Begroting 2022 gemeente De Wolden
Tekst van het document
45
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
Programmabegroting 2022-2025
Groen en spelen Het kwaliteitsniveau van beheer en onderhoud van de openbare ruimte gaan we verbeteren en op peil houden. Om dit te kunnen doen hebben wij een extern bureau gevraagd onze beheerplannen te beoordelen Dit bureau heeft een quickscan uitgevoerd. Op basis van de resultaten daarvan zullen wij de beheersplannen actualiseren, waarbij wij het voornemen hebben het groenbeheerplan als eerste op te pakken. Voor het beheer van de wegen zal een inspectie worden uitgevoerd zodat gezien kan worden wat de risico’s zijn en waar acties zijn vereist. Bruggen en kunstwerken zijn in 2021 geïnspecteerd. Op basis daarvan wordt een plan voor de komende jaren opgesteld. In 2020 is het speelruimtebeleid geëvalueerd. Met ingang van 2021 is structureel extra budget beschikbaar gesteld om uitvoering te kunnen geven aan de grote vervangingsopgave. Ook in 2022 wordt hieraan uitvoering gegeven. Cultuurhistorie Het cultureel erfgoed in de gemeente De Wolden is rijk en divers. Het omvat het gebouwde erfgoed, archeologie en immaterieel erfgoed. Maar ook het historisch cultuurlandschap van de veenontginningen, het esdorpenlandschap en de jonge ontginningen en ruilverkavelingen. We zien steeds meer aandacht voor en interesse in jonger erfgoed. Bijvoorbeeld voor erfgoed gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog, het jonge landschap van Drenthe en post 65 erfgoed.
De jonge laag van het Drentse cultuurlandschap wordt provinciebreed geïnventariseerd en onderzocht in een project waarvan De Wolden in de werkgroep vertegenwoordigd is. De informatie levert nieuwe kennis voor de cultuurhistorische waardenkaart op, die gebruikt kan worden voor ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De eerste resultaten zijn inmiddels opgeleverd en in 2022 verwachten we deze breder te kunnen delen met de organisatie en inwoners. We participeren in een pilot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed over post65 erfgoed. De pilot in Drenthe concentreert zich met name op het buitengebied en sluit daarmee aan op het onderzoek naar het jonge landschap. Gelijktijdig onderzoekt de provincie ook de bebouwing uit deze post65 periode. Ook hier sluiten we ons bij aan. We zijn met de provincie in gesprek over het aanwijzen van een aardkundig monument in De Wolden. Aardkundige waarden vormen het fundament voor het landschap, voor de levende natuur en voor de menselijke activiteiten. Een aardkundig monument is te omschrijven als een markant en kenmerkend voorbeeld van zo'n aardkundige waarde. Onder regie van de provincie wordt in elke gemeente van Drenthe een ander aardkundig verschijnsel in de etalage gezet met een informatie bord en educatief programma. Realisatie en opening van de plek worden in 2022 verwacht.
Dichtbij Alle thema's binnen het programma Aantrekkelijk en Aangesloten hebben direct invloed op de leefomgeving van inwoners. We willen ook binnen dit programma de kracht van onze inwoners benutten. We faciliteren inwoners financieel door middel van de subsidieregeling ‘Initiatiefrijk De Wolden’. We staan klaar om inwoners te helpen bij hun projecten in de openbare ruimte met onze kennis en ervaring. Wanneer wijzelf projecten ontwikkelen, gaan we altijd met open houding in gesprek met onze inwoners. We gaan actief op zoek naar de samenwerking met inwoners en (agrarische) ondernemers, specifiek betreft de biodiversiteit en de bestrijding van de eikenprocessierups.
Trends en ontwikkelingen Faciliteiten bewoners groepen In toenemende mate zijn bewoners bereid om zich in te zetten voor hun omgeving. Vaak ontstaan zulke groepen vrij spontaan. De initiatiefnemers wenden zich dan tot de gemeente met voorstellen om iets te doen. Zulke initiatieven willen wij graag direct ondersteunen. Verkeer en vervoer Bereikbaarheid van inwoners zonder auto is een aandachtspunt. Kwetsbare inwoners kunnen gebruik maken van vervoer op indicatie. Toegankelijk voor iedereen is de hub-taxi die een inwoner van of naar een hub toe kan brengen. Een hub is een vervoersknooppunt. Het busstation Zuidwolde en de treinstations Meppel en Hoogeveen zijn hubs. Het nieuwe mobiliteitsplan is vastgesteld. De hieruit voortvloeiende fietsnota wordt in2021 vastgesteld en zal de bereikbaarheid en verkeersveiligheid voor de kwetsbare verkeersdeelnemer verhogen door het 46
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
aanleggen van fietssnelwegen, ontbrekende schakels en het opwaarderen van de al bestaande fietspaden. Groen en spelen De betrokkenheid van inwoners in De Wolden bij hun eigen leefomgeving neemt toe. Dit betekent dat onze inwoners steeds meer zelf (willen) doen. Ondermeer voor het ecologisch beheren van bermen zijn bewonersgroepen actief. Uit de evaluatie van het speelruimtebeleid is de grote vervangingsopgave van de speelvoorzieningen gebleken. Vrijwillige organisaties willen graag ondersteuning om deze vervangingsopgave het hoofd te kunnen bieden. Cultuurhistorie Vanuit cultuurhistorie zijn er verbindingen met andere programma's. Binnen de culturele agenda van De Wolden bestaat een pijler 'het verhaal van De Wolden'. De combinatie tussen cultuur en erfgoed is zeer kansrijk en we zien een toename van initiatieven met een erfgoedcomponent. Binnen de pijler zetten we ons in voor het versterken van het aandeel van cultuurhistorie in initiatieven vanuit de culturele sector. Binnen het ruimtelijk domein dienen cultuurhistorische waarden als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen en zijn in sommige gevallen zelfs leidend. We zien steeds meer aandacht voor en interesse in jonger erfgoed. Bijvoorbeeld voor erfgoed gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog, het jonge landschap van Drenthe en post 65 erfgoed.
We participeren in een aantal projecten met betrekking tot dit jongere erfgoed. Het delen van kennis over erfgoed blijft belangrijk. Daarom gaan we onderzoeken op welke manier we de informatie die in de cultuurhistorische en archeologische beleidskaarten staat, op een laagdrempelige manier kunnen delen met inwoners, toeristen en vooral ook het onderwijs. Vanuit het primair onderwijs komt een duidelijke behoefte naar voren op het gebied van erfgoededucatie. Ook wordt eraan gewerkt om de Open Monumenten Klassendag in 2022 met een aantal scholen te volgen.
Beleidsdoelen Verkeer en vervoer Bevorderen van fietsverkeer en gebruik van (toegankelijk) openbaar vervoer (ook voor mindervaliden). Verkeersveiligheid verbeteren samen met inwoners zodat het aantal verkeersslachtoffers wordt teruggedrongen. Toekomstbestendige, innovatieve en duurzame wegen. De Wolden moet een aantrekkelijke vestigingsgemeente zijn voor forensen en ondernemers. Goede infrastructuur is een randvoorwaarde voor deze ontwikkeling. Groen en spelen Kwaliteitsniveau van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte verbeteren. Goed beheer en onderhoud van het afwisselende landschap, natuurwaarden, de biodiversiteit en de kwaliteit van de leefomgeving. Bermen meer ecologisch beheren daar waar het meest kansrijk is in meer samenhang. Als gevolg hiervan op natuurlijke wijze beheersing van de eikenprocessierups. Particuliere organisaties ondersteunen bij de grote vervangingsopgave van de speelvoorzieningen Cultuurhistorie Onze cultuurhistorische waarden behouden en benutten. Cultuurhistorie als stimulans gebruiken voor het toeristisch-recreatief beleid. Cultuurhistorie onder de aandacht brengen in de eigen organisatie en in het bijzonder als afwegingsfactor bij het inrichten van de openbare ruimte.
Het verhogen van de publieke kennis en verhogen van laagdrempelige verspreiding van kennis van en over cultureel erfgoed richting inwoners, bezoekers/toeristen en (potentiële) bedrijven. Het verhogen van de betrokkenheid en verbinding door actieve promotie, evenementen, voorlichting, educatie van passieve en actieve betrokkenheid van inwoners en bedrijven cultureel erfgoed.
Gemeente De Wolden
47
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
Programmabegroting 2022-2025
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen is de volgende verbonden partij betrokken: - Publiek Vervoer Groningen Drenthe te Assen - taakveld 02.50.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Vooralsnog is gestart met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen. 'De Wolden aantrekkelijk en aangesloten' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Aantal geregistreerde verkeersongevallen per 1.000 inwoners
2020
5,3%
6%
Aantal geregistreerde verkeersongevallen per 1.000 inwoners
2019
9,2%
7,8%
Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/mobiliteit
Speerpunten 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Op peil houden onderhoudsbudgetten 'grijs'.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige en toegankelijke leefomgeving.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 27.530
2023 € 27.530
2024 € 27.530
2025 € 27.530
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Om het onderhoud, op grond van de door de raad vastgestelde plannen, volgens het afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op grond van de aangekondigde prijsindex uit de jaarlijkse meicirculaire over het Gemeentefonds. Er is rekening gehouden met een prijsindex van 1,6% x € 1.720.591 (budget wegenbeheersprogramma € 1.500.580, budget beheersprogramma openbare verlichting € 93.425, budget beheersprogramma bruggen € 50.967 en budget Onderhoud wegen SWD € 75.619). 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Uitvoering geven aan het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoer Plan 2020-2029.
Gevolgen voor de inwoners
Een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoersysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen.
Middelen (rente en afschrijving ten laste van stelpost kapitaallasten)
2022 € 318
2023 € 11.236
2024 € 11.204
2025 € 11.172
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De raad heeft het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoer Plan 2020-2029 (GVVP) vastgesteld. Het GVVP bestaat uit 2 onderdelen namelijk de mobiliteitsagenda en het uitvoeringsprogramma. Om het uitvoeringsprogramma in 2022 uit te werken wordt er onderzoek gedaan en eventuele kleine maatregelen gerealiseerd voor de Tonckenstraat te Zuidwolde, de Westerstraat te Ruinen en 48
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
Dijkhuizen te Ruinerwold voor € 36.000 en voeren we verkeersmaatregelen uit in Veeningen voor € 176.000, dus in totaal een bedrag van € 212.000. De opgenomen bedragen zijn inclusief 133 interne uren ten bedrage van € 10.000. De benodigde kredieten worden in 20 jaar afgeschreven. 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Realiseren Fietspad Dwingelerweg Ansen.
Gevolgen voor de inwoners
Een veilig fietsverbinding.
Middelen (rente en afschrijving ten laste van stelpost kapitaallasten) Onderhoud
2022 € 197 -
2023 € 6.956 € 10.379
2024 € 6.937 € 10.379
2025 € 6.917 € 10.379
I/S Incidenteel Structureel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We willen het fietspad doortrekken naar de gemeentegrens van Westerveld. In overleg met Westerveld willen we een veilige fietsverbinding realiseren van Ansen naar Dwingeloo. Om het gedeelte van dit fietspad in 2022 vanaf de bebouwde kom Ansen tot aan de oude Dwingelerdijk aan te leggen is een bedrag van € 161.250 begroot. De bijdrage van de gemeente bedraagt na af trek van de toegezegde bijdrage ad € 30.000 per saldo € 131.250. Het opgenomen bedrag is inclusief 150 interne uren € 11.250. Deze investering wordt met ingang van 2023 in twintig jaar afgeschreven. Om dit aangelegde fietspad te kunnen onderhouden, moeten we het onderhoudsbudget met ingang van 2023 structureel verhogen met € 10.379 (onderste rij in tabel hierboven). 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Realiseren fietspad Weerwilleweg Koekange.
Gevolgen voor de inwoners
Een veilige fietsverbinding
Middelen (rente en afschrijving ten laste van stelpost kapitaallasten) Onderhoud
2022 -
2023 € 395 -
2024 € 13.966 € 2.495
2025 € 13.926 € 2.495
I/S Incidenteel Structureel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In het fietsplan van 2008 staat het fietspad Weerwilleweg in Koekange op prioriteit 2. Afgelopen jaar is een burgerinitiatief ontstaan om het fietspad aan te leggen vanaf de rotonde N375 tot aan de Prinsesseweg Koekange. Om dit in 2022/2023 uit te voeren (afhankelijk van de subsidietoezegging), willen we samen met de burgers een participatieproces in gang zetten. De aanleg is begroot op € 263.500. Het opgenomen bedrag is inclusief 180 interne uren € 13.500. De investering wordt in 20 jaar afgeschreven. Om deze fietsverbinding te realiseren zal het project worden aangeboden bij de provincie voor een bijdrage in de vorm van subsidie. Bij toekenning zal dit eventueel leiden tot een lagere investering. Om dit fietspad na aanleg te kunnen onderhouden, moeten we het onderhoudsbudget met ingang van 2024 structureel verhogen met € 2.495 (onderste rij in tabel hierboven). 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Maatregelen treffen bij de oversteken N375 - gemeentelijke wegen.
Gevolgen voor de inwoners
Een veilige oversteek en verbinding realiseren voor het gebied samen met de provincie.
Middelen
Gemeente De Wolden
2022 Pm
2023 Pm
2024 Pm
2025 Pm
I/S Incidenteel Structureel
49
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
Programmabegroting 2022-2025
Toelichting: Categorie 2 De raad heeft geld vrijgemaakt om dit project samen met de Provincie te realiseren. De subsidieaanvraag is gehonoreerd. Uit voorbereidend onderzoek blijkt dat de bodemsamenstelling en grondwaterstanden bij de geplande tunnels in Berghuizen en Gijsselte problematisch is. Om de tunnels te kunnen aanleggen is extra budget nodig. Alternatieven en besparingen zijn in juli 2021 besproken met de werkgroepen. De voorkeur van de werkgroepen blijft uitgaan naar enkelzijde tunnels. In de stuurgroep wordt de verdere aanpak besproken. 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Passage N48 fietspad Linderweg te Linde.
Gevolgen voor de inwoners
Een veilige oversteek over de N48 voor fietsers en wandelaars in de schoolroute Zuidwolde/Dedemsvaart.
Middelen
2022 Pm
2023 Pm
2024 Pm
2025 Pm
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Op dit moment onderzoeken we de mogelijkheid om een fietsbrug aan te leggen over de N48 ten behoeve van het fietspad Linderweg in Linde. De komst van de fietsbrug mag inmiddels rekenen op een redelijk draagvlak. Daarnaast is voor de financiering een Brede Doel Uitkering toegekend en is een subsidie vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid uitgekeerd. De gemeenteraad wordt in het najaar van 2021 geïnformeerd over de stand van zaken en de eventuele aanvullende benodigde gemeentelijke middelen voor het project. 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
(Opstellen) nieuwe fietsnota.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige fietsverbindingen realiseren zowel door het realiseren van ontbrekende schakels als het verbeteren van het bestaande fietsnetwerk.
Middelen
2022 Pm
2023 Pm
2024 Pm
2025 Pm
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Prioriteit 3 In de mobiliteitsvisie is aangegeven dat we samen met o.a. de Fietsersbond een nieuwe fietsnota op gaan stellen. In de uitvoeringsagenda is aangegeven dat we dit gaan doen in 2024. Door alle ontwikkelingen met betrekking tot de fiets die landelijk en provinciaal spelen en waarbij er binnenkort waarschijnlijk weer subsidiestromen op gang komen, willen we de fietsnota in 2021 op gaan stellen. Het opstellen van de fietsnota doen we binnen de huidige formatie en beschikbare middelen. Echter vanuit de aanbevelingen kunnen investeringen naar voren komen, deze nemen we nu Pm mee. Voor 2024 stond er in de investeringsplanning € 124.000 opgenomen voor uitvoeringsmaatregelen GVVP. Hiervan was € 30.000 geraamd voor het actualiseren van de fietsnota. Hierdoor wordt het investeringsbedrag bijgesteld naar € 94.000. 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Uitvoeren geven aan nota ecologisch bermbeheer door het versterken van de biodiversiteit in bermen.
Gevolgen voor de inwoners
Meer biodiversiteit in de bermen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
50
2022 € 40.036
2023 € 40.036
2024 € 40.036
2025 € 40.036
I/S Incidenteel Structureel
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
Toelichting: Categorie 3 Gemeente De Wolden voert op dit moment ecologisch bermbeheer uit op circa 20 procent van haar wegbermen. We hebben het huidige ecologisch bermbeheer en daarmee samenhangend beleid geëvalueerd en gekeken waar kansen voor uitbreiding liggen. De meest kansrijke bermen gaan wij opnemen in het ecologisch bermbeheer. Er worden verbindingszones gecreëerd tussen natuurgebieden door ecologisch beheerde bermen op elkaar aan te sluiten. Hiervoor wordt het areaal ecologisch bermbeheer uitgebreid naar 44 procent. Dit betekent in het ecologisch bermbeheer een toename van ruim 20 procent ten opzichte van de huidige situatie. Om uitvoering te geven aan deze toename door het vergroten van de biodiversiteit in de bermen nemen we structureel € 40.036 op. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Op peil houden onderhoudsbudgetten 'openbaar groen en speeltuinen'.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige en toegankelijke leefomgeving, waaronder het openbaar groen en speeltuinen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 17.121
2023 € 17.121
2024 € 17.121
2025 € 17.121
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Om het onderhoud volgens het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op grond van de aangekondigde prijsindex uit de jaarlijkse meicirculaire over het Gemeentefonds. Er is rekening gehouden met een prijsindex van 1,6% x € 1.070.073 (budgetten beheersprogramma groen € 790.319 en budget speelruimtebeheersplan € 15.796 en budget Openbaar groen SWD € 263.958). 7.5 – Begraafplaatsen en crematoria Activiteit
Op peil houden onderhoudsbudgetten begraafplaatsen.
Gevolgen voor de inwoners
Toegankelijke begraafplaatsen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 1.020
2023 € 1.020
2024 € 1.020
2025 € 1.020
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Om het onderhoud volgens het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, en het openen en sluiten van graven is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten vindt plaats op grond van de aangekondigde prijsindex uit de jaarlijkse meicirculaire over het Gemeentefonds. Er is rekening gehouden met een prijsindex van 1,6% x € 63.767 (budgetten uitbestede werkzaamheden begraafplaatsen).
Beleidsdocumenten Verkeer en vervoer
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoer Plan 2020-2029. Na 5 jaar zullen we het Mobiliteitsplan
evalueren aan de hand van de risicoanalyse. Herzien fietsplan 2013.
Gemeente De Wolden
51
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
Programmabegroting 2022-2025
Cultuurhistorie
Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente De Wolden, vastgesteld 13 maart 2014. Archeologisch erfgoed in de gemeente De Wolden, vastgesteld 26 januari 2012. Groen en spelen
Beheerplan openbare verlichting 2013-2017. Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012. Bermenbeheersplan. Evaluatie speelruimtebeleid 2020.
Begraafplaatsen Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en uitvoeringsvoorschriften gemeentelijke begraafplaatsen 2011.
Taakstelling en lopende projecten Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
Lasten 210 - Verkeer en vervoer
2.739
3.441
3.198
3.253
3.274
3.279
220 - Parkeren
0
0
0
0
0
0
250 - Openbaar vervoer
22
18
15
15
15
15
550 - Cultureel erfgoed
76
68
60
60
60
60
570 – Openb.groen en (openl.)recr.
2.109
2.187
2.172
2.173
2.182
2.189
750 - Begraafplaatsen en crematoria
280
275
274
273
273
273
5.225
5.988
5.720
5.776
5.806
5.817
422
350
17
17
17
17
220 - Parkeren
4
0
0
0
0
0
250 - Openbaar vervoer
0
0
0
0
0
0
550 - Cultureel erfgoed
5
1
0
0
0
0
570 - Openb.groen en (openl.)recr.
29
6
6
6
6
6
750 - Begraafplaatsen en crematoria
202
284
212
212
212
284
Totaal baten
662
641
235
235
235
307
2.317
3.090
3.181
3.236
3.257
3.262
220 - Parkeren
-4
0
0
0
0
0
250 - Openbaar vervoer
22
18
15
15
15
15
550 - Cultureel erfgoed
71
67
60
60
60
60
570 – Openb.groen en (openl.)recr.
2.080
2.181
2.166
2.167
2.176
2.183
750 - Begraafplaatsen en crematoria
78
-9
62
61
61
-11
4.564
5.347
5.484
5.540
5.570
5.510
Totaal lasten
Baten 210 - Verkeer en vervoer
Saldi 210 - Verkeer en vervoer
Totaal saldi
52
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 2.1 - Verkeer en vervoer De lagere lasten van € 243.000 ten opzichte van 2021 worden grotendeels verklaard door € 158.000 hoger groot onderhoud in 2021. Dit betreft bijvoorbeeld het fietspad Dijkhuizen, Oosteinde en grote Veldweg Ansen. Hier stond in 2021 echter ook een vergoeding tegenover van ongeveer dit bedrag vanuit BDU en SPV gelden. Tevens zijn er in 2021 meer kosten begroot en gemaakt voor verkeersveiligheid (€ 140.000). Dit betreft bijvoorbeeld Kruisingsvlak Ommerweg, Hoogeveenseweg en Koekangerveldweg. Hier stond in 2021 echter ook een vergoeding tegenover van ongeveer dit bedrag vanuit BDU en SPV gelden. In 2022 zijn er meer kosten begroot voor bermonderhoud (€ 40.000), onderhoud wegen (€ 12.000). Toelichting baten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 2.1 - Verkeer en vervoer De lagere inkomsten ten opzichte van 2021 houden verband met de hogere uitgaven in 2021 waarvoor BDU en SPV gelden zijn ontvangen. In totaal is er voor € 200.000 aan provinciale subsidie ontvangen voor uitvoering van onder andere de projecten genoemd bij de lasten. Tevens is er voor € 98.000 aan bijdrages vanuit het Rijk ontvangen en ten slotte nog € 34.000 vanuit initiatiefrijk De Wolden.
7.5 - Begraafplaatsen en crematoria De daling van de baten wordt veroorzaakt door lager geraamde graf- en begraafrechten. Er is sprake geweest van een daling in het aantal begrafenissen in 2020 en 2021 waarop de begroting is aangepast.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Reconstructie Gedempte Wijde Wijk in Kerkenveld (dateert uit begr. 2020)
2022
€ 611.075
Uitvoeringsmaatregelen GVVP (Tonckenstraat, Westerstraat, Dijkhuizen en Veeningen)
2022
€ 212.000
Realis. fietspad Dwingelerweg Ansen
2022
€ 131.250
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2022
€
Uitvoeringsmaatregelen GVVP (Blijdenstein en snelfietsroute) (dateert uit begroting 2021)
2023
€ 100.000
Realiseren fietspad Weerwilleweg
2023
€ 263.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2023
€
67.500
Uitvoeringsmaatregelen GVVP (aanleg voetpaden)
2024
€
94.000
Vervangen speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2024
€
67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2025
€
67.500
67.500
Voor een nadere toelichting op de verschillende investeringen, verwijzen we naar de betreffende speerpunten hiervoor. Gemeente De Wolden
53
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Programmabegroting 2022-2025
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent Onze jeugd van nu is de toekomstige generatie die verder bouwt aan een duurzaam en sociaal De Wolden. Dit programma heeft de volgende thema's: een leven lang leren en ontwikkelen, cultuur en werken. Programmahouder: Hilda Mulder Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? We streven naar optimale ontwikkelingskansen voor kinderen op het gebied van onderwijs, zorg, sport en cultuur. Dat doen we samen met maatschappelijke partners én natuurlijk onze jeugd en hun ouders of verzorgers. Een leven lang leren en ontwikkelen We bouwen onze bijdrage aan de ontwikkelingskansen voor kinderen en jongeren verder uit. We stimuleren een sterkere integrale verbinding tussen kinderopvang, peuterspelen, voor- en vroegschoolse educatie en basisonderwijs. Een belangrijk instrument daarvoor zijn de integrale kindcentra waar die verbindingen samen komen. RMC: van school naar werk De gemeente De Wolden maakt, samen met de gemeenten Hoogeveen, Meppel en Westerveld, deel uit van het Regionale Meld en Coördinatiepunt (RMC) Zuidwest-Drenthe. De gemeente Hoogeveen is centrumgemeente. Het RMC werkt aan het sluitend maken van het netwerk van onderwijs, zorg en arbeid. Het doel is dat zoveel mogelijk leerlingen het onderwijs verlaten met een startkwalificatie en zo een goede basis hebben voor duurzaam werk. Het RMC biedt hulp aan jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar bij verzuim en schooluitval. De activiteiten zijn erop gericht om jongvolwassenen naar een passende plek in de samenleving te leiden. Waar het kan via een beroepsopleiding naar duurzaam werk en als dit niet mogelijk is, wordt er naar andere mogelijkheden gekeken.
De coronacrisis heeft een duidelijk effect op jongvolwassenen. De problematiek bij jongvolwassenen is toegenomen en meer jongvolwassenen hebben de aansluiting met het onderwijs verloren vanwege het online lesprogramma en vallen uit. Het RMC zet in 2022 extra begeleiding in en financiert dit vanuit extra middelen van het Rijk en eigen regionaal budget.
54
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Het mbo staat voor een grote uitdaging in deze coronacrisis. Onderwijs moe(s)t veelal online worden geboden, het is moeilijker om stageplekken en bbl-plekken te vinden en niet alle gediplomeerden kunnen gemakkelijk werk vinden. Tegelijkertijd kunnen ondernemers soms moeilijk stagiaires vinden. Het RMC, de scholen, de Arbeidsmarktregio Drenthe en de gemeenten zetten in op het voorkomen van jeugdwerkloosheid en op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeid. Het Rijk heeft hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld. Laaggeletterdheid Het bieden van ontwikkelingskansen beperkt zich niet tot kinderen en jongeren. We zetten ook meer in op de inbreng van ouders en verzorgers en willen de kansen op educatie voor volwassenen vergroten. Onze inzet op het terugdringen van laaggeletterdheid blijft groot. Betere leesen schrijfvaardigheden vergroten de kansen om mee te doen in onze samenleving. Jeugdhulp We willen graag dichtbij gezinnen vindbaar zijn en zo vroeg mogelijk (potentiële) problemen signaleren om zware problematiek (en dus zware zorg) waar mogelijk te voorkomen. Daarnaast staat de transformatie van de jeugdhulp in het teken van normaliseren, demedicaliseren, meer integraliteit in het sociaal domein en het vergroten van de eigen kracht en verantwoordelijk van kinderen en opvoeders.
We doen dit door te kijken naar wat een kind nodig heeft, niet naar waar een gezin ‘recht op heeft’. Dit past uitstekend bij hetgeen de gemeenteraad van De Wolden recentelijk heeft uitgesproken. We willen een beter evenwicht tussen de inkomsten en uitgaven op het terrein van de jeugdhulp. Beide aspecten van dat doel zijn even belangrijk en zeer zeker niet tegenstrijdig aan elkaar. Daarnaast werken we samen met het sociale netwerk van gezinnen en, waar nodig, met vrijwilligersinitiatieven. We willen het huidige aanbod inventariseren en herijken op basis van een heldere visie. We richten ons niet uitsluitend op het kind, maar juist op het kind in de omgeving van thuis, (voor)school en in de buurt. Dit doen we samen met onze partners, maar ook door een goede samenwerking en samenhang te hebben tussen uitvoering, beleid en bestuur. Tot slot zetten we in op het versterken van de veiligheidsketen om huiselijk geweld zo snel mogelijk te signaleren en nog belangrijker: te doen stoppen. Voor de jeugdhulp ligt er een stevige uitdaging. Door corona zien we (landelijk) een toename van crisissituaties en overige GGZ-problematiek. We zien dat de keten voor acute problematiek is vastgelopen door deze ontwikkeling. Daarmee is de reguliere zorg onder druk komen te staan. Daarnaast ligt er al een opgave om de kosten terug te dringen.
Ondertussen heeft het Rijk erkend dat de middelen voor jeugdhulp landelijk onvoldoende zijn. Er komen extra middelen naar De Wolden. Deze middelen komen met de opgave om de kosten jeugdhulp duurzaam terug te dringen. Daarvoor komt het Rijk en de VNG voor 1 januari 2022 met een hervormingsagenda. Cultuur Cultuur blijft belangrijk in De Wolden. Cultuur geeft kleur en invulling aan onze samenleving. Er liggen voor de inwoners van De Wolden volop kansen deel te nemen aan cultuuruitingen of culturele activiteiten. Het cultuuronderwijs heeft een belangrijke impuls gekregen. Deze positieve ontwikkelingen houden we vast door uitvoering te geven aan de, in 2019 gepresenteerde, Agenda ‘Cultuur blijft belangrijk in De Wolden’. Ondernemers, interne cultuurcoördinatoren uit het basisonderwijs, een afvaardiging van toneel- en muziekverenigingen, Cultureel Platform, Stichting Welzijn De Wolden, gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe, recreatieondernemers en organisatoren van culturele evenementen hebben bij het maken van de agenda afspraken gemaakt. Afspraken die gaan over de drie pijlers: cultuur is gezond, het verhaal van De Wolden en sterk netwerk. Afspraken die niet in beton zijn gegoten. Een agenda die als geheugensteun werkt en waarbij voldoende ruimte is voor innovatieve initiatieven.
Vanuit cultuur zoeken we voortdurend de samenwerking en verbinding met ondernemers, onderwijs, verenigingen en andere beleidsdomeinen zoals sport, sociaal domein en recreatie en toerisme. Werken De verwachte effecten van de coronapandemie op de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt zijn tot op heden uitgebleven. De vraag naar arbeid is hoger dan voor corona. De verwachting van het Centraal Plan Bureau (aug. 2021) laten economische groeicijfers zien van boven de 3% in 2021 en 2022. De verwachting is dat daardoor de vraag naar arbeid hoog zal blijven en het aantal bijstandsgerechtigden geleidelijk zal afnemen in 2022. Een kwantitatieve onderbouwing van de aantallen is moeilijk te maken. Enerzijds heeft dit te maken met het kleine aantal bijstandsgerechtigden in De Gemeente De Wolden
55
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Programmabegroting 2022-2025
Wolden (<1% van het totaal aantal inwoners) waardoor de fluctuaties van in- en uitstroom vaak een groot effect hebben op het totale bestand. Anderzijds zitten er een aantal onzekerheden in de markt. Hoeveel bedrijven vallen alsnog om na het wegvallen van de diverse corona steunmaatregelen op 1 oktober 2021 en wat is het effect hiervan op de werkgelegenheid, maar ook op het beroep op bijstand in 2022? De kansen van inwoners, die bijstand aanvragen of nu hebben, om op korte termijn uit te stromen zijn beperkt. Vaak is er sprake van meerdere belemmeringen waardoor er intensievere begeleiding nodig is om duurzaam uit te stromen. Niets doen zal dan vaak tot gevolg hebben dat bemiddeling moeilijker is en de verblijfsduur in de bijstand langer wordt. Het wegnemen van belemmeringen die participatie in de weg staan (schulden, gezinsstabiliteit, psyschisch etc.), begeleiding van werk naar werk, om- en bijscholing naar kansrijke beroepen en het voorkomen van jeugdwerkloosheid zijn voor 2022 belangrijke speerpunten. Daarnaast is begeleiding van statushouders naar werk en/of participatie een belangrijk aandachtspunt. Waar we kunnen, zoeken we aansluiting bij de Arbeidsmarktregio Drenthe of de Human Capital Agenda (HCA) van de Regio Zwolle. Cofinanciering voor de bekostiging van ingezette trajecten vragen we aan indien dit kan.
Wet inburgering Vanaf 2022 wordt de nieuwe Wet inburgering ingevoerd en dat geeft extra taken voor de gemeente. Daar waar inburgeraars momenteel zelf verantwoordelijk zijn voor de eigen inburgering wordt de gemeente dat vanaf 2022. Dat betekent concreet dat inburgeraars zelf geen lening meer hoeven af te sluiten bij DUO zoals ze nu moeten, maar dat de gemeente de inburgeraar een inburgeringstraject gaat aanbieden. Gemeenten krijgen hierdoor de regie op de inburgering c.q. integratie. Aangezien veel inburgeraars ook recht hebben op een bijstandsuitkering wordt het voor gemeenten gemakkelijker om een duaal traject aan te bieden: de feitelijke inburgeringslessen om het taalniveau te verhogen in combinatie met een traject gericht op re-integratie/werk of (maatschappelijke) participatie. Deze wet kent daarmee veel raakvlakken met (arbeidsparticipatie) en volwasseneneducatie/laaggeletterdheid.
Trends en ontwikkelingen Per thema uit het programma De Wolden ontwikkelt met kleur en talent staan hieronder de trends en ontwikkelingen weergegeven: Een leven lang leren en ontwikkelen De rol van de gemeente is aan het verschuiven. Steeds meer werken we in netwerken van sociale gemeenschappen, maatschappelijke organisaties, ondernemingen, overheid en andere betrokkenen. Het werken aan doorgaande leerlijnen via een integraal aanbod wordt steeds meer gemeengoed. Onderwijs en kinderopvang groeien naar elkaar toe. De rol van ouders wordt steeds belangrijker. Daarnaast wordt door het Rijk steeds meer gestuurd op verdergaande professionalisering van de medewerkers. Wij blijven investeren in het terugdringen en voorkomen van laaggeletterdheid. In De Wolden wordt sinds 2017 gewerkt vanuit het Taalpunt netwerk. In elke bibliotheekvestiging in De Wolden is een Taalpunt ingericht. De afgelopen jaren is vooral geïnvesteerd in het opzetten van een netwerk van maatschappelijke partners, het werven en opleiden van vrijwilligers en zorgen voor publiciteit. Inmiddels ligt de prioriteit bij het bereiken van potentiële cursisten. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van het primair onderwijs. Kosten voor nieuwbouw en uitbreiding komen voor rekening van de gemeente.
Door middel van de gemeentelijke verordening voorzieningen huisvesting onderwijs worden investeringsbijdragen beschikbaar gesteld. Schoolbesturen ontvangen van het Rijk de middelen voor onderhoud en exploitatie. Deze taakverdeling vraagt om samenwerking en afstemming van exploitatie en investeringen. De minister voor OCW werkt nu aan een wetswijziging rondom de Onderwijshuisvesting. Een van de belangrijkste punten van deze wijziging is dat er een verplichting voor gemeenten komt om in samenspraak met de schoolbesturen een Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs (IHP) op te stellen, waarschijnlijk voor een periode van tenminste 16 jaar. Dit IHP is in combinatie met de
56
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Meerjarige Onderhoudsplanningen (MJOP) van schoolbesturen de basis voor een langjarige planning van investeringen. Dat gaat om onderhoud, renovatie (vernieuwbouw), nieuwbouw en om sluiting en sloop. Altijd met de diversiteit van het onderwijs en de demografische ontwikkelingen als uitgangspunt. Verder zal in de wet worden opgenomen dat renovatie (vernieuwbouw) een volwaardig alternatief voor nieuwbouw wordt. Ook wordt het investeringsverbod voor besturen in het primair onderwijs genuanceerd. Met het IHP kunnen gemeenten en schoolbesturen de kwaliteits- en duurzaamheidsopgave die er ligt voor hun schoolgebouwen integraal aanpakken. In het kader van duurzaamheid komt de focus overigens steeds meer te liggen op renovatie (vernieuwbouw), wat duurzamer is dan nieuwbouw. De betreffende gebouwen moeten dan wel voor dezelfde investeringslast voldoen aan het bouwbesluit en dus BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) kunnen worden gemaakt. Hier ligt ook een relatie met programma 3 - ‘Duurzaam Leven in De Wolden’. Het is duidelijker wie waar verantwoordelijk voor is en geldstromen kunnen gemakkelijker worden gecombineerd. In De Wolden komt een behoorlijk aantal schoolgebouwen op basis van hun leeftijd op het punt dat renovatie (vernieuwbouw) of nieuwbouw aan de orde is.
Hoewel de kwaliteit van de schoolgebouwen goed kan zijn, ligt het voor de hand dat het IHP ertoe leidt dat investeringen noodzakelijk blijken, zeker om deze BENG te krijgen. Getracht wordt om deze financiële consequenties zo spoedig mogelijk helder te krijgen. Op basis van reeds beschikbare informatie kan ervan worden uitgegaan dat de eerste investeringen medio 2024/2025 nodig zullen zijn. In de Kadernota 2023 zullen we hiervoor met een voorstel komen. Jeugdhulp De gemeenteraad van De Wolden heeft duidelijk aangegeven dat de herijking van het sociaal domein niet alleen over bezuinigingen mag gaan. Er is telkens nieuwe jurisprudentie als het gaat om het benutten van eigen kracht en/of wat wij, als overheid, van ouders mogen verwachten in de opvoeding. De uitspraken spreken elkaar soms tegen. Beleid en uitvoering volgen deze jurisprudentie; het is een kwestie van flexibel zijn en ons door het jaar heen verhouden tot de nieuwste informatie. Er is steeds meer behoefte aan structuur, samenhang en gezamenlijke ambitie tussen meerdere beleidsterreinen, als ook tussen beleid, bestuur en uitvoering. Waar zijn we wel, maar ook juist niet van? Hier wordt door middel van een aantal ontwikkelagenda’s gezamenlijk aan gewerkt.
Het rapport van de arbitragecommissie ‘Jeugdzorg: een onderwerp van aanhoudende zorg’ geeft richting aan de opdracht om de kosten jeugdhulp duurzaam terug te dringen. Naar aanleiding van dit rapport is landelijk afgesproken om in 2022 € 1,3 miljard extra beschikbaar te stellen aan de gemeenten. Uiterlijk 1 januari 2022 komt het Rijk en de VNG met een hervormingsagenda. De extra middelen zijn o.a. nodig om uitvoering te geven aan deze agenda. Voor De Wolden betekent dit een extra bijdrage van € 1,3 miljoen in 2022. In afwachting op de hervormingsagenda zal worden bezien waaraan de extra ontvangen middelen worden besteed. Daarom gaan we werken aan een ontwikkelagenda jeugd om de effectiviteit van de jeugdhulp te verbeteren en de kosten op de langere termijn duurzaam terug te dringen. Ondertussen werken we door aan de afgesproken maatregelen. We beperken de instroom bij lichte problematiek. We werken met categorieën problematiek waarbij we per groep een specifieke aanpak organiseren. We monitoren de effecten gedurende de inzet van jeugdhulp op de afgesproken doelen. Daarmee willen we tijdige uitstroom bevorderen. We werken aan een nieuwe verordening, nadere regels en tarieven voor jeugdhulp. Deze gaan in op 1 januari 2022.
Nationaal Programma Onderwijs Hoe kunnen we jonge kinderen, leerlingen en studenten kansen bieden op volwaardig onderwijs en een goede toekomst, ook na de coronacrisis? Dat is de vraag waar kinderopvang, scholen, besturen, gemeenten en andere betrokkenen nu voor staan. Hiervoor is het Nationaal Programma Onderwijs in het leven geroepen. Gemeenten hebben in dit nationaal plan een belangrijke rol toebedeeld gekregen voor voorschoolse educatie en het funderend onderwijs. De gemeente heeft een verbindende rol, signaleert witte vlekken en regelt het aanbod. Op basis van informatie van scholen kunnen gemeenten bepalen welke aanvullende programma's, begeleiding of kennisdeling zij ter ondersteuning aanbieden. Zij krijgen extra geld om in samenwerking met scholen, kinderopvang, (jeugdgezondheidszorg)zorg, bibliotheken en andere partijen verrijkende activiteiten aan te bieden. Dit zijn activiteiten om de vaardigheden van leerlingen op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak aanvullend te stimuleren.
Gemeente De Wolden
57
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Programmabegroting 2022-2025
Gemeenten zorgen voor een lokale, integrale en meerjarige aanpak. Er komt een steunpakket sociaal-mentaal welzijn en leefstijl. Een groot deel van deze middelen wordt ingezet via gemeenten. In totaal wordt € 8,5 miljard geïnvesteerd. Voor gemeenten is een totaalbedrag van € 346 miljoen opgenomen. Voor De Wolden (op basis van 1.761 leerlingen in het primair onderwijs) bedraagt dit van 01-08-2021 tot 01-08-2023 € 214.399. De schoolbesturen ontvangen dus het overgrote deel van het geld uit het nationaal plan. Zij informeren de gemeente over de analyse van de opgelopen vertragingen en de plannen van scholen. Gemeenten maken een analyse van deze bevindingen. Op basis daarvan bespreekt de gemeente met de besturen welke aanvullende onderwijsprogramma’s, begeleiding of kennisdeling zij ter ondersteuning aan scholen bieden, met name voor scholen met extra uitdagingen. De aanpak van gemeenten en hun samenwerking met scholen en andere betrokkenen wordt meegenomen in een tweetal overleggen: Het overleg dat gemeenten voeren met scholen en kinderopvang over onder meer het bestrijden van onderwijsachterstanden (bijvoorbeeld via de Lokale Educatieve Agenda en Gelijke Kansen Alliantie). Het overleg met samenwerkingsverbanden over de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp (OOGO).
Gemeenten kunnen daarnaast in de regio verbindingen leggen en samenwerking organiseren tussen onderwijs, kinderopvang, zorg, sociaal werk, welzijn, sport en cultuur. Cultuur Cultuur sluit meer en meer aan bij andere maatschappelijke domeinen en wordt ingezet als middel om maatschappelijke doelen te bereiken. Cultuur levert een positieve bijdrage aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Kunstvakken in het onderwijs worden steeds meer geïntegreerd binnen andere vakken en leergebieden. Amateurkunstorganisaties draaien over het algemeen op de inzet van vrijwilligers. Een goede ondersteuning van vrijwilligers kan bijdragen aan een bloeiend cultureel klimaat. Alle kinderen in De Wolden gaan steeds meer gebruik maken van hun Talentkracht middels een breed en kwalitatief aanbod op het gebied van kunst en cultuur. Werken De arbeidsmarkt trekt aan en er is sprake van schaarste in een groot aantal beroepen. De mis-match tussen vraag en aanbod vraagt om extra aandacht. Voor 2022 verwacht het CPB een economische groei van 3,2% in Nederland. De effecten van het wegvallen van de steunmaatregelen voor bedrijven per 1 oktober 2021 op de werkgelegenheid op de mogelijk toename van de bijstand is moeilijk in te schatten. De effecten van de coronapandemie op de uitval van leerlingen in het onderwijs en het mogelijk beroep op bijstand daardoor zijn moeilijk in te schatten.
De kansen van inwoners, die bijstand aanvragen en/of hebben, om op korte termijn uit te stromen zijn beperkt. Vaak is er sprake van meerdere belemmering waardoor er intensievere begeleiding nodig is om uit te stromen. Niets doen zal dan vaak tot gevolg hebben dat bemiddeling moeilijker is en de verblijfsduur in de bijstand langer wordt. De uitvoering van de Wet inburgering 2022 wordt een integraal onderdeel van de uitvoering van de Participatiewet. De extra taken die deze nieuwe wet met zich meebrengt brengen we onder bij de SWO. De verwachting is dat in 2022 meer inspanning nodig is om de belemmeringen bij de instromende bijstandsklanten weg te nemen om de uitstroom naar werk mogelijk te maken. Er zit een continue groei is het aantal cliënten met een Baan afspraak Baan indicatie welke meer begeleiding vragen. En de aanvragen naar Beschut werk plekken blijft groeien. Hiervoor zijn al wachtlijsten.
58
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Vervolg oriëntatie toekomst WSW binnen Stark De gemeenteraad heeft met het vaststellen van de begroting 2021 een budget van € 20.000 beschikbaar gesteld voor het doen van een extern onderzoek. Dit onderzoek richt zich op de toekomstmogelijkheden van het organiseren van werk voor mensen met een arbeidsbeperking vanuit de WSW. Momenteel geven Stark, Reestmond en de Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden hier invulling aan. De resultaten zijn opgeleverd en zullen in het najaar van 2021 met de gemeenteraad worden gedeeld en deze resultaten zijn mede bepalend voor ons toekomstig beleid. Uitvoering Wet inburgering Vanuit het Rijk krijgen we middelen om deze wet uit te kunnen voeren. Op basis van de inhoudelijke taken binnen de nieuwe wet in combinatie met de rijksmiddelen stellen we in de tweede helft van 2021 een uitvoeringsplan op. Hierin wordt beschreven wat we precies gaan doen (ook in relatie tot arbeidsparticipatie en laaggeletterdheid), wat dat gaat kosten en welke budgetten we daarvoor gaan aanwenden. Bij met name het aanbestedingstraject voor taaltrajecten zit een onzekerheid en een financieel risico. In heel Nederland gaan steeds meer geluiden op dat de daarvoor beschikbaar gestelde rijksmiddelen onvoldoende zijn om de benodigde trajecten in te kunnen kopen. Hoe dit voor De Wolden uitpakt is momenteel onduidelijk, omdat het aanbestedingstraject nog loopt.
Beleidsdoelen Een leven lang leren en ontwikkelen Een positieve en veilige leefomgeving voor kwetsbare inwoners, waaronder de jeugdigen. Bevorderen van samenwerking tussen organisaties voor een optimale dienstverlening aan kwetsbare inwoners. Samen met maatschappelijke partners én natuurlijk ouders of verzorgers optimale ontwikkelingskansen voor kinderen creëren op het gebied van onderwijs, zorg, sport en cultuur. Het verder versterken van de signaleringsfunctie van ontwikkelingsachterstanden bij peuters en een passend aanbod door middel van VVE-arrangementen. Ieder kind verdient maximale ontwikkelingskansen. Zoveel mogelijk kinderen met risico op een ontwikkelingsachterstand krijgen een passend VVE-aanbod. Bevorderen doorgaande leerlijnen tussen peuteropvang en basisschool en tussen basisschool en voortgezet onderwijs. Gemeenten, maatschappelijke partners en ouders dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid als het gaat om de ontwikkeling van kinderen. We willen de positie van ouders en jongeren hierin versterken, zodat we goed aansluiten bij de vraag en de behoefte en samen met ouders en jongeren blijven ontwikkelen. We vormen een sluitend netwerk met gemeente, RMC, scholen en welzijn om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan en zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie te laten behalen. Jeugdhulp Betere zorg tegen lagere kosten.
Versterken samenwerking en samenhang onderwijs-jeugdhulp door middel van een gezamenlijke ontwikkelagenda met interne en externe partners. Versterken samenwerking en samenhang met en tussen het gehele sociaal domein en betrokken ketenpartners door het aanbrengen van structuur, heldere regiefunctie en het formuleren van gezamenlijke ambities. Voor de doelgroep kwetsbare twee- tot zesjarigen willen we het aanbod herijken en waar mogelijk inzetten op normaliseren. De keten acute problematiek vlottrekken en de reguliere zorg weer versterken (opdracht van het Rijk). We investeren in onze 12-plussers en richten ons op een blijvende verbinding voor deze doelgroep met onze gemeente.
Gemeente De Wolden
59
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Programmabegroting 2022-2025
Cultuur Een stevige en bereikbare culturele basis voor alle inwoners. Cultuur als middel inzetten om maatschappelijke doelen te bereiken. De culturele infrastructuur verstevigen en daarmee een positieve bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Toekomstbestendige lokale musea met voldoende bezoekers, vrijwilligers en een goed educatief aanbod. Alle kinderen in De Wolden krijgen d.m.v. Talentkracht voldoende kansen op een passende wijze hun creatieve talenten te ontwikkelen. Werken Iedereen doet mee in een betaalde of onbetaalde baan en draagt daardoor bij aan onze samenleving. Re-integratie is gericht op de kortste weg naar een passende functie op de reguliere arbeidsmarkt. Werkzoekenden met een arbeidsbeperking worden indien nodig en mogelijk voorzien van een passend maatwerkaanbod. Een belangrijke taak heeft de gemeente voor statushouders op grond van de nieuwe inburgeringswet per 1 januari 2022.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Stichting Werkgelegenheids Initiatieven De Wolden - taakveld 06.40. - Het mensontwikkelbedrijf STARK - taakveld 06.40.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Vooralsnog is gestart met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen. 'De Wolden ontwikkelt met kleur en talent' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Absoluut verzuim leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jaar
2018
0,0
Nederland 1,9
Relatief verzuim leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jaar
2019
20
26
Voortijdige schoolverlaters in % per 10.000 inwoners
2020
1,1%
1,7%
Jongeren met een delict voor de rechter in % per 10.000 inwoners
2019
0%
1%
Kinderen in een uitkeringsgezin in %
2019
3%
6%
Melding kindermishandeling in aantal per 100.000 inwoners
2020
61,7
172,9
Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdhulp in %
2020
10,7%
11,9%
Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdbescherming in %
2020
0,5%
1,2%
Jongeren (t/m 23 jaar) met jeugdreclassering in %
2015
0,3%
0,5%
Absoluut verzuim: het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerplichtige kinderen. Relatief verzuim: het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerplichtige kinderen.
60
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Speerpunten 5.30 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Activiteit
Vitale Verenigingen De Wolden 2022.
Gevolgen voor de inwoners
Goed op de toekomst voorbereid verenigingsleven met voldoende vrijwilligers.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 15.000 -
2023 € 15.000 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Zodra de maatregelen Covid-19 versoepelen willen we een vervolg in gang zetten met het traject Vitale Verenigingen De Wolden. Dit past bij de Agenda 'Cultuur blijft belangrijk'. Door middel van coachingstrajecten worden verenigingen ondersteund, de culturele infrastructuur versterkt en toekomstbestendig gemaakt. 5.30 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Activiteit
Drentse Culturele Gemeente De Wolden- Uitvoering Agenda Cultuur.
Gevolgen voor de inwoners
Versterking culturele infrastructuur, stimulans kunst- en cultuurbeoefening in de gemeente. De Wolden regionaal nog beter voor het voetlicht.
Middelen
2022 € 5.000 -
2023 € 90.000 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De Cultuurexplosie in 2017 heeft laten zien dat er kansen liggen om nog meer inwoners van De Wolden te betrekken bij cultuur. Dit houden we vast door uitvoering te geven aan de Agenda ‘Cultuur blijft belangrijk in De Wolden’. De resultaten van deze gezamenlijke aanpak willen we laten zien, ook buiten De Wolden. Daarom zetten we er op in om in 2023-2024 Culturele gemeente van Drenthe te zijn. We openen in 2023 het 'Huus voor Sport en Cultuur' De Wolden én we vieren het 25-jarig bestaan van de gemeente De Wolden, mooie aanleidingen om deze gebeurtenissen nog meer glans te geven als Drentse Culturele Gemeente. De totale kosten zijn in 2023 en 2024 € 90.000. De provincie verstrekt door middel van cofinanciering ook € 90.000. De plannen worden (ook financieel) uitgewerkt binnen de netwerkorganisatie Agenda Cultuur. Er zijn op rijksniveau ontwikkelingen om gemeenten extra middelen te verstrekken voor cultuur. Ons idee is, indien mogelijk, deze middelen ook te betrekken bij de uitvoering van de Agenda Cultuur. Aangezien hier nog geen duidelijkheid over is, is het niet reëel om op voorhand reeds gebruik te maken van deze middelen. 6.72 - Jeugdhulp Activiteit
Uitvoering geven aan hervorming- en ontwikkelagenda Jeugdhulp.
Gevolgen voor de inwoners
Effectiviteit jeugdhulp verbeteren om kosten op langere termijn duurzaam terug te dringen.
Middelen
2022 Pm Pm
2023 Pm Pm
2024 Pm Pm
2025 Pm Pm
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Uiterlijk 1 januari 2022 komen het Rijk en de VNG met een hervormingsagenda. In afwachting van de hervormingsagenda zal worden bezien waaraan de extra ontvangen middelen voor Jeugdhulp worden besteed. Daarom gaan we werken aan een ontwikkelagenda jeugd om de effectiviteit van de jeugdhulp te verbeteren en de kosten op de langere termijn duurzaam terug te dringen. In het
Gemeente De Wolden
61
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Programmabegroting 2022-2025
najaar van 2021 zal uw raad worden geïnformeerd op welke wijze de extra ontvangen middelen voor het jaar 2022 worden ingezet. 6.72 - Jeugdhulp Activiteit
Continuering pilots Jeugdhulp.
Gevolgen voor de inwoners
Continuering projecten in de jeugdhulp zodat daarmee een verdere toename van de kosten in de toekomst kan worden voorkomen c.q. wordt beperkt.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers, behalve 'Moeder van De Wolden')
2022 € 230.000
2023 € 230.000
2024 € 230.000
2025 € 230.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De gemeenteraad heeft op 24 juni 2021 akkoord gegeven, en hierbij de noodzakelijke financiële middelen beschikbaar gesteld, voor continuering van de volgende 5 projecten; SMW12+, Begeleid zelfstandig wonen, Thuiscoaches, Moeders van De Wolden en POH-Jeugd. De financiële gevolgen zijn bij de verwerking van de besluitvorming herijking sociaal domein verwerkt in de basiscijfers van deze begroting tot een bedrag van € 179.000. Naderhand is gebleken dat ook de € 51.000 t.b.v. het project 'Moeders van De Wolden' nog structureel opgenomen moeten worden.
Beleidsdocumenten Een leven lang leren en ontwikkelen: Verordening leerlingenvervoer 2015. Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2015. Instandhoudingsbeleid kleine scholen. Regeling toegang jeugdhulp De Wolden 2020. Verordening jeugdhulp De Wolden 2022 (in ontwikkeling). Nadere regelgeving jeugdhulp De Wolden 2022 (in ontwikkeling). Uitvoeringsnota jeugd De Wolden 2020. Verordening Kindregelingen gemeente De Wolden 2017. Cultuur: Agenda 'Cultuur blijft belangrijk in De Wolden'. Routekaart Cultuuronderwijs Zuidwest-Drenthe. Cultuurhistorische waardenkaart. Cultuuronderwijs in De Wolden/ontwikkelprogramma. Beleidsregels subsidiëring muziek- en zangverenigingen. Werken: Kadernota Sociaal Domein. Beleidsplan reïntegratie 2015. Beleidsuitvoeringsplan Participatiewet. Afstemmingsverordening 2020. Re-integratieverordening 2020. Individuele Inkomenstoeslagverordening 2015. Individuele Studietoeslagverordening 2015. Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive 2015. Verordening op het sociaal bijdragefonds. Verordening op het sociaal participatiefonds. Verordening participatie schoolgaande kinderen 2012.
Taakstelling en lopende projecten De structurele gevolgen van de coronacrisis zijn vooralsnog lastig in te schatten voor dit programma.
62
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
Lasten 410 - Openbaar basisonderwijs
272
270
273
273
273
273
420 - Onderwijshuisvesting
911
916
890
795
781
759
1.039
923
921
919
920
920
530 - Cultuurpresentatie, -product
324
356
326
325
310
310
540 - Musea
112
124
123
123
123
123
560 - Media
528
509
509
409
409
409
570 – Openb. groen en (openl.) recr.
3
0
0
0
0
0
610 - Samenkracht en burgerparticip.
434
724
725
725
725
725
620 - Wijkteams
140
126
126
126
126
126
1.893
1.874
1.752
1.652
1.610
1.571
523
664
665
662
660
657
4.633
3.848
4.689
4.691
4.690
4.690
200
213
210
209
209
209
430 - Onderwijsbeleid en leerl.zaken
640 - Begeleide participatie 650 - Arbeidsparticipatie 672 - Maatwerkdienstverlening 18681 - Geëscaleerde zorg 18+ 682 - Geëscaleerde zorg 18-
626
616
622
620
621
621
11.638
11.162
11.830
11.529
11.457
11.393
410 - Openbaar basisonderwijs
0
0
0
0
0
0
420 - Onderwijshuisvesting
52
46
46
46
46
46
430 - Onderwijsbeleid en leerl.zaken
142
32
32
32
32
32
530 - Cultuurpresentatie, -product
35
27
27
27
27
27
540 - Musea
3
0
0
0
0
0
560 - Media
Totaal lasten
Baten
479
100
100
0
0
0
570 - Openb. groen en (openl.) recr.
0
0
0
0
0
0
610 - Samenkracht en burgerparticip.
274
271
271
271
271
271
4
0
0
0
0
0
640 - Begeleide participatie
224
123
123
0
0
0
650 - Arbeidsparticipatie
21
0
0
0
0
0
672 - Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
0
0
0
0
681 - Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
0
0
0
682 - Geëscaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
0
1.234
598
598
376
376
376
410 - Openbaar basisonderwijs
272
270
273
273
273
273
420 - Onderwijshuisvesting
858
870
844
749
734
713
430 - Onderwijsbeleid en leerl.zaken
896
891
889
887
888
888
530 - Cultuurpresentatie, -product
289
329
299
298
283
283
540 - Musea
109
124
123
123
123
123
560 - Media
49
409
409
409
409
409
620 - Wijkteams
Totaal baten
Saldi
Gemeente De Wolden
63
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Product
Programmabegroting 2022-2025
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
570 - Openb. groen en (openl.) recr.
3
0
0
0
0
0
610 - Samenkracht en burgerparticip.
160
454
454
454
454
454
620 - Wijkteams
136
126
126
126
126
126
1.669
1.751
1.629
1.652
1.610
1.571
640 - Begeleide participatie 650 - Arbeidsparticipatie
502
664
665
662
660
657
4.633
3.848
4.689
4.691
4.690
4.690
681 - Geëscaleerde zorg 18+
200
213
210
209
209
209
682 - Geëscaleerde zorg 18-
626
616
622
620
621
621
10.404
10.563
11.232
11.153
11.081
11.018
672 - Maatwerkdienstverlening 18-
Totaal saldi
Toelichting lasten: 420 - Onderwijshuisvesting In de periode 2022-2025 dalen de lasten ten opzichte van 2021. Dit is een gevolg van dalende afschrijvingslasten op onderwijsgebouwen. 530 - Cultuurpresentatie, cultuurproduct In 2021 zijn de lasten € 30.000 hoger dan in de jaren 2022-2025. Dit is een gevolg van een eenmalige overheveling van 2020 naar 2021 van het budget voor evenementen en promotieactiviteiten en door de provinciale subsidie co-financiering van de culturele impuls. 560 – Media Op basis van de laatste informatie van de provincie Drenthe, zoals vermeld in de provinciale cultuurnota 2021-2024, wordt de jaarlijkse provinciale subsidie voor de toegankelijkheid en spreiding van de bibliotheken in Drenthe gecontinueerd tot 2025. Bij de Kadernota 2023 wordt dit financieel vertaald. 610 – Samenkracht en burgerparticipatie In 2020 waren de lasten € 290.000 lager dan in de periode 2021-2025. De voornaamste oorzaak zijn de lagere kosten van kinderdagverblijven. Deze kosten zijn in 2020 € 195.000 lager doordat de subsidie aan kinderdagverblijven is verantwoord op het taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken/ peuterspelen en de lagere kosten van klein onderhoud gebouwen. Ook zijn in 2020 de kosten van de uitvoering van de Wet basisvoorziening kinderopvang € 30.000 lager dan in de meerjaren begroting is opgenomen.
Tevens zijn de kosten voor algemene voorzieningen jeugd € 65.000 lager in 2020. 640 – Begeleide participatie In de periode 2020-2025 zien we dalende lasten. Deze dalende lasten zijn een gevolg van de jaarlijks dalende rijksbijdrage voor de uitvoering van de Participatiewet. Deze rijksbijdrage (oude wsw) wordt onverkort doorgesluisd naar de Stichting Werkgelegenheids Initiatieven De Wolden. Daar staat tegenover dat de bijdrage aan Leerwerkbedrijf Stark in 2020 als gevolg van voordelige bedrijfsresultaten (van Stark) eenmalig lager is dan in de meerjarenbegroting is opgenomen. 650 – Arbeidsparticipatie In de periode 2021 - 2025 zijn de lasten € 140.000 hoger dan in 2020. Dit is ontstaan doordat de budgetten voor scholing en activering in 2021-2025 € 35.000 hoger zijn, de begeleidingskosten nieuwkomers (o.a. inburgering) € 30.000 hoger zijn en de uitvoeringskosten € 75.000 hoger zijn in 2020. 672 – Maatwerkdienstverlening 18In de meerjarenbegroting 2022-2025 is het budget voor de Maatwerkdienstverlening 18- (jeugd) vastgesteld op circa € 4,6 miljoen. Hiermee wordt het budget in de meerjarenbegroting op het niveau gebracht van de werkelijke uitgaven in 2020. Dit is het gevolg van de besluitvorming rondom de herijking van het sociaal domein op 24 juni 2021. In de Bestuursrapportage 2021 wordt ook het budget voor 2021 aangepast.
64
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent
Toelichting baten: 430 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken In 2020 waren de baten voor Onderwijsbeleid en leerlingenzaken circa € 110.000 hoger dan in de periode 2021-2025. In de periode 2021-2025 is nog geen rekening gehouden met een uitkering op grond van het Onderwijs achterstandenbeleid (OAB). 560 – Media In 2020 heeft de financiële afwikkeling van de liquidatie van de Stichting Bibliotheekwerk De Wolden plaatsgevonden. Dat heeft geleid tot eenmalig hogere baten in 2020. Op basis van de laatste informatie van de provincie Drenthe, zoals vermeld in de provinciale cultuurnota 2021-2024, wordt de jaarlijkse provinciale subsidie voor de toegankelijkheid en spreiding van de bibliotheken in Drenthe gecontinueerd tot 2025. Bij de Kadernota 2023 wordt dit financieel vertaald. 640 – Begeleide participatie Met ingang van 2023 dalen de baten met € 123.000. De oorzaak hiervan is dat 2022 het laatste jaar is waarin de Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden de uittredesom uit de gemeenschappelijke regeling Reestmond terugbetaalt aan de gemeente. Hiermee is een periode van vijf jaren afgesloten waarin de volledige uittredesom is terugbetaald.