Begroting 2022 gemeente De Wolden
Tekst van het document
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Voor een nadere toelichting op de verschillende investeringen, verwijzen we naar de betreffende speerpunten hiervoor.
Gemeente De Wolden
65
07 Gezond meedoen in De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
07 Gezond meedoen in De Wolden Gezondheid, zorg en ondersteuning zijn de leidende thema's binnen het programma Gezond Meedoen in De Wolden. We bieden zorg en ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben om in de (lokale) samenleving mee te doen. Programmahouder: Egbert van Dijk Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Voor dit programma zijn de centrale kernpunten: voorkomen (preventie), meedoen en ondersteunen (met maatwerk). Wanneer sprake is van zorg en ondersteuning, staat de vraag van de inwoner centraal. Wij stimuleren de sociale en economische zelfredzaamheid van onze inwoners. Wij bevorderen dat inwoners volwaardig en gelijkwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij. Dit willen we bereiken door zoveel mogelijk eigen kracht van onze inwoners en vrijwilligersorganisaties te versterken en daar waar nodig ondersteuning te bieden aan hen die dat nodig hebben. De Wolden wil de gezondheid van volwassenen en jongeren bevorderen. Voor inwoners van wie gezondheid en zelfredzaamheid achteruitgaan, streven we ernaar hen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving te laten wonen en hen daartoe de noodzakelijke hulp c.q. voorzieningen te 66
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
07 Gezond meedoen in De Wolden
bieden. Het stimuleren van noaberschap en sociale cohesie in de dorpen is ook in dit verband van belang.
Trends en ontwikkelingen Algemeen Krimp, ontgroening, vergrijzing zorgen voor demografische wijzigingen. Bereikbaarheid en leefbaarheid staan onder druk door beperking OV-vervoer en sluiten van voorzieningen. Maatschappelijke tweedeling neemt toe. Zorgvraag neemt toe door toename van de gemiddelde leeftijd. Invulling geven aan 'participatiesamenleving' wordt een belangrijke opgave. Integrale benadering van vraagstukken is de norm. Zorg We signaleren zorgvragen in een eerder stadium. Zorgvragen worden complexer. We signaleren een hoger alcoholgebruik onder volwassen. We signaleren het effect van Drentenieren, inwoners zonder eigen netwerk in de nabijheid. Er is toenemende samenhang tussen het medische en het sociale domein. De nieuwe taak voor de inburgering van statushouders. De transformatie van het sociale domein is in volle ontwikkeling. We willen meer uitgaan van eigen kracht. Overheidsparticipatie. We zien belang van integrale aanpak toenemen. We bevorderen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid bij zowel ondernemers in De Wolden als in de samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Er moet meer met minder middelen. Gezondheidszorg De GGD zet in op een betere verbinding van eigen taken met de keten van zorg en veiligheid (‘sociale veiligheid’).
Bij Veilig Thuis Drenthe spelen onder andere de volgende landelijke ontwikkelingen: invoering van verscherpte meldcode, radarfunctie en intensievere samenwerking zorg- en strafketen, herziening van het landelijk handelingsprotocol en aandacht voor ouderenmishandeling. Deze leiden naar verwachting tot een toename van het aantal meldingen van kindermishandeling en huiselijk geweld. De processen, systemen en informatievoorziening/informatieprotocol zullen op basis van bovenstaande ontwikkelingen worden aangepast. De visie op de dienstverlening in het kader van de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz) wordt door gemeenten, met GGD en andere partners, geëvalueerd en herzien. In Drenthe is door alle gemeenten, provincie, GGD en zorgverzekeraar een meerjarenbeleidsprogramma 'Drenthe Samen Gezond In Beweging 2021-2024' opgesteld. Het programma beschrijft de integrale ontwikkelingen op de terreinen van preventie en sport. De Covid-19 vaccinaties heeft de GGD bekend gemaakt bij een breed publiek. Verwacht wordt dat de inzet van de GGD bij de bestrijding van het Covid-virus nog enige tijd verhoogd blijft. Schuldhulpverlening Voor 2022 verwacht het CPB een economische groei van 3%. De verwachting is dat landelijk de werkloosheid licht zal stijgen (landelijk met 4,1%). De werkloosheid in De Wolden ligt onder het landelijke gemiddelde.
De steunmaatregelen in het kader van de coronapandemie lopen op 1 oktober af. Extra instroom in de schuldhulpverlening met oog op de coronapandemie blijft zeer beperkt. Bepaalde risicogroepen als jongeren, zelfstandigen en flexwerkers zijn kwetsbaar en verdienen extra aandacht. In het bijzonder als men de afgelopen tijd gebruik heeft gemaakt van steunmaatregelen met betrekking tot corona. Sinds 1 januari geldt de wetswijziging Wgs 2021. Deze wet maakt de gemeente verantwoordelijk voor schuldhulpverlening aan ondernemers en vroegsignalering. De gemeente geeft aan beide wettelijke taken uitvoering. De gemeente heeft dit jaar een begin gemaakt met versterking van de keten van schuldhulpverlening samen met haar maatschappelijk partners. Dit traject wordt in 2022 vervolgd.
Gemeente De Wolden
67
07 Gezond meedoen in De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
Beleidsdoelen Gelet op de beoogde maatschappelijke effecten uit het programma ‘Gezond meedoen’, stelt het college zich de volgenden doelen: Zorg en ondersteuning Onafhankelijke cliëntondersteuning beter en eerder beschikbaar voor inwoners. Bevorderen van een samenleving waarin iedereen kan meedoen (inclusie). Inwoners kunnen volwaardig en gelijkwaardig deelnemen aan de (lokale) samenleving en zijn daar primair zelf verantwoordelijk voor. Inwoners kunnen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving blijven. Stimuleren van het realiseren van een positieve en veilige leefomgeving voor kwetsbare inwoners. Versterken van sociale en economische zelfredzaamheid van kwetsbare inwoners. Integrale ondersteuning op alle leefgebieden van statushouders. Ondersteuning van kwetsbare inwoners wordt zo dicht mogelijk bij hun leefomgeving georganiseerd. Bevorderen van samenwerking tussen organisaties voor een optimale dienstverlening aan kwetsbare inwoners. Zorg en ondersteuning organiseren die snel, adequaat en efficiënt is. De zorgvraag van de inwoner is uitgangspunt bij het verlenen van zorg en ondersteuning.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen is de volgende verbonden partij betrokken: - Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe te Assen - taakveld 07.10.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. We zijn begonnen met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen. 'Gezond meedoen in De Wolden'
68
Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Netto participatiegraad in % van mensen met een baan tussen 15-67 jaar
2020
69,8%
68,4%
Werkloze jongeren/jeugdwerkloosheid in %
2019
1%
2%
Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners 18 jaar e.o.
2020
202,4
459,7
Personen met een lopend re-integratietraject per 10.000 inwoners 15-65 jr.
2020
207,9
202
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners
2020
610
700
Demografische druk in % (= de verhouding tussen de productieve leeftijdsgroep (20-64 jaar) en de niet-productieve leeftijdsgroepen (-19 jaar en 65+)
2021
83,5%
70,1%
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
07 Gezond meedoen in De Wolden
Speerpunten 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie (Maatschappelijke werk en welzijn) Activiteit
Looncompensatie Algemeen Maatschappelijk Werk en regulier welzijnswerk conform cao.
Gevolgen voor de inwoners
Kwalitatief aanbod Welzijnswerk.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 36.265
2023 € 36.265
2024 € 36.265
2025 € 36.265
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 In het kader van de subsidieverstrekking aan de Stichting Welzijn De Wolden voor het uitvoeren van algemeen maatschappelijk werk en welzijnswerk wordt jaarlijks rekening gehouden met een compensatie voor loon- en prijsstijgingen die onder andere voortvloeien uit cao-verplichtingen. We gaan uit van een index van 3,25%. Gevolg is dat de subsidie met € 36.265 wordt verhoogd. 6.1 - Inclusieve samenleving Opstellen van een Lokale Inclusieagenda Activiteit
Opstellen en uitvoeren van een lokale inclusieagenda.
Gevolgen voor de inwoners
Een inclusieve en toegankelijke gemeente voor mensen met een handicap.
Middelen
2022 € 15.000 -
2023 € 26.000 -
2024 € 26.000 -
2025 € 11.000 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Door een lokale inclusieagenda op te stellen en uit te voeren in samenwerking met ervaringsdeskundigen en cliëntvertegenwoordigers, draagt De Wolden bij aan een meer inclusieve samenleving. We verwachten de middelen nodig te hebben voor communicatiekosten, organisatiekosten van onder andere bijeenkomsten, trainingen en het wegnemen van de (fysieke) knelpunten. Door het traject over meerdere jaren te laten verspreiden hopen we dit onderwerp goed en duurzaam in te bedden in de ambtelijke organisatie en bij de inwoners, lokale ondernemers en andere partijen. 2022 is een opstartfase waarin we ons voornamelijk richten op het maken van de lokale inclusieagenda. 2023 en 2024 richten we ons op de uitvoering hiervan door met name de trainingen en bewustwordingcampagnes. Daarnaast verwachten we voor de duur van het hele project fysieke obstakels en drempels tegen te komen. Hiervoor hebben we in ieder jaar € 10.000 gereserveerd. Voor het eerste jaar worden meer kosten verwacht in de communicatie en organisatie en bewustwordingsprojecten. In 2023 en 2024 zal daarnaast de focus ook wat meer te komen liggen op training binnen de organisatie. 6.2 - Wijkteams (Buurtteams) Activiteit
Continuering buurtteams De Wolden.
Gevolgen voor de inwoners
Versterken samenwerking tussen inwoners en professionals.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 58.000 -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In 2018 is in de gemeente De Wolden gestart met twee buurtteams om onderlinge samenwerking tussen instanties te optimaliseren en daarmee de vroeg signalering bij inwoners te verbeteren. De buurtteams werken op basis van de vier P’s: - Preventie: voorkomen van specialistische en dus dure zorg.
Gemeente De Wolden
69
07 Gezond meedoen in De Wolden
-
Programmabegroting 2022-2025
Participatie: Stimuleren van actief burgerschap en het meedoen. Perspectief: eigen kracht en sociale omgeving. Presentie: ondersteuning dichtbij, toegankelijk en snel.
De deelnemende organisaties in de buurtteams zijn Gemeente De Wolden, Welzijn De Wolden, Actium en Politie als kernleden en in de buitenschil het team ‘Optimaal Leven’ (GGZ, VNN en Cosis) en Icare. Eind 2019 is deze pilot geëvalueerd door de deelnemende organisaties en inwoners van De Wolden. De conclusie is unaniem van de deelnemende organisaties en inwoners dat deze werkvorm een bijdrage levert aan vroeg signalering en invulling geeft aan de vier P’s. Dat er steeds meer aan de voorkant gewerkt wordt zodat duurdere zorg of inzet voorkomen wordt. Deze vernieuwde werkvorm is omgezet naar reguliere werkvorm in de deelnemende organisaties. Er zijn vanaf de start ruim 300 casussen behandeld in de buurtteams. De registratie en archivering vinden plaats in een gezamenlijke digitale omgeving I-Samenleving. Een belangrijke voorwaarde het succes van deze werkwijze is het werken in partnerschap met inwoners en organisaties. De regiefunctie van deze werkvorm ligt bij Gemeente De Wolden, waarbij de aansturing en coördinatie ligt bij de eenheid Fysieke Leefomgeving. De deelnemende organisaties blijven actief hun bijdrage leveren aan deze werkwijze. Om deze werkwijze goed borgen is er behoefte aan structurele uitbreiding van 0,3 fte voor de coördinatie en 0,44 fte voor ondersteuning van de fysiek- en sociaal beheer en partners.
Voor het fysieke beheer is door een taakverbreding een uitbreiding van 0,2 fte noodzakelijk. In 2021 worden deze werkzaamheden door beschikbaarstelling van incidentele middelen opgevangen door de medewerkers. Met deze werkwijze wordt preventief zorg voorkomen en levert daarmee een positieve bijdrage aan de taakstelling sociaal domein. Voor de financiering van de fte-uitbreiding willen we voor 2022 een incidentele bijdrage van € 58.000 beschikbaar stellen. Voor een structurele oplossing na 2022 vragen wij aan de Samenwerkingswerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen wat de mogelijkheden binnen de SWO zijn. 6.6 – Herijking sociaal domein Activiteit
Het realiseren van een toekomstbestendig sociaal domein De Wolden zowel qua inhoud als financiën.
Gevolgen voor de inwoners
Het beter en integraler inspelen op de ondersteuningsvraag van de inwoner.
Middelen
2022 Pm
2023 Pm
2024 Pm
2025 Pm
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Het traject 'herijking sociaal domein' heeft als hoofddoel: Het vaststellen van een nieuwe balans tussen aan de ene kant het handhaven van een goede invulling van onze verantwoordelijkheid voor onze kwetsbare en minder zelfredzame inwoners en aan de andere kant een verantwoorde beheersing van de uitgaven in het sociaal domein. Volgens de met de gemeenteraad afgestemde planning neemt de gemeenteraad in 2021 hier een besluit over: a. De hoofdrichtingen beleid sociaal domein; b. Het bedrag van de financiële taakstelling. Dat bedrag is in 2020 vastgesteld op € 1,2 miljoen. Daarna wordt uitgewerkt welke maatregelen aan het bedrag van de financiële taakstelling zijn te koppelen. De basis daarvoor zit in de bijlage bij de Kaderbrief 2021 en de op 3 februari 2021 aan de gemeenteraad voorgelegde maatregelen.
70
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
07 Gezond meedoen in De Wolden
7.1 – Volksgezondheid Activiteit
Loon- en prijscompensatie GGD.
Gevolgen voor de inwoners
Kwalitatief aanbod Publieke gezondheid.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2021 € 48.904
2022 € 48.904
2023 € 48.904
2024 € 48.904
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De verwachte bijdrage voor De Wolden bedraag in totaal € 1.154.218. Jaarlijks wordt rekening gehouden met een compensatie voor loon- en prijsstijgingen die onder andere voortvloeien uit caoverplichtingen. Voor 2022 wordt vooralsnog uitgegaan van 2,18%. Voor organisatieontwikkeling is eenmalig een bedrag van € 6.160 opgenomen i.v.m. o.a. flexibilisering van de contactmomenten jeugdgezondheidszorg. Prenatale huisbezoeken zijn een nieuwe taak in de Wet publieke gezondheid (€ 5.370); dit wordt door het gemeentefonds gecompenseerd. 7.2 – Volksgezondheid Activiteit
Uitvoering lokaal preventieakkoord 'Samen gezond en vitaal in De Wolden'.
Gevolgen voor de inwoners
Een gezondere leefomgeving.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 20.000 N € 20.000 V -
2023 € 20.000 N € 20.000 V -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De gemeente De Wolden zet in navolging van het Nationaal Preventieakkoord in op een lokaal preventieakkoord. Uit cijfers blijkt dat het terugdringen van roken, overmatig alcohol gebruik en inzetten op gezond gewicht een bijdrage kan leveren aan gezondere inwoners in de gemeente De Wolden. In april 2021 is het lokaal preventieakkoord in De Wolden ondertekend door diverse partijen en inwoners. De gemeente ontvangt in 2021, 2022 en 2023 ieder jaar € 20.000 uitvoeringsbudget van het Rijk (Ministerie van VWS). Dit is het maximale bedrag wat we jaarlijks uitgeven aan goede initiatieven die gaan over het terugdringen van roken, overmatig alcohol gebruik en inzetten op gezond gewicht. 7.3 – Volksgezondheid Activiteit
Uitvoering volksgezondheidsbeleid 2022-2025 'De Wolden Positief Gezond'.
Gevolgen voor de inwoners
Kansen om een gezonde leefstijl na te leven.
Middelen
2022 -
2023 -
2024 € 20.000
2025 € 20.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De nota volksgezondheid wordt geactualiseerd. Voor de uitvoering van de nota volksgezondheid is een totaalbudget van € 30.000 per jaar noodzakelijk. Hiervoor kunnen we onder andere dialoogsessies organiseren met de inwoners, professionals trainen in het voeren van ‘het andere gesprek’, het voortzetten en ontwikkelen van nieuwe JOGG-initiatieven, een rookvrije generatie stimuleren, het alcoholgebruik verminderen, ondersteuningsmogelijkheden in kaart brengen, het organiseren van fitheidstesten, het aanbieden van valpreventiecursussen en het plaatsen van watertappunten. Structureel is er jaarlijks € 10.000 opgenomen in de begroting.
Gemeente De Wolden
71
07 Gezond meedoen in De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
Inkomsten per jaar: In de jaren 2021 tot en met 2023 ontvangen we van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) jaarlijks € 20.000 uitvoeringsbudget voor het lokale preventieakkoord. Wat is er nog nodig: Om al onze doelen te bereiken is er nog € 20.000 nodig voor 2024 en € 20.000 voor 2025.
Beleidsdocumenten Algemeen
Toekomstvisie 2005-2020. Collegeprogramma 2018-2022 'Duurzaam, doen en dichtbij', mei 2018.
Zorg en ondersteuning
Kadernota Sociaal Domein. Beleidsplan Wmo 2015-2018. Verordening Wmo 2017. Beleidsplan reïntegratie 2015. Beleidsuitvoeringsplan Participatiewet. Verordening Tegenprestatie naar vermogen. Individuele Inkomenstoeslagverordening 2015. Individuele Studietoeslagverordening 2015. Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive 2015. Beleidsplan Integrale schuldhulpverlening 2012-2016. Kadernota Minimabeleid. Verordening op het sociaal bijdragefonds. Verordening op het sociaal participatiefonds. Verordening participatie schoolgaande kinderen 2012.
Taakstelling en lopende projecten Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
Lasten 610 - Samenkracht en burgerparticip.
2.043
1.902
1.821
1.782
1.782
1.782
367
354
450
391
391
391
7.436
5.386
5.213
5.133
5.135
5.135
660 - Maatwerkvoorziening (WMO)
862
973
911
885
885
885
671 - Maatwerkdienstverlening 18+
4.898
5.080
4.611
4.431
4.432
4.432
0
60
32
33
33
33
889
978
1.048
1.061
1.058
1.058
16.495
14.733
14.085
13.716
13.717
13.717
610 - Samenkracht en burgerparticip.
0
0
0
0
0
0
620 - Wijkteams
0
0
0
0
0
0
5.912
3.976
3.765
3.765
3.765
3.765
620 - Wijkteams 630 - Inkomensregelingen
681 - Geëscaleerde zorg 18+ 710 - Volksgezondheid Totaal lasten
Baten
630 - Inkomensregelingen
72
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
Product
07 Gezond meedoen in De Wolden
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
660 - Maatwerkvoorziening (WMO)
6
4
4
4
4
4
671 - Maatwerkdienstverlening 18+
138
225
225
225
225
225
681 - Geëscaleerde zorg 18+
233
200
0
0
0
0
710 - Volksgezondheid
18
0
20
20
0
0
6.307
4.405
4.015
4.015
3.995
3.995
2.043
1.902
1.820
1.781
1.782
1.782
367
354
450
391
391
391
1.524
1.410
1.448
1.368
1.370
1.370
660 - Maatwerkvoorziening (WMO)
856
969
907
881
881
881
671 - Maatwerkdienstverlening 18+
4.760
4.855
4.386
4.206
4.207
4.207
681 - Geëscaleerde zorg 18+
-233
-140
32
33
33
33
710 - Volksgezondheid
870
978
1.028
1.041
1.058
1.058
10.188
10.327
10.071
9.702
9.722
9.722
Totaal baten
Saldi 610 - Samenkracht en burgerparticip. 620 - Wijkteams 630 - Inkomensregelingen
Totaal saldi
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 610 - Samenkracht en burgerparticipatie Er is budget opgenomen van € 37.000 voor formatie voor initiatie subsidieregeling frisse start. Hiernaast is het budget subsidies verenigingen algemeen maatschappelijk afgenomen met € 118.000 conform de afbouw uit de vorige begroting. 620 - Wijkteams Er is in het kader van de herijking sociaal domein extra budget opgenomen voor € 96.000 voor inzet op Praktijkondersteuning huisartsen en thuiscoaches. 630 - Inkomensregeling Het lastenbudget 2022 is conform jaarschijf 2022 uit begroting 2021 overgenomen. Op dit moment laat zich een daling in aantal uitkeringen zien en neemt landelijke het aantal vacatures toe. Echter het effect van het stoppen van rijksondersteuning in het kader van COVID-19 kan een tegengesteld effect hebben. De baten van het Rijk kennen eenzelfde onzekerheid zijn daarmee nagenoeg even hoog opgenomen. Uitzondering hierop is bijzondere bijstand. In het kader van de herijking van het sociaal domein is besloten het budget van bijzondere bijstand met € 130.000 bij te stellen. 660 - Maatwerkvoorziening (WMO) In 2022 zijn de lasten € 62.000 lager begroot dan in 2021. In het kader van de herijking van sociaal domein zijn de "nieuwe" inhoudelijke en financiële kaders vastgesteld.
Dit heeft ertoe geleid dat een aantal budgetten aangepast zijn als gevolg van vastgestelde taakstellingen. De grootste aanpassing voor taakveld Maatwerkvoorziening is de verlaging van € 45.000 als gevolg van de taakstelling om meer gebruik te maken van algemene voorzieningen. 671 - Maatwerkdienstverlening 18+ De totale lasten van deze post zijn in 2022 € 468.000 lager dan volgens de begroting 2021. Van het totaal zou WMO-thuishulp met € 595.000 worden verlaagd. Indien we als uitgangspunt de eindejaarsverwachting 2021 nemen op basis van tot op heden gefactureerde zorg, dan is het reeds begrote bedrag over 2022 te laag ingeschat. De tarieven huishoudelijke hulp zullen per 1 januari 2022 namelijk stijgen als gevolg van een aanbesteding en daarnaast is gebleken dat er meer inwoners thuishulp inschakelen dan verwacht voor het jaar 2022. Indien we uitgaan van de aantallen conform 2021 en het nieuwe tarief per 1 januari 2022 dan komen we uit op een begroot bedrag Gemeente De Wolden
73
07 Gezond meedoen in De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
van € 2,3 mln. Op basis van het nieuwe normenkader verwachten we een taakstelling van € 200.000 te kunnen behalen, waardoor de verwachting is dat we een bedrag van € 2,1 miljoen zullen behalen voor 2022. Kanttekening hierbij is wel dat er geen rekening is gehouden met een eventuele volumestijging van 7% op grond van een VNG-notitie over dubbele vergrijzing. Bij WMO-begeleiding is reeds van het totaal een stijging opgenomen van € 86.000 ten opzichte van de begroting 2021. Indien we ook bij de WMO-begeleiding uitgaan van de eindejaarsverwachting 2021 en de tot op heden gefactureerde zorg en rekening houden met een tariefstijging van 3% dan hebben we per saldo voor de WMO-begeleiding geen uitzetting van de begroting benodigd. Ook hierbij de kanttekening dat er geen rekening is gehouden met een volumestijging van 4% op grond van de VNG-notitie over dubbele vergrijzing. Daarnaast zal ook getracht worden om de taakstelling van € 50.000 te behalen in 2022 voor de WMO-begeleiding. De voorbereidingen hiervoor hebben reeds plaatsgevonden. Dit leidt tot een verschil van € 45.000 minder kostenverlaging dan opgenomen in de begroting 2021. 681 - Geëscaleerde zorg 18+ De begroting over 2022 is € 28.000 lager.
Dit komt, doordat er in de begroting 2021 incidenteel extra middelen toegekend waren voor de ambulantisering GGZ 710 - Volksgezondheid De GGD heeft in haar kaderbrief een loon- en prijsstijgingen van 2,18% opgenomen gebaseerd op aannames die door het Centraal Planbureau (CPB) zijn gemaakt. In dit programma betekent dit voor algemene gezondheidszorg en Veilig Thuis Drenthe 18+ een kostenstijging van per saldo € 50.000. Toelichting baten: 630 - Inkomensregeling Er is nog geen zicht op de hoogte van de rijksinkomsten op de inkomensregeling voor 2022. Hiermee zijn de budgetten conform jaarschijf 2022 uit begroting 2021 overgenomen. En nagenoeg gelijk aan de lasten in dit kader. Uitzondering hierop is bijzondere bijstand. In het kader van de herijking van het sociaal domein is besloten het budget van bijzondere bijstand met € 63.000 bij te stellen. 681 - Geëscaleerde zorg 18+ Begroting 2022 laat een daling zien van € 200.000. De afgelopen jaren waren de uitgaven voor beschermd wonen lager dan de uitkering die centrumgemeente Assen van het Rijk ontving. Het overschot werd elk jaar verdeeld over de 9 gemeenten van de regio Assen. Het overschot was in 2020 beduidend lager dan de jaren daarvoor. Daarnaast kan de regiosplitsing leiden tot onvoorziene herverdeeleffecten of incidentele uitgaven. We houden daarom geen rekening met een overschot in 2022.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen zijn aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Voor een nadere toelichting op de verschillende investeringen, verwijzen we naar de betreffende speerpunten hiervoor.
74
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
08 De Wolden actief en opgeruimd
08 De Wolden actief en opgeruimd De Wolden is een sportieve gemeente. Op het gebied van sport- en bewegen gebeurt er veel. De vele en onmisbare vrijwilligers maken dit mede mogelijk. Op het gebied van afval dragen we bij aan de totstandkoming van een circulaire economie. Het stimuleren van inwoners en verleiden tot gedragsverandering is minstens zo belangrijk als het beschikken over een passende inzamelstructuur. Programmahouder: Egbert van Dijk Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Afval Wereldwijd en regionaal worden grondstoffen schaarser en daarmee vaak kostbaarder. Hierdoor wordt afval niet meer (alleen) gezien als een ongewenst en negatief bijproduct van onze maatschappij, maar ook als een bron van bepaalde grondstoffen. Een groot deel van het vroegere ‘ongewenste afval’ is nu een gewenst product waar vraag naar is. Het hergebruiken van grondstoffen vermindert de schaarste en heeft een economische waarde. Maar veel grondstoffen verdwijnen in het huishoudelijk restafval. Per 2021 maken we gebruik van Diftar. Dit zorgt voor een betere afvalscheiding waardoor minder restafval ontstaat. Gemeenten hebben de wettelijke zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval en hebben tevens de maatschappelijke opdracht om bij te dragen aan de totstandkoming van een ‘circulaire economie’. Het stimuleren van inwoners en verleiden tot gedragsverandering is hierbij minstens zo belangrijk als het beschikken over een passende inzamelstructuur. De gemeente De Wolden stelt als doel maximaal 100 kilogram restafval per inwoner in 2022 (landelijk werd gestreefd om dit in 2020 al te halen). Een tweede doel is een afvalscheiding van 80% (landelijk wordt gestreefd naar 75%). De maatregelen om deze doelen te bereiken staan verwoord in het Grondstoffenplan 2020-2025.
Inwoners worden gestimuleerd om hun verantwoordelijkheid te nemen en hun scheidingsgedrag verder te verbeteren. Aanpassingen van de inzamelstructuur ter ondersteuning van de afvalscheiding en de afname van de hoeveelheid restafval, mogen echter niet ten koste gaan van de dienstverlening. Het aanbieden van afval moet voor inwoners van De Wolden laagdrempelig en toegankelijk zijn en blijven. Verder streven we naar de toepassing van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt.
Gemeente De Wolden
75
08 De Wolden actief en opgeruimd
Programmabegroting 2022-2025
Zwerfafval De gemeente De Wolden ontvangt jaarlijks een vergoeding van het Afvalfonds voor uitvoering van zwerfafvalbeleid. Een nieuwe activiteit die daarmee wordt ondersteund is ploggen. Hierbij ruimen inwoners tijdens een ommetje zwerfafval op. Inwoners die dit regelmatig doen kunnen van de gemeente inzamelmiddelen krijgen zoals veiligheidshesje, handschoenen, afvalknijper en afvalzakken. Bij inwoners die nog een stapje verder gaan en een stuk berm adopteren haalt de gemeente op verzoek ook het ingezamelde zwerfvuil op. Het ploggen en ‘adopteer je eigen berm’ zijn initiatieven van Ploggen in Drenthe. Oprichter en organisator is een inwoner uit Ruinen. De gemeente ondersteunt Ploggen in Drenthe ook in de communicatie en het delen van berichten via de gemeentelijke website en social media. Sport Woldens Sportakkoord met lokale ambities! In onze dorpen gebeurt veel op het gebied van bewegen en sport en er zijn veel sportaanbieders actief. Dat willen we graag zo houden en mogelijk uitbreiden. Bewegen is leuk, maar levert nog meer op. Denk aan gezelligheid, ontspanning, saamhorigheid, gezondheid, een gezonde ontwikkeling van onze kinderen, ergens bij horen en het tegengaan van eenzaamheid. Tegelijkertijd hebben verschillende sportaanbieders in onze gemeente het moeilijk. Het vinden van voldoende vrijwilligers in het technisch en bestuurlijk kader is voor velen een zware klus.
Ook op financieel vlak liggen er grote uitdagingen. Daarom hebben we in De Wolden de uitdaging opgepakt. In gesprek met organisaties en verenigingen, ondernemers, gemeente, vrijwilligers, professionals en inwoners, hebben we de lokale ambities uit Ruinen, de Wijk, Koekange, Ruinerwold en Zuidwolde opgehaald en beschreven in het Woldens Sportakkoord. Omdat we geloven in de kracht van samen werken aan sport en bewegen in onze dorpen. In het Woldens Sportakkoord staan de lokale ambities beschreven. Met elkaar gaan we aan de slag door met behulp van sport en bewegen onze dorpen, inwoners en verenigingen nog beter, bruisender en sportiever te maken. Om uitvoering te kunnen geven aan de lokale ambities heeft het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld voor de jaren 2020, 2021 en 2022. Doordat wij veel waarde hechten aan sport en bewegen als basis voor een gezonde en actieve leefstijl blijven we ons inzetten voor het vergroten van de sport- en beweegdeelname van onze inwoners. Onze visie daarbij is dat voor iedere Woldenaar, ongeacht achtergrond, leeftijd, beperking en financiën, sport en bewegen zoveel mogelijk in de nabijheid aanwezig moeten zijn. Sterke, vitale en financieel gezonde verenigingen zijn belangrijk voor het realiseren van de beleidsdoelen op het gebied van sport. Het uitgangspunt blijft dat de verenigingen zelf hun verantwoordelijkheid nemen.
Door de invloeden van de coronapandemie maken de sportverenigingen een moeilijke tijd mee. De sportverenigingen hebben te maken met veel uitdagingen. Hoe houd je jouw sportclub vitaal? Hoe houd of krijg je voldoende vrijwilligers? Hoe bind je leden aan de club? We gaan met onze verenigingen in gesprek om goed te luisteren naar eventuele behoefte aan ondersteuning. Daar waar mogelijk proberen we de Woldense sportverenigingen zo goed als mogelijk te blijven ondersteunen. Door ondersteuning op maat krijgen de verenigingen de mogelijkheid om te groeien en bloeien richting de toekomst. In 2020 (Q4) en 2021 (Q1 en Q2) hebben we voor zowel de buitensport alsmede de binnensport de huur (gedeeltelijk) kwijtgescholden. Daarnaast hebben de verenigingen gebruik kunnen maken van landelijke compensatieregelingen. Dit tezamen moet ervoor zorgen dat de Woldense sportverenigingen ook na de coronacrisis hun belangrijke functie in de Woldense samenleving kunnen blijven uitvoeren. Sport wordt ook steeds meer een middel om maatschappelijke doelen te bereiken. Zoals meer bewegen voor ouderen, het stimuleren van een gezonde leefstijl en het bevorderen van sociale samenhang. Bovendien krijgen mensen door sport de mogelijkheid om mee te doen aan de samenleving. Daarbij is de inzet van onze sportfunctionarissen belangrijk en daar gaan we dan ook mee door.
In 2021 is het lokaal preventieakkoord ‘Samen gezond en vitaal in De Wolden' door 28 partijen ondertekend. Het zijn bouwstenen voor een gezonde gemeente met gezonde inwoners. Bewegen in 76
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
08 De Wolden actief en opgeruimd
de openbare ruimte wordt steeds belangrijker. We hebben prachtige en veilige wandel- en fietspaden die het bewegen stimuleren. Ook zetten we actief in op speeltuinen en het faciliteren van goede sportaccommodaties en hebben we drie prachtige openluchtzwembaden in onze gemeente. Onze openbare ruimte zien we als één grote groene speeltuin. Huus voor Sport & Cultuur De Wolden Op 24 september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de realisatie van het Huus voor Sport & Cultuur in Zuidwolde. Aansluitend is er een installatieadviseur aangesteld en is uitwerking gegeven aan het Voorlopig Ontwerp en Definitief ontwerp i.s.m. de architect en de toekomstige gebruikers bestaande uit vertegenwoordigers van De Boerhoorn, Welzijn De Wolden, Bibliotheek, Prima Life en Tennis Club Suthwalda. Na afronding van het Technisch ontwerp, medio september 2021, heeft er een Europese aanbesteding plaatsgevonden betreffende de gunning van een aannemer en installateur. In december 2021 is de uitkomst van de aanbesteding bekend. Conform planning wordt de huidige sporthal en gymzaal medio december 2021 gesloopt. Begin 2022 (afhankelijk van de uitkomsten van het flora en fauna onderzoek) wordt gestart met de nieuwbouw van het Huus voor Sport & Cultuur De Wolden.
Trends en ontwikkelingen Afval Het doel van 100 kg restafval per inwoner per jaar In het Grondstoffenplan 2020-2025 staat dat gemeente De Wolden 100 kilogram restafval per inwoner in 2022 wil realiseren. De belangrijkste maatregel die daaraan moet bijdragen is de variabele afvalstoffenheffing (Diftar) die op 1 januari 2021 is ingevoerd voor de lediging van minicontainers. Vanaf 1 januari 2022 zal de variabele afvalstoffenheffing ook worden ingevoerd voor de gebruikers van (ondergrondse) verzamelcontainers. De tonnages in de eerste maanden van 2021 laten zien dat de maatregel effect heeft, maar het is nog te vroeg om te concluderen dat het doel van 100 kilogram in 2022 gerealiseerd zal worden. Het college houdt de vinger aan de pols en zal de raad over de ontwikkelingen informeren. In de loop van 2022 komen wij met een evaluatie waaruit blijkt of het doel in 2022 wordt gerealiseerd. Wanneer dit niet het geval is volgt er een voorstel met aanvullende maatregelen. Deels kwijtschelden kosten restafvalcontainer voor minima Op voordracht van de Cliëntenraad Participatie/WSW heeft het college besloten om voor de minima de kosten voor de aanbieding van restafvalcontainer deels kwijt te schelden. Met deze maatregel blijft de financiële prikkel tot het scheiden van afvalstoffen intact, maar worden de minima minder financieel belast. De hiermee gemoeide kosten van ca.
€ 12.000 worden in 2021 gedekt uit de bijdrage van de rijksoverheid voor afvalverwerking uit het Compensatiepakket ‘Coronacrisis medeoverheden’. Vanaf 2022 stelt het college voor om deze kosten structureel te verwerken in de afvalstoffenbegroting. Hierover volg in december 2021 een separaat raadsvoorstel. Toename grondstofstromen Door Diftar neemt het tonnage restafval af, dit betekent een toename van de tonnage grondstoffen. De verwerking van de grondstofstromen zal daardoor toenemen. Wij zijn benieuwd of dit daadwerkelijk het geval zal zijn of dat er tonnen verdwijnen. In de hiervoor genoemde evaluatie 2022 geven wij hierin inzicht. Gescheiden inzameling van verpakkingen (PMD) Vanaf 1 april 2020 is gemeente De Wolden alleen nog verantwoordelijk voor inzameling en kwaliteit van ingezameld PMD en niet meer voor het sorteren en vermarkten. Daarmee is de gemeente terug bij haar (wettelijke) basistaak, het inzamelen van afval. Financieel is deze stroom daardoor beter te begroten. De (Nedvang) vergoedingen lijken de inzamelkosten te dekken. Ook met het afkeurpercentage gaat het goed. Deze varieert nu tussen de 10 en 15 procent terwijl dit in voorgaande jaren 30 procent was. Een compliment aan de inwoners en de inzameldienst hiervoor. Door extra communicatie en de eventuele inzet van afvalcoaches hopen wij het afkeurpercentage nog verder te verlagen.
Gemeente De Wolden
77
08 De Wolden actief en opgeruimd
Programmabegroting 2022-2025
Gescheiden inzameling van oud papier en karton (OPK) Bij de behandeling van de gemeentebegroting 2021 heeft de raad een motie aangenomen, waarmee het college opdracht is gegeven om een onderzoek uit te voeren naar de voor- en nadelen van OPK-inzameling met vrijwilligers. De resultaten van dit onderzoek zijn inmiddels met de raad gedeeld en ondertussen zijn deze ook besproken met de vrijwilligersorganisaties. Om voornoemde organisaties echter niet op korte termijn te confronteren met een wijziging in de OPK-inzameling is het de intentie om het besluitvormingsproces hieromtrent begin 2022 af te ronden, zodat eventuele wijzigingen in de uitvoering met ingang van 2023 van kracht worden. In eerdere rapportages hebben wij gemeld dat de OPK-prijs sterk is gedaald door met name afzetproblemen in Azië. Inmiddels is de markt weer redelijk hersteld. Ter vergelijk de opbrengst in februari 2020 bedroeg € 15,00 per ton en in februari 2021 € 87,50 per ton. Bij een jaarlijks tonnage van circa 2.000 ton betekent dit een meeropbrengst ruim boven de € 100.000. Vervanging containerpark In 2010 zijn bij de zes supermarkten in de gemeente mini-milieustraatjes aangelegd met elk drie ondergrondse verzamelcontainers (twee x glas en één x textiel). De containers worden elk jaar gecontroleerd op veiligheid. Tevens vindt er dan preventief onderhoud plaats.
Tijdens de laatste inspectie is slijtage geconstateerd bij enkele glascontainers. Het plan is om deze containers de komende drie jaar te gaan vervangen. De textielcontainers zijn nog in goede conditie. Dit komt doordat deze containers veel minder zwaar belast worden dan de glascontainers. In 2010 zijn ook de minicontainers voor GFT uitgezet. Deze minicontainer uit de basisset (GFT, PMD, OPK, RST) wordt het zwaarst belast. Dit komt door de tot vorig jaar hoge ledigingsfrequentie (26 x per jaar) en door het soortelijk gewicht van deze afvalstroom (zware containers). De laatste twee jaar zien we een sterke stijging van het aantal meldingen van defecte GFT-containers. Het plan is om de Gft-containers in 2023 in één keer te vervangen. De minicontainers worden door de leverancier vijf jaar gegarandeerd. De gemeente schrijft de investering af in tien jaar. Sport Ongeorganiseerde sport We zien in toenemende mate de opkomst van anders- en ongeorganiseerde sporten. Flexibel, ongebonden en in de openbare ruimte. Denk hierbij bijvoorbeeld aan zwemmen, wandelen en wielrennen met de buurvrouw/buurman. Onderzoek lekkage ijsbaan Ruinen Jaarlijks wordt, indien de weersomstandigheden het toelaten, er door vele vrijwilligers geprobeerd een mooie ijsvloer voor de inwoners van Ruinen de creëren. Echter door lekkage in de bodem en de opstaande kleiwand stroomt het opgespoten water langzaam weg.
Hierdoor zakt de ijsvloer langzaam in en is schaatsen op een veilige manier niet meer mogelijk. In de afgelopen winterperiode is dit helaas weer pijnlijk duidelijk geworden. In samenspraak met de VVVo en de KNSB wordt onderzocht hoe in de nabije toekomst op een veilige manier geschaatst kan worden. In Ruinen wordt gewerkt aan een gebiedsplan betreffende het terrein op en rondom het sportpark in Ruinen. In afwachting op de uitkomst van het plan worden er vooralsnog geen grote investeringen gedaan.
Beleidsdoelen Afval • De mogelijkheden van afval als grondstof zo goed mogelijk benutten. • Bijdragen aan de totstandkoming van een circulaire economie. • In 2022 maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar inzamelen. • Tenminste 80% van het huishoudelijk afval gescheiden inzamelen. • Toepassen van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt. Sport • Van jongs af aan vaardig in sport en bewegen. • Vitale sportverenigingen. • Positieve sportcultuur. • Inclusief Sporten en Bewegen. • Beschikken over voldoende, kwalitatief goede en toekomstbestendige sportvoorzieningen. • Duurzame sportinfrastructuur.
78
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
08 De Wolden actief en opgeruimd
Informatie verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen die betrokken zijn bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Vooralsnog is gestart met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen. 'De Wolden actief en opgeruimd' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
% niet-wekelijkse sporters
2020
54,4%
Nederland 49,3%
Niet-gescheiden ingezameld afval in kg per inwoner
2019
138
161
Speerpunten 5.2 - Sportaccommodaties Activiteit
Indexatie beheersvergoeding onderhoud sportvelden.
Gevolgen voor de inwoners
De beschikking hebben over kwalitatief goed onderhouden velden.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 1.700
2023 € 1.700
2024 € 1.700
2025 € 1.700
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Het dagelijks beheer en onderhoud van de velden van de buitensportaccommodaties is overgedragen aan sportverenigingen. Hiervoor zijn beheersovereenkomsten afgesloten waarin is vastgelegd dat de vergoeding jaarlijks wordt geïndexeerd. Het aanpassen van de vergoedingen, op basis van de index van 1,6%, leidt tot een verhoging van de beheersvergoeding met € 1.700. 7.3 - Afval Activiteit
Beprijzing aanlevering isolatiematerialen op de milieustraat.
Gevolgen voor de inwoners
Als uit onderzoek blijkt dat (vrijwel) gratis aanlevering van isolatiematerialen op de milieustraat mogelijk is kunnen de huidige commerciële tarieven voor deze afvalstroom vervallen c.q. worden verlaagd.
Middelen
2022 -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 In navolging van de motie ‘Duurzaam versus afval’ naar aanleiding van de Kadernota 2022-2025 wordt in 2021 onderzoek gedaan naar de mogelijkheden tot c.q. gevolgen van het gratis aanleveren van isolatiematerialen op de milieustraat. Momenteel worden hiervoor commerciële tarieven gerekend, hetgeen niet in lijn is met de doelstelling van de gemeente De Wolden om inwoners te stimuleren hun woning optimaal te isoleren en zodoende te besparen op hun energiegebruik. Eventuele invoering van deze maatregel zal in de loop van 2022 plaatsvinden. De financiële gevolgen verlopen budgettair neutraal.
Gemeente De Wolden
79
08 De Wolden actief en opgeruimd
Programmabegroting 2022-2025
7.3 - Afval Activiteit
Vervangen van ondergrondse verzamelcontainers voor eenmalig flessenglas.
Gevolgen voor de inwoners
De containers maken gescheiden inzameling van eenmalig flessenglas mogelijk. Inwoners kunnen door het gebruiken van deze container restafval verminderen en daarmee een bijdrage leveren aan de verduurzaming van de afvalinzameling en tevens hun afvalstoffenheffing verlagen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 38
2023 € 2.613
2024 € 5.188
2025 € 7.725
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De containers zijn geplaatst in 2010 en zijn aan vervanging toe. De containers zijn economisch en technisch afgeschreven. We gaan in 2022 starten met het vervangen van vier van de twaalf ondergrondse verzamelcontainers voor eenmalig flessenglas. De resterende acht volgen dan in respectievelijk 2023 en 2024. Per jaar is een investeringsbedrag benodigd van € 25.000, welke bedragen in 10 jaar worden afgeschreven. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden verwerkt in de afvalstoffenheffing. 7.3 - Afval Activiteit
Vervangen van de minicontainers voor gescheiden inzameling van GFT.
Gevolgen voor de inwoners
De containers maken gescheiden inzameling van Gft-afval mogelijk. Inwoners kunnen daarmee het aantal aanbiedingen van de restafvalcontainer (variabele afvalstoffenheffing) verlagen en bijdragen aan een betere afvalscheiding.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 -
2023 € 499
2024 € 33.475
2025 € 33.378
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De containers zijn uitgezet in 2010 en zijn aan vervanging toe. De containers zijn economisch en technisch afgeschreven. Verwacht wordt dat hiervoor in 2023 een investeringskrediet van € 325.000 benodigd is. Dit bedrag zal in 10 jaar worden afgeschreven. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden verwerkt in de afvalstoffenheffing.
Beleidsdocumenten Algemeen
Collegeprogramma 2018-2022 'Duurzaam, doen en dichtbij', mei 2018. Toekomstvisie 2005-2020. Algemene subsidieverordening.
Afval
Grondstoffenplan gemeente De Wolden 2020-2025.
Sport
Sportnota 'Sport en Bewegen in De Wolden: 'Versterken, Verbinden en Verzilveren' 2019-2023. Beleidsregels Subsidie Sportstimulering De Wolden 2020. Lokaal Woldens Sportakkoord.
Taakstelling en lopende projecten
80
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
08 De Wolden actief en opgeruimd
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
Lasten 210 - Verkeer en vervoer
13
28
28
28
28
28
510 - Sportbeleid en activering
314
332
321
317
318
318
520 - Sportaccommodaties
1.428
1.943
1.936
1.928
1.878
1.876
730 - Afval
2.159
1.826
1.745
1.746
1.783
1.785
Totaal lasten
3.914
4.129
4.030
4.020
4.007
4.007
210 - Verkeer en vervoer
13
28
28
28
28
28
510 - Sportbeleid en activering
20
0
0
0
0
0
520 - Sportaccommodaties
238
464
253
253
253
253
730 - Afval
2.731
2.318
2.178
2.178
2.214
2.216
Totaal baten
3.001
2.810
2.459
2.459
2.495
2.497
Baten
Saldi 210 - Verkeer en vervoer
0
0
0
0
0
0
294
332
321
317
318
318
520 - Sportaccommodaties
1.190
1.480
1.683
1.675
1.625
1.624
730 - Afval
-571
-492
-433
-432
-432
-431
Totaal saldi
913
1.319
1.571
1.561
1.512
1.510
510 - Sportbeleid en activering
Toelichting lasten: 5.1 - Sportbeleid en activering De lagere lasten van € 11.000 ten opzichte van 2021 worden grotendeels verklaard door het vervallen van de kosten voor het lokale sportakkoord 2019. 7.3 - Afval De lasten zijn in 2022 ten opzichte van 2021 met ca. € 81.000 afgenomen. Deze afname komt door de volgende oorzaken: 1. Lagere lasten voor het ledigen van mini-containers van € 37.000. 2. Door een verplichte administratieve wijziging op het composteerterrein zijn de baten overgeboekt naar de lasten. Per saldo levert dit geen verschil op, maar aan de lastenkant verlaagt dit de lasten met € 66.000. 3. Hogere lasten voor het verwerken van restafval van € 25.000. 4. Hogere lasten voor het ledigen van verzamelcontainers van € 4.000. Toelichting baten: 5.2 - Sportaccommodaties De lagere baten ten opzichte van 2021 houden verband met een incidentele stelpost in 2021 ten behoeve van het Huus voor Sport & Cultuur Zuidwolde. Ten opzichte van 2020 zijn er geen grote mutaties.
Gemeente De Wolden
81
08 De Wolden actief en opgeruimd
Programmabegroting 2022-2025
7.3 - Afval De baten zijn in 2022 ten opzichte van 2021 met ca. € 140.000 afgenomen. Deze afname komt door de volgende oorzaken: 1. Daling van de reinigingsheffingen met € 29.000. 2. Hogere stortingsrechten voor grof vuil, wat in 2021 een opbrengst was levert nu kosten op ad € 29.000, het totale verschil t.o.v. 2021 bedraagt € 57.000. 3. Door een verplichte administratieve wijziging zijn de baten van het composteerterrein overgeboekt naar de lasten. Dit geeft minder baten van € 66.000. 4. Hogere opbrengst van diverse vergoedingen van € 12.000. Voor een nadere toelichting met betrekking tot de kostendekkendheid wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Vervanging kunstgrasmat KIOS
2022*
€
16.500
Vervanging 4 ondergrondse glascontainers (OGC)
2022
€
25.000
Vervanging 4 ondergrondse glascontainers (OCG)
2023
€
25.000
Vervanging minicontainers gft
2023
€
325.000
Vervanging 4 ondergrondse glascontainers (OCG)
2024
€
25.000
*
82
Investeringsbedrag Budget met € 16.500 verhoogd. Dit vanwege o.a. indexatie van de kunstgrasmat (investeringsbedrag dateert van 2019).
Verwezen wordt naar het raadsbesluit d.d. 7-11-2019 waarbij al is ingestemd met deze investering van € 132.000. Administratieve verwerking heeft plaatsgevonden bij begrotingswijziging nr. 2 van 2020. Deze investering is al verwerkt in de staat van activa, waarvan de kapitaallasten meerjarig al in de begrotingscijfers zijn verwerkt.
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
09 Algemene dekkingsmiddelen
09 Algemene dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk richt zich onder andere op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke financiën inclusief de algemene dekkingsmiddelen. Dit onderdeel is, naast de voorgaande programma's op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording, verplicht voorgeschreven. Portefeuillehouder: Egbert van Dijk Algemene dekkingsmiddelen in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Het collegeprogramma 2018-2022 heeft als hoofdthema dat 'Een gezonde financiële positie een randvoorwaarde is voor toekomstig beleid'.
Trends en ontwikkelingen Algemeen financieel kader In de bijbehorende aanbiedingsbrief bij deze begroting, gaan we nader in op de financiële situatie van onze gemeente in meerjarig perspectief. Hoewel ook de onderstaande trends en ontwikkelingen daarop van invloed zijn alsmede de verderop vermelde speerpunten, verwijzen wij voor het totaaloverzicht van het algemeen financieel kader naar de hiervoor vermelde aanbiedingsbrief. Herverdeling gemeentefonds Over de beoogde herziening van het verdeelstelsel van het gemeentefonds is al meermalen geschreven, onder andere in de begroting 2021 en kadernota 2022. Nog steeds staat dit hoog op de agenda in de discussie tussen het Rijk en de gemeenten. Nadat het aanvankelijk de opzet was de herverdeling van het gemeentefonds in te laten gaan op 1 januari 2021, is naderhand door het Rijk besloten dit met een jaar uit te stellen tot 2022. Inmiddels is bekend geworden dat thans gekoerst wordt op 1 januari 2023. Gemeente De Wolden
83
09 Algemene dekkingsmiddelen
Programmabegroting 2022-2025
Begin dit jaar zijn de bijgestelde plannen bekend gemaakt en voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). De ROB heeft hierop bij brief van 8 maart 2021 gereageerd en gevraagd om op onderdelen de voorgestelde herverdeling nog eens tegen het licht te houden, alsmede om de uitkomsten te baseren op de cijfers uit het jaar 2019. De afgelopen zomer zijn door BZK de uitkomsten van het bijgestelde verdeelmodel bekend gemaakt, waarbij zo mogelijk rekening is gehouden met de gemaakte opmerkingen. Na eerdere informatiebijeenkomsten is door de VNG i.s.m. de VDG op 25 augustus jl. opnieuw een voorlichtingsbijeenkomst georganiseerd. De herverdeeleffecten zijn nog steeds niet definitief, zolang er geen sprake is van finale besluitvorming in Den Haag. Nog steeds is het beeld van de bijgestelde uitkomsten erg divers en is dit voor veel gemeenten aanleiding om hun ongenoegen kenbaar te maken. Gemeenten vinden in het algemeen dat 'de te verdelen koek' groter moet worden. Gelet op de financiële problemen waar ook het Rijk mee te maken heeft en er nog steeds geen nieuw regeerakkoord ligt, is onze inschatting dat de definitieve uitkomsten nog verre van zeker zijn. Hoe een en ander precies doorwerkt in de uitkeringen vanaf 2023 wordt mogelijk pas duidelijk bij de meicirculaire van 2022.
Mogelijke gevolgen van de herverdeling voor De Wolden Op basis van de uitkomsten van de septembercirculaire 2019 hebben we destijds voorzichtigheidshalve een inschatting gemaakt van de mogelijke nadelige gevolgen van de herverdeling. We hebben deze toen voor onze gemeente bepaald op ± € 800.000 structureel. Als gevolg van de uitgestelde invoeringsdatum naar 1 januari 2023 hebben wij de betreffende stelposten in de jaarschijven 2021 en 2022 inmiddels laten vrijvallen. De nu bijgestelde plannen geven voor onze gemeente ten opzichte van de oorspronkelijke uitkomst, een nogal afwijkend beeld te zien, namelijk een voordeel van ± € 15 per inwoner, in plaats van aanvankelijk een nadeel van ± € 33 per inwoner. Bij de besluitvorming over de kadernota 2022 heeft de raad echter besloten een deel van de destijds opgenomen stelpost vanaf 2023 voor het opvangen van de financiële herverdeeleffecten met de helft af te ramen. Het restant van afgerond € 4 ton blijft vooralsnog beschikbaar voor het doel waarvoor zij is ingesteld alsmede voor het opvangen van de doorwerking van overige mutaties algemene uitkering. Al eerder hebben wij opgemerkt het belangrijk te vinden dat de gemeente niet (financieel) direct afhankelijk is van het Rijk als bijv. de algemene uitkering uit het gemeentefonds negatief doorwerkt.
Het hebben van ‘enig vet op de botten’ is dan ook gewenst, zodat de gemeente niet bij de eerste de beste tegenvaller, opnieuw moet bezuinigingen. Ontwikkelingen gemeentelijk belastinggebied In mei 2020 is het ambtelijke rapport Herziening gemeentelijk belastinggebied aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstuknr. 2020Z08891 31), als onderdeel van het bouwstenentraject voor een beter belastingstelsel (geïnitieerd door de Staatssecretaris van Financiën). Het rapport presenteert beleidsopties voor het gemeentelijk belastinggebied die elk uit verschillende bouwstenen bestaan. Samengevat gaat het om: 1. Verruimen van het gemeentelijk belastinggebied door een belastingschuif van Rijk naar gemeenten (indicatieve omvang: € 4 tot 6 miljard). Daarbij neemt het gemeentefonds met hetzelfde bedrag af en worden inwoners gecompenseerd door lagere inkomstenbelasting. Invullen van deze belastingschuif kan via herinvoering van de OZB-gebruikers woningen en/of ingezetenenheffing (De ingezetenenheffing is een vast bedrag dat wordt geheven per volwassen inwoner of per huishouden, waarbij onderscheid kan worden gemaakt tussen eenpersoonsen meerpersoonshuishoudens). 2. Verbreden van de belastinggrondslag door het afschaffen van een of meer waarderingsuitzonderingen (vrijstellingen) voor de WOZ/OZB. 3.
Moderniseren van de belasting mix door de toeristenbelasting anders vorm te geven en de hondenbelasting af te schaffen (wordt in De Wolden overigens niet geheven). 4. Uitbreiding van het belastinginstrumentarium. Daarbij wordt als bouwsteen genoemd de invoering van een gebiedsontwikkelingsheffing. De bouwstenen voor herziening van het gemeentelijk belastinggebied zijn bedoeld voor het volgende kabinet. Politieke weging ervan zal tijdens de formatiefase moeten gebeuren. Taakstelling sociaal domein en bezuinigingen SWO Het afgelopen voorjaar is het college en de raad met elkaar herhaaldelijk in gesprek geweest over de wijze waarop de herijking binnen het sociaal domein moest worden uitgewerkt en welke maatregelen we daarvoor moesten treffen. Een en ander heeft uiteindelijk geleid tot de voorstellen die de raad op 24 juni 2021 zijn gedaan en waarover vervolgens besluitvorming heeft plaatsgevonden. 84
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
09 Algemene dekkingsmiddelen
Voor zover van toepassing is daarna bij de samenstelling van de begroting 2022-2025 de besluitvorming verder uitgewerkt in een bijstelling van de verschillende uitgavenbudgetten, waarbij eveneens rekening is gehouden met de vastgestelde bezuinigingsmaatregelen. Hierbij zijn ook de extra beschikbaar gestelde budgetten in het voorliggende veld, zoals de middelen t.b.v. de thuiscoaches, de praktijkondersteuners huisartsen, het schoolmaatschappelijk werk en het begeleid zelfstandig wonen meegenomen. Omdat er gaandeweg deze zomer enige onduidelijkheid bestond over het project 'Moeders van De Wolden', is daaraan in de aanbiedingsbrief nog afzonderlijke aandacht besteed. Investeringsruimte 2022-2025 Met de raad is een investeringsplafond afgesproken van, zo mogelijk gemiddeld € 4,0 miljoen per jaar voor deze lopende collegeperiode. Afhankelijk van de financiële mogelijkheden hanteren we ook voor de jaren hierna vooralsnog dit bedrag als richtinggevend. Bij de meerjarige begroting 2021 is hiervoor als stelpost kapitaallasten, ook voor de jaarschijf 2024 een bedrag van € 220.000 toegevoegd. Daarbij was vermeld dat het hier eigenlijk de doorwerking betreft van de kapitaallasten, die betrekking hebben op de investeringen 2023. Immers de kapitaallasten drukken met ingang van een jaar later op de exploitatie.
Voor wat betreft dit onderwerp verwijzen wij verder ook naar hoofdstuk 5 van de kadernota 2022 al waar nader is ingegaan op de verschillende aspecten omtrent de (toekomstige) investeringen. In de kadernota hebben we al eerder aangegeven het op dit moment minder gewenst te achten, gelet op de beperkte financiële exploitatieruimte, om ook de nieuwe jaarschijf 2025 met deze stelpost op te hogen. Zodra er op een aantal onderdelen meer duidelijkheid is over wat ons te wachten staat t.a.v. onder andere de herziening van het gemeentefonds en dergelijke, zullen we opnieuw een afweging maken of en zo ja, hoe groot het investeringspotentieel na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 voor de gehele nieuwe collegeperiode kan zijn. Overigens heeft de gemeente op dit moment nog voldoende lopende investeringsprojecten om af te ronden. Actueel houden van beheersplannen Jaarlijks wijst de provincie de gemeenten erop dat het noodzakelijk is de in de meerjarige begrotingen aanwezige budgetten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen af te stemmen op de actuele beheersplannen. Het betreft hier dan kapitaalgoederen zoals de wegen, het openbaar groen, de gebouwen, etc. In de paragraaf kapitaalgoederen, opgenomen in de begroting en rekening van de gemeente, beschrijven we jaarlijks de stand van zaken. Ook voor de begroting 2022 heeft wederom een update van deze paragraaf plaatsgevonden.
De provincie heeft de gemeente in het kader van haar bevindingen over het toezicht op de begroting 2021 gevraagd het inzicht in de aanwezige en geldende beheerplannen te verbeteren (brief d.d. 15 december 2020). In het programma 'De Wolden aantrekkelijk en aangesloten' is aan dit onderwerp nadere aandacht besteed. Structurele doorwerking jaarrekening 2020 Er zijn vanuit de jaarrekening 2020 een aantal zaken die structureel doorwerken naar de volgende jaren. Voor wat betreft 2021 hebben we deze gevolgen zo nodig verwerkt bij de bestuursrapportage 2021 en ten aanzien van de begroting 2022-2025 zijn de mutaties meegenomen bij het samenstellen van de meerjarige begroting, voor zover deze nog niet bij de kadernota in de verschillende programma’s waren benoemd. Volgens de voorlopige inventarisatie gaat het hierbij om de volgende, meest belangrijke, onderwerpen en bedragen: - Lagere uitgaven onderhoud begraafplaatsen € 10.000 V - Lagere opbrengst begraafrechten/lagere lasten op begraafplaatsen € 75.000 N Naweeën gevolgen Covid-19 In de aanbiedingsbrief bij deze programmabegroting zijn de laatste ontwikkelingen beschreven rondom de gevolgen van Covid-19. Hier volstaan we daarnaar te verwijzen. Locatie Beheer Openbare Ruimte – buitendienst De medewerkers en het materieel van de buitendienst zijn gehuisvest in een tijdelijke werf in Hoogeveen.
Deze tijdelijke werf bestaat uit 2 gehuurde delen: achterterrein Vos van Steenwijklaan 75 en aansluitend achterterrein Vos van Steenwijklaan 73a. Het is niet mogelijk om beide delen voor langere tijd te huren. Doelstelling is om op termijn te komen tot definitieve centrale huisvesting voor de buitendienst, waarbij lokaal maatwerk het uitgangspunt is. In 2020 is een verkennend onderzoek uitgevoerd voor één locatie, maar dit bleek niet haalbaar. In 2021 wordt verder gezocht naar geschikte huisvesting. Voor de definitieve huisvesting van de buitendienst wordt verkend of
Gemeente De Wolden
85
09 Algemene dekkingsmiddelen
Programmabegroting 2022-2025
samenwerking met STARK Groen daarbij mogelijk is. Als er binnen de financiële en technische kaders een oplossing in beeld komt, wordt dit aan de gemeenten voorgelegd.
Beleidsdoelen Financieel beleid Voor het voeren van een solide financieel beleid is het noodzakelijk, dat: de financiële mogelijkheden worden afgestemd op de ambities; de administratie en de planning- en controlcyclus op orde zijn; alleen tot structurele uitgaven wordt besloten als er structurele dekking is. Het college wil samen met de raad in goed overleg en vertrouwen komen tot invulling van dit solide financieel beleid. Beiden vanuit onze eigen verantwoordelijkheid. Wij waarderen de constructieve inbreng van de werkgroep Financiën uit de raad. Ook voor de komende raadsperiode stellen wij een voortzetting van deze werkgroep bijzonder op prijs. Het is noodzakelijk dat verwachtingen over en weer op elkaar worden afgestemd. Niet alleen waar het de raad en het college betreft, maar ook tussen de gemeente en onze inwoners, verenigingen en instellingen. Gemeentelijke belastingen en rechten Het college wil een solide begrotingsbeleid voeren. Dat betekent, onder andere, dat het college aan de gemeenteraad een begroting aanbiedt die structureel sluitend is. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten van belang: We beperken de belastingdruk op onze inwoners zoveel mogelijk: Trendmatige verhogingen van de heffingspercentages onroerende zaakbelastingen (OZB) zijn geen automatisme. Dat doen we bijvoorbeeld niet als we al een ruim sluitende begroting hebben.