Document · PDF

Beleidsbegroting GGD Drenthe 2026 definitief

Besluitvormende vergadering: “D’r op an” 30 oktober 2025, gemeente De WoldenBij agendapunt: Lijst met Ingekomen stukken25.027 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Beleidsbegroting | 20 26 Inclusief Meerjarenraming 2026-2029

GGD Drenthe | juni 2025 Mien Ruysweg 1 9408 KA Assen T. (0592) 306 300 E. info@ggddrenthe.nl I. www.ggddrenthe.nl

Inhoud

Voorwoord

Beleidsbegroting 2026

Inleiding

Programma’s

2.1 2.1.1. 2.1.2. 2.1.3. 2.1.4. 2.1.5. 2.2 2.2.1. 2.2.2. 2.2.3. 2.2.4. 2.2.5. 2.2.6. 2.2.7. 2.2.8. 2.3 2.3.1. 2.3.2. 2.3.3. 2.3.4. 2.3.5.

Programma Gezondheid en Leven Advies en beleid Gezondheid & Leven Epidemiologie & Data Milieu en gezondheid Additionele dienstverlening Begroting programma Gezondheid en Leven Programma Publieke Zorg en Dienstverlening Infectieziektebestrijding Tuberculosebestrijding Technische Hygiënezorg Jeugdgezondheidszorg Rijksvaccinatieprogramma (alle leeftijden) Seksuele gezondheid Additionele dienstverlening Begroting programma Publieke Zorg & Dienstverlening Programma Samen Veilig Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, Vangnet & Advies PSHi/PSHOR Additionele dienstverlening Begroting programma Samen Veilig Begroting programma Crisis, Rampen en Incidenten

7 7 9 11 13 15 17 17 18 19 20 22 23 25 28 31 31 31 32 36 37

Paragrafen

3.1 3.2 3.3 3.3.1. 3.3.2. 3.3.3. 3.3.4. 3.4 3.4.1. 3.4.2. 3.4.3. 3.4.4. 3.4.5.

Paragraaf Bedrijfsvoering Begroting programma bedrijfsvoering inclusief Samen Sterk Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicobeleid De weerstandscapaciteit Risicoparagraaf Weerstandspositie Paragraaf Financiering Treasurystatuut Risicobeheer Renterisico kortlopende financiering (kasgeldlimiet) Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo

39 42 42 43 43 44 46 48 48 49 49 49 49

Financiële begroting

4.1 4.2

Begroting 2026 Meerjarenraming 2026-2029

51 52 2

4.3 4.4 4.5 4.6

Gemeentelijke bijdragen 2026 – 2029 Additionele bijdrage 2026 Reserves en voorzieningen 2026-2029 Incidentele baten en lasten

55 58 59 61

Bijlage 1

Verklarende woordenlijst

Bijlage 2

Overige overzichten

Voorwoord De gezondheid van de Drentse inwoner staat onder druk. De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 laat zien dat sociaaleconomische ongelijkheid, een ongezonde leefstijl en een toenemende mentale problematiek onder jongeren grote uitdagingen vormen. Waar je wieg staat, bepaalt in toenemende mate je gezondheid en kansen op een lang en gezond leven. Tegen deze achtergrond wordt GGD Drenthe geconfronteerd met een financieel uitdagende periode. Het ‘ravijnjaar’ 2026, waarin gemeenten fors minder inkomsten krijgen, en de landelijke bezuinigingen op publieke gezondheid zetten de financiering van preventieve zorg en gezondheidsbevordering onder druk. Dit dwingt ons tot scherpe keuzes. Om te voorkomen dat de gezondheidsverschillen verder toenemen en de druk op de zorg en het welzijnswerk ondraaglijk wordt, is structurele inzet op publieke gezondheid meer dan ooit nodig. Om de grote gezondheidsuitdagingen het hoofd te bieden en tegelijkertijd de financiële realiteit in ogenschouw te nemen, werken we in 2025 met gemeenten en bestuur aan een herijking van onze strategie en inzet. Dit betekent: • Focus op de kerntaken van de GGD als crisisorganisatie en publieke gezondheidsinstantie. • Extra inzet op thema’s met de grootste impact op gezondheid: Kansrijke Start, Mentale Gezondheid en Gezonde Leefomgeving.

• Een kritische blik op bestaande taken, waarbij we beoordelen welke activiteiten het meeste bijdragen aan een gezond en veerkrachtig Drenthe. • Efficiëntere organisatie en samenwerking, zodat middelen zo doelmatig mogelijk worden ingezet. In de begroting 2026 beschrijven we hoe we onze dienstverlening hierop afstemmen en efficiënter organiseren. Dit vraagt om scherpe keuzes en een duurzame aanpak, zodat we ondanks de financiële uitdagingen blijven investeren in een gezonde toekomst voor alle Drenten. Samen met gemeenten en netwerkpartners zetten we stappen richting een gezonder en veerkrachtiger Drenthe, waarin preventie en samenwerking centraal staan. Het doel is te komen tot een compact en efficiënt basispakket, vertaald in een meerjarige basisbegroting. Dit zal zijn beslag moeten krijgen met ingang van de P & C cyclus 2027.

Namens het algemeen bestuur

Raymond Wanders

Nelleke Vedelaar

Voorzitter

Secretaris

Beleidsbegroting 2026 1. Inleiding Hieronder schetsen we onze plannen voor 2026, gebaseerd op de organisatie-inrichting van de GGD zoals die begin 2025 geldt. Dit omvat de programma’s ‘Gezondheid en Leven’, ‘Publieke Zorg en Dienstverlening’ en ‘Samen Veilig’. Hoewel deze indeling helpt om structuur aan te brengen, doet ze geen recht aan de integrale aanpak die nodig is voor complexe gezondheidsvraagstukken. Samenwerking tussen programma’s is essentieel om het principe van ‘Health for All Policies’ – gezondheid binnen alle beleidsdomeinen – optimaal te benutten. De komende jaren zet GGD Drenthe, naast en binnen de uitvoering van crisis- en wettelijke taken, extra in op drie gezondheidsthema’s: Kansrijke Start, Mentale Gezondheid en Gezonde Leefomgeving. Deze thema’s hebben immers de grootste impact op een gezonde generatie in 2040. Kansrijke Start richt zich op preventie in de eerste 1000 dagen van een kind, cruciaal voor een gezonde groei en ontwikkeling. Dit omvat wetenschappelijk bewezen interventies zoals prenatale huisbezoeken, ondersteuning voor kwetsbare gezinnen, en educatie via programma’s zoals VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) en Gezonde School. Doel van deze aanpak is gezondheidsproblemen voorkomen en wanneer het niet lukt om te voorkomen in een zo vroeg mogelijk stadium signaleren zodat gezondheidsverschillen in Drenthe kleiner worden.

Voor Kansrijke Start zetten we extra in op: • Jongerenparticipatie in het vergroten van de bewustwording rondom het belang van het investeren in de eerste duizend dagen van het leven. • Het stimuleren en verder opschalen van bewustwording van jongeren en jongvolwassenen in het voortgezet onderwijs over het ‘later’ gezond zwanger worden en investeren in het belang van de eerste duizend dagen door het geven van preconceptielessen • Samenwerking met de beide andere focusdomeinen op het gebied van het stimuleren en faciliteren van gezondheidsbeleid op scholen, wat ook weer nauw raakt aan de bewustwording rondom gezond zwanger worden op het voortgezet onderwijs • Het opschalen van ‘samen ouders groepen’, om zo een bijdrage te leveren aan een sterke sociale basis voor jonge ouders. • Actief participeren en adviseren in alle 12 de lokale coalities Kansrijke Start in Drenthe • Een aanjaagfunctie binnen de Gezonde Marke met betrekking tot Kansrijke Start en de uitvoering op interventies. • Agenderen en stimuleren we de inzet op een basisaanbod aan interventies Kansrijke Start voor de gehele regio • Een extra signaleringsmoment vanuit het startmoment prenataal jeugdgezondheidszorg en monitoren we dit ook.

• Deelname aan en aanjager zijn van regionale en landelijke kennis- en leernetwerken Kansrijke Start • Het continueren en uitbreiden van de samenwerking met de Alliantie van Kracht en Sport Drenthe • Participatie binnen de geboortezorgnetwerken, denk aan de verloskundig samenwerkingsverbanden en het Consortium om daar ook de focus aanbrengen richting de collectieve preventie. • Een verbindende rol in het samenbrengen van de verschillende ketenaanpakken vanuit het IZA. 5

Ook focussen we op de bevordering van Mentale Gezondheid en het versterken van welzijn en veerkracht in de samenleving. We zetten in op een levensloopaanpak, en op samenwerking met partners om te komen tot mentaal gezondheidsbeleid o.a. in de buurt en in de schoolomgeving. Voorbeelden zijn: mentaal welbevinden bespreekbaar maken, vroegtijdige signalering door de inzet van erkende interventies zoals STORM (gericht op depressie en suïcidepreventie voor jongeren op scholen) en kennisdeling. Investeren in mentale gezondheid zorgt voor een vermindering van de druk op de zorg en een verbetering van de kwaliteit van leven van inwoners. Voor Mentale Gezondheid zetten we extra in op: • Een samenhangende aanpak binnen het onderwijs gericht op gezondheid en welzijn van kinderen en jongeren, vanuit een gedeelde visie. • Een verbeterde mentale gezondheid in de buurt, door samen te werken volgens de principes van ‘health for all policies’ en mét inwoners en partners van Gezonde Marke. • Het effectief vormgegeven aan de Wet Integrale Suïcidepreventie. • Een verkenning op mogelijkheden om de mentale gezondheid op de werkvloer van Drentse werkgevers te verbeteren. • Inzicht verkrijgen naar sociale determinanten van regionale verschillen in mentale gezondheid in Drenthe door middel van promotie-onderzoek in samenwerking met het UMCG.

Gezonde Leefomgeving richt zich op het creëren van een fysieke en sociale omgeving die gezondheid en veiligheid bevordert en schadelijke invloeden op de gezondheid beperkt. Voorbeelden zijn het adviseren over omgevingen die uitnodigen tot bewegen, sociale interactie bevorderen en gezond gedrag stimuleren. Voorlichting en advisering over schadelijke milieufactoren, en hoe deze te beperken, zijn ook onderdeel van dit focusdomein. Het aanjagen van de samenwerking tussen sociaal en fysiek domein is essentieel voor duurzame impact. Voor een Gezonde leefomgeving zetten we extra in op: • Het stimuleren van gezondheid binnen het onderwijs, o.a. door in te zetten op de Gezonde School-aanpak in Drenthe. Hiervoor werken we samen met de Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe II en implementeren we de aanpak in Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen en Hoogeveen. • Het stimuleren van een gezonde omgeving, waaronder een gezonde voedselomgeving, door het delen van informatieproducten voor gemeenten, waarin we actief samenwerken met kennispartners in de regio. • Verkennen hoe gezondheid in Omgevingsvisies en -plannen geborgd kan worden, o.a. door actieve deelname in het Omgevingsplatform Drenthe, waarin met gemeenten en ketenpartners wordt samengewerkt. • Het ophalen van praktijkvoorbeelden uit andere gemeenten over het stimuleren van een gezonde en veilige omgeving, o.a.

door actieve participatie binnen de landelijke Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving, waarin GGD Drenthe als één van de partners betrokken is bij het evalueren van projecten op het gebied van een gezonde leefomgeving. • Het actief participeren in de coalitie Gezondheid en Leefstijl binnen Gezonde Marke, om ervoor te zorgen dat het onderwerp ‘gezonde leefomgeving’, naast aandacht voor leefstijl in de zorg, voldoende wordt meegenomen in planvorming met partners.

2. Programma’s 2.1

Programma Gezondheid en Leven

In het programma Gezondheid & Leven is de strategische kennis, onderzoeks- en adviesrol van de GGD belegd. De aan het programma verbonden adviseurs leveren integrale (afgestemde) strategische advisering op het gebied van gezondheid en sociale veiligheid aan gemeenten en partnerorganisaties op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Het fundament van de advisering is gelegen in de duiding van beschikbare (epidemiologische) data, onderzoek en vertaling van en naar (wetenschappelijke) toepasbare kennis en inzichten naar de lokale praktijk. De adviseurs vervullen een verbindende schakelrol naar gemeenten, partners, onderwijs- en onderzoeksinstellingen op inhoudelijke gezondheidsthema’s. Ook intern hebben de adviseurs een verbindende rol om kennis vanuit de wetenschap en praktijk samen te brengen om ons zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten voor de gezondheid van de Drentse inwoner. Kerntaken van het programma zijn: • • • • •

Strategisch partnerschap: de integrale strategische agendering en advisering van vraagstukken die raken aan (publieke) gezondheid en sociale veiligheid. Data, Duiden, Dialoog, Doen: het integraal, structureel en op vraag monitoren van (publieke) gezondheid en sociale veiligheid in Drenthe. Kennispartner: het ontwikkelen, vergroten en delen van kennis op het gebied van (publieke) gezondheid en sociale veiligheid. Verbinder in het netwerk: van publieke en private partijen (stakeholders), gericht op het versterken van de gezondheid en veerkracht van de inwoners van Drenthe. Aanjager, stimulator, facilitator, leider en innovator: gericht op het vormgeven van initiatieven en oplossingen die de beweging van zorg naar gezondheid dienen.

2.1.1. Advies en beleid Gezondheid & Leven Wat willen we bereiken? • Het versterken van de gezondheid en veerkracht van de Drentse inwoner door gemeenten en andere partners te adviseren over integraal gezondheidsbeleid op basis van het Health for all Policies principe. Op basis hiervan kunnen gemeenten hun beleid gericht invulling geven. Wat gaan we daarvoor doen? Integrale advisering gemeenten In 2025 verschijnt de nieuwe landelijke nota gezondheidsbeleid, waarvoor de VTV-2024 een belangrijke bron is. Deze nota beschrijft de landelijke prioriteiten en geeft richting aan het lokale gezondheidsbeleid van gemeenten. Gemeenten hebben conform de Wet Publieke Gezondheid vervolgens tot medio 2027 de tijd om hun eigen gezondheidsbeleid door de raad te laten vaststellen. De GGD adviseert gemeenten, aansluitend op maatschappelijke ontwikkelingen en passend bij de lokale praktijk, in dit proces. Het ‘Health for all policies’ principe en kennisgedreven werken zijn hierbij belangrijke uitgangspunten. Daarnaast blijven we gemeenten adviseren in de uitvoeringsfase van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We ondersteunen in het monitoren van de GALA-plannen door het inzichtelijk maken en/of duiden van nieuwe data relevant voor de GALA doelstellingen. We ontsluiten en delen actief kennis over de publieke gezondheid in Drenthe en in gemeenten.

We agenderen, ook lokaal, relevante gezondheidsvraagstukken en verkennen nieuwe samenwerkingen met andere beleidsdomeinen zoals het onderwijs, ruimtelijke ordening en economie. In het bredere netwerk 7

van zorg- en andere partijen zetten wij ons in als expert, verbinder en aanjager om populatiegerichte gezondheidsbevordering op de kaart te zetten en te adviseren over kansen voor het versterken van gezondheid. Onze adviseurs sluiten aan bij lokale vraagstukken door op de hoogte te zijn van politieke ambities en regionale ontwikkelingen. Advies wordt intern integraal vormgegeven door samen te werken met collega’s met verschillende expertise, zoals milieu en gezondheid, jeugdgezondheidszorg of Veilig Thuis Drenthe. Participatie in Gezonde Marke GGD Drenthe is actief betrokken bij de Gezonde Marke. We zijn vertegenwoordigd in de kerngroep en zijn bestuurlijk trekker van de coalities Mentale Gezondheid en Gezondheid en Leefstijl. Op het gebied van Vitaal Ouder Worden adviseren we gemeenten bij deze opgave op integraliteit en toepasbaarheid in hun beleid. Daarnaast heeft GGD Drenthe een regierol voor de monitoring van de Gezonde Marke, waarbij we samen met andere partners in Drenthe de voortgang, het proces en de geleerde lessen van de transitie van zorg naar gezondheid monitoren. Verder zetten we ons in 2026 in voor Gezonde Marke met de volgende taken: •

•

• •

•

We blijven met de gemeenten en de andere partners van Gezonde Marke samenwerken met het onderwijs, om vanuit een gedeeld beeld de mogelijkheden te benutten om de mentale gezondheid van kinderen en jongeren te verbeteren. Aanpakken zoals Gezonde School of STORM kunnen opties zijn. We blijven met inwonersinitiatieven, gemeenten en de andere partners van Gezonde Marke bijdragen aan de bevordering van mentale gezondheid, gezonde leefstijl en leefomgeving in de buurt, waarbij we zoveel mogelijk aansluiten op al lopende bestaande wijkgerichte activiteiten. Met de Wet Integrale Suïcidepreventie, die per juli 2025 ingaat, is lokale inzet op suïcidepreventie niet meer vrijblijvend. Gemeenten kunnen zelf invulling geven aan hun aanpak op suïcidepreventie. GGD zal een actieve rol innemen bij de vormgeving van een aanpak suïcidepreventie. We verkennen wat we als GGD kunnen betekenen om ook de mentale gezondheid op de werkvloer te verbeteren in Drenthe. Binnen de coalitie gezondheid en leefstijl Gezonde Marke hebben we een voortrekkende rol in de ketenaanpakken regionaal, Kansrijke Start en Op gezonder gewicht volwassenen en kinderen. Wij werken hierbij vanuit een integrale blik. Binnen de coalitie Gezondheid en Leefstijl werken we aan een gezonde leefomgeving in Drenthe. Dit doen we door samen met partners het belang van een gezonde leefomgeving te agenderen op o.a.

kinderdagverblijven en scholen.

Versterken kennis en adviesfunctie GGD Drenthe In het GGD Drenthe kennisnetwerk worden op relevante gezondheidsthema's (wetenschappelijke) inzichten toepasbaar gemaakt voor de praktijk. We werken volgens de cyclus van data, duiden, dialoog en doen, waarbij een nauwe samenwerking en verbinding met externe professionals en inwoners gezocht wordt. We werken in kenniswerkplaatsen samen op de thema's: Kansrijke start, Mentale gezondheid, Gezonde Leefstijl en Leefomgeving, Infectiepreventie, Vitaal Ouder Worden, Sociale Veiligheid en Veerkracht en Onbegrepen Gedrag. Deze thema's worden allen getrokken door een strategisch adviseur. In deze thema's focussen we ons we ons specifiek op de achterliggende problematiek van gezondheidsachterstanden om gezondheidsverschillen te verkleinen. In het kennisnetwerk werken we op thema nauw samen in, zowel intern als in netwerken, met onderzoeks- en onderwijsinstellingen, professionele instituten, zorginstellingen en ketenpartners. We werven subsidies gericht op de ontwikkeling van kennis en innovaties en zoeken hierbij verbinding met partners voor implementatie. We 8

participeren in onderzoekprogramma’s, verbinden ons aan lectoraten, hebben een actief en aantrekkelijk stage- en afstudeerbeleid en zijn een interessante leeromgeving voor trainees, AIOS, coschappen en specialisaties van artsen Maatschappij en Gezondheid. GGD Drenthe participeert in kennisnetwerken zoals de werkplaats sociaal domein en Aletta Jacobs School of Public Health. Vanaf 2025 is GGD Drenthe trekker van de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord Nederland, waarin nauw met GGD Groningen, Fryslân, het UMCG en het RIVM wordt samengewerkt aan de vertaling van wetenschappelijke inzichten op het gebied van publieke gezondheid naar de praktijk. Er worden daarnaast binnen GGD Drenthe kennissessies georganiseerd, waarin relevante inzichten uit wetenschap en praktijk worden gedeeld, voor medewerkers en voor externe geïnteresseerden vanuit het netwerk. 2.1.2. Epidemiologie & Data Wat willen we bereiken? •

•

• •

•

Data vormen een belangrijke bron en basis voor het ontwikkelen en monitoren van gezondheidsbeleid en -interventies. Uitvoer en analyse van de Gezondheidsmonitor en interne registraties dragen hieraan bij. We zetten actief in op het verzamelen, analyseren en duiden van data over de focusdomeinen Kansrijke Start, Mentale Gezondheid en Gezonde Leefomgeving. Iedere gemeente in Drenthe heeft een actueel integraal en breed populatie inzicht van gezondheid. Deze inzichten worden breed gedeeld en gemeenten worden ondersteund in het duiden van de data. Er is aandacht voor het duiden van data samen met relevante partijen, professionals en inwoners. Het ontsluiten en samenbrengen van eigen data en data uit andere bronnen draagt bij aan een integraal en verdiepend beeld van gezondheid op regionaal niveau, lokaal niveau en wijkniveau, bijvoorbeeld in de Datawerkplaats Mentale Gezondheid en in de gebiedsprofielen op onze Gezondheidsatlas. We hebben een regierol in de monitoring van de IZA regioplannen en werken hierin nauw samen met partners in de regio. Hierbij zoeken we aansluiting bij (landelijke) initiatieven en bij de IZA monitoring van de noordelijke provincies. We doen verdiepende analyses op onze data en verkennen de mogelijkheden om AI (kunstmatige intelligentie) toe te passen om zo nieuwe verbanden te leggen en nog beter inzicht te krijgen in de gezondheid van de Drent.

Voor infectieziektebestrijding wordt actief ingezet op surveillance, onderzoek, kennisverbreding en verdieping.

Wat gaan we daarvoor doen? Kennis gedreven werken Kennis gedreven werken is één van de speerpunten van GGD Drenthe. Kennis gedreven werken heeft twee doelen: 1) inzicht in de gezondheid van de Drentse inwoner krijgen en 2) met de kennis uit data meer grip en inzicht krijgen op interne werkprocessen. Door het verzamelen, koppelen, analyseren en duiden van gezondheidsdata zoeken we naar antwoorden voor complexe gezondheidsvraagstukken. Het programma Gezondheid en Leven fungeert als aanjager voor kennis gedreven werken voor interne collega's en externe partners. Intern worden deze inzichten gebruikt voor advisering voor beleid, focus in uitvoering, monitoring van doelstellingen en evaluatie. Hierin zoeken we verbinding en werken we actief samen met collega's van de Datahub, Jeugdgezondheidszorg, Samen Veilig, infectieziektebestrijding en andere expertises van het programma Gezondheid en Leven. We werken indien mogelijk samen met externe partners om data te 9

verbinden en samen te duiden, bijvoorbeeld in de Datawerkplaats Mentale Gezondheid. Het duiden met verschillende professionals en relevante doelgroepen (zoals inwoners) krijgt hierin steeds meer aandacht. Onze epidemiologen doen verdiepende statistische analyses en verbinden deze uitkomsten met de strategische advisering op gezondheidsthema's in de kenniswerkplaatsen van GGD Drenthe. Nieuwe inzichten worden gedeeld op verschillende manieren, online op de gezondheidsatlas, maar ook door presentaties bij raadsvergaderingen of themabijeenkomsten voor beleidsprofessionals. Gemeenten krijgen inzicht in de gezondheid van de inwoner door informatie op onze gezondheidsatlas, relevante infographics of factsheets of gemeentebeelden die up-to-date zijn en passen bij het ontwikkelen of monitoren van lokaal gezondheidsbeleid. Gezondheidsmonitor Jeugd In het najaar van 2026 zal opnieuw de Gezondheidsmonitor Jeugd worden uitgevoerd. Landelijk is besloten dat deze met een jaar vervroegd wordt zodat er een betere balans is in de tijd met de andere monitors. Er is aandacht voor het duiden van de resultaten van de monitor naar regionaal en lokaal gezondheidsbeleid. IZA en GALA GGD Drenthe heeft een regierol voor de monitoring van IZA in Drenthe (Gezonde Marke). Samen met partners in de regio coördineert GGD Drenthe de monitoring van de werkagenda en de implementatie van het regioplan.

Door te monitoren wordt in 2026 de voortgang van de activiteiten en processen uit de werkagenda Gezonde Marke en het Regioplan Drenthe en de impact daarvan op de transitie gevolgd en geëvalueerd. Daarnaast maken we inzichtelijk hoe projecten en activiteiten in relatie staan tot de ambitie van de Gezonde Marke. We houden zicht op de trends en ontwikkelingen van de prioritaire opgaven middels de realisatie van een update van het regiobeeld. Indien mogelijk worden bestaande monitoringsinitiatieven samengebracht in de regio om regionaal inzicht te krijgen in de transitie van zorg naar gezondheid. Onderdeel hiervan zijn de monitoring van de lokale GALA-plannen en preventieaanpakken. We werken samen met Groningen en Friesland, zijn verbonden landelijke monitoring van gezondheid en wisselen (waar mogelijk en opportuun) kennis uit met onderzoeksinstituten zoals Aletta Jacobs School of Public Health. Panelonderzoek Ons GGD-panel is een onderzoeksinstrument waarmee in een relatief korte tijd ervaringen, belevingen en meningen van inwoners van Drenthe in beeld kunnen worden gebracht. In 2026 bevragen we met regelmaat ons eigen panel over actuele onderwerpen, gerelateerd aan gezondheid. De uitkomsten worden op verschillende manieren gecommuniceerd met gemeenten en relevante partners en kunnen uitnodigen of inspireren tot vervolgonderzoek.

Daarnaast investeren we in de werving van nieuwe panelleden. Infectieziektebestrijding Het analyseren en interpreteren van infectieziektedata geeft een belangrijk inzicht in het voorkomen en bestrijden van infectieziekten. Er wordt gebruik gemaakt van surveillancesystemen voor analyse en interpretatie van trends en epidemiologisch gelinkte casussen. Hiermee wordt een risicoprofiel voor de eigen GGD-regio ontwikkeld en onderhouden. Aan de hand van deze inzichten kunnen regionale en landelijke zorgprofessionals en beleidsmakers geïnformeerd worden over infectieziektesignalen. In 2026 wordt een aanvraag voor een regioproject gedaan bij het RIVM om wetenschappelijk onderzoek te kunnen doen op het gebied van preventie, publieke gezondheid en infectieziektebestrijding met als doel het genereren van inhoudelijke vakkennis, praktisch implementeerbare kennis en aanscherping beleid. Deze onderzoeksresultaten worden vertaald naar praktische implementeerbare kennis voor specifieke (kwetsbare) doelgroepen en vormen als ondersteuning bij landelijke richtlijnontwikkeling. 10

2.1.3. Milieu en gezondheid Wat willen we bereiken? •

• •

•

• •

•

We zijn bij alle twaalf gemeenten betrokken als deskundige partner bij de ontwikkeling en advisering van de omgevingsvisie en omgevingsplannen en voorzien gemeenten van een integraal advies m.b.t. een gezonde leefomgeving. We bieden GGD-integrale advisering op het gebied van de leefomgeving en afstemming met andere GGD-teams. We ontwikkelen ons als een verbinder tussen het fysieke en sociale domein. Door vroegtijdig betrokken te zijn bij plannen die de leefomgeving veranderen dragen we bij aan een gezondheid bevorderende leefomgeving van de inwoners. In samenwerking met onze epidemiologen en adviseurs Publieke gezondheid en andere experts (of in kenniswerkplaatsen) verkrijgen wij nieuwe inzichten m.b.t. een gezonde leefomgeving en leveren hiervoor strategisch advies toepasbaar voor de lokale praktijk. Alle adviesvragen gericht aan de GGD worden binnen gestelde termijn via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) integraal beantwoord. We adviseren en informeren burgers, gemeenten en provincie over gezondheidsaspecten in relatie tot een mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid. Vanwege een tekort aan opgeleide GAGS’en zetten we voor de korte termijn in op een poule vanuit een grotere regio dan Noord-Nederland. Op lange termijn is het doel om voldoende GAGS’en in Noord-Nederland op te leiden om de poule te vullen.

Vanaf 2026 mogen wij gemeenten structureel adviseren over het bevorderen en beschermen van een gezonde leefomgeving.

Wat gaan we hiervoor doen? Integrale advisering Gezonde Leefomgeving aan gemeenten De gezonde leefomgeving krijgt steeds meer aandacht en is een speerpunt binnen veel facetten van populatie-gerichte gezondheidsbevordering. Gezondheid in de leefomgeving is nauw verweven met andere gezondheidsthema's zoals Mentale Gezondheid, Gezond en Veilig opgroeien en Vitaal ouder worden. Om gemeenten optimaal en vanuit het Health for all Policies principe integraal te adviseren werken we nauw samen met interne collega's van bijvoorbeeld infectieziektebestrijding of in de kenniswerkplaatsen. We ontsluiten nieuwe kennis in de kenniswerkplaats over een gezonde leefomgeving en maken deze toepasbaar voor de lokale praktijk. Hiervoor zullen bestaande (landelijke) databronnen worden gebruikt en geduid. Daarnaast zal er in de toekomstige gezondheidsmonitors ook meer ruimte komen voor vragen ten aanzien van de leefomgeving. Aan de hand van het koppelen en duiden van data krijgen gemeenten up-todate inzicht in de impact van een gezonde leefomgeving op de gezondheid van de Drent. Omgevingswet/gezonde leefomgeving In januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. In verband hiermee wordt door de gemeenten een toenemend beroep op GGD Drenthe gedaan. Wij verwachten dat deze ontwikkeling zich in de komende jaren verder zal doorzetten. •

Visies, plannen en programma’s: Veel Drentse gemeenten zijn met hun lokale omgevingsvisie en plannen bezig. Bij het opstellen van deze instrumenten is de GGD een deskundige partner voor advies en ondersteuning over de inbedding van gezondheidsaspecten in de fysieke leefomgeving. 11

•

Vooroverleg en vergunningverlening: Het DSO, waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden vergunningen kunnen aanvragen en kunnen kijken welke regels en beleid van toepassing zijn, is nu actief. Alle adviesvragen gericht aan de GGD zullen we integraal binnen de gestelde termijn in het DSO behandelen. Ook zijn we aangesloten bij de omgevingstafels van verschillende gemeenten. In 2024 zijn 2 adviseurs Gezonde Leefomgeving aangetrokken vanwege de toenemende vraag en aandacht voor de invloed van de fysieke leefomgeving op gezondheid. Deze adviseurs zijn voor 2024 en 2025 additioneel inzetbaar conform afspraken met het AB. Deze aandacht en urgentie voor de gezonde leefomgeving zal verder toenemen. Vanaf 2026 willen wij gemeenten structureel adviseren over de opgave voor een gezonde leefomgeving in beleid en de instrumenten van de Omgevingswet. We hebben een rol als kennispartner en/of procesbegeleider voor domein-overstijgende aanpakken waar het bevorderen van een gezonde leefomgeving een plek heeft.

Gezondheidsaspecten in opgaven van gemeenten Voor het opstellen van adviezen en handelingsperspectieven volgen we nieuwe ontwikkelingen en wetenschappelijke literatuur op de voet en zorgen dat onze kennis en expertise hierover up-to-date is. We participeren in landelijke werkgroepen met andere Nederlandse GGD-en en het RIVM waardoor we ook ervaringen en ontwikkelingen bij andere regio’s in Nederland en landelijke ontwikkelingen volgen. Denk hierbij aan onderwerpen zoals PFAS, gewasbeschermingsmiddelen, klimaat, gezonde voedselomgeving en gezondheid rondom industrie. Kennisfunctie en Samenwerking Noord Nederland In een nauwe Noord Nederlandse Samenwerking op het gebied van milieu en gezondheid wordt kennis en expertise uitgewisseld om dit domein met meer robuustheid en deskundigheid te kunnen borgen. Deze samenwerking zal ook in 2026 verder en steviger worden ingericht. In 2026 geven we een verdergaande noordelijke samenwerking met Groningen en Friesland verder vorm. Advisering over klimaat en gezondheid Energietransitie: De energietransitie is en blijft een belangrijke opgave voor gemeenten. Als gevolg van de energietransitie en doelstellingen die het kabinet wil realiseren verwachten we dat veel aandacht zal blijven voor het verduurzamen van woningen. Hierbij is ook een gezond binnenmilieu een belangrijk thema.

Gekoppeld met de woningbouw opgave in Nederland is verduurzaming van woningen, scholen en verzorgingstehuizen een belangrijk onderwerp voor de publieke gezondheid. Ook richten we ons op gezondheidsaspecten van windturbines, warmtepompen, en andere ontwikkelingen en technologieën. Klimaatadaptatie: De gevolgen van klimaatverandering worden steeds vaker merkbaar, denk aan water, hitte, droogte. De leefomgeving adaptief inrichten en het omgaan met het veranderende klimaat is en blijft een urgent onderwerp. We adviseren gemeentes tijdens klimaatdialogen over klimaatadaptatie en we helpen gemeentes bij het ontwikkelen van lokale hitteplannen. Advisering over chemische stoffen in het milieu (industrie en gezondheid) Er is toenemende aandacht voor industrie en gezondheid. Denk aan stoffen als PFAS die in de omgeving terecht komen. Maar ook gezondheidskundige effecten van microplastics en bijvoorbeeld medicijnresten die in het rioolwater terecht komen worden steeds belangrijker. Van steeds meer stoffen wordt bekend wat de schadelijke gevolgen zijn voor de volksgezondheid. We hebben bij PFAS gezien hoe belangrijk het is aandacht te hebben voor de uitstoot van stoffen en meer 12

kennis te hebben over gezondheidseffecten van stoffen in ons milieu. Hier is steeds meer aandacht voor en zal ook in de toekomst onze aandacht blijven vragen. Behandelen van meldingen en klachten De GGD behandelt vragen, klachten en meldingen op het gebied van binnen- en buitenmilieu in relatie tot gezondheid. Naast burgers benaderen ook gemeenten, woningbouwcorporaties en provincie ons met vragen. We hebben hiervoor dagelijkse bereikbaarheidsdiensten voor spoedvragen, zoals bijvoorbeeld wanneer instellingen of burgers in aanraking komen met kwik, asbest of koolmonoxide. We maken een inschatting van mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid. Soms wordt de GGD ook ingeschakeld voor nazorg na inzet van de Gezondheidskundig adviseur Gevaarlijke stoffen (GAGS). Gezondheidskundig Adviseurs Gevaarlijke Stoffen De GAGS wordt bij crises en rampen als gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen ingezet. Daarnaast neemt de GAGS in de voorbereidende fase deel aan oefeningen, informeert hij ketenpartners over zijn rol waarbij hij de meerwaarde van de GAGS bij crises en rampen benadrukt. Om 24/7 bereikbaar en beschikbaar Noord-Nederland te kunnen garanderen worden nieuwe GAGS functionarissen opgeleid. Begroot 2026 Aantal meldingen/klachten

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

170

115

Aantal beleidsadviezen

Aantal GAGS inzetten in Drenthe

Aantal gemeenten waarin M&G actief is i.h.k.v. de Omgevingswet

•

Binnenmilieu

2.1.4. Additionele dienstverlening In veel Drentse gemeenten bieden wij additionele dienstverlening in de vorm van dienstverlening en extra inzet op projecten, programma's of aanpakken. Deze dienstverlening geeft een extra impuls aan de transitie van zorg naar gezondheid voor de Drentse inwoner. Voor 2026 bestaat onze additionele dienstverlening uit: Kansrijke Start basisaanbod Met de toenemende uitdagingen binnen het Drentse gezondheidslandschap is het essentieel dat ieder kind een eerlijke kans krijgt, ongeacht de omstandigheden waarin het geboren wordt. Daarom verkennen we de mogelijkheden voor een structureel basisaanbod Kansrijke Start. Dit kan een stevig fundament vormen voor de transitie van zorg naar gezondheid voor toekomstige generaties. In de kenniswerkplaats Kansrijke Start binnen GGD Drenthe ontsluiten en duiden we nieuwe data en inzichten. Deze kennis helpt gemeenten bij het ontwikkelen van beleid, interventies en investeringen. Om een gezonde generatie in 2040 te realiseren, moet de lokale aanpak van Kansrijke Start worden versterkt en geborgd. GGD Drenthe speelt hierin een ondersteunende, adviserende en verbindende rol binnen de lokale coalities Kansrijke Start in alle 12 gemeenten. Door middel van regiobeelden Kansrijke Start monitoren we beleid en uitvoering. Het duiden van cijfers samen met professionals en inwoners is hierin een belangrijk onderdeel.

We zijn actief binnen de landelijke en regionale netwerken Kansrijke Start en brengen kennis en expertise in bij gemeenten en partners in het sociaal en medisch domein. Daarnaast voeren we vrijwel alle interventies binnen Kansrijke Start uit, zoals:

Nu Niet Zwanger, Pré- en Voorzorg, Prenataal huisbezoek, Samen ouders groepen, Gezonde School-aanpak, voorlichting Seksuele Gezondheid, preconceptielessen op scholen, inzet van de jeugd gezondheidsverpleegkundige in de lokale coalities Kansrijke/Goede Start en vroegsignalering op basis van de GIZ-methodiek (gezamenlijke inschatting zorgbehoefte) en het inzetten van een extra signaleringsmoment vanuit een startmoment prenataal. Nu niet zwanger Nu Niet Zwanger (NNZ) is een programmaonderdeel van Kansrijke Start en biedt ondersteuning aan mensen in een kwetsbare situatie bij het maken van een bewuste keuze over het moment van hun kinderwens. GGD Drenthe is regionaal trekker van het programma en voert regie op de coördinatie en uitvoering. We participeren in het netwerk, werken samen met relevante partners in het sociale en medische domein en breiden waar mogelijk het netwerk uit. De meeste mensen in een kwetsbare situatie zijn vaak al in beeld bij een of meer organisaties. Professionals binnen deze organisaties worden ondersteund in het voeren van het gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Dit doen wij door middel van het aanbieden van een basistrainingen, verdiepende trainingen (focus op implementatie en borging van NNZ binnen de organisatie) en intervisie bijeenkomsten.

Indien nodig kan opschaling bij complexe casuïstiek plaatsvinden vanuit de betrokken organisatie naar de inhoudelijk coördinator. Aansluitend bij de beweging die wij met Kansrijke Start willen maken werken we er naartoe dat de ondersteuning vanuit NNZ beschikbaar is voor alle mensen in Drenthe die verkeren in een kwetsbare situatie. Gezonde School-aanpak Een gezonde generatie is één van de focuspunten van GGD Drenthe. Scholen kunnen hier een grote aanjagende en faciliterende rol in spelen. De Gezonde School-aanpak is een onafhankelijke advisering waarbij de GGD met scholen in gesprek gaat over het beleid in de scholen en met scholen samen een plan maakt hoe de gezondheid van de jeugd te verbeteren. Hierbij wordt ingezet op vier pijlers: educatie, schoolomgeving, signaleren en beleid. Scholen worden hierbij begeleid door een deskundige Gezonde school adviseur (GSA). De GSA kan op basis van data en gezondheidsonderzoek van leerlingen gericht kijken hoe de gezondheid verbeterd kan worden. Door de Gezonde School-aanpak te borgen in het basisaanbod Kansrijke Start bieden we aan alle kinderen via de scholen dezelfde kansen op een gezonder leven. Jong leren eten Het programma Jong Leren eten heeft als doel om kinderen en jongeren van 0-18 jaar meer in aanraking te brengen met kennis en activiteiten over voeding, zodat ze zelf gezonde en duurzame keuzes kunnen maken.

Het programma ondersteunt kinderopvang en onderwijs (PO, VO en MBO). Jong Leren Eten richt zich in de uitvoering in eerste instantie op intermediaire partijen die contacten en toegang hebben tot de einddoelgroep (kinderopvang en onderwijs), daar waar dit het thema voeding/voedsel betreft. Ook de jong leren eten aanpak wordt geborgd. Preconceptielessen in het Drentse onderwijs Het doel van de preconceptielessen is voorkomen dat (kwetsbare) toekomstige ouders onvoorbereid of onbewust aan een zwangerschap beginnen, door de bewustwording en kennis in deze groep te vergroten. Dit zorgt ervoor dat minder kinderen in een kwetsbare situatie worden geboren en opgroeien. De lessen die als pilot zijn gestart in de gemeente Assen, worden gefinancierd vanuit de Sociale Agenda Drenthe. Het project kent een looptijd tot 1 januari 2027.

Wijkaanpak Rookvrij Leven voor Iedereen (Angelslo en Wolfsbos/Zuid) Het doel van de wijkaanpak Rookvrij Leven voor Iedereen is om samen met inwoners een domeinoverstijgende, integrale aanpak te ontwikkelen (die aansluit bij de behoefte van de inwoners) voor een gezonde en rookvrije wijk. Het project wordt via GGD GHOR Nederland gefinancierd door het ministerie van VWS en wordt begeleid door Pharos. De uitvoering van het project in de wijk Angelslo van gemeente Emmen wordt eind 2025 afgerond. Het project van gemeente Hoogeveen in de wijken Wolfsbos en Zuid kent een looptijd t/m februari 2026. Implementatie Impuls Mentale Gezondheid ZonMW biedt de mogelijkheid een impuls te geven aan de implementatie van STORM in Drenthe, met een focus op opschaling en borging. Het is de bedoeling het gesprek met gemeenten en scholen over de mentale gezondheid van jongeren te verrijken met de geleerde lessen van de pilot STORM in gemeente Assen. Daarmee proberen we de geïmplementeerde interventie STORM op te schalen en te borgen. De implementatie Impuls kent een looptijd tot 1 juli 2026.

2.1.5.

Begroting programma Gezondheid en Leven

Programma Gezondheid en Leven

Baten

Taak

Product

Additioneel

Epidemiologie Gezondheidsbevordering Kansrijke Start Milieu en Gezondheid

Totaal Additioneel Basis Epidemiologie Gezondheidsbevordering Milieu en Gezondheid Gezondheid en Leven algemeen Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Epidemiologie Gezondheidsbevordering Kansrijke Start Milieu en Gezondheid

Totaal Additioneel Basis Epidemiologie Gezondheidsbevordering Milieu en Gezondheid Gezondheid en Leven algemeen Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Epidemiologie Gezondheidsbevordering Kansrijke Start Milieu en Gezondheid

Totaal Additioneel Basis Epidemiologie Totaal Basis Totaal Reserveringen Totaal Gezondheid en Leven

Rekening 2024 49 543 164 0 755 507 1.185 607 36 2.335 3.090 -45 -521 -139 -150 -855 -579 -920 -599 -33 -2.131 -2.986 -4 -20 -11 138 103 58 58 162 266

Primitieve begroting 2025 101 553 176 282 1.113 568 1.485 618 112 2.783 3.895 -98 -538 -165 -261 -1.062 -558 -1.485 -618 -112 -2.773 -3.835 -3 -15 -11 -21 -51 -10 -10 -61 0

Begroting 2026 74 1.048 176 0 1.297 548 965 899 37 2.449 3.746 -68 -1.003 -164 0 -1.235 -539 -965 -899 -37 -2.440 -3.675 -5 -45 -11 0 -62 -9 -9 -70 0

De stijging van de begroting 2026 wordt primair veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2026 van 2,5%. Voor de additionele begroting 2026 is de additionele beheersbegroting 2025 bepalend. Bij Gezondheidsbevordering additioneel staan de gelden begroot die we in 2025 en 2026 gaan ontvangen van provincie Drenthe voor de uitvoering van het programma Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe.

De uitzetting bij Milieu en Gezondheid per 2026 heeft te maken met de ombuiging van additionele naar structurele financiering van de adviseurs Gezonde Leefomgeving.

2.2

Programma Publieke Zorg en Dienstverlening

Binnen het programma Publieke Zorg en Dienstverlening zijn de taken van de GGD belegd die primair zijn gericht op de uitvoering van diensten. In dit programma hanteren we een manier van werken en samenwerken waarin, naast integraliteit, gezondheid, en preventie, ook ‘operational excellence’ en efficiëntie centraal staan. Samenwerking draait hier om de vraag: ‘wat is nodig en behulpzaam’. Hierbij gaat het bijvoorbeeld over het zo effectief, efficiënt en klantgericht mogelijk inrichten van een goede infectieziektenbestrijding, toezichtstaken, jeugdgezondheidszorg en forensische geneeskunde. Tevens is ook binnen dit programma het kennisgericht werken van groot belang, zodat we onze inzet daar kunnen plegen waar het nodig is. Concreet wordt dit vormgegeven door de volgende onderdelen die in dit programma zijn ondergebracht. 2.2.1. Infectieziektebestrijding Wat willen we bereiken? • • • •

•

Toekomstbestendige infectieziektebestrijding. Focus op gezondheid en meer inzetten op preventie op basis van data, om infectieziekten te voorkomen. Een passende netwerkstrategie, inclusief informatietools, om het netwerk en bestuurders op een goede manier te kunnen informeren en adviseren over (de ontwikkeling van) infectieziekten. Een doelgerichte communicatiestrategie om met name kwetsbare doelgroepen, op een manier die aansluit, te kunnen informeren en adviseren over infectieziekten en binnen deze doelgroep gericht in te zetten op preventie. Voorbereid zijn op grote uitbraken en pandemieën.

Wat gaan we daarvoor doen? In 2023 en 2024 is vanuit het landelijke programma versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) extra geld beschikbaar gekomen voor infectieziektebestrijding binnen de GGD ’en. Vanuit deze middelen is in 2023 en 2024 extra personeel aangetrokken. Naast medische professional (arts, verpleegkundige en deskundige infectiepreventie), zijn ook een epidemioloog, opleidingscoördinator, communicatieadviseur, beleidsadviseur en projectleider aangesteld. Verder is gewerkt aan professionalisering en de verhoging van de kwaliteit van de afdeling. In het jaar 2025 heeft het team infectieziektebestrijding te maken gekregen met het eerste deel (50 miljoen) van de aangekondigde bezuiniging van 300 miljoen op pandemische paraatheid. Door deze bezuiniging kon de voorgenomen aanstelling van een coördinator pandemische paraatheid geen doorgang vinden. In 2026 zullen we naar verwachting te maken krijgen (indien de bezuiniging op pandemische paraatheid niet teruggedraaid wordt) met een verdere bezuiniging oplopend tot 300 miljoen. Met deze bezuiniging zal de formatie van team IZB moeten worden teruggebracht van ruim 13 FTE naar 7 FTE. In dat geval kan team IZB zich hoofdzakelijk alleen richten op de primaire kerntaak om binnengekomen meldingen, zowel artikel 26 meldingen als vragen over niet-meldingsplichtige infectieziekten, af te handelen.

Indien er wel voldoende middelen beschikbaar blijven willen wij ons ook richten op preventie, informeren en adviseren en voorbereiden op (grootschalige) uitbraken. Door gebruik te maken van het (bovenregionaal) dashboard, kunnen er op basis van data gezondheidsrisico's in beeld worden gebracht en kan gericht ingezet worden op preventie, met name bij kwetsbare doelgroepen, waardoor in een vroeg stadium infecties kunnen worden voorkomen en 17

bestreden. Door een passende netwerk- en doelgerichte communicatiestrategie kunnen we onze ketenpartners en kwetsbare doelgroepen op een adequate en passende manier infomeren en adviseren. Om voorbereid te zijn op grote uitbraken en een pandemie wordt er regelmatig opgeleid, getraind en geoefend op basis van het opschalingsdraaiboek IZB en het integraal crisisplan van de GGD. Tenslotte worden vanuit onze primaire kerntaak alle binnengekomen meldingen, zowel artikel 26 meldingen als vragen over niet-meldingsplichtige infectieziekten, tijdig afgehandeld conform de geldende richtlijnen. Begroot 2026 Aangiften meldingsplichtige ziekten (art.26) m.u.v. COVID-19 em MPOX Individuele meldingsplichtige infectieziekten

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

100

175

500

1.100

1.110

718

Overige vragen en signalen betreffende infectieziekten

1.000

n.v.t.

1.242

Totaal aantal meldingen infectieziekten

1.600

1.200

2.135

Aantal oefeningen draaiboeken outbreaks Aantal openbare gezondheidszorg-diagnostieken

Aantal besmettingen met hepatitis A per 10.000 inwoners Aantal georganiseerde groepsvoorlichtingen gericht infectiepreventie

0,1

0,05

0,3

Aantal inspecties asielzoekerscentra

Voor 2026 heeft een uitsplitsing plaatsgevonden van individuele meldingsplichtige infectieziekten en overige vragen en signalen betreffende infectieziekten. 2.2.2. Tuberculosebestrijding In de bestrijding van tuberculose werkt GGD Drenthe samen met het Regionaal Expertise Centrum. Er wordt gescreend bij risicogroepen en indien nodig wordt behandeling ingezet. De dienstverlening wordt uitgevoerd door GGD Groningen via een dienstverleningsovereenkomst. Wat willen we bereiken? • Goede adequate TBC zorg in Drenthe gericht op alle specifieke doelgroepen, met name ook migranten. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren zowel screening, behandeling en voorlichting uit waar dit nodig is. Dit doen we met inzet van geschoold en bekwaam personeel waarbij we gebruik maken van de meest actuele richtlijnen. Waar nodig zetten we de MRU (mobiele röntgen unit) in. We bevorderen de samenwerking binnen 3-Noord en stemmen daarbinnen af. Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

Aantal BCG vaccinaties

130

Latente tuberculose infectie aangemeld Aantal opgespoorde latente infecties TBC per 100.000 inwoners in het werkgebied

3,05

Aantal mantouxtesten om TBC vast te stellen

350

Aantal röntgenfoto’s van de longen

400

1.233

Aantal nieuwe patiënten

2,44

3,37

Aantal nieuwe TBC gevallen per 100.000 in het werkgebied

2.2.3. Technische Hygiënezorg Wat willen we bereiken? •

• • •

We dragen bij aan de bevordering van de veiligheid, hygiëne en gezondheid bij kinderopvanglocaties. THZ stemt af met de teams infectieziektebestrijding, milieu en gezondheid en het programma Samen Veilig. Onze inspectierapporten zijn van goede kwaliteit en volgens de landelijke richtlijn opgesteld. Daarop kunnen gemeenten hun handhavingstaak rond de kwaliteit van de kinderopvang baseren. We informeren gemeenten over ontwikkelingen en trends in het naleven van de Wet Kinderopvang op kindercentra. We dragen bij aan infectiepreventie door hygiëne-inspecties uit te voeren bij de tatoeage-en piercingshops. Op basis van deze audits worden er vergunningen verleend aan de shops.

Wat gaan we daarvoor doen? Inspecties Kinderopvang We voeren inspecties uit op alle kinderopvangcentra in de gemeenten. Elke geregistreerde locatie krijgt een inspectiebezoek. Het gaat hierbij om kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. We hebben daarbij inzicht in de kwaliteit van de kinderopvang door de uitvoering van inspecties op basis van de Wet kinderopvang. Het gaat hierbij om veiligheid, gezondheid, pedagogische kwaliteit, kwaliteit van het personeel en de werkwijze op de kinderopvanggroepen. We blijven in gesprek met houders en kunnen onze bevindingen goed onderbouwen. De toezichthouders hebben een onafhankelijke rol en houden daarin ook rekening met het beleid van de gemeenten. De inspecties bij geregistreerde gastouders vinden plaats via een steekproef. De wettelijke steekproef bedraagt 50%. Er zijn ontwikkelingen op uitbreiding van toezicht op de voorschoolse educatie (VE). Het voorstel is om structureel toezicht te gaan houden op voorschoolse educatie. Dit is nu belegd bij Inspectie van het Onderwijs. In de komende jaren zal het meer vorm gaan krijgen, maar helder is wel dat om uitvoering te kunnen gaan geven aan dit structureel toezicht er een uitbreiding van fte nodig zal zijn in de loop van 2026. De verwachte ingangsdatum is 1-1-2027. De ontwikkelingen worden gevolgd door de leidinggevende en de specialist VE van team THZ.

Tevens is er een voorgenomen wijziging van de Wet Kinderopvang te verwachten in verband met het invoeren van een meldplicht voor ernstige incidenten. Beoogde ingangsdatum is 1 januari 2026. De impact daarvan op de organisatie zal in de loop van 2025 duidelijk worden. Tattoo en Piercing Nieuwe locaties en locaties waarbij de vergunning verloopt worden bezocht en wanneer zij voldoen wordt een vergunning uitgeschreven.

Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

Reguliere inspecties Inspecties KDV/BSO/GOB

677

672

657

596

Gastouders nieuw en steekproef 50%

450

541

240

415

1.127

1.213

897

1.011

KDV, BSO/GOB nieuw (OVR + ONR)

110

104

140

108

KDV, BSO/GOB/GO nader onderzoek of herstelaanbod

175

196

200

139

Totaal regulier Onvoorzien inspecties

KDV, BSO/GOB/GO inspectie incidenteel

120

Totaal onvoorzien

370

382

460

333

Aantal inspecties Tattoo & piercing Totaal

1.547

1.645

1.407

1.389

KDV = ki nderda gverbl i jf/ BSO = bui tens chool s e opva ng/ GOB = ga s touderburea u/ OVR = Onderzoek Voor Regi s tra tie / ONR = Onderzoek Na Regi s tra tie / VGO = voorzi eni ng ga s touderopva ng

2.2.4.

Jeugdgezondheidszorg

In het rapport ‘Kiezen voor Houdbare Zorg. Mensen, middelen en maatschappelijk draagvlak’ komt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) tot de conclusie dat we – om de groei van de zorg te begrenzen – beter moeten kiezen waar de prioriteiten in de zorg liggen. Leidend zijn hierbij twee uitgangspunten. Waar kunnen we de meeste gezondheidswinst behalen? En in welke delen van de zorg moeten kwaliteit en toegankelijkheid versterkt worden? De jeugdgezondheidszorg als preventieve basisvoorziening voor ieder kind en gezin is één van de oplossingsrichtingen die bij kan dragen aan deze prioritering, en aan het keren van het tij wat betreft de alsmaar stijgende zorgkosten. De JGZ ziet met regelmaat vrijwel alle kinderen en gezinnen in Drenthe gedurende een lange periode. Door monitoring, vroegsignalering, preventieve interventies, normalisering en het bieden van lichte opvoedondersteuning leveren we een belangrijke bijdrage aan het bewust en veilig laten opgroeien van kinderen tot gezonde volwassenen. We willen een groter aandeel hebben in het afleveren van gezonde en veerkrachtige generaties in Drenthe. De kinderen die kwetsbaar zijn, hebben meer preventieve ondersteuning nodig en voor hen willen we er nog meer zijn. De focus van de JGZ ligt op minder steun waar dat kan, en meer steun waar dat nodig is, vanuit een aanbod dat overal voor ieder kind beschikbaar is.

Wat willen we bereiken? • Versterking prenatale zorg: o Het in januari ‘25 geïmplementeerde prenatale consult, het Startmoment Consultatiebureau, wordt door 90% van de zwangere vrouwen uit de 8 Drentse gemeenten waarin de JGZ de prenatale zorg uitvoert naar tevredenheid afgenomen. o Minimaal 2/3 van de zwangere vrouwen (en hun gezin) in een (potentieel) kwetsbare situatie zijn in beeld bij de JGZ en hebben een prenataal huisbezoek afgenomen. o De vaccinatiegraad voor de maternale kinkhoestvaccinatie in Drenthe is gestegen van 71% naar 75%. • Zorg op maat: o Taakherschikking is in 2026 i.p.v. 2025 volledig ingevoerd. 70% van de consulten op het consultatiebureau worden uitgevoerd door jeugdverpleegkundigen die de opleiding 20

•

‘Pluis niet Pluis’ met succes hebben afgerond. De jeugdartsen voeren nog 30% van de consulten uit en zijn daarin betrokken bij de kwetsbare kinderen en gezinnen. o De inzet van het e-consult peuters voor 2- en 3-jarigen met een laag risico op opvoeden opgroeiproblemen wordt bij 40% van de 2 en 3-jarigen ingezet. De eerdere inschatting van 60% blijkt voor 2026 geen realistische norm te zijn. o In verband met de beëindiging van het contract van ‘Jij en Je Gezondheid’ (vragenlijsten ten behoeve van de gezondheidsonderzoeken) per september 2026 maken we in 2025 een heroverweging van hoe de screening van jeugdigen tussen 4 jaar en 18 jaar plaats zal kunnen vinden. Implementatie zal in het voorjaar 2026 afgerond zijn waardoor de screening ook geborgd is vanaf september 2026. Kennis- en data gedreven werken: o Data, vanuit o.a. de monitoring, wordt gebruikt als stuurinformatie t.b.v. een efficiënte dienstverlening ten gunste van zorg aan de kwetsbare kinderen/gezinnen. o Data, vanuit o.a. de monitoring, wordt ingezet voor gerichte advisering van collectieve interventies op school- en wijkniveau. Opgave gericht samenwerken met partners in het ecosysteem o Samenwerking tussen de geboortezorgketen en de JGZ is via het programma Kansrijke start geborgd.

o Vanuit haar monitorende rol, hebben JGZ-professionals een verbindende rol naar partijen als kinderopvang, scholen, huisartsen, wijkvoorzieningen etc. enerzijds en specialistische hulp anderzijds. Gezonde bedrijfsvoering: o Continue focus op procesverbeteringen. o Afronding van de aanbestedingsprocedure van het digitaal kinddossier KD-plus.

Wat gaan we daarvoor doen? Versterking prenatale zorg In 2024 heeft het project ‘Versterking prenatale zorg’, in nauwe samenwerking met het programma Kansrijke Start, plaats gevonden. Met de geboortezorgketen zijn afspraken gemaakt over de toeleiding van alle zwangere vrouwen naar het vernieuwde prenatale intake consult van de JGZ. Tijdens de intake wordt de ouder geïnformeerd over de ondersteuningsmogelijkheden van de JGZ en het belang van vaccineren. Tevens is het een belangrijk signaleringsmoment om in gezamenlijkheid met de ouder een beeld te krijgen of er sprake is van een kwetsbare ouder en/of gezinssituatie en wat passende interventies zijn. De jeugdverpleegkundige maakt hierbij gebruik van GIZ-prenataal en is bekend met passende interventies in de desbetreffende gemeente. Zorg op maat • Met een doorlooptijd van 2,5 jaar hebben uiterlijk in april 2026 alle jeugdverpleegkundigen binnen de zorg van de ‘prenataal tot 4-jarigen’ het opleidingstraject ‘Pluis niet pluis’ afgerond. Enkelvoudige medische onderzoeken worden door de opgeleide jeugdverpleegkundigen uitgevoerd. Naast afronding van het opleidingstraject van de laatste groep vindt in 2026 monitoring plaats bij de groepen die in 2024 en 2025 de opleiding ‘Pluis niet pluis’ hebben gevolgd. Resultaten uit de monitoring worden ingezet om het proces te optimaliseren.

• In 2025 wordt geanalyseerd wat de opties zijn ten aanzien van het wegvallen van het contract met de organisatie ‘Jij en Je Gezondheid’ ten behoeve van de borging van screening van jeugdigen. Dit is 21

van belang voor zowel het Primair Onderwijs als het Voortgezet Onderwijs. Vervolgens zal in de loop van 2025 worden gestart met implementatie van de vernieuwde aanpak zodat deze vanaf september 2026 wordt uitgevoerd. Gezonde bedrijfsvoering Continue monitoring van klant- en medewerkerervaringen met behulp van PPP-zorg zorgt voor input t.b.v. procesverbetering. Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2024

in zorg: prenataal

3.000

3.000 Nieuw per 2025

0-4 jaar

12.500

12.000

12.437

4-12 jaar

38.500

40.000

38.061

12-18 jaar

34.000

35.000

33.187

Totaal in zorg

88.000

87.000

84.470

785

Bereik: prenataal

2.400

2.400 Nieuw per 2025

2.565

0-4 jaar

14.000

11.000

14.005

4-12 jaar

14.500

14.000

16.171

12-18 jaar

8.500

9.000

11.432

Totaal bereik

39.400

34.000

44.173

prenataal

2.800

2.800 Nieuw per 2025

2.680

0-4 jaar

45.000

50.000

44.055

4-12 jaar

25.000

21.500

28.730

12-18 jaar

15.500

12.000

21.136

Totaal individuele contacten

88.300

83.500

96.601

6,0%

8,0%

5,2%

Aantal individuele contacten:

Niet verschenen zonder bericht

2.2.5.

Rijksvaccinatieprogramma (alle leeftijden)

Wat willen we bereiken? • • •

• • •

Het Regiecentrum Vaccineren is hét expertisecentrum op het gebied van vaccineren. We organiseren laagdrempelige vaccinatiemomenten en bieden informatie en voorlichting over vaccineren. We versterken de samenwerkingen tussen de teams RVP, Covid, IZB en Reizigers- en Beroepsvaccinaties binnen het Regiecentrum Vaccineren. We zoeken verbinding in een breder regionaal perspectief. De ervaring en expertise binnen het Regiecentrum Vaccineren breiden we uit naar 3-Noord. Ook de vaccinatieopgaven van RVP 4- lenen zich ervoor om in 3-Noord-verband op te pakken. We geven uitvoering aan het voorgenomen RVP-vaccinatieschema. Daarnaast spelen we in op (on)verwachte wijzigingen in het vaccinatieschema. We nemen gemeenten mee in de ambities, doelstellingen en werkzaamheden van het Regiecentrum Vaccineren. We zetten de eigen ervaringen vanuit het Regiecentrum Vaccineren en de uitkomsten van het landelijke RIVM-onderzoek Sociovax in om de dalende vaccinatiegraad in Drenthe te doorbreken.

•

Een dalende vaccinatiegraad vraagt meer inspanning vanuit de GGD en gemeenten om de inwoners te bereiken

Wat gaan we daarvoor doen? • • • •

• •

Het verder uniformeren én inbedden van eenduidige werkwijzen en processen. We gaan de klantcontactcentra van de verschillende teams binnen GGD Drenthe samenvoegen om de informatievoorziening over vaccinaties te optimaliseren en de bereikbaarheid te vergroten. We evalueren de effectiviteit van het beleid rondom pijnbestrijding bij kinderen tijdens het vaccineren. We zetten in op het organiseren van bijscholingen en versterken van de samenwerking met externe partners, zoals de bestaande samenwerkingen met partners in het bestrijden van pijn en angst tijdens vaccineren. We werken aan een plan om vaccineren structureel onderwerp te maken van bestaande contactmomenten van de GGD. Conform de richtlijn van het RIVM worden de komende jaren een aantal wijzigingen doorgevoerd in het vaccinatieschema.  Vanaf 2025 komt voor 9-jarigen de DTP- en BMR-vaccinatie te vervallen.  De BMR-vaccinatie wordt in 2025 rond het 3e levensjaar gegeven en de DTP is dan verplaatst naar de leeftijd van 14 jaar (effectief in 2030). Om deze wijziging mogelijk te maken wordt de komende 3 jaar een inhaalcampagne georganiseerd.  In 2025 en 2026 gaan we voor de BMR-inhaalcampagne 2 jaarcohorten oproepen. Dit zijn in totaal ongeveer 9.500 kinderen.  Aan het einde van 2025 of aan het begin van 2026 verwachten we een toevoeging aan het vaccinatieschema van de gordelroos-vaccinatie. Begroot 2026

Begroot 2025

Begroot 2024

Realisatie 2023

Vaccinatiegraad DKTP kleuters

86,0%

92,0%

94,0%

86,5%

Vaccinatiegraad DTP basisschool

85,0%

92,0%

94,0%

82,1%

Vaccinatiegraad BMR basisschool

85,0%

92,0%

94,0%

82,3%

Vaccinatiegraad HPV meisjes

68,0%

70,0%

52,7%

Vaccinatiegraad HPV jongens

48,0%

50,0%

47,1%

Vaccinatiegraad Men ACWY

85,0%

90,0%

70,0%

Vaccinatiegraad MKV

74,0%

75,0%

76,0%

72,0%

2.2.6.

Seksuele gezondheid

Wat willen we bereiken? • •

• •

Positieve Seksuele Gezondheid voor Iedereen. We zijn, samen met onze collega’s van Groningen en Friesland, en in verbinding met landelijke netwerken, het expertisecentrum voor preventie, opsporing en behandeling op het gebied van seksuele gezondheid in 3-Noord. We zijn er voor alle inwoners van Drenthe, Groningen en Friesland, met speciale aandacht voor kwetsbare doelgroepen. Door middel van bovenregionale surveillance, communicatie en coördinatie zorgen wij ervoor dat we toegankelijk zijn voor en in beeld zijn bij inwoners. 23

Wat gaan we daarvoor doen? Nationaal Actieplan soa, hiv en seksuele gezondheid We werken mee aan de uitvoering van het Nationaal Actieplan soa, hiv en seksuele gezondheid. Dit bestaat uit drie overkoepelend pijlers en vier centrale pijlers. Overkoepelende pijlers 1. Preventie en zorg 2. Seksuele vorming 3. Surveillance en monitoring Centrale pijlers 1. 2. 3. 4.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16096793/1