Beleidsbegroting GGD Drenthe 2026 definitief

Preventie en opsporing en behandeling van soa Preventie en opsporing en behandeling van hiv Preventie van ongewenst zwangerschap Preventie seksuele grensoverschrijding en seksueel geweld

Preventie en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen, seksualiteitsvragen We zetten in op uitbreiding van collectieve preventieactiviteiten. We geven voorlichting, trainingen en publieksinformatie. Daarnaast zetten we ook in op individuele preventie en behandeling, via spreekuren en testfaciliteiten. Denk hierbij o.a. aan PrEP spreekuren voor mannen die seks hebben met mannen, seksualiteitsvragen en counseling. In 2026 wordt meer ingezet op de collectieve preventie. We focussen ons specifiek op de doelgroepen: MBO-studenten, migranten, sekswerkers en LHBTI+. Individuele preventie blijft gericht op de risicogroepen: jongeren onder de 25, mannen die seks hebben met mannen (MSM), migranten, sekswerkers en LHBTI+. Gezond seksueel gedrag van kinderen en jongeren Binnen de voorlichtingen over seksualiteit op scholen blijven we aandacht besteden aan een respectvolle omgang met elkaar, wensen en grenzen, keuzes maken over seksuele gezondheid en de keuzes van anderen te respecteren. Deze voorlichtingen worden aangepast op het niveau en de doelgroep. Met als doel: prettige, vrijwillige en veilige seks, beschermd tegen soa’s en hiv, seksueel geweld en onbedoelde zwangerschap. Samen met de jeugdgezondheidszorg en binnen de Gezonde School methodiek en Kansrijke start maken we seksuele vorming en ontwikkeling bespreekbaar, vanaf de vroege jeugd.

Samenwerking We zetten in op het versterken van de samenwerking met zowel ons interne als externe netwerk.

24

Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

Seksuele gezondheid Activiteiten/campagnes onder jongeren

15

12

12

20

Activiteiten onder migranten

30

30

30

30

Activiteiten onder LHBT

45

45

45

45

Activiteiten t.b.v. sekswerkers

45

45

45

45

Bijscholing aan professionals

10

8

8

11

Aantal Soa consulten

1.000

850

850

1.530

Vindpercentage Soa

20%

17%

17%

19%

Aantal gevonden Soa

200

145

145

287

SENSE

Aantal consulten (Sense)

90

75

75

104

Aantal Hepatitis B vaccinaties voor risicogroepen

140

120

120

170

2.2.7.

Additionele dienstverlening

Publieke gezondheid asielzoekers Drenthe In opdracht van het Centraal Orgaan Asielzoekers voert de GGD de taken binnen de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers uit, waaronder jeugdgezondheidszorg en gezondheidsbevordering. Jeugdgezondheidszorg Wij zien de kinderen van asielzoekers in Drenthe 0-18 jaar. Dit door een jeugdarts en een jeugdverpleegkundige tijdens een verpleegkundige intake of een medisch onderzoek met het kind en de ouders. De gezondheid van het kind wordt in beeld gebracht. Indien nodig wordt aanvullende zorg ingezet. We voeren het RVP uit. We zetten in op een flexibel zorgaanbod om fluctuaties in de zorgvraag op te kunnen vangen. Gezondheidsbevordering Samen met COA worden afspraken gemaakt over de thema’s voor groepsvoorlichtingen. We verzorgen deze voorlichtingen, c.q. groepsgesprekken, ondersteund door een tolk. Te denken valt aan het gezondheidssysteem in Nederland, gezonde voeding, psychische gezondheid, seksuele gezondheid en opvoedondersteuning. In de beschermde opvanglocatie voeren we een voorlichtingsprogramma uit dat voorziet in de behoefte van jongeren. Extra voorlichtingen worden ingekocht door sommige centra, wat leidt tot aanpassing van de formatie. Begroot 2026

Begroot 2025

Asielzoekers (totaal)

4.500

Asielzoekers (0-18 jarigen)

1.100

Aantal asielzoekers (18 jarigen en ouder)

3.400

Asielzoekerscentra

Begroot 2024

4.000

Realisatie 2024

4.000

4.966

900

900

1.220

3.100

3.100

3.746

6

6

6

9,5

Verpleegkundige intakes (VI) 0-4 jarigen

130

130

130

127

Verpleegkundige intakes (VI) 4-18 jarigen Medische onderzoeken (MO) 0-4 jarigen Medische onderzoeken (MO) 4-18 jarigen

600 130 600

800 130 800

800 130 800

554 104 507

Aantal groepsvoorlichtingen

175

150

150

179

25

Publieke gezondheid statushouders Sinds 2021 spelen gemeenten een cruciale rol in het nieuwe inburgeringsstelsel. Dit stelsel biedt de perfecte gelegenheid om gezondheidsvoorlichting structureel te integreren in het inburgeringsprogramma voor statushouders. Samen met gemeenten onderzoeken we hoe we leefstijl- en gezondheidsvoorlichting een vaste plek kunnen geven binnen dit programma. De thema’s kunnen flexibel worden aangepast aan de behoeften van de deelnemers. Denk hierbij aan onderwerpen zoals de gezondheidszorg in Nederland, mentale gezondheid, gezonde voeding, opvoeding, en seksuele en reproductieve gezondheid. Er is een aanbod beschikbaar dat met gemeenten besproken en op maat gemaakt kan worden. Als er meer vraag naar is, zullen we de capaciteit uitbreiden om de uitvoering te waarborgen. Forensische geneeskunde Forensische geneeskunde wordt vanaf 1 januari 2025 onder verantwoordelijkheid van GGD Fryslan uitgevoerd. Uitdagingen en toekomstscenario's Er zijn verschillende landelijke ontwikkelingen die de continuïteit van de forensische geneeskunde beïnvloeden, zoals versnipperde aansturing, beperkte financiering, gebrek aan middelen voor onderzoek en ontwikkeling, en een tekort aan nieuwe forensisch artsen. Een belangrijk punt van zorg is dat artsen steeds vaker kiezen voor zelfstandig werken in plaats van in dienst te zijn bij de GGD.

Daarbij wordt de afhankelijkheid van externe commerciële partijen steeds groter, waarbij er ook sprake is van monopolievorming. Een ander knelpunt is dat de medische arrestantenzorg niet is gegund aan het samenwerkingsverband van de drie noordelijke GGD-en. We werken de impact hiervan in 2025 uit in scenario's. Wet op de lijkbezorging In de septembercirculaire 2024 is aangekondigd dat de nieuwe Wet op de lijkbezorging (Wlb) op 1 januari 2026 in werking treedt. Deze wet brengt extra taken met zich mee voor de gemeentelijke lijkschouwer. Hiervoor komt ieder jaar (van 2026 tot 2031) landelijk € 3,2 miljoen beschikbaar via het gemeentefonds. Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

Totaal Arrestantenzorg*

n.v.t.

1.700

1.700

2.063

Telefonisch consult*

n.v.t.

700

700

537

Forensisch medisch onderzoek:* •

Bloed/DNA afname/urinecontrole

n.v.t.

350

350

430

•

Letselbeschrijving

n.v.t.

50

50

43

•

Deskundigenrapportage

n.v.t.

10

10

8

•

Zedenonderzoek

n.v.t.

25

25

20

•

NODO melding

n.v.t.

5

5

0

350

350

350

436

Aantal lijkschouwingen Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners excl. euthanasie

70

70

70

86

Aantal lijkschouwingen na euthanasie

200

200

200

296

Aantal lijkschouwingen na euthanasie per 100.000 inwoners

40

40

402

59

*Per 1-1-2025 i s de ui tvoeri ng overgega a n na a r GGD Frys l a n

NODO = Nader Onderzoek DoodsOorzaak

26

Reizigers- en Beroepsadvisering/Vaccinaties op Maat Voor de toekomst voorzien we dat er vraag zal blijven naar reizigersadvies, reizigersvaccinaties, beroepsvaccinaties en Vaccinaties op Maat. In 2025 hebben we toegewerkt naar uitbreiding van locaties in de provincie, dichter bij de burger, en een verhoging van ons aanbod consulten. Mocht de vraag in 2025 nog verder blijven toenemen dan willen we de toename in spreekuren behouden en verder uitbreiden in 2026. Passend bij de vraag van de burger. Daarnaast is de verwachting dat er meer vaccins op de markt zullen komen, onder andere door ontwikkelingen op het gebied van infectieziekten. We verwachten dat de vraag vanuit de samenleving groot zal blijven. Eén van de uitdagingen voor het uitbreiden van de spreekuren is de beschikbaarheid en betaalbaarheid van locaties. Intern willen we inzetten op een versteviging van de samenwerking met het RVP. Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

Aantal 1e consulten reizigersadvisering

5.000

4.500

3.750

4.305

Aantal vervolgconsulten

2.000

1.800

1.250

1.524

Technische Hygiëne Zorg Als additionele taak adviseert en inspecteert THZ op hygiëne en veiligheid bij prostitutiebedrijven en grote evenementen met tijdelijke sanitaire voorzieningen. Om volksgezondheidrisico’s te beperken zijn afspraken gemaakt om voorzieningen met een verhoogd risico te bezoeken en inspecteren op veiligheid en hygiëne. Na de introductie van een nieuwe functie binnen het team Infectieziektebestrijding (IZB), de Deskundige Infectiepreventie (DI), heeft dat er in eerste instantie toe geleid dat de additionele taken die tot dan toe in de portefeuille zaten van afdeling THZ vanaf 2024 waren belegd bij de DI. Na evaluatie eind 2024 is besloten om de ervaring en capaciteit van afdeling THZ te combineren met de specialistische kennis van de DI. Dit houdt in dat per januari 2025 afdeling THZ weer toezicht gaat houden op hygiëne en veiligheid bij prostitutiebedrijven en bij grote evenementen. Hierbij vindt nauw overleg en afstemming plaats tussen afdeling THZ en IZB (DI). De afdeling Infectieziektebestrijding voert zelf onderzoeken uit op het gebied van hygiëne bij asielzoekerscentra. Prostitutiebedrijven De inspecties van prostitutiebedrijven in Drenthe worden uitgevoerd door hiervoor opgeleide en getrainde toezichthouders, volgens de landelijke richtlijnen. Het gaat om jaarlijkse onderzoeken waar een rapport voor opgesteld wordt.

Grote evenementen In eerste instantie wordt contact gezocht met de verschillende werkgroepen om overleg te plannen over de inzet van afdeling THZ bij grote evenementen. Het gaat hierbij om in ieder geval drie grote evenementen die jaarlijks terugkeren: De bloemencorso, de TT en de Zuidlaardermarkt. De inspecties bij grote evenementen worden uitgevoerd door hiervoor opgeleide en getrainde toezichthouders. Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

Aantal inspecties tijdens evenementen

3

3

nvt

nvt

Aantal inspecties prostitutiebedrijven

11

11

nvt

nvt

27

2.2.8.

Begroting programma Publieke Zorg & Dienstverlening

Programma Publieke Zorg & Dienstverlening

Baten

Taak

Product

Additioneel

Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg

Totaal Additioneel Basis Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Infectieziektebestrijding - VIP JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding PZ&D algemeen PZ&D Ondersteuning & Service Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg

Totaal Additioneel Basis Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Infectieziektebestrijding - VIP JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne JGZ gezondheidszorg transformatie Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding PZ&D algemeen PZ&D Ondersteuning & Service Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Forensische geneeskunde Infectieziektebestrijding JGZ additionele opdrachten gemeenten JGZ overige additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland Technische hygiënezorg

Totaal Additioneel Basis JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg transformatie Totaal Basis Totaal Reserveringen Totaal Publieke Zorg & Dienstverlening

Rekening 2024 1.264 113 1.564 21 722 1.206 800 362 7 6.058 991 2.519 1.123 12.766 545 31 859 231 1.297 569 233 724 21.885 27.943 -1.367 -101 -1.451 -20 -608 -1.106 -789 -334 -6 -5.784 -920 -2.519 -1.122 -12.825 -394 -275 -31 -842 -225 -1.268 -564 -621 -820 -22.423 -28.207 -16 -8 -115 -1 -54 -90 -17 -27 -1 -330 31 251 282 -48 -312

Primitieve begroting 2025 1.142 83 1.519 28 807 1.160 799 361 14 5.914 1.030 756 759 13.594 0 53 801 245 1.390 591 247 769 20.236 26.149 -1.086 -77 -1.407 -26 -746 -1.073 -762 -334 -13 -5.524 -1.030 -756 -759 -13.594 0 0 -53 -801 -245 -1.390 -591 -247 -769 -20.236 -25.760 -56 -6 -112 -2 -61 -87 -36 -27 -1 -389 0 0 0 -389 0

Begroting 2026 477 139 1.855 8 802 1.201 861 392 15 5.751 2.290 1.948 0 14.395 0 0 997 339 1.399 573 619 703 23.263 29.014 -477 -129 -1.718 -7 -743 -1.114 -826 -364 -14 -5.392 -2.290 -1.948 0 -14.395 0 0 0 -997 -339 -1.399 -573 -619 -703 -23.263 -28.654 0 -10 -136 -1 -59 -87 -36 -29 -1 -359 0 0 0 -359 0

De stijging van de begroting 2026 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2026 van 2,5%. Voor de additionele begroting 2026 is de additionele beheersbegroting 2025 bepalend. 28

Forensische geneeskunde Forensische geneeskunde wordt vanaf 1 januari 2025 onder verantwoordelijkheid van GGD Fryslan uitgevoerd. Per 2026 nemen we dan ook alleen de opbrengsten en kosten op voor de uitvoering voor lijkschouw. De inwerkingstreding van het wetsvoorstel van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) is voorzien op 1 januari 2026. Ten behoeve van de financiering van de beoogde wettelijke uitbreiding van de taken van de gemeentelijke lijkschouwer is voor de periode 2026-2031 jaarlijks € 3,2 miljoen naar de algemene uitkering overgeheveld. Voor de Drentse gemeenten gaat het om een uitbreiding op jaarbasis van € 87.500. SENSE Noord Nederland Zoals opgenomen in het hoofdlijnenakkoord 2024 dienen alle SPUK’s overgeheveld te worden naar het gemeentefonds. Een van de doelen van de overheveling van de SPUK’s naar het gemeentefonds is het verlagen van administratieve lasten voor de gemeenten, waarmee een efficiencytaakstelling van 10% is voorzien. Sinds 2006 is het RIVM inhoudelijk coördinator van de regeling specifieke uitkering ASG. De SPUK ASG staat voor Aanvullende Seksuele Gezondheid en is aanvullend op de huisartsenzorg en op de collectieve preventietaak op basis van de Wet publieke gezondheid. De ASG (Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg) is een SPUK. Voor de 3 noordelijke GGD-en is GGD Groningen tot nu toe de penvoerder van ASG.

Aangezien er nog geen duidelijkheid is over de overheveling van de ASG regeling naar het gemeentefonds, staan de SENSE middelen nog als additionele taak opgenomen in de begroting van 2026. Infectieziektenbestrijding Per 2026 staat de SPUK financiering van de structurele lasten als gevolg van het landelijke programma versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid begroot onder her product infectieziektebestrijding. De structurele lasten van het elektronisch voorschrijfsysteem, die in 2025 wordt geïmplementeerd, staan begroot onder de infectieziektebestrijding. Rijksvaccinatieprogramma Jeugd RVP-vaccinatieschema Per 2025 zijn er aanpassingen in het vaccinatieschema. Dit heeft gevolgen voor de uitvoering in de jaren 2025 tot en met 2030. De jaarlijkse kosten van de aanpassingen zijn begroot op € 138.000. De financiering van de wijzigingen zal lopen via het gemeentefonds. RS-virus Vanaf het najaar 2025 zal de RSV-prik voor baby’s worden toegevoegd aan het Rijksvaccinatieprogramma. Vooralsnog gaan we ervan uit dat de financiering de eerste jaren loopt via het RIVM.

29

Seksuele gezondheid De jaarlijkse structurele uitzetting voor de vervanging van het elektronisch patiëntendossier (EPD) voor het vakgebied seksuele gezondheid zijn begroot op € 90.000. Technische hygiënezorg 1 januari 2026 is de beoogde ingangsdatum van de voorgenomen wijziging van de Wet Kinderopvang. De financiële gevolgen van de voorgenomen wijziging zijn niet bekend.

30

2.3 Programma Samen Veilig Het programma focust in 2026 op: • Preventie: Het programma Samen Veilig is er voor kwetsbare mensen met problemen op meerdere terreinen of ingewikkelde problematiek op het gebied van sociale veiligheid. • Kennis en expertisecentrum: Wij hebben expertise op sociale veiligheidsvraagstukken: seksueel geweld, openbare geestelijke gezondheidszorg, huiselijk geweld en kindermishandeling en psychosociale hulpverlening bij incidenten • Data en informatiegericht werken: Via kennis, data en strategische advisering, innovatie, lef (leren en proberen), verbindend vermogen en partnerschap het verschil maken voor de sociale veiligheid voor en met alle burgers in Drenthe! • Integraal samenwerken: Altijd in samenwerking met netwerkpartners. Concreet wordt dit vormgegeven door de volgende onderdelen die in dit programma zijn ondergebracht. 2.3.1. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, Vangnet & Advies Met de vangnetfunctie van de GGD worden gezondheidsrisico’s beperkt voor mensen die in een ongezonde woonsituatie leven en daarbij anderen soms overlast bezorgen. Wat willen we bereiken? Problemen van woningvervuiling en verwaarlozing oplossen waardoor gezondheidsrisico’s worden weggenomen, de kwaliteit van leven wordt verbeterd, overlast wordt bestreden en reguliere hulpverlening verder kan.

Wat gaan we daarvoor doen? Vanuit de vangnet- en adviesfunctie ondersteunen en adviseren we hulpverleners en hun cliënten bij problemen op het gebied van woningvervuiling, verwaarlozing, hoarding, grote aantallen huisdieren, ongedierte en somatiek. Waar nodig organiseren en coördineren we een schoonmaakactie. De sociaal verpleegkundigen OGGZ voeren deze functie uit en deze is geïntegreerd in de uitvoering van de additionele OGGZ-taken die de GGD uitvoert voor gemeenten. Het verschil met die activiteiten is dat de cliënten bij de vangnet en adviesfunctie al in zorg zijn en er geen bemoeizorg ingezet hoeft te worden. Er wordt wel een beroep gedaan op de deskundigheid van de sociaal verpleegkundigen OGGZ, specifiek op het gebied van de aanpak van woningvervuiling, hoarding en somatische problemen. Begroot 2026 Inzet sociaal verpleegkundige OGGZ, vangnet en advies

2.3.2.

110

Begroot 2025 75

Begroot 2024

Realisatie 2024

75

99

PSHi/PSHOR

Wat willen we bereiken? Coördineren bij incidenten in Drenthe waar maatschappelijke onrust een rol speelt. Hierbij nauw samenwerken met sleutelfiguren die betrokken zijn bij het incident, begeleiden van overleggen en adviseren in het gehele proces. 31

Wat gaan we daarvoor doen? • •

• • •

2.3.3.

Doorontwikkelen van kennis en vaardigheden Procesleiders/Leider Kernteam en ondersteuners (4 maal per jaar PSHi oefenen, 1 maal per jaar PSHOR oefenen, training ARQ) Versterken van de samenwerking tussen Slachtofferhulp en het PSH-team. Versterken en onderhouden van het contact met de ambtenaren Openbare Orde en Veiligheid van alle gemeenten. Het PSHi en PSHOR protocol is geoptimaliseerd en sluit aan op het GROP plan. De zichtbaarheid van de PSH vergroten bij de Witte (ambulance) en Oranje (bevolkingszorg) kolom PSHOR training geven aan Slachtofferhulp (ARQ)

Additionele dienstverlening

Veilig Thuis Drenthe Wat willen we bereiken? • Onveiligheid is eerder in beeld, waardoor meldingen kunnen worden voorkomen en samenwerking met Veilig Thuis meer van adviserende aard is • Professionals, gezinnen en directbetrokkenen worden binnen termijn en op maat geholpen • Professionals in het lokale veld zijn beter toegerust om huiselijk geweld situaties te signaleren en erop te acteren • Duurzame veiligheid realiseren, samen met netwerkpartners • Veilig Thuis medewerkers werken nauw samen met professionals van lokale teams bij veiligheidscasuïstiek • Verbinding binnen GGD is vergroot en vanzelfsprekend Wat gaan we daarvoor doen? We werken in 2026 verder aan de implementatie en borging van het transformatieplan VTD. We spelen daarbij in op de actuele ontwikkelingen van het Toekomstscenario, waar Veilig Thuis een rol in heeft. De focus ligt op het boeien en binden vanuit een prettig en veilig werkklimaat. We werken toe naar een stabiele werkomgeving waar iedereen werkt vanuit de bedoeling. De manager en teamcoördinatoren staan dicht bij de medewerkers, sluiten aan bij hun behoefte en investeren in professionaliteit en deskundigheid. De werkprocessen zijn efficiënter ingericht en de kwaliteit van dienstverlening verhoogt. Medewerkers van Veilig Thuis en specifiek de contactpersonen werken deels in gemeenten en trekken samen op met het lokale veld.

Zij voegen expertise toe en geven samen met de gemeente vorm aan de samenwerking. We onderhouden een nauwe relatie met gemeenten en andere netwerkpartners uit de regio en hebben daarbij grip op alle casussen. VTD werkt binnen alle gemeenten in ieder geval met 1 werkwijze: ‘samen optrekken’. Deze wordt regelmatig geëvalueerd. In 2026 heeft Veilig Thuis een kennis- en expertiseteam dat bestaat uit een expert kind-interview, trainers/voorlichters, een ervaringsdeskundige en aandachtfunctionarissen op 6 verschillende aandachtsgebieden: stalking, mensenhandel, ouderenmishandeling, seksualiteit en intimiteit, eergerelateerd geweld en risicozwangerschap/alcohol en drugs. 32

Het team ondersteunt en adviseert professionals intern en extern. Daarnaast wordt kennis ontwikkeld, zoals bijvoorbeeld femicide, afhankelijk van maatschappelijke ontwikkelingen en trends. Begroot 2026 Advies en ondersteuning Melding Onderzoek Monitoring Voorwaarden en Vervolg Huisverboden

2.600 2.200 400 590 200 60

Begroot 2025 2.600 2.200 400 590 200 60

Begroot 2024 2.600 2.200 400 590 200 60

Realisatie 2024 3.098 1.870 119 273 128 44

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Wat willen we bereiken? • •

• •

Dat kwetsbare inwoners met complexe problemen die veelal niet zelf hulp zoeken, of dat afwijzen, toch de zorg en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Dat daartoe het OGGZ-vangnet met de functies meldpunt, triage, advies, bemoeizorg en casus-en procesregie in alle Drentse gemeenten beschikbaar blijft en op maat aansluit op het lokale sociale domein. Dat het OGGZ-vangnet meebeweegt en meedoet in de ontwikkelingen in het zorglandschap als gevolg van de transitie van zorg naar gezondheid. Daarbij trouw blijft aan het uitgangspunt om als vangnet geen reguliere zorgfunctie over te nemen en alleen, en zo kort als mogelijk, inzet pleegt wanneer kwetsbare inwoners tussen wal en schip dreigen te raken.

Wat gaan we daarvoor doen? Advies en Meldpunt OGGZ We gaan uitvoering geven aan het Advies en Meldpunt OGGZ dat voor alle Drentse gemeenten het meldpunt voor niet acute zorgvragen is rond zorgmijders, mensen met onbegrepen gedrag en mensen waar mogelijk verplichte zorg voor nodig is. Het Advies en Meldpunt is een belangrijke pijler van het OGGZvangnet dat naast het meldpunt bestaat uit de functies triage, advies, bemoeizorg en casus-en procesregie. OGGZ Bemoeizorg We bieden samen met onze samenwerkingspartners GGZ, VNN en Cosis OGGZ-bemoeizorg in de Drentse gemeenten. Dat doen we vanuit OGGZ-netwerken of vanuit sociale teams in gemeenten. De sociaal verpleegkundigen OGGZ van de GGD bieden bemoeizorg in situaties waar zorgen zijn over woningvervuiling of hoarding en aan mensen met onbegrepen gedrag en somatische problemen hebben en het aanbod van hulp en ondersteuning afwijzen. Soms ervaart de omgeving daarvan overlast bijvoorbeeld door verwaarlozing en ongedierte. Bemoeizorg start zonder dat er een hulpvraag aan vooraf is gegaan en zonder indicatiestelling. Door op een laagdrempelige manier en vasthoudend contact te leggen wordt het vertrouwen van deze mensen gewonnen. Vanuit dat vertrouwen worden mensen gemotiveerd om hun woon- en leefomgeving te verbeteren en daar waar nodig hulp en ondersteuning bij te aanvaarden.

OGGZ-voorzitterschap (procesregie) We coördineren de OGGZ-aanpak in gemeenten. Door inzet van procesregie ontstaat een gezamenlijk gedragen plan van aanpak rond multiproblemcasuïstiek waarin zorgmijding en vaak ook overlast speelt. 33

De OGGZ-voorzitter zorgt daarmee dat vanuit een gezamenlijke doelstelling en met heldere afspraken over een ieders verantwoordelijkheid, rol en bijdrage samengewerkt wordt aan een integrale bemoeizorgaanpak. Beleidsontwikkeling We geven uitvoering aan projecten die in 2025 gestart zijn met subsidie van ZonMw in het kader van het programma Grip op Onbegrip. Het betreft het project opvolgen politiezorgmeldingen in het kader van ‘domein overstijgend samenwerken rond situaties van onbegrepen gedrag’. Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag De Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag wordt gefinancierd vanuit het ZonMw programma Grip op onbegrip. GGD Drenthe is penvoerder van de subsidie De kenniswerkplaats is een regionaal samenwerkingsverband met partners vanuit o.a. onderwijs, zorg, gemeenten en woningbouw. Doel van de kenniswerkplaats is door middel van kennis bij te dragen aan 1) een inclusieve samenleving met meer tolerantie en begrip en 2) anders leren samenwerken met ruimte voor creativiteit, samen met de mensen om wie het gaat. Belangrijke peiler is de inzet van ervaringskennis als gelijkwaardige kennisbron, samen met wetenschappelijke en praktijkkennis. Hiervoor werken we in een innovatiewerkplaats samen met studenten, onderzoekers, ervaringsdeskundigen en professionals uit de praktijk.

De Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag is onderdeel van het kennisnetwerk van GGD Drenthe en we werken samen met kenniswerkplaatsen onbegrepen gedrag in andere regio's. De subsidie loopt tot september 2027. Het streven is om dan een duurzame motor voor kennisdeling en samenwerking in situaties rondom onbegrepen gedrag te hebben geborgd. In 2026 zitten we in het derde jaar van de 4-jarige subsidie. De verwachting is dat de nadruk steeds meer zal komen te liggen op borging van de werkwijze en implementatie van de opgedane kennis. Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (WAMS) De afgelopen jaren is de Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) regelmatig uitgesteld. Gezien de onstuimige politieke situatie is er geen zicht op implementatie in 2026 of 2027. Hij moet opnieuw parlementair behandeld worden. De Wams is een reparatiewet van de WMO en biedt een wettelijke grondslag voor gegevensdeling over domeinen heen, dat gemeenten coördinatoren aanwijzen en het biedt een wettelijke basis voor meldpunten niet acute zorg en het organiseren van openbare geestelijke gezondheidszorg. Actualiseren mandaatbesluiten en convenanten OGGZ. In 2024 zijn we gestart met het actualiseren van de mandaatbesluiten en convenanten OGGZ, dit krijgt in 2025 vervolg.

Het doel is om deze eind 2025 gereed te hebben, indien dit uitloopt wordt de afronding in 2026 gerealiseerd.

34

Begroot 2026 Advies en Meldpunt OGGZ

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

1.800

1.100

1.100

1.616

600

325

300

577

- aangemeld Verkennend Onderzoek Wvggz

30

30

25

28

- aangemeld voor vangnetfunctie GGD

120

75

40

99

- afgehandeld op meldpunt OGGZ

925

650

735

852

OGGZ-meldingen GGD OGGZ-voorzitter**

300

225

225

277

Aantal meldingen via politie (I28)

950

778

Aantal nieuwe casussen bemoeizorg

450

424

Waarvan: - aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg

Overige indicatoren:

Waarvan: Aantal woningsaneringen inz. Vervuiling, hoarding ***

70

40

40

66

* Voorheen werd het aantal 'aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg' per melding gerekend, nu per casus. **Aantal OGGZ-bemoeizorg meldingen in de 6 gemeenten waar de GGD een OGGZ-voorzitter levert. *** Inclusief 44 woningsaneringen vanuit de vangnet en adviesfunctie van de GGD

Centrum Seksueel Geweld Wat willen we bereiken? • Een stijging bij het CSG van het aantal meldingen van slachtoffers die ondersteuning en hulp willen bij de verwerking van seksueel geweld. • Het taboe op seksueel geweld is verkleind en is bespreekbaarder en zichtbaarder geworden • Aandacht voor seksueel geweld is geborgd in het beleid van organisaties en gemeenten • Grote betrokkenheid bij regionale en landelijke ontwikkelingen op het thema seksueel geweld Wat willen we bereiken? Meer meldingen blijft het centrale doel voor het CSG. Het is daarbij van belang om de drempel voor slachtoffers, plegers en omgeving om hulp en advies te vragen, zo laag mogelijk te laten zijn. We onderzoeken daarom in 2025 de mogelijkheden voor een fysiek centrum. Een plek waar mensen terecht kunnen voor vragen, onderzoek en advies. Afhankelijk voor de uitkomsten, zal hier in 2026 verder aan worden gewerkt. Daarnaast willen we nabijheid bevorderen door te onderzoeken of het mogelijk is om het CSG op te splitsen van een CSG Groningen-Drenthe naar een eigen provinciaal CSG. Door het CSG naast hulpverlening ook een centrale plaats te geven in de projecten rond het bespreekbaar maken van seksueel geweld en bijscholing kan een provinciaal CSG beter aansluiten bij de Drentse cultuur van ‘noaberschap’. Het aantal meldingen stijgt waardoor deze mogelijkheid rendabeler wordt.

In 2026 wordt gewerkt aan het inrichten van een gevarieerder hulp- en adviesaanbod, waarbij nadrukkelijk wordt geïnvesteerd in de inzet van ervaringsdeskundigheid en lotgenotengroepen. De zorg is met dit aanbod passender bij de vraag en sneller voorhanden (omzeilen of verkorten van de wachtlijst). Er zijn veel ontwikkelingen op het gebied van seksueel geweld, zowel regionaal als landelijk. Daar wil het CSG nauw bij betrokken zijn. De landelijke portefeuille ‘seksueel geweld’ binnen het landelijk netwerk Veilig Thuis is in handen van de programmadirecteur Samen Veilig van GGD Drenthe. Het portefeuillehouderschap brengt met zich mee dat we aan de landelijke tafels en overleggen zitten rondom

35

het thema seksueel geweld. Bestuurders van andere landelijke organisaties zoals het CSG, slachtofferhulp en de ministeries van VWS en J&V zijn ook vertegenwoordigd in die overleggen.

2.3.4.

Begroting programma Samen Veilig

Programma Samen Veilig

Baten

Taak

Product

Additioneel

Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Totaal Additioneel Basis Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHI Samen Veilig algemeen Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Centrum Seksueel Geweld MDA++ Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe

Totaal Additioneel Basis Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHI Samen Veilig algemeen Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel Totaal Additioneel

Totaal Reserveringen Totaal Samen Veilig

Centrum Seksueel Geweld Openbare geestelijke gezondheidszorg

Rekening 2024 498 134 1.260 8.046 9.938 92 103 121 316 10.254 -481 -134 -1.206 -7.814 -9.636 -89 -98 -59 -246 -9.882 -17 -72 -89 -89 283

Primitieve begroting 2025 523 194 1.128 7.603 9.447 98 110 517 725 10.172 -506 -194 -1.055 -7.603 -9.357 -98 -110 -517 -725 -10.082 -17 -73 -90 -90 0

Begroting 2026 518 199 1.248 7.793 9.757 97 111 105 313 10.070 -501 -199 -1.168 -7.793 -9.660 -97 -111 -105 -313 -9.973 -17 -80 -97 -97 0

De stijging van de begroting 2026 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2026 van 2,5%. Voor de additionele begroting 2026 is de additionele beheersbegroting 2025 bepalend.

36

2.3.5.

Begroting programma Crisis, Rampen en Incidenten

GHOR De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) geeft leiding aan de GGD en aan de GHOR. Dit is een wettelijke verankerde taak. De GHOR werkt onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). De DPG legt rechtstreeks verantwoording af aan het bestuur van de VRD over de GHORtaken. Zorgcontinuïteit in de keten Het zorglandschap verandert en staat onder druk. Er is sprake van dubbele vergrijzing, mensen worden ouder en dat gaat gepaard met een toenemende zorgvraag in onze samenleving. Daarnaast is er sprake van een krimpende arbeidsmarkt. Het tekort in de zorg loopt verder op. Veel zorg verplaatst zich van de intramurale zorginstelling richting de eigen leefomgeving. Dit maakt de zorg kwetsbaar en meer complex om in beeld te krijgen. De toegang tot de zorg is niet langer vanzelfsprekend. Deze ontwikkelingen op zichzelf zorgen voor grote uitdagingen voor de continuïteit in de zorgketen. Een crisis of verstoring daarbovenop maakt dat de keten acuut onder druk komt te staan. In deze groter wordende opgaven en met de beperkte capaciteit die we beschikbaar hebben, investeren we verder in de crisispreparatie van de zorg. Daarbij is samenwerken in het netwerk en in Noord-Nederland cruciaal.

Om beter voorbereid te zijn op een crisis of verstoring in de zorg, gaan we in 2026 investeren in een programma om de veerkracht van de niet-acute zorg te bevorderen, ondersteunen en in beeld te krijgen. Dit programma bestaat uit de volgende aspecten, te weten: 1. Scholing en bewustwording met praktische trainingen en scenario oefeningen; 2. Ondersteuning met hulpmiddelen zoals crisisprotocollen en checklists; 3. Onderlinge samenwerking en netwerken bijvoorbeeld door VVT kennisdagen Noord-Nederland; 4. Informatiemanagement door het verbinden van kleine zorgaanbieders met centrale informatiekanalen voor actuele crisissituaties; 5. Rolverduidelijking waarin er zorg is voor heldere afspraken over de verwachtingen, taken en verantwoordelijkheden van de GHOR en ‘kleine’ zorgaanbieders. Ook werken we in 2026 aan een netwerk, waarin de acute zorginstellingen worden verbonden met de kleinere niet-acute zorginstellingen om de samenwerking onderling te versterken. Dit komt ten goede aan de weerbaarheid van de gehele gezondheidsinfrastructuur. De GHOR levert vanuit geneeskundig perspectief ook input op het plan van aanpak met betrekking tot het vergroten van maatschappelijke weerbaarheid. Dit vraagt om een goede samenwerking binnen de keten. In het actuele zorgrisicoprofiel is ‘Weerbaarheid’ en de voorbereiding op verschillende crisis typen een belangrijk thema.

Samen met de ketenpartners uit de acute- en niet-acute zorg worden de verschillende crisis scenario’s doorleefd, doorontwikkeld en voorbereid. Tot slot blijven we continu monitoren op knelpunten rondom de continuïteit binnen de zorgketen. We signaleren knelpunten en adresseren deze. In 2026 werken we verder aan de doorontwikkeling op het gebied van informatievoorziening, netcentrisch werken en data-gestuurd werken, zodat er tijdens een crisis sprake is van een goede informatievoorziening van de zorgketen richting het Algemeen Bestuur. Tot slot adviseren we proactief en kwalitatief gemeenten bij evenementen en complexe aanvragen binnen de omgevingswet op het gebied van omgevingsveiligheid.

37

Programma

Taak

Product

Crisis, Rampen en Baten Incidenten

Basis

Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis Totaal Basis

Totaal Lasten Totaal Crisis, Rampen en Incidenten

Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Rekening 2024 44 1.089 1.133 1.133 -44 -1.046 -1.090 -1.090 42

Primitieve begroting 2025 47 1.159 1.206 1.206 -47 -1.159 -1.206 -1.206 0

Begroting 2026 48 1.163 1.211 1.211 -48 -1.163 -1.211 -1.211 0

38

3.

Paragrafen

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten kent de begroting en jaarrekening een aantal verplichte paragrafen. In de begroting 2026 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Weerstandsvermogen en risicobeheersing en Financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en daarom niet opgenomen.

3.1

Paragraaf Bedrijfsvoering

Robuuste organisatie De hedendaagse ontwikkelingen vragen om een weerbare en veerkrachtige samenleving. Wij kunnen de samenleving alleen ondersteunen als ook wijzelf weerbaar en veerkrachtig zijn. Dit vraagt om een robuuste organisatie. Dit is een organisatie die bestand is tegen onverwachte crises en verstoringen. Het heeft voldoende buffers en flexibiliteit ingebouwd om te reageren op crises en verstoringen en is in staat daarna de draad zo snel mogelijk weer op te pakken. In een wereld die voortdurend verandert door technologische vooruitgang, geopolitieke verschuivingen en klimaatveranderingen, is het belangrijk om een robuuste organisatie te blijven. Dit is een constante uitdaging. Het vraagt om continu mee te bewegen met de ontwikkelingen op de wereld en gebruikte strategieën blijvend te evalueren en aan te passen. Voor 2026 betekent dit het volgende: Weerbare organisatie Dat betekent dat we moeten gaan zorgen voor genoeg mensen met de juiste kennis binnen onze kritische organisatieprocessen. En dat we ook op zo’n kritisch moment toegang houden tot belangrijke informatie. Het waarborgen van betrouwbare en veilige data-infrastructuren en het verbeteren van de datakwaliteit zijn dan ook essentiële onderdelen van onze strategie. Een weerbare en veerkrachtige organisatie vereist een goed doordacht crisismanagementplan en interne continuïteitsplannen.

In 2026 gaan de GGD en VRD door met het verder prepareren van de eigen bedrijfscontinuïteitsplannen. We maken plannen up-to-date en beoefenen ze. Arbeidsmarkt De demografische druk in Drenthe, die aanzienlijk hoger is dan het landelijke gemiddelde, legt een zware last op ons arbeidspotentieel. Dit beïnvloedt ons dagelijks werk en onze operationele capaciteit. De huidige schaarste vraagt dan ook om andere keuzes en een andere mindset. We hebben inzicht in de kwaliteiten en ontwikkelwensen van onze medewerkers. We hebben helder waar ontwikkelpotentieel aanwezig is, waardoor we talenten gericht kunnen inzetten op de plekken waar dat het meest nodig is. Het inzetten van medewerkers op verschillende functies en het onderling overnemen van werkzaamheden vermindert onze kwetsbaarheid en versterkt de robuustheid van onze organisatie. Toch is het niet meer mogelijk om alles zelf intern op te vangen. Daarom zoeken we voor de invulling van kwetsbare functies actief de samenwerking met de beide andere noordelijke GGD-en. Toekomstgericht werkgeverschap Het realiseren van een robuuste organisatie is niet mogelijk zonder te investeren in toekomstgericht werkgeverschap. Het voortdurend investeren in eigen medewerkers is belangrijk. Op die manier beschikken zij namelijk over de nieuwste vaardigheden en kennis.

Daarnaast richt toekomstgericht werkgeverschap zich op het bevorderen van een inclusieve en flexibele werkomgeving. Dit doen we onder meer op de volgende manier.

39

Door middel van de implementatie van content managent systeem zijn medewerkers beter in staat regie te nemen in de eigen ontwikkeling wat aansluit bij de uitgangspunten van het strategisch opleidingsplan. Op deze manier zorgen we ervoor dat de medewerkers goed toegerust te zijn om bij te dragen aan de (strategische) doelen van de organisatie zodat de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Drenthe verbeterd. Daarnaast helpt het ons een aantrekkelijk werkgever zijn waar medewerkers zich kunnen blijven ontwikkelen. In de loop van 2025 worden medewerkers werkzaam in de functies artsen, verpleegkundigen, medewerkers VTD en Deskundige Infectiepreventie zelf verantwoordelijk voor hun eigen (professionele) ontwikkeling. Dit betekent dat zij zichzelf dienen in te schrijven voor de noodzakelijke scholingen. Dit geldt ook voor het inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers. De noodzakelijke scholingen per functie staan beschreven in hun professioneel paspoort (en inwerkprogramma). Deze professionele paspoorten zijn vastgesteld door de commissie professioneel handelen waarin medewerkers van de verschillende functiegroepen vertegenwoordigd zijn. Kennisgedreven werken Kennisgedreven werken betekent simpelweg dat we op een systematische manier data verzamelen, beheren, analyseren, interpreteren en gebruiken om te leren, verbeteren en beslissingen te nemen.

Hierdoor krijgt kennis en informatie uit data een nadrukkelijkere plek naast kennis uit ervaring of statische informatiebronnen. Kennisgedreven werken is in de tegenwoordige tijd onmisbaar om effectief en efficiënt te opereren. Door beslissingen te baseren op data en opgedane ervaringen, zijn we in staat om trends en patronen te identificeren, beter geïnformeerde keuzes te maken en up-to-date blijven in een snel veranderende wereld. In 2026 gaan we verder met het doorontwikkelen van het kennisgedreven werken. Huisvesting Onze huisvesting is onderdeel van de samenleving. Wij bieden een werkomgeving die bijdraagt aan de inzet voor een veilige leefomgeving. Het gebruik van huisvesting is de afgelopen jaren veranderd. Dit betekent iets voor de huisvestingstrategieën. We volgen daarin de behoeftes van de organisatie, medewerkers en ketenpartners. De huisvesting is waar mogelijk flexibel en faciliteert hiermee de wendbare netwerkorganisatie. Het kan voor toekomstgebruik ook betekenen dat er bepaalde aanpassingen en/of keuzes worden gemaakt die van invloed zijn op hoe de huisvesting is georganiseerd. Dit wordt samen met de VRD verkend en uitgevoerd. Duurzaamheid Naast het feit dat klimaatverandering effect heeft op de taken van de GGD, heeft de GGD als overheidsinstelling ook een maatschappelijke rol en voorbeeldfunctie naar de samenleving.

Duurzaamheidsbeleid gaat verder dan maatregelen op het gebied van huisvesting en mobiliteit. In 2026 is het vanzelfsprekend om duurzaamheid mee te nemen in de keuzes die we maken en in onze manier van werken. Waar het in het verleden een vraag was of iets duurzaam was, is in 2026 duurzaamheid een standaardonderdeel in alle keuzes die worden gemaakt binnen de GGD en VRD. Kwaliteit en doelmatigheid Onder noemer ‘Samen Sterk’ is in 2024 gestart met een programma dat is gericht op het verbeteren van diverse bedrijfsprocessen. Doel hiervan is niet alleen de kwaliteit hiervan te verbeteren, maar ook om tot een betere afstemming en continuïteit te komen op het gebied van de inzet van onze medewerkers. 40

Onderdeel hiervan is onder meer de aanschaf van een nieuwe planningstool. Dit programma wordt de komende jaren verder uitgerold en geborgd in de organisatie. Daarnaast wordt in 2026 ook gewerkt aan de verdere implementatie van het kwaliteitsbeleid in het kader van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen gezondheidszorg (Wkkgz) en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Wijziging gemeenschappelijke regeling GGD Drenthe In 2025 wordt een wijziging van de gemeenschappelijke regeling van GGD Drenthe voorgelegd aan de gemeenten dat beoogt om de governance over het domein van zorg en veiligheid in Drenthe onder te brengen bij GGD Drenthe. De bedoeling is deze wijziging per 1 januari 2026 te realiseren. De wijziging houdt onder meer in dat in het algemeen bestuur vanaf dan, naast wethouders, ook burgemeesters zitting kunnen hebben. Tevens zal het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe voor wat betreft de bedrijfsvoering worden ondergebracht binnen de gewijzigde gemeenschappelijke regeling. Als de gemeenten instemmen met deze wijziging zal dit leiden tot een technische wijziging van de begroting 2026, in verband met een overheveling van budget vanuit de begroting van de Veiligheidsregio Drenthe naar de begroting in het kader van de gewijzigde GR GGD Drenthe.

Rechtmatigheidsverantwoording GGD Drenthe heeft als publieke organisatie de wettelijke en maatschappelijke taak om zorg te dragen voor de toetsing van de rechtmatigheid en doelmatigheid van de financiële handelingen. Deze toetsing is noodzakelijk om de uitgaven beheersbaar te houden en de kwaliteit van de geleverde diensten te kunnen garanderen. Daarnaast moet GGD Drenthe verantwoording afleggen over het voldoen aan wet- en regelgeving (compliance). Om aan te kunnen tonen dat GGD Drenthe rechtmatig en doelmatig heeft gehandeld wordt jaarlijks een intern controleplan opgesteld. Met dit interne controleplan wil GGD Drenthe aantonen dat processen op orde zijn, de kwaliteit is gewaarborgd en risico’s worden beheerst, maar ook dat integer en kostenbewust wordt gehandeld met publiek geld. Na afloop van het boekjaar legt GGD Drenthe verantwoording af over de uitgevoerde activiteiten in de jaarrekening. Onderdeel van de jaarrekening is vanaf het jaar 2023 de rechtmatigheidsverantwoording. Het Dagelijks Bestuur geeft in deze rechtmatigheidsverantwoording aan of in overeenstemming met wet- en regelgeving is gehandeld. Hiervoor zijn afspraken gemaakt met het Algemeen Bestuur. Zo is er een verantwoordingsgrens afgesproken, is het normenkader vastgesteld en is de financiële verordening GGD en VRD aangevuld met afspraken over de rechtmatigheidsverantwoording.

Verantwoordingsgrens GGD Het AB van de GGD heeft in de vergadering van 19 december 2022 de kaders voor de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld. De verantwoordingsgrens is vastgesteld op 3% van de totale lasten (inclusief dotaties aan de reserves). Dat betekent dat het AB geïnformeerd wordt over fouten en onzekerheden die boven deze grens liggen. Rechtmatigheidsverantwoording

Percentage

Fouten Onzekerheden

3% 3%

Totale lasten (incl. dotatie reserves)* 44.522.000 44.522.000

Verantwoordingsgrens 1.335.660 1.335.660

41

3.2

Begroting programma bedrijfsvoering inclusief Samen Sterk

Het programma Bedrijfsvoering en middelen kan worden onderverdeeld in “concern-” en “bedrijfsvoerings budgetten”. Programma Bedrijfsvoering

Baten

Taak

Product

Basis

Onvoorzien Kapitaallasten Service & Beheer Informatisering & Automatisering Informatieveiligheid Datatgericht werken

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis

Onvoorzien Kapitaallasten Service & Beheer Informatisering & Automatisering Informatieveiligheid Datatgericht werken

Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Basis

Onvoorzien Informatieveiligheid

Totaal Basis Totaal Reserveringen Totaal Bedrijfsvoering

Programma Bedrijfsvoering Concern

Baten

Taak

Product

Basis

Bedrijfsvoering Algemeen Beheer Kwaliteit en juridisch advies

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis

Bedrijfsvoering Algemeen Beheer Kwaliteit en juridisch advies

Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Basis

Bedrijfsvoering Algemeen Beheer

Totaal Basis Totaal Reserveringen Totaal Bedrijfsvoering - Concern

Programma Samen Sterk

Baten Totaal Baten Lasten

Taak

Product

Basis Totaal Basis

Samen Sterk

Basis Totaal Basis

Samen Sterk

Totaal Lasten Totaal Samen Sterk

Rekening 2024 -829 510 2 16 260 295 254 254 950 -510 -2 -16 -265 -82 76 76 453 5 458 458 788

Rekening 2024 734 53 65 852 852 -1.588 -125 -65 -1.778 -1.778 115 72 187 187 -738

Rekening 2024 0 0 0 0 0 0 0

Primitieve begroting 2025 -961 320 0 0 277 395 30 30 961 -320 0 0 -277 -395 -30 -30 0 0 0 0 0

Primitieve begroting 2025 778 32 69 879 879 -778 -32 -69 -879 -879 0 0 0 0 0

Primitieve begroting 2025 0 0 0 0 0 0 0

Begroting 2026 -711 231 0 20 283 319 141 141 711 -231 0 -20 -283 -319 -141 -141 0 0 0 0 0

Begroting 2026 -81 43 71 33 33 27 -43 -71 -87 -87 54 0 54 54 0

Begroting 2026 308 308 308 -308 -308 -308 0

De stijging van de begroting 2026 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2026 van 2,5%.

3.3

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

In deze paragraaf gaan we in op het weerstandsvermogen en de risicobeheersing van de GGD. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de capaciteit die een gemeenschappelijke regeling heeft om de niet begrote kosten op te vangen. De Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is als volgt opgebouwd: 1. Risicobeleid 42

2. De weerstandscapaciteit 3. Risico-inventarisatie per balansdatum 4. Kengetallen 3.3.1. Risicobeleid In 2021 heeft de werkgroep GRIP op GR-en, bestaande uit Drentse griffiers en VDG-bestuur, de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’ opgesteld. In de notitie, die vanaf 2022 van toepassing is voor de gemeenschappelijke regelingen, worden ten aanzien van de weerstandsparagraaf de volgende werkafspraken gemaakt: 1. Weerstandscapaciteit is aanwezig bij de deelnemers en in beperkte mate bij de gemeenschappelijke regeling; 2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijk regelingen vermeldt in de begroting het verschil tussen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen in totaal en naar rato voor de afzonderlijke deelnemers; 3. Een algemene reserve is toegestaan om ontwikkelingen in het loon- en prijspeil af te dekken, met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar; 4. Als de verwachting is dat de ontwikkelingen in het loon- en prijspeil boven de maximale omvang van 2,5% uitkomt, is afwijken van de richtlijn van 2,5% mogelijk. Hiervoor doet het DB van de gemeenschappelijke regeling een gemotiveerd voorstel aan het algemeen bestuur; 5. Het bedrag boven het vastgestelde maximum van de algemene reserve, vloeit naar rato van de deelnemersbijdrage terug naar de deelnemers. GGD Drenthe heeft deze afspraken in zijn geheel overgenomen en uitgevoerd. 3.3.2.

De weerstandscapaciteit Voor het berekenen van de weerstandscapaciteit mag op basis van de richtlijnen van het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader (GTK) alleen de Algemene Reserve worden meegenomen. De weerstandscapaciteit geeft aan in welke mate GGD Drenthe in staat is de risico’s in financiële zin op te vangen. Op basis van de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’ heeft de Algemene Reserve van GGD Drenthe een bestemming gekregen en kan deze alleen worden ingezet voor het opvangen van loon- en prijsontwikkelingen. GGD Drenthe heeft daardoor zelf geen beschikbaar weerstandsvermogen. De hoogte van de reserve loonen prijsontwikkelingen bedraagt 2,5% van de totale begrote lasten, zijnde € 19.089.900 x 2,5% = € 477.248. In onderstaande tabel de stand van de reserves geschetst, inclusief de verwachte toevoegingen en onttrekkingen voor 2025. Het te bestemmen resultaat 2024 is verwerkt onder voorbehoud van goedkeuring door het Algemeen Bestuur.

43

Reserve loon- en prijsontwikkeling Risicoreserve additionele taken Organisatieontwikkeling Egalisatiereserve Reserve VTD

Resultaatbestemming 2024/herschikking -182 39.244 1.650.700 -80.000 522.289 360.000 306.609 9.000 0 0

Totaal reserves

2.479.416

328.244

328.244

-328.244

2.807.660

0

Stand per 01-012025

Te bestemmen resultaat Totaal vermogen

Verwachte toevoegingen 2025

Verwachte onttrekkingen 2025

0 524.751 0 16.839 0

Geprognosticeerde stand per 31-122025 0 39.062 -275.613 1.819.838 -539.964 342.325 -8.300 324.148 0 0

541.590

-823.877

2.525.373 0

541.590

-823.877

2.525.373

3.3.3. Risicoparagraaf In het kader van ons actieve risicobeleid percipieert GGD Drenthe voor 2026 de volgende risico’s: Risico Algemeen Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt Arbeidsmarktproblematiek Boventalligheid Het niet voldoen aan de AVG ten aanzien van privacy en informatiebeveiliging Klachtenafhandeling/schade als gevolg van (medische) handelingen Forensische geneeskunde Onvoorziene toename van de vraag van onze dienstverlening Financieel/economisch Inkoopbeleid in relatie tot (Europese) aanbesteding Loon- en prijsontwikkelingen boven compensatie Verantwoording rechtmatigheid uitvoering van regelingen penvoerderschappen Informatisering en Automatisering Digitale verstoring/Cybercrime Huisvesting Ontwikkelingen huisvesting Totaal risico's

Risicokans

Impact

klein groot gemiddeld

groot groot gemiddeld

225.000 525.000 150.000

groot

groot

525.000

klein gemiddeld klein

klein gemiddeld groot

22.500 150.000 225.000

groot groot

gemiddeld gemiddeld

210.000 210.000

zeer klein

gemiddeld

30.000

groot

groot

525.000

gemiddeld

gemiddeld

Bedrag

150.000 2.947.500

Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle risico’s zijn gewogen naar de kans dat ze zich kunnen voordoen en de financiële impact die ze voor GGD Drenthe kunnen hebben. Op geld gewaardeerd betekent dit een bedrag van € 2.947.500. Bij het inventariseren van de risico’s hebben wij het voorzichtigheidsprincipe in acht genomen. Dit betekent dat wij rekening houden met alle mogelijke risico’s op balansdatum. Overigens onderkennen wij dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen. Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt Capaciteitsproblemen (schaarste van mensen, (financiële) middelen, kennis) door onzekerheden over toekomstig verloop van nieuwe infectieziekten en de gevolgen voor de volksgezondheid op korte en lange termijn. Arbeidsmarktproblematiek In de huidige arbeidsmarkt zien we steeds vaker uitdagingen bij het invullen van vacatures, doordat het beschikbare potentieel blijft afnemen. Dit vergroot het risico dat onze dienstverlening onder druk komt te staan wanneer we niet tijdig de juiste mensen op de juiste plek krijgen. De effecten hiervan zijn inmiddels merkbaar, met stijgende kosten voor werving, inhuur en langere inwerkperiodes. Dit vraagt om meer 44

creativiteit en aanpassingen binnen onze organisatie om wendbaar te blijven en de continuïteit van onze dienstverlening te waarborgen. Boventallige medewerkers Uit ervaring van de afgelopen jaren leert dat de situatie van boventalligheid of medewerkers die op een ander spoor komen door veranderende werkzaamheden, gemiddeld 2 medewerkers op jaarbasis, zijn. Voldoen aan regels voor omgang met persoonsgegevens Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) GGD-en maken veel gebruik van persoonsgegevens. Er bestaan nog steeds wezenlijke risico’s voor bescherming van persoonsgegevens bij testen, vaccineren en het bron- en contactonderzoek tijdens de coronapandemie blijkt uit onderzoek AP. Op 28 maart 2023 heeft de GGD van Stichting Initiatieven Collectieve Acties Massaschade (ICAM) een dagvaarding ontvangen. Naast GGD Drenthe stelt ICAM met deze dagvaarding in totaal 34 partijen (waaronder VWS, GGD GHOR Nederland en alle GGD’en) aansprakelijk voor de schade die vele burgers volgens haar zouden hebben geleden naar aanleiding van de datadiefstal eind januari 2021 uit CoronIT (het landelijke registratiesysteem voor Covid-19 testen en vaccinaties).

ICAM eist in deze massaclaim- zaak onder meer een schadevergoeding van €500 voor iedere persoon van wie de gegevens mogelijk gestolen zijn (volgens ICAM 6,5 miljoen personen), tot €1.500 voor eenieder waarvan vast komt te staan dat hun gegevens inderdaad zijn gestolen. Onze verzekeraar heeft aangegeven aan de hand van de uitgebrachte dagvaarding te gaan beoordelen of dekking bestaat voor deze vorm van aansprakelijkheid en schade onder onze desbetreffende polis. De verzekeraar heeft ook een advocaat aangewezen, AKD Advocaten, die alle GGD’en vertegenwoordigt. Nu 25 GGD’en een claim boven het hoofd hangt, worden door VWS alle extra in- en externe kosten van de GGD’en gerelateerd aan de ICAM-claim vergoed via een meerkostenregeling. De kosten worden niet vergoed als men van mening is dat er sprake is van opzet of grove schuld aan de kant van de GGD’en. Op 22 april 2024 vond de zitting plaats over de ontvankelijkheidsfase en op 17 juli 2024 is er (tussen)vonnis gewezen. De rechtbank heeft een niet-ontvankelijkheidsverklaring uitgesproken tegen zes gedaagde partijen. Ook heeft de rechtbank ICAM niet-ontvankelijk verklaard in de schadevergoedingsvorderingen. De overige ontvankelijkheidsverweren van de GGD’en, VWS en GGD GHOR Nederland zijn niet geslaagd, dus de rechtbank procedure gaat voor een deel van de vorderingen verder naar de inhoudelijke fase.

ICAM heeft echter op 16 oktober 2024 hoger beroep aangetekend tegen het tussenvonnis. In de appeldagvaardingen zijn nog geen onderliggende gronden van het hoger beroep opgenomen. Deze worden pas bekend zodra ICAM een memorie van grieven (de inhoudelijke gronden voor het hoger beroep) indient. ICAM heeft gedagvaard tegen 8 april 2025. Op die datum zal AKD zich als advocaat melden bij het hof. AKD heeft met de andere advocatenteams afgestemd en gaat deze datum vervroegen naar 10 december. Na het melden als advocaat, namens de GGD-en, zal ICAM de memorie van grieven moeten indienen en gaat de procedure bij het hof inhoudelijk verder. In de tussentijd staat de procedure bij de rechtbank stil (aangehouden/geschorst). Het zal waarschijnlijk nog jaren duren voordat er een uitspraak volgt over het inhoudelijke deel van deze zaak. 45

Wat dit in de toekomst gaat betekenen, is volkomen onduidelijk daar dit geen verantwoordelijkheid is van GGD Drenthe maar hier wel tijd en energie in gaat zitten. Klachtenafhandeling/schade als gevolg van (medische) handelingen Het financiële risico van klachtenafhandeling en schadevergoeding als gevolg van (medische) handelingen kan GGD Drenthe aanzienlijke kosten opleveren. Het kan de reputatie van GGD Drenthe beschadigen, wat leidt tot verlies van vertrouwen en verdere financiële gevolgen. Het is daarom belangrijk om te investeren in een effectieve klachtenafhandeling en verzekeringsdekking om het financiële risico te beperken. Forensische geneeskunde De uitvoering van forensische geneeskunde, gemeentelijke lijkschouw en medische arrestantzorg voor de regionale politie-eenheden, is per 1 januari 2025 overgeheveld naar GGD Fryslan. Medewerkers werkzaam voor forensische geneeskunde in dienst van GGD Drenthe zijn per 1 januari 2025 in dienst getreden van GGD Fryslan. Doordat de politie de medische arrestantenzorg gaat aanbesteden, bestaat de kans dat wij deze dienstverlening op termijn kwijtraken aan marktpartijen. Dit zou kunnen leiden tot een aanzienlijk verlies aan schaalvoordelen en navenante opbrengsten.

Onvoorziene toename van de vraag van onze dienstverlening Niet tijdig voldoende (gekwalificeerd) personeel weten te krijgen en we daardoor hoger kosten gemaakt moeten worden voor werving en selectie of inhuur en inwerken. Inkoopbeleid in relatie tot (Europese) aanbestedingen Een niet goed inkoopbeleid in het kader van (Europese) aanbestedingen kan leiden tot financiële risico's. Dit komt omdat er meerdere regels en vereisten gelden voor deze aanbestedingen en fouten hierin kunnen leiden tot boetes en juridische procedures. Een goed inkoopbeleid is dan ook van belang om financiële risico's te beperken in het kader van Europese aanbestedingen. Loon- en prijsindexatie De reserve loon- en prijsontwikkelingen is maximaal 2,5% van de begrote lasten op basis van de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’. Voor de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting wordt uitgegaan van de CPB reeksen; Prijs Bruto binnenlandsproduct, Prijs overheidsconsumptie beloning werknemers. De huidige CAO SGO heeft een looptijd tot en met 31 maart 2025. De onderhandelingen voor een nieuwe CAO zijn op het moment in volle gang. De kans dat de loonstijging hoger wordt dan waarvoor we gecompenseerd worden is groot. 3.3.4.

Weerstandspositie Om te kunnen beoordelen of de opgebouwde reservepositie zich juist verhoudt tot de financiële risico’s wordt de ratio weerstandvermogen gehanteerd die ontwikkeld is door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement samen met de universiteit Twente. De ratio wordt berekend door het aanwezige weerstandvermogen te delen door de financiële totaalwaardering van de risico’s. Bij de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de volgende tabel gehanteerd:

46

Ratio weerstandsvermogen

>2 1,4 - 2 1 - 1,4 0,8 - 1 0,6 - 0,8

Waardering

uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende

Door het ontbreken van weerstandsvermogen bij GGD Drenthe is de ratio voor GGD Drenthe 0. GGD Drenthe is onvoldoende in staat om de mogelijke risico’s zelf op te vangen en zal bij het zich voordoen van deze risico’s een beroep doen op de bij gemeenten aanwezige weerstandscapaciteit. Hieronder een overzicht met daarin het verschil tussen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen naar rato voor de Drentse gemeenten.

3.3.5. Kengetallen Vanaf 2015 schrijft het BBV voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basis set van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast de kengetallen vindt ook een beoordeling plaats van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Door middel van de genoemde kengetallen wordt ‘de structureel en reëel sluitende begroting’ onderbouwd. Hierna volgt een overzicht van de kengetallen. Verloop van de kengetallen Kengetallen netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsrisico structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit

Resultaat 2024

Primitief 2025

-4,2% -4,2% 23,7% -2,1% nvt nvt

-1,7% -1,7% 49,1% -0,6% nvt nvt

Raming 2026

-4,2% -4,2% 25,1% -0,1% nvt nvt

Raming 2027

-4,1% -4,1% 29,6% 0,0% nvt nvt

Raming 2028

-3,9% -3,9% 34,2% 0,0% nvt nvt

Raming 2029

-3,8% -3,8% 39,1% 0,0% nvt nvt

47

Beoordeling kengetallen GGD Drenthe Voorgeschreven is dat naast de kengetallen zelf, een beoordeling plaatsvindt van de onderlinge verhouding hiervan in relatie tot de financiële positie. Het is overigens van belang de kengetallen in samenhang te zien omdat een afzonderlijk kengetal niet zoveel zegt over de financiële positie. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Normaal ligt de netto schuldquote tussen 0% en 90% (landelijk gehanteerde richtlijn). Als de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de schuld hoog (oranje). Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt men zich in de gevarenzone (rood). De netto schuldquote van de GGD Drenthe blijft ruimschoots binnen de norm. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin men in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen.