C. Recreatieschap Drenthe Jaarverslag en jaarrekening 2023

Bijlage 5

Drift 11c | 7991 AA | Dwingeloo | 0521 593 210 info@recreatieschap.nl recreatieschap.nl

Memo Aan Van Datum: Onderwerp:

: : : :

Algemeen Bestuur Dagelijks Bestuur 25-03-2024 Oplegnotitie jaarverslag en jaarrekening 2023 Recreatieschap Drenthe

Geachte leden van het Algemeen Bestuur, Bij deze ontvangt u het jaarverslag en de jaarrekening 2023. In het jaar 2023 hebben veel activiteiten plaatsgevonden en is er ook veel gerealiseerd. We noemen hierbij met name de versnelling van de uitrol wandelknooppuntennetwerk, de afronding van 2 projecten Duurzaam Toerisme in de Nationale Parken en de ontwikkeling van de Van Goghfiets- en wandelroutes. Het Dagelijks Bestuur wil u meenemen in een 3-tal zaken. We gaan in op het resultaat van de jaarrekening 2023 en het voorstel tot bestemmen van het resultaat. Daarnaast geven we u uitleg omtrent het nog niet afgeven van de controleverklaring door de accountant. Positieve resultaat (€ 142.254,=) In 2023 zijn een aantal incidentele baten ontstaan die, ten tijde van opstellen van de begrotingswijziging, niet of gedeeltelijk bekend waren: 1. Rentevergoeding. Na een lange periode van geen rentevergoeding hebben we in 2023 een stevige rentevergoeding ontvangen op onze gelden bij de BNG. In totaliteit is een bedrag van € 90.503,= euro aan rentevergoeding ontvangen. Een deel van deze opbrengst is gebruikt om de stijging van de CAO-lonen op te vangen (zie tussentijdse begrotingswijziging). 2. Twee medewerkers hebben, middels detachering, werkzaamheden verricht bij een tweetal deelnemende gemeenten.

Tevens hebben twee medewerkers projecten uitgevoerd waarbij hun uren konden worden doorberekend naar projecten. Dit heeft uiteindelijk € 51.820,= aan extra inkomsten gegenereerd. 3. Na een langdurige ziekte is één van onze collega’s ons eind december 2022 helaas onverwacht ontvallen. Tijdens het opmaken van de begroting 2023 is het betreffende loon uiteraard gewoon meegenomen. De vervanging heeft, door minder inzet van uren en een lagere inschaling, geresulteerd in een besparing van ruim € 30.000,=. Bestemmen van het resultaat Het is binnen de GR-Recreatieschap gebruikelijk dat een fors positief resultaat daar waar mogelijk terugvloeit richting de deelnemende gemeenten. Voorstel van het Dagelijks Bestuur is om € 125.000,= terug te storten naar de gemeenten (conform de verdeelsleutel zoals opgenomen in de Gemeenschappelijke Regeling). Het restant willen we toevoegen aan de Algemene Reserve (de weerstandscapaciteit). Met de toevoeging aan de Algemene Reserve worden met name de stijging van de lonen binnen de risico-inschatting op peil gebracht. Controleverklaring accountant Onze accountant heeft over de jaarrekening en jaarverslag 2023 de controlewerkzaamheden naar tevredenheid afgerond en het accountantsverslag opgeleverd. Helaas is er nog geen controleverklaring afgegeven. De accountant legt in een brief bij het accountantsverslag uit waarom zij dit niet kunnen doen. 1

Bijlage 5 In 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd; overheidslichamen dienen zelf een verklaring over hun rechtmatigheid te geven in de jaarrekening. Echter, de van toepassing zijnde regelgevingen (de BBV en de BADO) zijn nog niet aangepast. Hierdoor mist de accountant de grondslag om een controleverklaring af te geven. Het Dagelijks Bestuur kiest ervoor, vanwege de onzekerheid wanneer de juiste wetgeving in werking treedt, om zelf een rechtmatigheidsoordeel op te nemen. De accountant geeft hier een verklaring van getrouwheid bij. Dit is de indirecte methode en zoals in eerste instantie ook bedoeld voor boekjaar 2023. De controleverklaring kan de accountant pas afgeven zodra er vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants meer duidelijkheid komt. Met bovenstaande uitleg hoopt het Dagelijks Bestuur u voldoende duiding te hebben gegeven.

2

Jaarverslag 2023 Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe recreatieschap.nl

Inhoudsopgave Jaarverslag 2023 Recreatieschap Drenthe........................................................................................................................................................................................... 4 Kerngegevens.................................................................................................................................................................................................................. 5 Bericht van het Dagelijks Bestuur...................................................................................................................................................................... 8 A. Voorwoord............................................................................................................................................................................................................. 8 B. Ontwikkelingen op bestuurlijk niveau....................................................................................................................................................... 8 C. Ontwikkelingen 2023........................................................................................................................................................................................ 8 D.

Belang Recreatie en Toerisme.....................................................................................................................................................................10 E. Uitwerken nieuw beleid...................................................................................................................................................................................11 F. Inzet gemeenten................................................................................................................................................................................................12 G. Afstemming..........................................................................................................................................................................................................12 H. Taken.......................................................................................................................................................................................................................12 I. Aorta........................................................................................................................................................................................................................16 J.

Doelmatigheid en rechtmatigheid.............................................................................................................................................................17 K. Communicatie....................................................................................................................................................................................................18 L. Resultaat boekjaar............................................................................................................................................................................................19 M. Voorstel tot vaststelling van de jaarrekening......................................................................................................................................19 Programmaverantwoording..................................................................................................................................................................................20 1. Personeel..............................................................................................................................................................................................................20 2.

Huisvesting..........................................................................................................................................................................................................20 3. Onderhoud...........................................................................................................................................................................................................21 4. Overige....................................................................................................................................................................................................................21 5. Stimuleringsfonds............................................................................................................................................................................................22 7. Projectverantwoording...................................................................................................................................................................................22 8. Blik vooruit...........................................................................................................................................................................................................34

De Bosbergtoren te Appelscha

Jaarrekening 2023 Balans ............................................................................................................................................................................................................................. 37 Programmarekening..................................................................................................................................................................................................39 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling..............................................................................................................................40 Inleiding......................................................................................................................................................................................................................40 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening.....................................................................................................40 Toelichting op de balans........................................................................................................................................................................................44 Toelichting op de

programmarekening..........................................................................................................................................................50 Controleverklaring.....................................................................................................................................................................................................62 1. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant...................................................................................................................63 Verplichte paragrafen..............................................................................................................................................................................................65 Bijlagen.............................................................................................................................................................................................................................75 1. Bijdrage gemeenten in de exploitatiekosten.......................................................................................................................................76 2. Bijdrage gemeenten in het stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme................................................................................... 77 3.

Overzicht materiële vaste activa...............................................................................................................................................................78 4. a. Onderhanden projecten.......................................................................................................................................................................... 80 b. Toelichting op lopende projecten........................................................................................................................................................82 5. Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme...........................................................................................................................................88 6. Bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme..............................................................................................94 7. Gebeurtenissen na balansdatum.............................................................................................................................................................96

2

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

3

Daarom Recreatieschap Drenthe Samenwerken aan aantrekkelijk recreatief-toeristisch Drenthe en Ooststellingwerf Het Recreatieschap is gespecialiseerd in recreatie en toerisme en werkzaam op het snijvlak van ondernemers en gemeenten. Het Recreatieschap adviseert bestuurders, overheden en ondernemers. Daarnaast is zij actief bij conceptontwikkeling, realisatie en exploitatie van projecten en routestructuren. We werken vanuit de wetenschap dat recreatie en toerisme van groot belang is voor de vitaliteit van Drenthe en Ooststellingwerf. Het Recreatieschap snapt hoe bestuurlijke processen verlopen en beweegt zich proactief binnen de recreatiesector. Zo creëert zij kansen voor haar opdrachtgevers, mogelijkheden voor ondernemers en resultaten voor recreanten en toeristen.

Over ons Missie

Het Recreatieschap werkt ten behoeve van het algemeen belang aan een breed en gevarieerd aanbod aan recreatiemogelijkheden en ondersteunen onze deelnemers in het maken van keuzes. We zijn een gemeenschappelijke regeling van alle Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf. Deze onderlinge samenwerking is essentieel en een voorwaarde om tot recreatief-toeristisch beleid te komen. Immers de gebruiker, de toerist en recreant, kent geen (gemeente)grenzen.

Kerngegevens

Aantal deelnemende gemeenten 13 Aantal bewegwijzerde fietsroutes 26 (2.043 routebordjes) Aantal LF (lange afstand) routes 2 (850 routebordjes) Aantal bewegwijzerde wandelroutes 26 (1.653 informatiepanelen met 1.220 routebordjes) Aantal bewegwijzerde MTB routes 25 (23 informatiepanelen en 2.450 routebordjes) Aantal bewegwijzerde gravelroutes 2 (305 routebordjes) Fietsknooppuntennetwerk Wandelknooppuntennetwerk

670 knooppunten en 8.583 routebordjes = 2.655 kilometer 2.150 knooppunten en 23.150 routebordjes = 5.775 kilometer

Informatiepanelen Geopark-bebording Hunebedbewegwijzering Meldingen via ‘bordjeweg.nl’

502 125 informatiepanelen en 150 routebordjes 208 routebordjes > 500 meldingen

Personeelsgegevens (situatie per 31 december 2023) Aantal fte directie 1,0 fte Aantal fte beleidsadvisering 2,8 fte Aantal fte routebureau 4,4 fte Aantal fte ondersteunend 2,0 fte Aantal medewerkers 13 personen

Wat doen wij?

13 Deelnemende gemeenten

Het Recreatieschap richt zich op coördinatie en afstemming, advisering, plan- en projectontwikkeling, uitvoering en beheer. Om deze doelen te bereiken zet het Recreatieschap in op: • Tevreden deelnemers c.q. opdrachtgevers binnen de GR; • Integrale aanpak op bovengemeentelijk niveau; • Financieel gezonde, transparante en duurzame bedrijfsvoering; • Gemotiveerde medewerkers; • Stimuleren kennisdeling en -ontwikkeling; • Samenwerken en lobbyen vanuit gerichtheid op haalbare resultaten; • Sterk positioneren binnen haar netwerk c.q. haar opdracht.

502 Informatiepanelen

26 bewegwijzerde fietsroutes 2.043 routeborden

2 bewegwijzerde gravelroutes 305 routeborden

We werken (nauw) samen met veel organisaties, zoals Marketing Drenthe, provincies, HISWARECRON Drenthe, KHN afdeling Drenthe, NTFU, Stichting Paardenroutes Drenthe, ANWB, IVN, Nivon, Wandelnet, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Het Drentse Landschap, Fietsplatform, Wielerplatform en vele anderen. Juist deze samenwerking, het elkaar weten te vinden én het kennen van elkaars activiteiten is efficiënt, effectief én belangrijk binnen het speelveld van de recreatief-toeristische sector. Het Recreatieschap ontwikkelt, ondersteunt en voert uit in de wetenschap dat recreatie en toerisme van groot belang zijn voor de vitaliteit van Drenthe en Ooststellingwerf. Niet alleen de toerist, maar ook zeker de inwoner is gebaat bij een aantrekkelijk recreatief gebied. Immers, voorzieningen in het gebied zijn vaak beschikbaar dankzij de toerist/ recreant.

2 Lange afstand fietsroutes

26 bewegwijzerde wandelroutes

850 routeborden

10 informatiepanelen 1.653 routeborden

670 fietsknooppunten 8..583 routeborden 2.655 kilometer

2.150 wandelknooppunt 23.150 routeborden 5.775 kilometer

Hunebedbewegwijzering 208 routeborden

25 bewegwijzerde MTB routes

N.B.: Voor de leesbaarheid wordt in dit jaarverslag en -rekening gesproken over Drenthe en Drentse ontwikkelingen maar dit betreft ook de gemeente Ooststellingwerf.

4

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

23 informatie panelen 2.450 routebordjes

Meldingen via “bordjeweg.nl”

> 500 meldingen

Geopark-bebording

125 informatiepanelen 150 routeborden

Recreatieschap Drenthe

5

Vakantie Bucketlist: ................................................................................

.................................

................................................................................

.................................

................................................................................

.................................

................................................................................

.................................

................................................................................

.................................

Ontwikkelde dagrecreatiekaart

Kijk ook eens op drenthe.nl Voor regionale informatie z.o.z.

6

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Recreatieschap Drenthe

7

Bericht van het Dagelijks bestuur A. Voorwoord Wij bieden u het jaarverslag en de jaarrekening 2023 van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe aan. De jaarrekening is gecontroleerd door Bentacera Registeraccountants B.V. te Drachten. In hun brief (zie pag. 63) verklaren zij dat zij hun controlewerkzaamheden hebben afgerond en er resteren geen materiële ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden. Vanwege (toekomstige) wijzigingen in de BBV en de BADO hebben zij geen grondslag om een controleverklaring af te geven. Deze controle verklaring zal Bentacera afgeven zodra er vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants meer duidelijkheid komt.

B. Ontwikkelingen op bestuurlijk niveau Het Algemeen Bestuur geeft sturing aan de organisatie en komt daarvoor jaarlijks meerdere keren bijeen. Elke gemeente heeft één zetel in het Algemeen Bestuur. Het bestuur komt zo’n vijf keer bijeen voor een vergadering van het Algemeen Bestuur. De agendastukken worden voorbereid door het Dagelijks Bestuur. Hieronder vallen ook de stukken die zorgen voor sturing van de organisatie, te weten de kadernota, de begroting en de verantwoording in de vorm van de jaarrekening. Samen met het bestuur werkt het team van Recreatieschap continue aan het verbeteren, versterken en de efficiency/doelmatigheid van de organisatie. Zo blijft het Recreatieschap een organisatie die de sector en de deelnemende gemeenten ontzorgt maar bovenal meebeweegt in een sterk veranderende tijd en omgeving. Naast schaalvoordelen leidt de bundeling van krachten tot krachtige samenwerkingen.

C. Ontwikkelingen 2023 Bezoekersaantallen De afgelopen jaren kenmerken zich door sterke veranderingen. We kunnen concluderen dat we in 2023 de corona-periode qua bezoekersaantallen achter ons hebben gelaten. Landelijk zien we dat het inkomend verblijfsbezoek verder aantrekt. Naar verwachting 20 miljoen internationale gasten brengen een bezoek aan Nederland. Het aantal Nederlanders dat in eigen land op vakantie gaat is circa 29 miljoen.

8

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

De grootste stijging van internationale bezoekers is afkomstig door zo’n 7 miljoen Duitse gasten voor hun vakantie maar ook als zakelijke bestemming. In 2023 bleef het bezoek vanuit het Verenigd Koninkrijk nog achter; dit omdat het VK nog lang last had van de gevolgen van in- en uitreisbeperkingen. Het herstel van vlieg- en treinverbindingen kost tijd; ditzelfde zien we ook voor landen als China (waar de reisbeperkingen ook later in het jaar zijn opgeheven).

Ruimte voor recreatie Hiermee komt wel de vraag duidelijk in zicht dat er ook ruimte moet zijn om die circa 50 miljoen nationale en internationale bezoekers te ontvangen. De aanhoudende groei van inkomend én binnenlands toerisme laat zien dat we ruimte moeten creëren voor recreatie en toerisme. Niets doen is geen optie. Fysieke ruimte om bezoekers letterlijk te kunnen ontvangen en ruimte om te zorgen dat bepaalde gebieden leefbaar blijven en bewoners en gebieden geen overlast ervaren van bezoekers. Jaarlijks vindt de Toerisme Top plaats. Dit jaar was Drenthe de gastheer en kwam de toeristische sector naar onze regio om dieper in te gaan op het thema ruimte. Samenwerken met belanghebbenden én zorgen dat de sector een plek krijgt aan de tafels waar de ruimtelijke opgaven worden besproken. Zodat we komen tot slim, meervoudig gebruik van onze schaarse ruimte. Zowel voor de vrijetijdsinvulling van de internationale gasten, maar zeker ook voor de Nederlandse gasten. Hiermee kunnen we de kansen benutten die de bezoekerseconomie biedt én creëren we de noodzakelijk ruimte voor vrije tijd en voorkomen we onderschatting van dit belang.

Internationale invloeden In 2023 hebben we helaas ook te maken met oorlogen. Dit leidde naast menselijk leed ook tot politieke spanningen, onveiligheid en onzekerheid. Dit komt ook tot uiting in de inflatie. In eerste instantie dus vooral veroorzaakt door de ontwikkeling van de energieprijzen, maar inmiddels zien we hier een dalende tendens. Inflatie en economische onzekerheid zorgen ervoor dat de consument minder uitgeeft maar vakantiegeld wordt nog steeds daadwerkelijk uitgeven aan vakantie. Arbeidskrachten Een landelijk probleem is het tekort aan arbeidskrachten. In de vrijetijdssector hebben we hier helaas ook mee te maken. In de corona-periode zijn veel werknemers uitgestroomd naar andere bedrijfstakken in de periode waarin we te maken hadden met

Bericht van het Dagelijks bestuur

9

verplichte sluiting van horeca-gelegenheden. Daarnaast zien we landelijk vergrijzing én kiezen minder jongeren voor een opleiding en baan in onze sector. Gewerkt moet worden aan verbeteren van de arbeidsvoorwaarden, doorgroeimogelijkheden en meer vaste dienstverbanden. De gevolgen van het personeelstekort in de horeca zijn merkbaar, met name in langere wachttijden, verminderde servicekwaliteit, beperktere openingstijden van restaurants en zelfs sluitingen van vestigingen.

….is de sociale verbinding (binnen de bedrijven zijn mensen actief met verschillende achtergronden, leeftijden en opleidingsniveaus) Samenvattend; als we naar onze provincie kijken zien we dat de recreatie- en toerisme sector is van groot belang, net zoals voor veel andere regio’s. Toerisme draagt aanzienlijk bij aan de economie van Drenthe. Het zorgt, naast werkgelegenheid, voor het bevorderen van de leefbaarheid. Voorzieningen zoals fiets- en wandelpaden, watersporten en kampeerfaciliteiten trekt toeristen aan, maar heeft ook zijn waarde voor de eigen inwoner. Lokale bedrijven gedijen en daarmee draagt de sector bij aan de algehele economische groei.

Weersomstandigheden Het jaar 2023 liet extremen zien in weersomstandigheden. Een warm voorjaar werd vervolgd met een natte zomerperiode. Elders in Europa zagen we extreem hoge temperaturen. Deze wisselende uitersten dragen bij aan het besef dat de vrijetijdssector hier actief op moet gaan acteren. Zorg voor klimaatbestendige kampeerterreinen (zowel rekening houdend met natte perioden als met droge perioden) en voldoende schaduwplekken. Grotere en vaker voorkomende extremen in temperatuur, droogte, of juist natte condities kunnen grote effecten hebben op de natuur. Stijging van de gemiddelde temperatuur zorgt ervoor dat klimaatzones naar het noorden opschuiven; ook natuurterreinen zouden veerkrachtig moeten worden ingericht zodat ze bestendig zijn tegen klimaatextremen.

Drenthe staat bol van de cultuurhistorie. Door recreatieve activiteiten te combineren met trots op de eigen cultuur kunnen lokale dorpen en steden een duurzame toeristische sector opbouwen die zowel economisch als cultureel waardevol is.

D. Belang Recreatie en Toerisme Vrijetijdstijdsbesteding is voor iedereen belangrijk, leerzaam, sociaal en gezond. De overheid heeft een belangrijke taak hierin te vervullen, welke formeel zelf is geborgd in de grondwet (Artikel 22). “De overheid moet de volksgezondheid in Nederland bevorderen en ze moet zorgen voor voldoende goede woningen. Verder schept de overheid voorwaarden voor ontplooiing en vrijetijdsbesteding. De overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid.” (Bron: Artikel 22). De economische omvang en impact van recreatie en toerisme wordt vaak niet als dusdanig gezien. Tot op heden ontbreekt een goede coördinatie door de nationale overheid en cruciale keuzes worden te vaak overgelaten aan provincies, gemeenten en andere decentrale partijen, zonder duidelijk afwegingskader. Aan de nationale overheid wordt gevraagd om deze handschoen nadrukkelijk op te pakken. Het is belangrijk de maatschappelijke waarde van recreatie en toerisme in de volle breedte van de sector in beeld te hebben. Recreatie en toerisme….

….is een economische sector van formaat (in 2021: omzet van € 1 miljard in Drenthe, € 63 miljoen in Ooststellingwerf, werkgelegenheid 8% in Drenthe 8,1% in Ooststellingwerf) (bron: Ecorys rapportage “Toerisme in Drenthe”, januari 2023) ….draagt indirect bij aan andere sectoren (draagt bij aan een goed woon- en vestigingsklimaat, levert inkomsten op en draagt bij aan werkgelegenheid bij toeleveranciers) ….vergroot de kwaliteit van leven (inwoners maken zelf gebruik van routenetwerken, attracties, evenementen, natuurgebieden); de sector is een oplossing voor allerlei bredere maatschappelijke vraagstukken zoals krimp, duurzaamheid, werkloosheid, sociale problematiek etc.

Om Drenthe nog aantrekkelijker te maken voor inwoners en bezoekers en bestedingen en werkgelegenheid in de sector te vergroten, investeren de provincie en gemeenten in routenetwerken, zichtbaarheid (wat heeft Drenthe te bieden), wandelen en fietsen, (recreatieve) infrastructuur, ondernemerschap en innovatie. Drenthe streeft daarbij naar een toegankelijk landelijk gebied en biedt ruimte voor recreatie.

E. Uitwerken nieuw beleid In 2020 heeft het Recreatieschap, samen met Marketing Drenthe, Provincie Drenthe en de recreatief-toeristische sector een visie ontwikkeld. Dit Perspectief 2030 geeft focus en richting aan het te ontwikkelen beleid, zowel op provinciaal als op gemeentelijk niveau. Deze visie sluit aan bij de landelijke visie van het NBTC over het perspectief voor de bestemming Nederland. De visie gebruiken we als basis voor beleidsplannen voor de recreatief-toeristische sector. Het doel is de kracht te benutten van de vrijetijdssector voor bestemming Drenthe, waarbij bezoekers zich verbonden voelen met Drenthe, bedrijven zich kunnen ontwikkelen en bewoners hun trots delen. Het draagvlak onder de inwoners voor recreatie en toerisme is belangrijk om in beeld te hebben bij nieuwe ontwikkelingen. Spreiding van bezoekers, zowel in tijd als in ruimte, is daarbij een belangrijke. We werken eraan om ook kortere vakanties en vakantie buiten de piekperioden door te laten brengen. Duitsland is het populairste vakantieland onder Nederlanders. Andersom is Nederland het populairste vakantieland onder Duitsers. Niet alleen voor verblijfsrecreatie, maar ook voor dagrecreatie. Op termijn hopen we dat ook kortere vakanties en vakanties buiten de piekperioden doorgebracht gaan worden in Drenthe. Marketing Drenthe richt haar aandacht hierop én ook op de Duitse doelgroep.

Het Recreatieschap werkt aan een gastvrije ontvangst van de Duitse bezoeker, onder meer door het aanbieden cursussen Duits voor de medewerkers van de Tourist Info kantoren. Belangrijk is het besef, zoals al eerder verwoord, dat toerisme ook een middel is om grotere maatschappelijke vraagstukken op te lossen die bijdragen aan het algemeen en gedeeld belang (welzijn en welvaart) van Nederland.

....maakt mensen gelukkiger (recreanten voelen zich over het algemeen beter tijdens hun vakantie, vrijetijdsbesteding in vergelijking met hun dagelijks leven) ….verbindt groepen mensen (zorgt voor verbinding en samenhang tussen groepen mensen, versterkt nationale en regionale trots, zorgt voor culturele uitwisseling)

10

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

De investeringen in onze netwerken (fietsen en wandelen) zijn mooie voorbeelden van investeringen voor zowel de inwoners van Drenthe als de ‘gasten’ vanBericht Drenthe. van het Dagelijks bestuur

11

F. Inzet gemeenten Het economische belang van toerisme voor de Drentse economie in het algemeen en voor de eigen inwoners in het bijzonder vraagt een actief beleid van de gemeenten. Het behoud c.q. zorgen voor groei van de toeristische bedrijvigheid gaat niet vanzelf. Zeker na de Covid-19 periode is het nog belangrijker dat gemeenten met nadruk een actief economisch beleid voeren ten aanzien van de recreatief-toeristische sector om daarmee de werkgelegenheid en de vitaliteit van de regionale economie te waarborgen en een steuntje in de rug te geven. Het is en blijft van belang dat de politiek sterk blijft focussen op recreatie en toerisme in de provincie Drenthe en de gemeente Ooststellingwerf en vooral, waar dat kan, de samenwerking opzoekt. Publieke investeringen die het toerisme stimuleren, zullen noodzakelijk zijn en blijven om de vitaliteit van de sector te behouden. Belangrijk is ook om te noemen de inzet van de provincie Drenthe; zij ontwikkelt en stimuleert recreatieftoeristische ontwikkelingen welke gekoppeld kunnen worden aan de initiatieven van de gemeenten.

G. Afstemming De basis voor effectief beleid ligt bij afstemming en samenwerking. Via het Recreatieschap kunnen gemeenten elkaar enthousiasmeren, samen kansen ontdekken en hun recreatief-toeristisch beleid op elkaar afstemmen vooral daar waar het gemeentegrensoverschrijdende activiteiten betreft. Ook de samenwerking met de diverse andere spelers binnen het werkveld, vooral ook de ondernemers, is een belangrijke basisvoorwaarde. Via het Recreatieschap kunnen gemeenten (bestuurlijk en ambtelijk) actief en adequaat inspelen op de wensen en behoeften van de sector en daardoor het sociaal-economische belang benutten en versterken.

H. Taken Het Recreatieschap is behulpzaam bij het vormen van beleid, het agenderen van het belang van de sector en is een uitvoerende schakel binnen de ontwikkeling van recreatie en toerisme in Drenthe en Ooststellingwerf. De kerntaken van het Recreatieschap zijn:

Beleidsontwikkeling en -ondersteuning Het Recreatieschap behartigt de belangen van de Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf op het gebied van recreatie en toerisme. Hiertoe wordt door de bestuursleden, de directeur en de medewerkers in een groot aantal organisaties, werkgroepen, stuurgroepen en andere overlegplatforms, geparticipeerd. Indien noodzakelijk en gewenst wordt beleid ontwikkeld.

12

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Op veel verschillende terreinen en in veel organisaties wordt beleid ontwikkeld. Het Recreatieschap zoekt de verbinding tussen de recreatief-toeristische beleidsplannen van de gemeenten. Zo hebben we dit jaar meerdere sessies georganiseerd voor de ambtenaren recreatie en toerisme. Hierin hebben we bijvoorbeeld gekeken naar gezamenlijke uitgangspunten voor een visie op recreatie en toerisme. Uiteraard maakt iedere gemeente voor zich hier keuzes in, maar het is goed om de gezamenlijke basis ook helder te verwoorden. Ook wordt actief meegedacht met gebiedsontwikkelingsplannen zoals bijvoorbeeld in Ruinen.Uiteraard is er ook aandacht voor de afstemming tussen provinciaal en gemeentelijk beleid en beleid en ontwikkelingen van derden, zoals natuurbeschermingsorganisaties, Gastvrij Drenthe, HISWA-RECRON, KHN, Koloniën van Weldadigheid en De Hondsrug UNESCO Global Geopark. Het Recreatieschap zoekt daarbij de verbinding. Ook de afstemming van grensoverschrijdende beleidsplannen hoort hierbij met Emsland Touristik, Grafschaft Bentheim en de buurprovincies Groningen, Fryslân en Overijssel. Het Recreatieschap treedt adviserend op richting de gemeenten. Naast algemene adviezen en onderzoeken (Ecorys, Dashboard Impact Toerisme) voor alle gemeenten worden ook individuele gemeenten, natuurbeschermingsorganisatie en ondernemers ondersteund.

De communicatie, verspreiding van kennis en de verbinding binnen de sector is van belang. Hiervoor heeft het Recreatieschap een aantal instrumenten ontwikkeld, zoals de overleggen met de ambtenaren Recreatie en Toerisme (het zgn. Aorta-overleg), het jaarlijkse Recreatiecongres, periodieke nieuwsbrieven en de eigen website van het Recreatieschap (www.recreatieschap.nl).

Routebureau Het routebureau van het Recreatieschap ontwikkelt, beheert en onderhoudt bewegwijzerde routes en routenetwerken op het gebied van wandelen en fietsen zodat de recreant actief kan genieten van Drenthe en Ooststellingwerf. Daarnaast ondersteunen we gebruikersgroepen in het onderhouden van MTB en hippische routes. De behoefte aan kwalitatief goede recreatieve netwerken is groot. Men wil graag in de eigen omgeving recreëren en zo voldoen aan de behoefte om er op uit te trekken. Zowel inwoners als gasten maken volop gebruik van de routestructuren. Het onderhoud van het Fietsknooppuntennetwerk wordt uitgevoerd door het routebureau. Via het ‘doelgroepenbeleid’ van de gemeente Ooststellingwerf is een medewerker aangetrokken om, in een prikkelarme omgeving, mee te werken aan het instandhouden van het fietsknooppuntennetwerk. In 2023 hebben we volop gewerkt aan het verder uitrollen van het wandelnetwerk; dit is mogelijk door de goede samenwerking met inwoners, dorpsbelangen, terrein beherende organisaties (TBO’s), agrariërs en andere grondeigenaren die met veel enthousiasme mee hebben gewerkt om de netwerken tot stand te brengen. De Provincie heeft besloten om 50% van de kosten van het wandelknooppuntennetwerk te financieren. Deze financiële bijdrage maakt het mogelijk om het

Bericht van het Dagelijks bestuur

13

wandelknooppuntennetwerk versneld over alle gemeenten in Drenthe uit te rollen. Begin 2024 zal dit project worden afgerond en is geheel Drenthe voorzien van een dekkend wandelnetwerk. De recreant kan gemakkelijk het gehele gebied ontdekken en zelf zijn of haar route uitstippelen waarbij gebruik wordt gemaakt van de bewegwijzering in het veld, ondersteunt door digitale informatie. Met het doel om een provincie dekkend netwerk te realiseren, groeit het wandelnetwerk in Drenthe en neemt de populariteit en het gebruik ervan toe. De netwerken maken het voor de wandelaar op een eenvoudige wijze mogelijk zelf een kortere of langere wandelroute op maat samen te stellen. Het netwerk leidt de wandelaar bovendien langs de minder bekende, maar schitterende plekjes van Drenthe en Ooststellingwerf. het wandelknooppuntennetwerk versneld over alle gemeenten in Drenthe uit te rollen. Het jaar 2022 heeft vooral in het teken gestaan van zowel het verkrijgen van toestemming van de vele grondeigenaren als van de aanbestedingsprocedure voor het bestek en het aanleggen van het netwerk. We werken eraan om begin 2024 geheel Drenthe te hebben voorzien van het wandelnetwerk. Met het doel om een provincie dekkend netwerk te realiseren, groeit het wandelnetwerk in Drenthe en neemt de populariteit en het gebruik ervan toe.

De netwerken maken het voor de wandelaar op een eenvoudige wijze mogelijk zelf een kortere of langere wandelroute op maat samen te stellen. Het netwerk leidt de wandelaar bovendien langs de minder bekende, maar schitterende plekjes van Drenthe en Ooststellingwerf. Naast het ontwikkelen en realiseren van routestructuren is het routebureau ook een vraagbaak voor initiatieven in het gebied. Daardoor kunnen we zorgen voor afstemming in het soort bewegwijzering en waar mogelijk bebording combineren (verschillende aanduidingen op eenzelfde drager). Zo hebben we geadviseerd bij projecten als Van Gogh fiets- en wandelroutes, WMD-themaroutes, TT-(wandel)route, Liberation Route, meerdere lokale ommetjes, hardlooproutes en het Drenthepad. Naast de werkzaamheden die worden opgepakt door de medewerkers van het routebureau hebben we ook een flink aantal mensen die het Recreatieschap helpen met het op orde houden van de routestructuren. M.n. de wandelnetwerken, die erg fijnmazig zijn aangelegd. De aangebrachte bewegwijzering wordt tweemaal per jaar gecontroleerd, schoongemaakt en indien nodig hersteld. Het behouden en versterken van de routenetwerken wordt uitgevoerd met behulp van een poule van ruim 100 vrijwilligers gecontroleerd en onderhouden. Door hun inzet kunnen we de wandelnetwerken kwalitatief goed op peil houden.

Het wandelnetwerk is een ‘levend’ netwerk en vraagt continue aanpassingen, zowel in het veld als digitaal. Ze zijn onze ambassadeurs en de “oren en ogen” in het veld en het “gezicht” voor de gebruikers. Het werkveld van het routebureau bestaat uit: • Bewegwijzerde wandel- en fietsroutes; • Fietsknooppuntennetwerk; • Wandelknooppuntennetwerk; • Onderhoud en beheer van drie toiletvoorzieningen voor de recreatievaart bij Rogat, Echten en Hoogersmilde (locatie Havelte is in 2023 gesaneerd). Bij deze toiletvoorzieningen zijn informatiepanelen en verhalenpalen

14

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

rond de cultuurhistorie van de Drentse Hoofdvaart en de Hoogeveense Vaart geplaatst. Verder doet het Recreatieschap een bijdrage in de kosten van een toiletvoorziening in Appelscha; • Hippische en MTB routes. Het Recreatieschap werkt samen met de Stichting Paardenroutes Drenthe en het Wielerplatform Drenthe; het onderhoud en beheer van de routes wordt via gebruikersgroepen uitgevoerd. Stichting Paardenroutes Drenthe heeft zelf een ambitiedocument opgesteld in 2023 waarbij wij hebben meegedacht en, gezamenlijk met Provincie Drenthe, hebben meegeholpen om de nodige financiën daarvoor beschikbaar te stellen. Alle routes en netwerken worden digitaal aangeboden via diverse mediakanalen (o.a. routeplanner van Wandelnet, fietsrouteplanner van Landelijk Fietsplatform, fietsknooppuntenplanner van de ANWB e.a.).

Projectontwikkeling en beheer stimuleringsfonds Projectontwikkeling Op verzoek van de gemeenten initieert, stimuleert en/of administreert het Recreatieschap projecten die tot doel hebben de recreatieve sector in Drenthe te versterken. Alle projecten waarbij het Recreatieschap op enige wijze betrokken is, hebben een stevige relatie met recreatie en toerisme, bijvoorbeeld het ontwikkelen en onderhouden van fiets-, wandel-, MTB- en hippische netwerken alsook themaroutes, zowel fysiek met bebording als digitaal. Ook projecten ter versterking van de sector zoals Vitale Vakantieparken en het Recreatie Expert Team zijn onderdeel van onze portfolio (voor verder uitleg zie onderdeel Projectverantwoording). Stimuleringsfonds Ontstaan Sinds 1998 heeft het Recreatieschap een fonds voor recreatie en toerisme, ook wel het stimuleringsfonds genoemd (dit is ook opgenomen in de gemeenschappelijke regeling). Jaarlijks stellen de deelnemende gemeenten een bedrag voor dit fonds beschikbaar gebaseerd op een vaste bijdrage en een bedrag in samenhang met de toeristische overnachtingen. Ongeveer 3% van de toeristenbelasting wordt zo via het Recreatieschap direct weer ingezet ter stimulering van de sector. De omvang van het fonds fluctueert daardoor. In 2022 was het fonds € 311.582,- groot.

Doelstelling De doelstelling van het fonds is het op een doelmatige, effectieve en efficiënte wijze zorgdragen voor vernieuwing en stimulering van recreatie en toerisme in Drenthe in brede zin. Projecten die in aanmerking komen voor ondersteuning zijn bij voorkeur gemeentegrens overschrijdend qua impact. Met een toezegging van een bijdrage uit het fonds kunnen op snelle wijze andere subsidiegelden worden verkregen. Zo kan snel worden ingespeeld op wensen vanuit overheden en bedrijfsleven. Projecten die niet of slechts met veel moeite zouden zijn gerealiseerd, zijn door inzet van het fonds toch uitvoerbaar gebleken. De opzet was dan ook in de afgelopen jaren zeer succesvol. De fondsmiddelen zorgen voor een grote multiplier in relatie tot de inzet van andere (subsidie)middelen. Inzet In de afgelopen periode van 5 jaar (2019 – 2023) is via de inzet van het stimuleringsfonds een investering in het Drentse/ Ooststellingwerfse recreatief-toeristisch product van ruim 2 miljoen euro gerealiseerd. Met een bijdrage van € 1,- vanuit het stimuleringsfonds werd € 4,- aan mede-investeringen uitgelokt in 2023; een multipliereffect van 4.

Bericht van het Dagelijks bestuur

15

I. Aorta

J. Doelmatigheid en rechtmatigheid

Het Recreatieschap organiseert periodiek (ongeveer één keer in de zes weken) overleg tussen de recreatief-toeristische beleidsadviseurs van de Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf. Dit Algemeen Overleg Recreatie en Toerisme Ambtenaren (AORTA) staat onder voorzitterschap van het Recreatieschap. Door inzet van dit overleg delen de beleidsadviseurs hun kennis en ervaringen met elkaar en weet men elkaar goed te vinden. Regelmatig spelen dezelfde dossiers bij meerdere gemeenten. Daarnaast worden sprekers uitgenodigd voor het toelichten van onderwerpen.

De aard en omvang van het Recreatieschap laten drie kenmerken zien: • Kleinschaligheid; • Effectiviteit; • Intensiviteit (veel projecten).

Naar gelang de actualiteit worden, vanuit het AORTA, soms kleinere werkgroepen gevormd voor het werken aan adviezen voor gemeenten. Daarnaast worden in het overleg de plannen en projecten van het Recreatieschap getoetst en waar nodig de ambtenaren van gemeenten hierbij betrokken. Het Recreatieschap organiseert ook cursussen en excursies voor de leden van het AORTA. Op deze wijze versterkt het Recreatieschap de kennisontwikkeling van de beleidsadviseurs binnen de gemeenten.

Doelmatigheid Het Recreatieschap werkt voortdurend aan de verbetering van de bedrijfsvoering en de administratieve opzet, waarbij mede de aanbevelingen van de accountant worden betrokken. Nieuwe ontwikkelingen, verdergaande digitalisering e.d. worden gesignaleerd en waar mogelijk doorgevoerd. De invordering van rekeningen, het verrichten van betalingen en het zorgen voor tijdige en juiste bevoorschotting van subsidiemiddelen heeft ook in het afgelopen jaar aandacht gehad.

Rechtmatigheid In het kader van de rechtmatigheidscontrole en het speelveld waarbinnen het Recreatieschap zich beweegt, zijn volgens de van toepassing zijnde interne en externe regelgeving de volgende zaken onder de aandacht: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

16

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), inclusief notities van de commissie BBV; Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO); Wet Gemeenschappelijke Regelingen; Gemeenschappelijke Regeling Recreatieschap Drenthe; Regeling schatkistbankieren decentrale overheden; Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, voor het financieelbeheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van het Recreatieschap; Verordening op de controle van het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van het Recreatieschap; Rechtspositionele regelingen personeel en regelgeving belastingwetgeving; Regelgeving BTW; Wet Fido en treasurystatuut; Regelgeving Europees aanbesteden en staatssteun; Regelingen betreffende projectfinanciering (subsidievoorwaarden provincie Drenthe, Samenwerkingsverband Noord-Nederland, Interreg programma en dergelijke); Gemeentewet; Directiestatuut; Ambtenarenwet; Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semi publieke sector (WNT); Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (WNRA); CAO Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (SGO); Kadernota rechtmatigheid; Regeling vaststelling wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in begroting en jaarverslag provincies en gemeenten.

Bericht van het Dagelijks bestuur

17

K. Communicatie

L. Resultaat boekjaar

Belangrijk is goede informatie-uitwisseling met onze opdrachtgevers en andere belanghebbenden. Het Recreatieschap heeft een goede naamsbekendheid. Bij de toeristen en inwoners van Drenthe en de gemeente Ooststellingwerf is het Recreatieschap minder direct in beeld.

Het boekjaar 2023 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 142.254,=

Communicatie verloopt via verschillende mediakanalen, onder andere: website, Facebook, Instagram en LinkedIn. Hierop is informatie te vinden over de organisatie, de lopende en afgeronde projecten, kennisbijeenkomsten en actuele rapporten en verslagen van de vergaderingen van het Algemeen Bestuur. Ook via persberichten worden nieuwe ontwikkelingen onder de aandacht gebracht.

M. Voorstel tot vaststelling van de jaarrekening Onder verwijzing naar het vorenstaande stelt het Dagelijks Bestuur u voor: a. Over te gaan tot vaststelling van de jaarrekening van het Recreatieschap 2023; b. Het resultaat over 2023 te weten € 142.254,= als volgt te bestemmen: - € 125.000 uit te keren volgens de verdeelsleutel, opgenomen in de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe, aan de deelnemende gemeenten - € 17.254 ten gunste te brengen van de algemene reserve

Netwerken/samenwerken Het Recreatieschap heeft namens de gemeenten een spilfunctie binnen het recreatieftoeristisch werkveld. Met vele organisaties zoeken we verbinding en werken we intensief samen, zoals met: • Provincie Drenthe binnen het project Vitale Vakantieparken Drenthe, ontwikkeling toeristisch-recreatieve netwerken, visieontwikkeling (MTB- en Wandelvisie, hippische recreatie, Wandelplatform, Fietspad van de Toekomst), Perspectief op Bestemming Drenthe 2030 en vele andere projecten. • Marketing Drenthe. Vanaf 2021 zijn we gezamenlijk gehuisvest hetgeen de samenwerking en afstemming versterkt. Samen ontwikkelen we de ‘Drenthe gids’ en waar het Recreatieschap eigenaar is van de database achter ‘Drenthe.nl’ zorgt Marketing Drenthe voor het up-to-date houden van de database. • Regiomarketing organisaties; in verschillende projecten vindt afstemming plaats met de verschillende organisaties. • Diverse ondernemersorganisaties binnen projecten met als doel de sector te versterken; die mede door het Recreatieschap zijn geïnitieerd. • Natuurorganisaties om binnen het palet van ‘beschermen, beleven en benutten’ een goede balans te vinden. Met als doel de toegankelijkheid van de natuurgebieden te borgen en daar waar mogelijk de recreatieftoeristische voorzieningen op een kwalitatief hoog peil te houden.

18

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Bericht van het Dagelijks bestuur

19

Programma- verantwoording 1. Personeel Personeel is een integraal onderdeel van de organisatie en heeft directe invloed op de prestaties, het succes en de cultuur van de onderneming. Investeren in het welzijn, de ontwikkeling en de betrokkenheid van het personeel is van groot belang voor een duurzaam en succesvolle organisatie. Deskundig personeel dat werkt vanuit betrokkenheid is onmisbaar bij het uitvoeren van de taken van het Recreatieschap. Hun kennis en inzet is essentieel; medewerkers die de thema’s kennen die spelen bij de opdrachtgevers van het Recreatieschap. Binnen het Recreatieschap zijn verschillende disciplines aanwezig; beleidsadvisering (2,8 fte), routebureau (4,4 fte), ondersteuning bedrijfsvoering (2 fte) en directie (1 fte). Binnen de organisatie bieden we ook plaats aan een collega vanuit het doelgroepenbeleid van gemeenten. Verder staan we open om stageplekken te bieden aan MBO en HBO scholieren. In het verslagjaar zijn bij het routebureau 2 (MBO) stagiaires aangeschoven en ter ondersteuning van de communicatie binnen onze organisatie een HBO stagiaire. In 2023 is één medewerker langdurig afwezig geweest. De werkzaamheden zijn verdeeld over de andere medewerkers en een deel is opgevangen door inzet van een stagiair. Het Recreatieschap biedt ook ondersteuning, indien nodig, aan de deelnemende gemeenten.

In 2023 zijn 2 medewerkers tijdelijk parttime werkzaam geweest bij gemeente Westerveld en gemeente Ooststellingwerf. Dit vond aanvullend plaats naast de Recreatieschap taken, middels een detacheringscontract voor zes maanden. Jaarlijks worden beoordelingsgesprekken gehouden met de medewerkers. Wederzijdse verwachtingen worden uitgesproken met als doel de dienstverlening van het Recreatieschap continue te laten aansluiten bij de vraag van de gemeenten. Het Recreatieschap biedt de mogelijkheid om hybride te werken (deels thuis en deels op kantoor) en heeft daarvoor passende oplossingen op het gebied van ICT en vergoedingsregelingen voor reis- en thuiswerkkosten. Ons kantoor biedt verschillende ruimtes voor verschillende functies, zoals samenwerken, overleggen, geconcentreerd werken, bellen en digitaal vergaderen.

2. Huisvesting Het Recreatieschap maakt, samen met Marketing Drenthe en Vitale Vakantieparken Drenthe gebruik van een kantoorruimte in Dwingeloo. Daarnaast gebruiken we een opslagruimte (voor onze materialen, bebording, bevestigingsmaterialen e.d.) op het industrieterrein van Dwingeloo.

3. Onderhoud Het Recreatieschap initieert ieder jaar diverse projecten. De gerealiseerde eindproducten gaan vaak over in eigendom naar de grondeigenaar. Een aantal eindproducten (themaroutes) blijft echter in onderhoud van het Recreatieschap.

20

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Het onderhoudsbudget van het Recreatieschap is niet groot. Bij de ontwikkeling van nieuwe producten (zoals de wandelnetwerken) vragen we, bij de projectstart, om structureel financiële middelen beschikbaar te stellen zodat het projectresultaat ook in stand kan blijven. Hiermee voorkomen we dat nieuwe producten na enkele jaren te maken krijgen met achterstallig onderhoud en blijven de netwerken volledig en toekomstbestendig. De onderhoudskosten kunnen we beperken door de inzet van een grote groep actieve vrijwilligers die zich m.n. bezig houden met de controle en kleine reparatiewerkzaamheden van de wandelnetwerken.

4. Overige Toeristische informatievoorziening Het Recreatieschap ontwikkelt samen met de TIP-organisaties in Drenthe producten die de kwaliteit van de informatievoorziening op een hoger plan brengt. Zo ontwikkelt en financiert het Recreatieschap cursussen voor TIP-medewerkers op bijvoorbeeld het gebied van kennis Duitse taal en cultuur. Ook de ontwikkeling van een dagrecreatieve kaart (ruim 50.000 stuks), een MTB overzichtskaart (oplage 10.000 stuks), verschillende wandelknooppuntkaarten en het up-to-date houden van de database van Drenthe.nl zijn opgepakt.

Bestuursexcursie 2023 ‘Buurten bij de buren’ Jaarlijks organiseert het Recreatieschap een ééndaagse excursie voor onze bestuurders, ambtenaren en raadsleden. Doel is het delen van ontwikkelingen in de sector, ter inspiratie en vergroting van kennis. Tijdens de excursie gingen we naar Overijssel. We kregen een inkijkje bij het bezoekerscentrum De Sallandse Heuvelrug over hoe men omgaat met de combinatie natuur en recreatie. Op het programma stond daarna familiepark Mölke waar we zagen dat het bedrijf is omgevormd naar een festival decor. We werden bijgepraat over het Hospitality Pact regio Zwolle en hoorden hoe men, via een samenwerking van overheid, ondernemers en onderwijs, probeert de uitstroom en instroom in de sector te beïnvloeden. Afgesloten werd met een bezoek aan (innovatieve) camping De Kleine Wolf waar we ook bijgepraat werden over de verkenning Nationaal Park nieuwe stijl.

Recreatiecongres Jaarlijks organiseren we in december een recreatiecongres. Het thema van de editie 2023 was “Leiderschap”, georganiseerd bij De Schildhoeve Buitengewoon in Fluitenberg. Hoe bereik je samen doelen én ga van jezelf uit; wie ben je, waar wil je naartoe en hoe wil je daar komen. Een jonge ondernemer, Tom van Dieren, nam ons mee in zijn pionier verhaal, Lennard Toma inspireerde met radicaal nieuwe vormen van organiseren en Remco Claassen sloot als laatste spreker deze inspirerende dag af, waarbij er ook gelegenheid was om elkaar te ontmoeten.

Programmaverantwoording

21

5. Stimuleringsfonds De bijdragen van de deelnemende gemeenten aan het stimuleringsfonds bedroegen in totaliteit in 2023 € 270.964,=. Mede dankzij het fonds is in 2023 een investeringsvolume van € 4.905.494,= gerealiseerd. Voor een compleet projectenoverzicht van het stimuleringsfonds over het jaar 2023 verwijzen wij u naar bijlage 5. Jaarlijks worden de bijdragen van de deelnemende gemeenten ontvangen. Gedurende het jaar worden projectvoorstellen ontvangen van derden. Na zorgvuldige afweging worden toezeggingen gedaan aan verschillende initiatieven. Veelal vindt uitbetaling van de toegezegde bijdrage gedurende c.q. na afronding van de projecten plaats. De nog niet uitbetaalde toezeggingen worden aangehouden in de bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme.

6. Projectverantwoording In 2023 heeft het Recreatieschap een groot aantal projecten gecoördineerd of heeft in projecten van derden geparticipeerd. Naast een uitvoerende rol heeft zij zowel een financiële als actief participerende rol. Hieronder vindt u een overzicht van de projecten die in 2023 zijn uitgevoerd.

Projecten onder coördinatie van het Recreatieschap Project Ontwikkeling wandelknooppuntennetwerk Drenthe en project wandelknooppunten onderhoud Het Recreatieschap is al een aantal jaren bezig met het ontwikkelen en plaatsen van het wandelknooppuntensysteem in haar deelnemende gemeenten. Via Stichting Wandelnet weten we uit onderzoek dat wandelen de laatste jaren steeds populairder is geworden. Wandelknooppunten bieden flexibiliteit, duidelijkheid en variatie. Daarnaast bevordert het lokaal toerisme; mensen worden gestimuleerd om een bepaald gebied te verkennen. Vandaag de dag zijn er namelijk maar liefst 11 miljoen Nederlanders die regelmatig voor hun plezier wandelen (ongeveer 65% van de bevolking). In Drenthe wordt de ontwikkeling van dit netwerk per gemeente opgepakt, met behulp van financiering van de Provincie Drenthe. Wandelknooppunten zijn een populair systeem voor het plannen en volgen van wandelroutes. Ze worden gebruikt in diverse regio’s en landen, vooral in Europa. Het concept van wandelknooppunten is eenvoudig en biedt wandelaars de flexibiliteit om hun eigen route te kiezen op basis van genummerde knooppunten. Het geeft wandelaars een optimale vrijheid om via bewegwijzerde routes te wandelen. Een ieder kan hierdoor zelf eenvoudig zijn route bepalen en, indien gewenst, tijdens de wandeling de route verlengen of inkorten.

Het Recreatieschap heeft de regie op de realisatie van het wandelknooppuntennetwerk (ontwikkeling tracé, regelen toestemmingen, plaatsen bebording en financiële afwikkeling). De ontwikkeling van een wandelknooppuntennetwerk vergt veel tijd. In de voorbereiding is namelijk veel overleg nodig zodat, met medewerking van verschillende (ook particuliere) eigenaren, de mooiste tracés gekozen kunnen worden. De aanleg vindt in nauw overleg plaats met lokaal georganiseerde groepen zoals dorpsbelangenverenigingen. De aanleg vindt gefaseerd plaats. De netwerken in de gemeenten De Wolden, Assen, Tynaarlo, Coevorden, Ooststellingwerf, Westerveld, BorgerOdoorn zijn helemaal afgerond. In Midden-Drenthe, Hoogeveen, Meppel, Noordenveld en Emmen is een deel afgerond. Begin 2024 zal het wandelnetwerk aanwezig zijn in de gehele provincie.

22

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Programmaverantwoording

23

Ontwikkeling en onderhoud wandelknooppuntennetwerk Drenthe. Aantal kilometers gerealiseerd.

Tynaarlo 348 km

Totaal netwerk: 5.777 km Het netwerk is dubbelzijdig aangelegd, dus in twee richtingen te gebruiken.

Noordenveld 375 km

Assen 213 km

Aantal kilometers in ontwikkeling.

Aa & Hunze 572 km

Oostellingwerf 396 km

Borger - Odoorn 519 km

Midden-Drenthe 629 km Westerveld 610 km

Coevorden 591 km Meppel 127 km

Emmen 674 km

Hoogeveen 221 km

De Wolden 502 km

Project Duurzaam toerisme Drents Duurzaam toerisme Drents-Friese Grenssteek 2021-2023 Duurzaam toerisme zorgt er voor dat toekomstige generaties kunnen genieten van toeristische gebieden en tegelijkertijd dat de lokale bevolking economisch van het toerisme profiteert. De Drents Friese Grensstreek omvat de Nationale Parken Drents Friese Wold, het Dwingelderveld en het natuurgebied Holtingerveld. Het gebied kent een landschap waarin gewoond, gewerkt én gerecreëerd wordt. Optimale regionale samenhang tussen de natuurgebieden en de omliggende gebieden is belangrijk. Ambitie voor de Drents-Friese Grensstreek is om de huidige natuurkernen, inclusief het tussenliggend en omliggende landschap, te versterken en ontwikkelen tot een samenhangend landschap. Een gebied waarin de rust als belangrijk bezoekmotief wordt aangegeven. Maar we zien ook een verwachte groei in toerisme en recreatie. Binnen dit project hebben we eerst de bezoekersstromen nader in beeld gebracht. Zowel bezoekersaantallen als de beleving (draagvlak en draagkracht) is onderwerp van deze studie geweest. De beleving van de bezoekers is door het afnemen van enquêtes in beeld gebracht. Daaruit weten we dat bezoekers het gebied hoog waarderen en hebben we inzicht gekregen in de piekmomenten en pieklocaties van bezoekers. Het gebied wordt erg goed bezocht én hoog gewaardeerd (rapportcijfer 8,7).

De uitkomsten van de studie bezoekersstromen vormen input voor het Investerings- en beheerplan. Met dit plan hebben we in beeld gebracht hoe we kunnen werken aan spreiding van bezoekers over de regio en hoe we de centrale rol voor de dorpen in het toeristisch netwerk kunnen versterken. Beide projectonderdelen zijn door onderzoeksbureau Ginder uitgevoerd. De aanbevelingen uit het investerings- en beheerplan gaan we in 2024 verder uitwerken. Penvoerder en trekker van dit project is Stichting Cultuurtoerisme Drenthe waarbij door Recreatieschap is gestuurd op de inhoud. Het project is bekostigd met subsidiebijdragen vanuit het Rijk (Ministerie LNV) en de provincie om te werken aan de invulling van de Standaard voor Nationale Parken Nieuwe Stijl.

Inmiddels is het onderhoud aan de reeds aanwezige netwerken ook geregeld; een enthousiaste groep vrijwilligers is hiervoor aangehaakt. Financieel wordt het noodzakelijke onderhoud (vervanging bordjes, informatiepanelen, bevestigingsmateriaal) bekostigd door de deelnemende gemeenten. Jaarlijks betalen zij een percentage van de investeringssom aan het Recreatieschap zodat de netwerken gecontroleerd, schoongemaakt en waar nodig hersteld kunnen worden.

24

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2023

Programmaverantwoording

25

Project Duurzaam Toerisme Nationaal Park Drentsche Aa 2021-2023

Project Wandelplatform

Hoe kunnen we toerisme (en recreatie) duurzaam ontwikkelen in het gebied van de Drentsche Aa? Dit vraagstuk hebben we uitgewerkt op verzoek van het Overlegorgaan. Duurzaam toerisme betekent een vorm van toerisme die bezoekers een hoogwaardige en betekenisvolle beleving levert, bijdraagt aan behoud en bescherming van de natuuren cultuurwaarden, de lokale gemeenschap ondersteunt, bijdraagt aan de kwaliteit van leven en de lokale economie. Hiertoe hebben we het afgelopen jaar sessies met stakeholders georganiseerd waarbij de interesses en natuurbeleving van de belangrijkste doelgroepen van de Drentsche Aa nader zijn verkend.

Het Wandelplatform richt zich op het versterken van de aantrekkelijkheid en vitaliteit van Drenthe en Ooststellingwerf als wandelbestemming. Hiervoor zijn drie speerpunten geformuleerd: