventarisatie toeristische bewegwijzering Assen Routelandschap Ruinen- Dwingelderveld Aan de rand van het Nationaal Park Dwingelderveld liggen een tweetal grote vakantieparken en het bezoekerscentrum van het Dwingelderveld. Omwonenden zijn bezorgd over het aantal verkeersbewegingen. In opdracht van de gemeente De Wolden is een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd, waarbij ook is gekeken naar het gedrag van bezoekers en de recreatieve ontsluiting in het gebied. Mede op basis van dit onderzoek is in dit gebied gepleit voor een maatregelenpakket bestaande uit drie delen: 1. Verkeerskundige maatregelen en infrastructuur; 2. Mobiliteitsplan Routelandschap 3. Herinrichting Benderse

30

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Op verzoek van gemeente Assen wordt, digitaal, de toeristische bewegwijzering in kaart gebracht binnen de gemeente. Naast het in het veld inventariseren zal ook inzichtelijk worden gemaakt wie verantwoordelijk is voor de resp. borden, zal gekeken worden naar de staat van onderhoud en zal een plan van aanpak worden opgesteld met het oog op structureel onderhoud. Daar behoort ook een beoordeling bij van de functionaliteit en de eenduidigheid van de toeristische informatie.

Hardlooproutes Assen Op verzoek van gemeente Assen werkt het routebureau van het Recreatieschap mee aan de realisatie van een zes “vier mijl”- hardlooproutes, voorzien van bewegwijzering. Doel is het bevorderen van de gezondheid van de inwoners. De routes worden ook gedurende drie jaar onderhouden door het routebureau.

Programmaverantwoording

31

Projecten die in 2023 zijn afgerond Ruiterroutes De Wolden Boswachterij Ruinen is een gebied dat zich leent om ook per paard te verkennen. Om het gebruik te stroomlijnen en de recreatieruiter de weg te wijzen is binnen dit project gewerkt aan de aanleg van twee gemarkeerde routes. Op 8 december zijn de twee nieuwe ruiterroutes feestelijk geopend door Gerrie Hempen, wethouder recreatie en toerisme van gemeente De Wolden.

Wandelroutes WMD Drinkwaterbedrijf WMD heeft een aantal wandelroutes die variëren van 3 tot 10 kilometer door waterwingebieden. Een zevental routes zijn, op verzoek van de WMD, door het routebureau van het Recreatieschap in kaart gebracht, gedigitaliseerd en voorzien van nieuwe routeborden. Hierdoor zijn de wandelroutes in het veld weer goed zichtbaar.

De Snikke, Johannes Veldkamp De Snikke (een trekschuit) “Johannes Veldkamp” wordt gebruikt voor vaartochten over de kanalen van Zuidoost Friesland. De stichting zorgt ervoor dat de historische verhalen over dit erfgoed van Zuidoost Friesland verteld worden. Bij de nieuwe opstapplaats van de veenvaartboot in Nieuw-Dordrecht heeft het Recreatieschap een informatiepaneel geplaatst. Hierop is de beleefkaart te zien met de drie opstapplekken van de veenvaartboot en aan de andere zijde de kaart met de Van Gogh-fietsroutes. De andere opstapplaatsen zullen ook voorzien worden van informatiepanelen. Naast uitvoer van projecten participeert het Recreatieschap in 2023 ook in een groot aantal andere projecten c.q. overleggen:

Project Regionaal Landschap Gewerkt is aan onder meer de verbetering van de bewegwijzering naar de diverse natuurgebieden/nationale parken, de informatiepunten, toeristische dagattracties en parkeerplaatsen. Het Recreatieschap heeft gebiedsborden geplaatst. Inmiddels is het project afgerond.

Project Paardrijden en mennen op de kaart Met dit project heeft het Recreatieschap de vindbaarheid en zichtbaarheid van paardenroutes verbeterd t.b.v. de hippische recreatie in Drenthe en Ooststellingwerf. Hiertoe is in 2022 de routeinformatie op drenthe.nl en de landelijke website buitenrijden.nl verbeterd. Ook zijn er informatiepanelen geplaatst op de Hondsrug en zijn er routeflyers gemaakt. Deze zijn verspreid via de Tourist Info Punten, (toeristische) bedrijven en maneges. In 2023 is een reportage verschenen over buitenrijden in Drenthe en Ooststellingwerf in drie vooraanstaande hippische bladen. Deze inspanningen zijn kracht bijgezet door een doelgerichte sociale mediacampagne via de kanalen van Marketing Drenthe, gericht op het bevorderen van de routes onder hippische doelgroepen.

De Hondsrug UNESCO Global Geopark Het Recreatieschap is zowel bestuurlijk (via ons AB-lid, wethouder de heer J. Hartsuiker), als adviserend (via onze directeur) betrokken bij deze organisatie. De samenwerking met het Hunebedcentrum is, als poort van het Geopark, goed. Verder zit het Recreatieschap in de volgende overleggen/ overlegorganen om met haar kennis en kunde bij te dragen aan versterking van de recreatieve sector: • Overlegorgaan Nationaal Park Drentse Aa; • Projectgroep Hunze; • Crisisteam Droogte VRD; • Projectgroep Fochteloërveen; • Overleggroep Holtingerveld; • Kenniscentrum Events; • Stuurgroep Regionaal landschap Drents-Friese Grensstreek; • Leader Zuidwest Drenthe; • Toeristisch Platform Westerveld; • Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland; • Hunebed Highway Business Club.

Dit project is een vervolg op de impuls die de afgelopen jaren is gegeven aan herstel van paardenroutes in de drukstbezochte gebieden tot een aanvaardbaar en verantwoord basisniveau.

32

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Jaarrekening

33

7. Blik vooruit In het kader van de jaarrekening 2023 past het stil te staan bij de ontwikkelingen in 2024 en volgende jaren. Vanaf 2019 wordt zowel nationaal als regionaal actief gewerkt aan een lange termijn visie betreffende de veranderende rol van toerisme. Het streven is dat iedere Nederlander profiteert van toerisme. De verwachting was dat het aantal internationale toeristen dat Nederland bezoekt, in 2030 zou stijgen met 50 procent. Inmiddels , na de onstuimige periode van Covid-19 en blijkt dat de groei op minstens het niveau zit van voor de Covid-19 periode. Belangrijk is om nu het gezamenlijke belang van bezoekers, bedrijven en inwoners voorop te stellen, zodat we kunnen werken aan versterken van een veerkrachtige sector die klaar is voor nieuwe ontwikkelingen. Hiervoor is het nodig dat overheden prioriteit geven aan de bezoekerseconomie en samenwerken met bedrijven en inwoners. Nieuwe initiatieven en kansen moeten gezocht worden en nog meer gezamenlijk (publiek en privaat) worden omarmd. Dit betekent dat het Recreatieschap zich hard zal maken om de sector daadwerkelijk op de diverse tafels een plek te laten innemen. Dat gaat dan om het proces van DPLG, meedenken bij het opstellen van de provinciale visie op Recreatie en Toerisme en het transitieproces van het landelijk gebied.

34

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Jaarrekening

35

Balans per 31 december 2023 (bedragen in euro’s) ACTIVA 31-12-2023 Vaste activa Immateriële vaste activa Auteursrechten Drenthe-kaart 1 1

Jaarrekening

31-12-2022

Materiële vaste activa Investeringen met economisch nut 14.106 16.187 14.107 16.188 Vlottende activa Voorraad 8.054 3.839 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen 43.914 146.556 Overige vorderingen 8.356 8.913 Overige uitzettingen 2.251.113 2.259.695 2.311.437 2.419.003 Liquide middelen Bank 160.521 27.959 Totaal 2.486.065 2.463.150

PASSIVA 31-12-2023 31-12-2022 Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve 160.023 148.756 Nog te bestemmen resultaat boekjaar 142.254 11.267 Bestemmingsres. recr.& toerisme 1.190.181 895.436 Bestemmingsres. personele inzet 14.296 7.148 Bestemmingsres. onderhoud 43.569 43.569 Bestemmingsres. ontw. infrastructuur 50.696 50.696 Bestemmingsres. toiletgebouwen 6.013 13.000 1.607.032 1.169.872 Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rente- typische looptijd korter dan één jaar Overige schulden 48.571 122.670 Overlopende passiva 830.462 1.170.608 879.033 1.293.278 Totaal 2.486.065 2.463.150

36

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

37

Programmarekening 2023

(bedragen in euro’s) Werkelijk Begroting Werkelijk incl. wijziging BATEN 2023 2023 2022 Personeel 51.820 0 39.470 Huisvesting 7.351 6.590 6.419 Overige opbrengsten 56.683 19.769 64.602 Bijdrage gemeenten in exploitatie 1.034.598 1.034.598 931.953 Fonds recreatie en toerisme 270.964 270.964 311.582

Totaal baten 1.421.416 1.331.921 1.354.026 LASTEN Personeel 662.383 712.900 681.244 Huisvesting 62.165 70.867 52.523 Onderhoud 111.438 61.086 78.603 Overige uitgaven 45.691 11.684 42.228 Overige uitgaven toeristische informatie 109.835 117.480 117.407 Bestuur 5.021 596 1.438 Bureau 94.712 92.396 76.575 Afschrijvingen 4.796 12.866 4.298 Incidentele lasten 2.500 0 0 Fonds recreatie en toerisme -23.781 270.964 298.807

Totaal lasten 1.074.760 1.350.839 1.353.123 Resultaat voor bestemming 346.656 -18.917 903 Saldo financieringsfunctie 90.503 26.065 7.686 Onttrekkingen aan reserves Bestemmingsres. fonds recr. & toerisme 0 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 15.852 15.852 51.454 Bestemmingsres. toiletgebouwen 6.987 0 0 Toevoegingen aan reserves Bestemmingsres. fonds recr. & toerisme 294.744 0 12.776 Bestemmingsres. personele inzet 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsres. toiletgebouwen 0 0 13.000 Resultaat na bestemming

38

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

142.254

0

11.267

39

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 1. Inleiding Onderstaande grondslagen, waarop de waardering van activa en passiva en de resultaat bepaling is gebaseerd, zijn bedoeld als leidraad voor een juiste interpretatie van de financiële overzichten. De jaarrekening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten. 2. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voorzover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Balans Activa Vaste activa Immateriële vaste activa en materiële vaste activa De waardering van de materiële vaste activa is gebaseerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen. Bij de waardering van de materiële vaste activa wordt rekening gehouden met een vermindering van hun waarde indien deze naar verwachting duurzaam is.

In het begrotingsjaar heeft een dergelijke vermindering niet plaatsgevonden. Op de auteursrechten van de VVV-kaart Drenthe wordt niet afgeschreven. Voor het overige vindt afschrijving plaats op basis van de historische aanschafprijs volgens een stelsel dat is afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur, rekening houdend met een eventuele restwaarde. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikname van het actief. De afschrijvingstermijnen volgens de lineaire methode bedragen in jaren: Vervoermiddelen 5 Automatisering 5 Kantoorinventaris 10 Vlottende activa Voorraden De voorraden worden gewaardeerd tegen de aanschafwaarde verminderd met eventuele afwaarderingen vanwege incourantheid. Uitzettingen en overige vorderingen De uitzettingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt bepaald op basis van individuele beoordeling. Onderhanden projecten Onderhanden projecten worden in de balans gepresenteerd als vordering dan wel schuld uit hoofde van de verkregen subsidies dan wel aangenomen projecten. Er is sprake van een vordering indien het bedrag van de verwachte respectievelijk (subsidie) opbrengst lager is dan de gemaakte kosten. Indien het bedrag van de verwachte respectievelijk gerealiseerde (subsidie) opbrengst hoger is dan de dan de gemaakte kosten, is sprake

40

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

van een schuld. Een project wordt niet meer als onderhanden project beschouwd indien eindbeschikking van de subsidieverstrekker is verkregen dan wel alle kosten zijn afgerekend. Liquide middelen De liquide middelen worden tegen nominale waarde opgenomen, deze bevatten alleen banksaldi. Passiva Vaste passiva Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Algemene reserve De algemene reserve dient als algehele buffer om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen. Bestemmingsreserves Onder een bestemmingsreserve wordt verstaan een reserve waaraan door het bestuur een bepaalde bestemming is gegeven. Het gehele bedrag van de bestemmingsreserve ultimo het jaar dient onderbouwd te zijn met bestuursbesluiten van het Algemeen Bestuur dan wel opgenomen te zijn in het voorliggende voorstel tot resultaatbestemming. Resultaat na bestemming Het resultaat na bestemming is het resterende resultaat na reeds bestemde mutaties in de reserves. Het resultaat na bestemming wordt onttrokken of toegevoegd aan de algemene reserve of de bestemmingsreserve onderhoud.

41

Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd wegens: - verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; - op de balansdatum bestaande risico’s voor bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; - kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken begrotingsjaar zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. Vlottende passiva Vlottende schulden De vlottende schulden en de overlopende passiva worden tegen nominale waarde opgenomen. Programmarekening Baten Personeel: opbrengsten van personeel dat werk voor projecten of derden uitvoert; per jaar is dit sterk afhankelijk van de aard van de uitgevoerde projecten. Huisvesting: onderverhuur van een deel van het pand. Overige opbrengsten: opbrengsten van werkzaamheden uitgevoerd door het Recreatieschap. De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in het exploitatieresultaat en het fonds Recreatie en Toerisme. Lasten De exploitatiekosten worden berekend op basis van historische kosten.

Met betrekking tot de personeelskosten voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft het Recreatieschap zich gehouden aan de Beleidsregels toepassing WNT. Vergelijkende cijfers De cijfers voor 2022 zijn, waar nodig, opnieuw gerubriceerd teneinde vergelijkbaarheid met 2023 mogelijk te maken.

42

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

43

Toelichting op de balans per 31 december 2023 (bedragen in euro’s) ACTIVA Vaste Activa Immateriële vaste activa 31-12-2023 Auteursrechten Drenthe-kaart

31-12-2022

1

1

Op de auteursrechten van de Drenthe-kaart wordt niet afgeschreven.

31-12-2023 31-12-2022 Materiële vaste Activa Het betreft uitsluitend activa met een economisch nut. Cumulatieve aanschafwaarde 60.883 Afschrijving begin van het jaar -46.671 14.212 Investeringen 2.715 16.927 Aanschafw. desinvesteringen 1.975 18.902 Afschrijvingen 2023 -3.710 Afschrijvingen desinvesteringen -1.086 Boekwaarde per 31 december 14.106 16.187 In bijlage 3 wordt nader ingegaan op het verloop van de materiële vaste activa. Vlottende activa 31-12-2023 31-12-2022 Voorraad 8.054 3.839 Het betreft de voorraad kaarten en folders die verkocht worden aan wederverkopers. In verband met het succesvolle project Van Gogh zijn er aan het eind van het jaar nieuwe boekjes met Van Gogh fietsroutes ingekocht. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen 31-12-2023 31-12-2022 Deelnemende gemeenten Overige openbare lichamen Overige vorderingen

37.760 6.154 43.914 31-12-2023

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Nog te ontvangen bedragen Waarborgsommen 11.625 11.625 Omzetbelasting 4.304 9.830 Kruisposten 977 0 Landkreis 0 8.143 Rente 23.446 6.942 Diversen 2.686 2.686 Voorziening oninbare vordering 0 -8.566 Aan de verhuurder van het pand, Planetron B.V. is bij aanvang van de huurovereenkomst een waarborgsom betaald van € 10.625. Voor de tankpassen die gebruikt worden voor de bedrijfsauto’s zijn waarborgsommen betaald. Vooruitbetaalde bedragen Onderhanden projecten 46.179 26.126 Verzekeringen 15.997 14.209 Huur 15.195 15.169 Vooruitontvangen facturen 2.148 909 De onderhanden projecten worden toegelicht in bijlage 4a en b.

Schatkistbankieren Uitzettingen in ‘s Rijksschatkist 2.128.556 2.172.622 Een groot deel van dit bedrag betreft vooruitontvangen subsidiegelden van lopende projecten. 2.251.113 2.259.695 Drempelbedrag 2023 Het bedrag aan middelen dat buiten ‘s Rijksschatkist is aangehouden: 1e kw. 2e kw. 3e kw. 4e kw. Buiten schatkist aangehouden 190.593 169.435 165.335 143.563 Ruimte onder drempelbedrag 803.407 830.565 834.665 856.437 Overschrijding drempelbedrag 0 0 0 0 Een groot deel van dit bedrag betreft vooruitontvangen subsidiegelden van lopende projecten. Liquide middelen 31-12-2023 31-12-2022 Bank Nederlandse Gemeenten 153.130 19.089 Rabobank 7.391 8.870 160.521 27.959

146.556 0 146.556 31-12-2022

Handelsdebiteuren 8.356

44

Overige uitzettingen 31-12-2023 31-12-2022

8.913

45

PASSIVA Vaste passiva Eigen vermogen 31-12-2023 31-12-2022 Algemene reserve & resultaat boekjaar Saldo per 1 januari 148.756 148.013 Toevoegingen 11.267 743 Toevoegingen 0 0 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 160.023 148.756 Resultaat huidig boekjaar

142.254

11.267

Conform het besluit van het Algemeen Bestuur is het resultaat 2022 ten gunste gebracht van de algemene reserve. 31-12-2023 31-12-2022 Bestemmingsreserve stimuleringsfonds recreatie & toerisme Saldo per 1 januari 895.436 882.660 Toevoegingen 294.745 12.776 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 1.190.181 895.436 Conform het begrotingsbesluit zal het saldo van de bijdragen minus de uitgaven ten laste c.q. ten gunste van deze reserve worden geboekt. In de bestemmingsreserve is sprake van fondsbedragen die bestemd zijn voor lopende projecten. De bestemming van deze reserve is uitgewerkt in bijlage 6. Een bedrag ter grootte van € 625.550 is reeds toegezegd ten behoeve van nieuwe recreatieve projecten. 31-12-2023 31-12-2022 Bestemmingsreserve personele inzet Saldo per 1 januari 7.148 35.602 Toevoegingen 23.000 23.000 Onttrekkingen 0 -35.602 Onttrekkingen -15.852 -15.852 Saldo per 31 december 14.296 7.148 De bestemmingsreserve wordt gebruikt als er sprake is van inzet van additioneel personeel voor de uitvoer van projecten en/of bij administratieve druk.

46

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

31-12-2023 31-12-2022 Bestemmingsreserve onderhoud Saldo per 1 januari 43.569 43.569 Toevoegingen 0 0 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 43.569 43.569 De bestemmingsreserve wordt gebruikt voor het opvangen van incidentele onderhoudskosten.

31-12-2023 31-12-2022 Bestemmingsreserve ontwikkeling infrastructuur recreatie Saldo per 1 januari 50.696 50.696 Toevoegingen 0 0 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 50.696 50.696 De bestemmingsreserve wordt gebruikt ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot fietsen, wandelen en paardrijden. 31-12-2023 31-12-2022 Bestemmingsreserve toiletgebouwen Saldo per 1 januari 13.000 0 Toevoegingen 0 13.000 Onttrekkingen -6.987 0 Saldo per 31 december 6.013 13.000 Voor de sloop van het toiletgebouw is in 2022 een bedrag van € 13.000 gereserveerd. Het slopen van de toiletvoorziening in Havelte heeft in 2023 plaatsgevonden. De kosten waren lager dan verwacht. Het resterende bedrag zal gebruikt worden voor de sloop/renovatie van het toiletgebouw in Echten in 2024. Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 31-12-2023 31-12-2022 Overige schulden Salarissen 0 5.404 Wandelnetwerk 3.494 3.494 Overige 45.077 113.772 48.571 122.670 Bij de afronding van het wandelnetwerk De Wolden is een restantbedrag gereserveerd voor het plaatsen van frames en bewegwijzeringsborden.

47

Overlopende passiva 31-12-2023 31-12-2022 Voorschotten proj. overheid 655.335 1.138.028 Voorschotten proj. overig 0 2.500 Accountantskosten 10.500 12.500 Kruisposten 5.000 0 Voorziening ww 1.820 1.323 Omzetbelasting 0 2.410 Folkersma 151.301 0 Brimos 3.759 0 Energieafrekening 0 6.050 Diversen 2.747 7.797 830.462 1.170.608 De onderhanden projecten worden nader toegelicht in bijlage 4a + b.

Voor de beveiliging heeft Recreatieschap Drenthe een onderhoudscontract afgesloten bij All Inn beveiligingssystemen. De jaarlijkse kosten bedragen € 150,--. Het contract loopt af per 1 juni 2026.

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen ultimo 2023.

Overeenkomst met Stichting Paardenroutes Drenthe met als doel het organiseren en het stand houden van gebruikersgroepen Hiervoor wordt een jaarlijkse vergoeding van € 3.000,-- vergoed. Het contract liep tot 31 december 2023. Deze overeenkomst wordt na afloop stilzwijgend verlengd voor één jaar.

Het kopieerapparaat is in gebruik middels een operationale leaseovereenkomst. Deze overeenkomst loopt af per 15 december 2026; de leasetermijn bedraagt per kwartaal € 535,26 (excl. btw). Naast de leaseovereenkomst loopt er een onderhoudscontract, waarin een standaard afname-aantal van kopieën is inbegrepen. Dit contract bedraagt € 362,70 per kwartaal. Deze overeenkomst loopt tot 31 december 2026. De kantoorruimte Planetron (Drift 11c, Dwingeloo) wordt gehuurd. Het contract loopt af per 31 december 2025. De huurprijs bedraagt per jaar € 48.676,-- (excl. btw); hierbij vindt een jaarlijkse indexering plaats vanaf 1 januari 2022. Jaarlijks wordt een bijdrage ( € 1.500,--) betaald aan de Stichting Watersport-voorzieningen Appelscha. Deze bijdrage komt ten goede aan het onderhoud van het sanitairgebouw te Appelscha. De looptijd van deze vergoeding is voor onbepaalde tijd. Recreatieschap Drenthe heeft een meerjarig contract lopen voor het ontwikkelen van cartografische bestanden (fiets- en wandelcartografie). Deze samenwerking heeft een looptijd van minimaal 4 jaar (ingaande 1 juli 2021). Hiervoor is een jaarlijkse vergoeding verschuldigd van € 1.000,-- per jaar (jaarlijks te indexeren). Voor de automatisering heeft Recreatieschap Drenthe een leveringsovereenkomst met RSE Telecom en ICT B.V. afgesloten, dit betreft een gebruikerscontract. De maandelijkse kosten bedragen € 453,33.

Het contract liep tot 31 december 2021, hierna geldt een opzegtermijn van 1 kalendermaand. Voor de telefonie heeft Recreatieschap Drenthe met RSE Telecom en ICT B.V. een contract afgesloten. De maandelijkse kosten bedragen € 95,50. Het contract loopt af per 1 januari 2026. Er zijn diverse losse telefooncontracten afgesloten met wisselende aflooptermijnen. Voor de schoonmaakwerkzaamheden heeft Recrecatieschap Drenthe een overeenkomst met TDS schoonmaakservice. De maandelijkse kosten bedragen € 592,35. Het contract liep af per 3 februari 2022. Deze overeenkomst wordt na afloop stilzwijgend verlengd voor één jaar. Voor het koffieapparaat heeft Recreatieschap Drenthe een huurovereenkomst afgesloten met Peeze Smart Concepts. De maandelijkse kosten bedragen € 127,--. Het contract eindigt op 2 maart 2026.

48

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Voor de aanschaf van een elektrische auto is een leasecontract afgesloten met SternLease. De maandelijkse kosten bedragen € 619,-- Het contract loopt af op 1 december 2027. In 2022 was, via Europese aanbesteding, de aanleg wandelknooppunten gegund, (€ 749.997,--), werkzaamheden nog uit te voeren (€ 473.632,--). Met de gemeente Tynaarlo is een verwerkersovereenkomst uitvoering personeels- en salarisadministratie afgesloten. De jaarlijkse kosten bedragen € 5.125,--. Het contract liep af per 31 december 2021. Deze overeenkomst heeft een looptijd voor onbepaalde tijd, met een opzegtermijn van 6 maanden. Voor het onderhoud van de website heeft Recreatieschap Drenthe een overeenkomst afgesloten met Meceda. De maandelijkse kosten bedragen € 85,--. De jaarlijkse kosten bedragen € 677,00. Het contract eindigt op 1 juli 2024.

Ultimo boekjaar is er een schuld aan opgebouwde vakantiedagen van personeel (€ 33.753,--). EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode (boekjaar). Kortweg geeft het EMU-saldo aan of er in een bepaald jaar meer geld is uitgegeven dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld is overgehouden. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden). Tevens heeft het EMU-saldo een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht. Om de overheidsfinanciën in de Eurozone robuust te houden, zijn in Europees verband afspraken gemaakt over het toegestane maximale tekort van het EMU-saldo op nationaal niveau. Omdat het EMU-saldo van alle decentrale overheden onderdeel uitmaakt van het EMU-saldo op nationaal niveau is het voor decentrale overheden (en dus voor gemeenschappelijke regelingen verplicht gesteld om het eigen EMU-saldo te vermelden in de begroting en de jaarrekening. Berekening EMU-saldo Het EMU-saldo van Recreatieschap Drenthe komt op basis van de realisatie 2023 uit op €435.024,--. Dit betekent dat in EMU-termen de uitgaven € 435.024,-- euro lager zijn dan de inkomsten. Hieronder volgt een overzicht van de berekening van het EMU-saldo: Berekening EMU-saldo

Realisatie 2023

Begroting 2023

Realisatie 2022

Exploitatiesaldo voor mutaties reserves Mutatie materiële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden Gerealiseerde boekwinst verkoop MVA Berekend EMU-saldo

437.159 2.080 0 -4.215 0 435.024

7.148 -10.127 0 0 0 -2.979

8.588 4.298 0 -1.071 0 11.815

49

Toelichting op de programmarekening 2023 (bedragen in euro’s) BATEN

Personeel Detachering Ondersteuning

Werkelijk 2023 1.034.598

Begroting 2023 1.034.598

Werkelijk 2022 931.953

De gemeentelijke bijdrage wordt berekend a.h.v. de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen verdeelsleutel in de exploitatiekosten (zie bijlage 1). Werkelijk 2023 30.550 21.270 51.820

Begroting 2023 0 0 0

Werkelijk 2022 28.700 10.770 39.470

Twee medewerkers hebben tijdelijk, aanvullend op de taken bij het Recreatieschap, werkzaamheden verricht bij gemeenten, middels detachering, respectievelijk bij de gemeente Westerveld en de gemeente Ooststellingwerf. Een medewerker heeft ondersteuning geboden aan de Stichting Cultuurtoerisme Drenthe ten behoeve van een project, NP Nieuwe Stijl, project duurzaam toerisme. De personele baten zijn incidenteel en worden daardoor niet opgenomen in de begroting. Huisvesting Huurinkomsten

Bijdrage gemeenten Bijdrage gemeenten

Werkelijk 2023 7.351

Begroting 2023 6.590

Bijdrage gemeenten fonds Recreatie en Toerisme Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Bijdrage gemeenten 270.964 270.964 311.582 De gemeentelijke bijdrage wordt berekend a.h.v. de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen berekeningssystematiek in het fonds Recreatie en Toerisme (zie bijlage 2).

Werkelijk 2022 6.419

Een deel van het pand werd onderverhuurd aan het programma Vitale Vakantieparken van Provincie Drenthe. Overige opbrengsten Recreatiecongres Recreatiesociëteit Excursie Verkoop kaarten e.d. Overige ontvangsten

Werkelijk 2023 18.426 0 2.354 22.840 13.063 56.683

Begroting 2023 8.211 9.205 2.354 0 0 19.769

Werkelijk 2022 30.204 0 5.565 10.953 17.880 64.602

Jaarlijks wordt er in het najaar een Recreatiecongres georganiseerd (in 2023: 7 december). Jaarlijks wordt er een bestuursexcursie georganiseerd (in 2023: 13 septemer). De verkoop van kaarten e.d. is niet opgenomen in de begroting. De verkoop van de kaarten is hoger dan in 2022 met name omdat door de verkoop van Van Gogh fiets-en wandelboekjes (nieuw project in 2023). De overige ontvangsten zijn o.a. bebording, frames en aanleg routes derden, deze inkomsten zijn variabel en worden niet opgenomen in de begroting.

50

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

51

Toelichting op de programmarekening 2023 (bedragen in euro’s) LASTEN Personeel Werkelijk Begroting 2023 2023 Bruto salarissen 649.021 607.926 Sociale lasten 169.247 260.540 Uren naar projecten -165.597 -160.060 Loonkostensubsidie -16.226 -9.000 Inlenen van personeel 7.614 0 Ziekengeld 0 0 Kosten salarisverwerking 5.463 5.335 Opleiding 4.192 6.485 Overige kosten 8.669 1.675 662.383 712.900

Werkelijk 2022 647.869 -183.315 -184.821 -13.251 15.310 -437 4.921 1.349 26.489 681.244

De volgende punten hebben invloed gehad op de totale werkgeverslasten ten opzichte van de begroting: * ontvallen van een fulltime medewerker routebureau; * extra tijdelijke medewerker routebureau; Recreatieschap voert diverse projecten uit. Afhankelijk van de projectopzet en het subsidieregime kunnen incidentele uren die projectmatig gemaakt zijn door interne medewerkers doorbelast worden naar projecten. Afhankelijk van het project kunnen de uren tegen een brutosalaris uurtarief dan wel met een opslag geboekt worden. Dit geeft geen garantie voor de komende jaren. Ten tijde van het opstellen van de begroting waren nog niet alle door te belasten uren bekend. Voor een tijdelijke medewerker, vanuit het doelgroepenbeleid, ontvangen wij een loonkostensubsidie van de gemeente Ooststellingwerf. In verband met langdurige afwezigheid (ziekte) van een medewerker hebben we, voor de uitvoer van communicatiewerkzaamheden, een bureau ingeschakeld.

52

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Huisvesting Huur kantoorruimte Energie kantoorruimte Huurkosten loods Schoonmaakkosten Overige huisvestingskosten

Werkelijk 2023 48.676 9.789 0 3.518 182 62.165

Begroting 2023 46.024 13.598 5.335 3.504 2.406 70.867

Werkelijk 2022 42.500 11.325 -5.000 3.046 652 52.523

Recreatieschap huurt een gedeelte van het Planetron, Drift 11c te Dwingeloo. Een deel hiervan wordt onderverhuurd aan het programma Vitale Vakantieparken. Voor de opslag van gereedschap en bewegwijzeringsborden wordt een loods gehuurd op het industrieterrein in Dwingeloo. De huurkosten van deze loods zijn opgenomen in de huur van het Planetron.

Onderhoud Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Autokosten 16.440 17.355 Lease auto 7.984 784 Onderhoud algemeen 22.284 33.165 Bewegwijzering 37.554 15.164 Toiletvoorzieningen onderhoud e.d. 23.793 10.319 Toiletvoorzieningen energie 3.383 1.816 111.438 61.086 78.603 In verband met een verouderd wagenpark zijn de autokosten hoog. Sinds november 2022 wordt er een elektrische bedrijfsauto geleased. De kosten voor onderhoud algemeen kunnen per jaar fluctureren. In 2023 waren de kosten ten opzichte van 2022 lager, met name veroorzaakt doordat we minder kosten hadden voor Qgis (programma voor georuimtelijk informatie). In 2023 werden er meer uitgaven gedaan voor vervanging van bebording en bewegwijzeringsmaterialen.

53

Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Werkelijk 2023 Recreatiecongres 18.426 Recreatiesociëteit 0 Inkoop kaarten e.d. 18.738 Cursus R&T-ambtenaren e.a. 3.990 Kosten excursie 4.537 45.691

Begroting 2023 8.159 1.172 0 0 2.354 11.684

Werkelijk 2022 30.204 0 6.459 0 5.565 42.228

In 2022 hebben we in het voorjaar en in het najaar een receatiecongres georganiseerd in samenwerking met Marketing Drenthe. In 2023 hebben we het recreatiecongres net als voorheen alleen in december georganiseerd. De Recreatiesociëteit was een netwerkgroep met deelnemers uit verschillende organisaties, 3x per jaar wordt er een thema-bijeenkomst georganiseerd. Maart 2020 was de laatste bijeenkomst. Na COVID-19 is de sociëteit gestopt. Er werden meer kaarten ingekocht, met name Van Gogh fietsroute-boekjes (een nieuw project). In 2023 werd een themasessie georganiseerd voor Aorta-leden over de aanpak van toeristisch beleid. Jaarlijks wordt er een bestuursexcursie georganiseerd (13 september 2023).

Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Toeristische informatievoorziening Drenthe.nl

Werkelijk 2023 55.835 54.000 109.835

Begroting 2023 66.480 51.000 117.480

Werkelijk 2022 65.407 52.000 117.407

De uitgaven ten laste van toeristische informatievoorziening betreffen uitgaven voor de produktie van divers (gratis) foldermateriaal (o.a. Drenthe gids), en ter ondersteuning van projecten TIP-organisaties. Marketing Drenthe ontvangt jaarlijks een bijdrage voor het up-to-date houden van de database die gebruikt wordt als basis voor www.drenthe.nl (Recreatieschap is eigenaar van de database). Bestuur Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Vergaderkosten en dergelijke 5.021 596 1.438

Bureau Portikosten Telefoonkosten Reiskosten Reiskosten woon- werk Representatiekosten Kantoorbenodigdheden Kopieer- en leasekosten Kantinekosten Automatiseringskosten Documentatie en voorlichting Abonnementen Bankkosten Verzekeringskosten Verzekering verzuimkosten Accountantskosten Voorziening oninbare vorderingen Overige kosten

Werkelijk 2023 710 3.626 4.637 2.683 4.342 3.995 1.783 1.751 22.900 2.739 2.827 828 14.844 13.992 12.250 0 805 94.712

Begroting 2023 1.255 2.929 10.669 0 1.067 1.151 3.086 2.197 20.920 2.615 1.674 837 14.958 17.000 11.401 0 638 92.396

Werkelijk 2022 1.215 3.620 7.214 2.519 1.406 1.895 1.944 1.961 12.368 3.940 3.163 263 13.621 0 12.880 8.566 0 76.575

Recreatieschap heeft vele contacten met haar opdrachtgevers en met projectbetrokkenen. Conform de afspraken in de CAO brengt dit reiskosten met zich mee. In 2023 waren de reiskosten laag omdat er veel gebruik werd gemaakt van de electrische leaseauto. De representatiekosten zijn hoger omdat wij hebben bijgedragen aan de organisatie van het debat ten behoeve van de Provinciale Staten verkiezingen in maart 2023. Dit vond plaats in het Planedome (€ 3.085,--) De automatiseringskosten zijn hoger, met name door de aanschaf van iPads die gebruikt worden door de medewerkers van het Routebureau voor veldwerkzaamheden. Recreatieschap Drenthe heeft een aansprakelijkheidsverzekering overheid. De te betalen verzekeringspremie is afhankelijk van de exploitatie. Deze fluctueert jaarlijks met name door het verloop van de financiën binnen de meerjarige projecten.

De bestuurskosten zijn hoger dan begroot omdat er een strategische brainstormsessie is georganiseerd die niet begroot was.

54

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

55

Afschrijvingen Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Afschrijvingen 4.796 12.866 4.298 Zie bijlage 3. De afschrijvingen zijn lager dan begroot. Er werd geen auto gekocht maar er werd een electrische lease-auto aangeschaft.

Incidentele lasten Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Incidentele lasten 2.500 0 0 Eigen risico, aansprakelijkheid hippische voorde (2.500).

Saldo financieringsfunctie (bedragen in euro’s)

Rente Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Rente Schatkistbankieren 90.503 26.065 7.686 Door stijging van de rente hebben wij een forse rentevergoeding ontvangen.

Recreatie en Toerisme Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Uitgaven projecten in fonds -23.781 270.964 298.807 De uitgaven aan projecten in het fonds Recreatie en Toerisme fluctueren per jaar; de toezegging en de daadwerkelijke afronding/ betaling vindt niet altijd in hetzelfde jaar plaats (zie bijlage 5). Algemeen De begrotingsoverschrijdingen worden gecompenseerd door direct gerelateerde inkomsten of komen pas tot uitdrukking bij het opmaken van de jaarrekening.

56

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

57

Reserves (bedragen in euro’s) Onttrekking bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Saldo

Werkelijk 2023 0

Begroting 2023 0

Werkelijk 2022 0

Onttrekking bestemmingsreserve personele inzet Conform begroting Besluit Algemeen Bestuur dd 8-9 2021 Saldo

Werkelijk 2023 15.852 0 15.852

Begroting 2023 15.852 0 15.852

Werkelijk 2022 15.852 35.602 51.454

Zoals in de begroting is opgenomen heeft er een onttrekking plaatsgevonden van € 15.852,-- ten gunste van de brutosalarissen. Dit is een bestuursbesluit geweest bij toetreding van de gemeente Ooststellingwerf.

Onttrekking bestemmingsreserve toiletgebouwen Reservering voor sloop

Werkelijk 2023 6.987

Begroting 2023 0

Werkelijk 2022 0

Voor de sloop van het toiletgebouw Havelte is een bedrag van € 13.000 gereserveerd in 2022. De sloop heeft plaatsgevonden in 2023. Toevoeging bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Saldo

Werkelijk 2023 294.744

Begroting 2023 0

Werkelijk 2022 12.776

Het saldo betreft het verschil tussen ontvangsten en uitgaven in het boekjaar. Niet alle toezeggingen worden uitbetaald in het jaar van toezegging. De uitbetaling zal dan plaatsvinden in volgende ja(a)r(en). Bepaalde toezeggingen worden pas uitbetaald bij afronding van het project. Toevoeging bestemmingsreserve personele inzet Werkelijk Begroting Werkelijk 2023 2023 2022 Conform begroting 23.000 23.000 23.000 Zoals in de begroting is opgenomen heeft er een toevoeging plaatsgevonden van € 23,000,-- ten gunste van de brutosalarissen. Dit is een bestuursbesluit geweest bij toetreding van de gemeente Ooststellingwerf. Toevoeging bestemmingsreserve toiletgebouwen Reservering voor sloop

Werkelijk 2023 0

Begroting 2023 0

Werkelijk 2022 13.000

Voor de sloop van het toiletgebouw Havelte is een bedrag van € 13.000 gereserveerd. Het slopen van de toiletvoorziening zou plaatsvinden in 2022.

58

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

59

Wet Normering Topinkomens Verantwoording 2023 Recreatieschap Drenthe Per 1 januari 2013 is de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze regelgeving verplicht om de bezoldiging van topfunctionarissen toe te lichten. De topfunctionarissen betreffen de leden van het Algemeen Bestuur, het Dagelijks Bestuur en de directeur. De WNT is van toepassing op Recreatieschap. Het voor Recreatieschap toepasselijke algemeen bezoldigingsmaximum is in 2023 € 223.000. 2023 Naam D.B. Dijkstra Functiegegevens Directeur Functievervulling 2023 1/1-31/12 Omvang dienstverband 1,0 Dienstbetrekking ja Beloning 107.745 Onkostenvergoeding 324 Beloningen betaalb. op termijn 17.357 Subtotaal 125.426 Individueel WNT-maximum 223.000 Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag n.v.t. Bezoldiging 125.426 Het bedrag van de overschreiding en de reden waarom de overschreiding al dan niet is toegestaan n.v.t. Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling n.v.t. 2022 Naam D.B. Dijkstra Functiegegevens Directeur Functievervulling 2022 1/1-31/12 Omvang dienstverband 1,0 Dienstbetrekking ja Beloning 100.933 Onkostenvergoeding 1.610 Beloningen betaalb. op termijn 17.687 Subtotaal 120.230 Individueel WNT-maximum 216.000 Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag n.v.t. Bezoldiging 120.230

Gegevens Dagelijks Bestuur 2023 Naam Functie Gemeente Dhr. B. Luinge Voorzitter Aa en Hunze Mevr. G. Hempen-Prent Vice-voorzitter De Wolden Dhr. J. Westendorp Penningmeester Hoogeveen Dhr. J. Darwinkel Lid Noordenveld Dhr. D.B. Dijkstra Secretaris/Directeur Recreatieschap Gegevens Algemeen Bestuur 2023 Naam Functie Gemeente Dhr. B. Luinge Voorzitter Aa en Hunze Mevr. G. Hempen-Prent Vice-voorzitter De Wolden Dhr. J. Westendorp Penningmeester Hoogeveen Dhr. J. Darwinkel Lid Noordenveld Mevr. N. Houwing Lid (vanaf juni tot dec. 2023) Aa en Hunze Dhr. M. Rasker Lid Assen Dhr. J. Hartsuiker Lid Borger-Odoorn Mevr. B. Meppelink Lid (tot februari 2023) Coevorden Dhr. E. Holties Lid (vanaf maart 2023) Coevorden Dhr. P. Schrik Lid Emmen Dhr. R. van Ulzen Lid Meppel Dhr. J. Schipper Lid Midden-Drenthe Dhr. J. van Weperen Lid Oostellingwerf Dhr. H. de Graaf Lid Tynaarlo Dhr. J.T. Boonstra Lid Westerveld Dhr. D.B. Dijkstra Secretaris/Directeur Recreatieschap

Recreatieschap Drenthe kent een Dagelijks Bestuur en een Algemeen Bestuur. De bestuurders (wethouders van de deelnemende gemeenten) krijgen geen vergoeding voor hun inzet in de betreffende besturen.

60

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

61

Recreatieschap Drenthe T.a.v. dhr. D. Dijkstra Drift 11c 7991 AA Dwingeloo

Geachte heer Dijkstra, Hierbij zenden wij u ons accountantsverslag bij de jaarrekening van Recreatieschap Drenthe. Hierbij hebben wij nog geen controleverklaring kunnen afgeven. Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en er resteren geen materiële ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden. Derhalve vereist dit geen aanpassing van ons oordeel in de controleverklaring.

Controleverklaring

In 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd, waarbij overheidslichamen zelf een verklaring over hun rechtmatigheid geven in de jaarrekening. Tegelijkertijd zijn de BBV en BADO nog niet aangepast, waardoor wij als accountant geen grondslag hebben om een controleverklaring op af te geven. Er zijn twee scenario’s denkbaar: •

•

Het Recreatieschap Drenthe neemt zelf een rechtmatigheidsoordeel op en wij geven hier een verklaring over de getrouwheid bij. Dit is de indirecte methode en zoals in eerste instantie ook bedoeld voor boekjaar 2023. Het Recreatieschap Drenthe neemt zelf een rechtmatigheidsoordeel op, en wij geven hier vervolgens zelfstandig in onze verklaring een oordeel over ten aanzien van de getrouwheid en rechtmatigheid. Dit is de directe methode en is, uitgezonderd het rechtmatigheidsoordeel van het Recreatieschap Drenthe zelf, zoals voorgaande jaren gebruikelijk was.

De controleverklaring kunnen wij pas afgeven zodra er vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants meer duidelijkheid komt. Wij vertrouwen erop u hiermee voorlopig van dienst te zijn geweest.

Hoogachtend, Bentacera Registeraccountants B.V.

T.A. Schurer RA

Bijlage: Accountantsverslag bij jaarrekening 2023

Bentacera Registeraccountants B.V. Lavendelheide 17 Postbus 129 9200 AC Drachten

62

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

T (088) 321 08 60 drachten@bentacera.nl IBAN: NL27RABO0157957667 BIC: RABONL2U

KvK-nummer: 01100531 Btw-nummer: NL812168628B01

Onze vestigingen: Bolsward Dokkum Drachten

Groningen Heerenveen Leeuwarden Sneek

63

Verplichte paragrafen

64

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

65

Verplichte paragrafen

Om een goed beeld te geven van de structurele exploitatie en de projecten zijn een aantal gegevens over de afgelopen jaren opgenomen. (Bedragen in euro’s).

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen; externe risico’s Recreatieschap Drenthe is een gemeenschappelijke regeling die zich bezig houdt met het stimuleren van recreatie en toerisme. De onrust in de wereld (oorlogen in Oekraïne en Gaza) hebben direct invloed op onze Maatschappij en dus ook op de toeristisch-recreatieve sector. De binnenlandse vakanties nemen wel toe maar door o.a. de inflatie kan de investeringscapaciteit van de groeipotentie van de sector onder druk komen te staan. Uiteraard hoopt het Recreatieschap dat de sector een spoedig herstel tegemoet kan zien, maar hier is geen garantie voor. De financiële situatie van de gemeenten na 2025 (Ravijnjaar 2026) werpt zijn schaduw vooruit en kan directe gevolgen hebben voor het Recratieschap en de publieke investeringen in de toeristisch-recreatieve sector. Financiële risico’s Het huidige risicomanagement is met name gebaseerd op de bepalingen van de BBV. (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten). Op 1 januari 2004 is het Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in werking getreden. Twee keer per jaar, bij de begroting en bij de jaarrekening, moeten de belangrijkste financiële risico’s worden geactualiseerd en doorgerekend. Recreatieschap moet een eigen vermogen, een weerstandsvermogen, hebben om deze financiële risico’s af te kunnen dekken, mochten ze zich voordoen.

De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; B. Een inventarisatie van risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; C. Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Tegenover de weerstandscapaciteit staan de risico’s die het Recreatieschap loopt. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. Onder dergelijke risico’s wordt derhalve verstaan: alle redelijk voorzienbare onzekerheden die niet direct vooraf kwantificeerbaar zijn. Daarom kunnen er geen voorzieningen voor worden gevormd.

Algemene reserve Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Bestemmingsreserve personele inzet Bestemmingsreserve onderhoud Bestemmingsreserve ontwikkeling infrastructuur Bestemmingsreserve toiletgebouwen Resultaat boekjaar na bestemming Totale exploitatie (excl. Projecten) Totaal projecten

2023 160.023 1.190.181 14.296 43.569 50.696 6.013 142.254 1.074.760 505.247

2022 148.756 895.436 7.148 43.569 50.696 13.000 11.267 1.353.123 375.090

2021 148.013 882.660 35.603 43.569 50.696 0 743 1.203.606 339.368

De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen om niet begrote kosten op te kunnen vangen. De weerstandscapaciteit is het bedrag van het eigen vermogen dat vrij aanwendbaar is. Dit betreft de algemene reserve. Personeel Een kleine organisatie als het Recreatieschap is kwetsbaar voor wat de personele bezetting betreft. Voor veel functies is de beschikbaarheid van vervanging op hetzelfde kwalitatieve niveau niet haalbaar. Dit betekent al snel dat een beroep gedaan moet worden op externe ondersteuning. Een interim-functionaris zal uit het weerstandsvermogen bekostigd moeten worden. Eén medewerker is langdurig ziek. De financiële consequenties zijn nog onbekend. De geringe omvang en opbouw van de organisatie evenals de werkdruk kunnen financiële risico’s tot gevolg hebben. De ontwikkelingen worden door het bestuur en management nauwlettend gevolgd. Periodiek vinden beoordelingsgesprekken plaats waarin aandacht is voor werkdruk en het gewenste ontwikkelperspectief van het personeel. Op basis van onze inschattingen (kans en impact) komen we tot: • vervanging bij ziekte en calamiteit (directie); 6 maanden, dagtarief € 1.100, 2 dagen per week € 57.200; • vervanging bij ziekte en calamiteit (administratie/routebureau); 6 maanden, dagtarief € 550, 2 dagen per week € 28.600; • risico leeftijdsopbouw/uitval/politiek verlof, 12 maanden, € 55.000.

In totaal betreft het financieel risico voor Personeel hiermee € 140.800.

Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortkomt, worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit biedt een beter inzicht welke tegenvallers kunnen worden gevangen, zonder dat dit impact heeft op de reeds bestaande plannen. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Voor deze zogenoemde ratio geldt in zijn algemeenheid dat een relatie van 1 tot 1,4 gezien wordt als voldoende (beneden de 1 is onvoldoende tot matig). Het Recreatieschap streeft naar een ratio van 1 hetgeen gezien mag worden als “ voldoende”.

66

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

67

Onroerende zaken Het Recreatieschap heeft sinds eind 2020 geen onroerende zaken in eigendom. Waardedaling of hiermee samenhangende risico’s zijn er derhalve niet.

Gerechtelijke procedures Op dit moment worden geen juridische procedures door of tegen de gemeenschappelijke regeling gevoerd. Derhalve is er geen sprake van een financieel risico.

Materieel Het Recreatieschap heeft geen gebouwen in eigendom en geen omvangrijke investeringen in materiële vaste activa gedaan. Er bestaan derhalve geen significante risico’s omtrent waardering, vervanging en onderhoud.

Mogelijke invoer vennootschapsbelastingplicht Per 1 januari 2016 is de wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemening van kracht geworden. De organisatie kent een gering aantal kleinschalige commerciële activiteiten. Het risico dat deze wet op het Recreatieschap van toepassing is, acht zij beperkt.

Interne beheersing Het Recreatieschap kent, net als iedere andere organisatie, mee- en tegenvallers in de sfeer van organisatie en overige kosten. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op overschrijding van budgetten voor huisvesting, communicatie, kantoor en overige kosten. Dergelijke tegenvallers dienen opgevangen te kunnen vanuit het weerstandsvermogen. Het budget voor dit type kosten is bij het Recreatieschap ongeveer € 220.000 per jaar. Indien een tegenvaller blijkt in het verslagjaar zal dit, bij continuïteit van de tegenvaller, door middel van een begrotingswijziging in het daarop volgende jaar dienen te worden voorgelegd aan de deelnemers van de regeling. Budgetoverschrijding