2024 04 25 Gemeente De Wolden Gemeenteraad De Wolden

afschrijvingstermijnen, wat eventueel van invloed kan zijn voor de kapitaallasten en dat dat dan eventueel meegenomen kan worden in de komende jaren. Ook goed om te horen dat het college bezig is met de toeristenbelasting en dat dat binnenkort in raad komt. Dan de amendementen. Het amendement van de VVD over kader twee om de vrijwilligersorganisaties zoveel mogelijk te ontzien in de ombuigingsmaatregelen, daar kunnen wij ons wel in vinden. We willen nu toch eigenlijk wel het signaal afgeven en we vinden het belangrijk dat die vrijwilligersorganisaties toch wel in de benen blijven. Ze moeten niet wegbezuinigd worden, want dan gaat er heel veel verloren in onze samenleving. Dus wanneer daar mogelijkheden voor zijn zou ik zeggen, probeer ze dan zoveel mogelijk te ontzien. Er staat ook niet dat het helemaal niet zal gebeuren, maar het is wel een signaal wat je afgeeft, dus wij zullen het amendement gewoon steunen. Verder zullen we ook het amendement van de VVD steunen over de ozb om terughoudend om te gaan met de lastenverzwaring voor de inwoners. Er staat ook inderdaad dat het niet echt kan, er staat ook niet in het extreme dat het dus echt niet kan gebeuren, maar daar wel terughoudend mee omgaan. De amendementen van GroenLinks zullen we niet steunen. Het amendement over de medebewindvoeringstaken om daar de prioriteiten gelijk te stellen met de autonome taken.

De uitleg van de wethouder begrijpen we, jammer dat er nog niet echt een voorbeeld is waar je dan wel echt op zou kunnen bezuinigen. We begrijpen echt wel dat het goed is om te drukken richting Den Haag, richting het rijk, om wanneer er extra taken naar de gemeente komen om dan ook boter bij de vis te leveren en dat er voldoende middelen deze kant op komen. Maar er zijn natuurlijk wel een aantal taken nu al belegd bij de gemeente en daar hoort gewoon een pot bij en die pot is gewoon te weinig. En dan is het lastig om die weer op te hogen om dan zorgen dat je voldoende middelen krijgt. Het laatste amendement van GroenLinks, ja is verder ons ook niet duidelijk. Wij zouden zeggen ook als je een nieuw beleid wil doen, moet je oud beleid wegdoen. En je moet zeker niet alle ruimte in de begroting gaan houden om eventueel nieuw beleid wat je nog niet eens ingevuld hebt daar in te plannen want je wilt juist de lucht die in de begroting zoveel mogelijk eruit snijden. Dus zullen we niet steunen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Brouwer. We gaan naar de heer Hulst. De heer Hulst: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik denk ook inderdaad dat mevrouw Brouwer zei dat wel heel mooi, we vinden het allemaal belangrijk om die vrijwilligersorganisaties te blijven ondersteunen die ook belangrijke voorzieningen voor ons in stand houden.

Ik zie het ook al een soort voorliggen veld wat je niet stuk moet maken. Ik merk ook dat er veel steun is om die organisaties te ontzien en tegelijkertijd merk ik ook dat wellicht het merendeel van de raad niet bereid is om dan ook dat kader neer te gaan zetten. En dat vind ik erg jammer omdat het is juist denk ik vandaag een belangrijk moment om juist wel het speelveld met elkaar te gaan bepalen en dan is het jammer dat veel partijen dat eigenlijk niet willen wat dat betreft. Wij laten onze amendementen gewoon staan, die willen ook graag wel in stemming brengen, met name ook als het gaat om die lastenverzwaringen. Ja, wij willen niet geconfronteerd worden met verhogingen van vele procenten, zoals die er geweest zijn in het verleden toen er ook een financiële crisis was. Dat moeten we echt voorkomen, dat kunnen we niet verkopen aan onze inwoners en zeker ook niet aan onze bedrijven hier in De Wolden wat ons betreft. Dus vandaar dat we ook graag daar terughoudend mee willen omgaan, zoals al gesteld. Dat vinden we nog steeds belangrijk. Dan ga ik even kijken naar de amendementen van GroenLinks. Het is soms wat lastige materie want enerzijds als het gaat om kader negen, oud voor nieuw, en dat staat eigenlijk ook al in het kader maar dat staat ook weer in het amendement.

Dat vinden we lastig hoe we hier mee willen omgaan, want we zien ook wel inderdaad dat, je kan niet alleen maar denken we kunnen alleen maar iets nieuws doen als er oud gaat vervallen. Er zal ook autonoom beleid gemaakt moeten kunnen blijven worden op het moment dat dat noodzakelijk is. Ja de vraag is dan, is dat nu ook wel al goed geborgd in het kader negen zoals het er nu staat. Dus misschien dat daar nog een toelichting op kan komen.

De voorzitter: U wilt daarop een toelichting van de wethouder straks? De heer Hulst: Als dat kan zou het nog mooi zijn als hij daar nog iets over kan zeggen. Dat kan ook medebepalen hoe we hier in dat amendement staan. Dan over dat kader vijf, over medebewindstaken. Dat vind ik ook wel lastig, want eigenlijk zeggen we nu we willen een vuist maken naar de VNG en we zeggen nou we gaan dingen niet meer doen als we het geld er ook niet voor krijgen. Maar ik vraag me dan ook weer af of dat überhaupt wel kan, want je moet die dingen toch wel doen. Dus ik vraag me af of het ook eigenlijk wel mogelijk zou zijn om die prioritering te kunnen aanbrengen. Dus ik neig er wel naar om te zeggen, dan is het amendement eigenlijk, zouden we wel kunnen ondersteunen omdat je eigenlijk heel lastig ook dat onderscheid zou kunnen maken wat ons betreft. En de toelichting die GroenLinks hier geeft, die vinden we dan zelf wat minder interessant, maar het gaat ons meer om het principe dat je eigenlijk helemaal niet kan prioriteren volgens mij, want je moet het gewoon allemaal uitvoeren. Dus dat zou voor ons een reden zijn om deze wel te kunnen steunen. Tot zover dan eerst, voorzitter De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hulst. Dan gaan we naar de heer Van IJzendoorn. De heer Van IJzendoorn: Dank, voorzitter. Ik zal me beperken tot het aangeven wat we met de amendementen doen.

We laten onze amendementen in stemming brengen en de amendementen van de VVD, dat had de heer Hulst heel goed gezien dat hij geen package deal deed, want wij kunnen ons als fractie van GroenLinks wel vinden in het amendement waarbij nadrukkelijk wordt genoemd dat we de vrijwilligersorganisaties moeten ontzien, dus daar zullen we voorstemmen. De lastenverzwaring voor inwoners en bedrijven, ja daar hebben we al aangegeven ook in mijn verhaal dat we daar toch wel mogelijkheden toe zien. Als ik bijvoorbeeld heb gekeken naar de onroerendgoedbelasting voor niet-woningen, dan zitten wij hier in De Wolden op 0,20 en landelijk op 0,35 procent. Oftewel, we zijn daar heel erg achtergebleven om de nietwoningen de ozb te verhogen blijkbaar in de loop der tijd. Dus daar zit best wel wat ruimte in. En ja ondernemers ontzien, dat snap ik dat dat vanuit de VVD gezegd wordt maar tegelijkertijd zijn ook ondernemers maatschappelijk verantwoord bezig als ze de samenleving kunnen ondersteunen. Dus dat amendement zullen wij niet steunen. De voorzitter: Helder. De heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja dank, voorzitter. Ik constateer dat zo tussen de partijen wellicht wat verschil van inzicht bestaat over hoe gedetailleerd we de kaders vanavond nou precies zouden moeten afspreken met zijn allen.

Wat mij betreft is het een goed idee dat de kaders inderdaad hoog over zijn, geven ze richting mee maar worden ze nog niet concreet. Daarom ben ik ook blij met de toezegging van de wethouder om scenario's uit te werken. Wat mij betreft geeft ons dat ook de ruimte om bij behandeling in december te kijken naar welke knoppen kunnen we aan draaien, welke mogelijkheden zijn er precies. Kijkende naar de amendementen, van de VVD om te beginnen als het gaat over de vrijwilligersorganisaties. Met verwijzing naar mijn vorige standpunt zou ik zeggen dat het vroeg is om nu al dingen als in deze concretie te ontzien, alhoewel ik denk dat we het inhoudelijk wellicht met elkaar eens zijn. Als het gaat over het tweede amendement lastenverzwaring ... De voorzitter: U heeft een interruptie, sorry. De heer Hulst. De heer Hulst: Nu hoor ik de ChristenUnie zeggen we zijn het inhoudelijk hierover eens. Ja, dan zou het ook mooi zijn dat u ook het amendement daarom steunt, als u het eigenlijk wel eens bent met het amendement.

De voorzitter: Mijnheer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja, dank u. Nogmaals, dat was misschien niet duidelijk genoeg, was dat met verwijzing naar het feit dat wat mij betreft de kaders nu hoog over afgesproken worden met zijn allen. Dus mocht er sprake zijn van bezuinigingen op die vrijwilligersorganisatie stel ik voor dat we samen het amendement in december nog een keer bekijken. De voorzitter: Kijk, is dat een toezegging? De heer Hulst: U wilt een toezegging, voorzitter? De voorzitter: We gaan hem noteren, mijnheer Hulst. Nee, is een grapje. Gaat u door, mijnheer Den Hollander. De heer Den Hollander: Dank u, voorzitter. Dan het amendement over de lastenverzwaring, ook daar denk ik dat we elkaar inhoudelijk potentieel vinden. Ik denk dat het goed is om terughoudend te zijn, dat is natuurlijk een vrij brede term. En tegelijkertijd denk ik ook dat, ook al eerder besproken, dat daar wel degelijk ruimte zit. Dus dat we daar voorzichtig zijn, nogmaals terughoudend met verhogingen die niet enorm zijn, daar kan ik me iets bij voorstellen maar dat hangt ook af van welke scenario's er liggen. Dus ook daarin kunnen we niet mee op dit moment. Dan de amendementen namens GroenLinks ingediend.

Als het gaat over het kader vijf zijn wij ook voor onderzoeken van de mogelijkheden om terug te drukken op bezuiniging aan de ene kant en wel de verplichting om uitvoeren van die medebewindstaken vast te houden. Maar ook wij zijn daarin bang dat de inwoner daar de dupe van zou worden. Dus wat ons betreft is het een goed idee om daar onderzoek naar te doen, maar lijkt het me prematuur om nu al te zeggen we prioriteren die boven onze autonome taken. Dus dit amendement steunen wij. En als laatste kader negen, ook daar is al het een en ander over gezegd. Wat mij betreft kunnen we niet mee met het amendement. Ik denk dat de tekst duidelijk genoeg is. Ik denk dat het goed is om in een situatie waarin er sprake is van kortingen op de inkomsten, dat je terughoudend bent met nieuw beleid en dat we kijken naar hoe een eventueel wel nieuw te vormen beleid binnen de financiële kaders past. Dus dit amendement steunen we niet. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hollander. Mijnheer Lotterman. De heer Lotterman: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een paar keer voorbij horen komen dat wanneer de volgende circulaires komen, dat dan duidelijker zou worden hoe groot het ravijn is. Maar in mijn optiek maakt dat niet uit, omdat de begroting voor 2026 zal zijn gebaseerd op het bruto binnenlands product en dat staat los van de circulaires die we nog gaan krijgen, lijkt mij.

Je weet dan hoeveel je ten opzichte van die circulaire teruggaat maar in absolute zin zal het niet anders zijn dan wanneer we die circulaire niet gehad hebben. Het kan hooguit wat doen op de reserves, lijkt mij. Dat even op dat punt. Dan met betrekking tot de amendementen. De beide amendementen van de VVD beperken eigenlijk de mogelijkheden om in het groot heel breed te bekijken waar je wel en niet op wil bezuinigen. Dus die gaan we niet steunen. Het amendement van GroenLinks om kader vijf eigenlijk eruit te halen, dat komt eigenlijk overeen met mijn betoogt dat wij ernaar streven om de hinder voor de inwoners zo gering mogelijk te laten zijn. En als het daarvoor nodig is om eerder op onze eigen taken te bezuinigen dan op de medebewindstaken, dan zij dat zo, zullen we daarvoor moeten kiezen. Dus die steunen we. En bij het amendement kader negen, dat wanneer er onvoorziene omstandigheden zijn. Het lijkt mij toch vrij vanzelfsprekend dat je die dan ook moet afwegen tegen de rest wat er ligt. Dus misschien aan de ene kant is het wat overbodig omdat wanneer zoiets voorkomt, dan is het toch onvoorzien en dan ga je toch al kijken wat er mogelijk is. Dus dan steunen we die niet.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Lotterman. Ik ga nog een keer naar de wethouder, want er is volgens mij nog één vraag gesteld. Wethouder Hooch Antink. De heer Hooch Antink: Dank u wel. Ik wil nog even over dat medebewind, daar is misschien toch wat onduidelijkheid over. Het gaat er niet over het wel of niet doen, maar we denken dan meer in versobering. Ik denk dat dat wel een verduidelijking is. En ook over dat nieuw-voor-oud-beleid, we investeren elk jaar, dat staat in de begroting, voor 4 miljoen, dat is dus nieuw beleid. En we kunnen dus ook de keuze maken om dat terug te dringen naar bijvoorbeeld 2 miljoen. Maar dat is niet aan ons, dat is aan de raad. Dus wat wij van plan zijn is om nu in december scenario's aan te bieden, mogelijkheden aan te bieden, waarop we kunnen gaan bezuinigen of waarop we extra inkomsten kunnen genereren. En dat is waar wij naar streven en dat jullie dan de juiste keuze kunnen maken, dan wordt er eigenlijk een debat gevoerd in december en januari. Dat is eigenlijk mijn toevoeging nog. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Hooch Antink. Ik kijk even de gemeenteraad rond. De beraadslagingen stel ik voor te sluiten. Ik kijk naar de VVD en GroenLinks, u handhaaft uw amendementen, die brengt u in stemming. Dan gaan we eerst over de amendementen stemmen en ik stel voor om dat in de volgorde van de kaders te doen waar ze betrekking op hebben.

Dus we brengen eerst dan amendement van de VVD in stemming over kader twee, heeft u hem allemaal voor u? Waarbij we ontzien vrijwilligersorganisatie die openbare voorzieningen zoals bijvoorbeeld zwembaden, sportparken et cetera, exploiteren en of beheren zoveel als mogelijk in de ombuigingsmaatregelen. Wie is er voor dit amendement? Dat is de fractie van de VVD, fractie GroenLinks, fractie CDA. En wie is er tegen dit voorstel? Dat is de fractie van Gemeentebelangen, ChristenUnie, fractie D66 en fractie PvdA. Daarmee is het amendement verworpen. Dan gaan we naar het amendement over kader drie, ook van de VVD. We gaan terughoudend om met ombuigingsmaatregelen die leiden tot lastenverzwaring voor inwoners en bedrijven. Wie is er voor dit amendement? Dat is de fractie van de VVD en de fractie van het CDA. Wie is er tegen dit amendement? Dat is de fractie van Gemeentebelangen, GroenLinks, D66, ChristenUnie en PvdA. Dan is dit amendement verworpen. Dan gaan we naar het amendement van GroenLinks over kader vijf, bij de ombuigingsvoorstellen geen prioritering aan te brengen tussen medebewindstaken en eigen autonome taken en de begeleidende tekst onder kader vijf te laten vervallen. Wie is er voor dit amendement? Dat is de fractie van D66, ChristenUnie, GroenLinks, VVD. En wie is er tegen dit amendement? Dat is Gemeentebelangen, de fractie van PvdA, CDA.

Dan is ook dit amendement verworpen. Dan gaan we naar het amendement ook van GroenLinks over kader negen voor onvoorziene nieuwe structurele uitgaven zal vanaf de kadernota 2025 voldoende ruimte gemaakt moeten worden om onze maatschappelijke opdracht goed uit te kunnen voeren. De financiële ruimte zal gezocht moeten worden door oud beleid kritisch te bezien. Wie is er voor dit amendement? Dat is de fractie van GroenLinks. Wie is er tegen dit amendement? Dat is de fractie van Gemeentebelangen, dat is de fractie van de VVD, dat is de fractie ChristenUnie, dat is D66, dat is PvdA en CDA. Daarmee is dit amendement verworpen. Dan breng ik het hoofdvoorstel in stemming. Wie is er voor het hoofdvoorstel en stel de kaders vast zoals voorligt. Dat is unaniem. Dank u wel. Dan hebben we besloten. Gezien de tijd. We zijn kwart over tien, we lopen aardig uit de pas maar ik stel voor toch om heel even te schorsen. Ik stel voor tot halfelf en laten we proberen het volgende agendapunt beknopt te doen. Maar dat is ook een belangrijk punt, dus ik wijs u erop dat we ongetwijfeld gaan uitlopen. Ik schors de vergadering tot halfelf.

Schorsing 6.

Vaststellen evaluatie raadsbreedprogramma De voorzitter: Goed, als de telefoon van de griffier is opgeladen. Ik heropen de vergadering. We gaan met flinke vaart verder. We hebben echt nog een inhoudelijk uitgebreid bespreekpunt, maar er is ook nog een motie vreemd straks te bespreken. Dus we gaan snel aan de slag met het vaststellen van de evaluatie van het raadsbreedprogramma. Na de verkiezingen op 16 maart 2022 is in De Wolden gewerkt aan het opstellen van een raadsbreedprogramma. De raad heeft zich uitgesproken om samen met De Woldense samenleving op zoek te gaan naar oplossingen voor de door hun centraal gestelde maatschappelijke opgaven. Op 14 maart 2024 is de evaluatie van het raadsbreedprogramma voorbereid, welke vanavond ter besluitvorming voorligt. En het voorgestelde besluit luidt, de tussenevaluatie van het raadsbreedprogramma We doen het samen vast te stellen, naar aanleiding van deze tussenevaluatie ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties als doelgroep expliciet toe te voegen bij de opgave duurzaamheid en de eindevaluatie van het raadsbreedprogramma in december 2025 plaats laten vinden. Wie wil hierover het woord voeren? Mevrouw Haanstra, mevrouw Jansen, mevrouw Kippers, mijnheer Den Hollander en de heer Lotterman, mevrouw Assink, mevrouw Bouwers. Ja, mevrouw Haanstra, gaat uw gang. Mevrouw Haanstra: Dank u wel, voorzitter.

We zijn alweer op de helft van deze raadsperiode, een goed moment om stil te staan bij de stand van zaken van het raadsbreedprogramma met daarin de thema's op hoofdlijnen waarvan we met zijn allen zeggen dat ze in deze raadsperiode moeten worden opgepakt en er stappen in moeten worden gezet. We zijn nu twee jaar verder en de fractie van Gemeentebelangen is van mening dat we met elkaar goed op weg zijn. In 2023 hebben we de Woonzorgvisie raadsbreed vastgesteld met daarin concrete ambities en acties. Een woonbehoefteonderzoek ligt hieraan ten grondslag. Wat mijn fractie betreft houden we ons hieraan en gaan we hier geen zaken aan toevoegen. In de uitwerking ervan kunnen we al mooie voorbeelden zien in De Wolden, bijvoorbeeld op het gebied van woningsplitsing en er is een plan van het aanpakken van de woningnood in De Wolden door het creëren van een flexwijk voor verschillende doelgroepen. En daar werd zo straks ook al even aandacht, hebben we daarvoor gehad. Bij de opgave duurzaamheid voegen we ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties toe als het gaat om het ondersteunen bij verduurzaming. Een logisch gevolg van de raadsbreed vastgestelde motie noodfonds energiearmoede in november 2022. De raad heeft in deze raadsperiode al heel wat stappen gezet op het gebied van duurzaamheid. Onze fractie wil nog wel een nieuwe ambitie noemen, productie van groen gas.

Maar wat ons betreft hoeft dit niet opgenomen te worden in het raadsbreedprogramma. Bij de evaluatie van het Landbouwfonds zullen we dit verder aan de orde stellen. Ten aanzien van de opgave landbouw houden we ons vast aan de gestelde ambities. Dat geldt ook voor het sociale gezicht van De Wolden. We moeten goed de vinger aan de pols houden ten aanzien van het sociaal domein met behulp van de vastgestelde kaders in de Kadernota Sociaal Domein en een Monitor Sociaal Domein en excellente dienstverlening staat hoog in het vaandel van Gemeentebelangen en van deze raad, we hebben hier al vaak over gesproken. In deze tussenevaluatie wordt de conclusie getrokken dat we voor wat betreft de kwaliteit en snelheid op de goede weg zijn. Wat onze fractie betreft zijn we er zeker nog niet. Er zijn nog te veel voorbeelden om ons heen waar de dienstverlening beter kan. Het neemt niet weg dat we de gestelde ambities ten aanzien van dienstverlening en kwaliteit van bestuur handhaven. Voorzitter zoals gezegd, we zijn alweer halverwege de raadsperiode en voor je het weet is deze periode alweer voorbij. We willen graag nog twee dingen opmerken. Er gebeurt veel in de wereld waarin we wonen, werken en leven.

Met gemak zou je zo nog een paar thema's kunnen toevoegen aan het raadsbreedprogramma, zoals het opvangen en huisvesten van de steeds groter wordende groep ontheemden en ondermijning is ook een thema dat steeds meer aandacht vraagt. Over deze en andere

onderwerpen zullen we als raad nog nadere besluiten nemen. De fractie van Gemeentebelangen vindt het niet nodig om ze extra op te nemen in het huidige raadsbreedprogramma. Alle fracties van deze raad staan achter de huidige thema's. Hierin zijn veel ambities die moeten worden opgepakt en dat is voor ons voldoende. Het andere punt dat we nog willen benoemen is het voorgestelde besluit van vandaag om de eindevaluatie van het raadsbreedprogramma in december 2025 plaats te laten vinden. Mijn fractie wil dat graag een maand naar voren schuiven, dus naar november 2025. En de reden hiervoor is dat december altijd een drukke maand is voor de raad, aan het einde van het jaar moet er vaak nog veel besluiten worden genomen. En we dienen daarom het volgende amendement in. De raad van gemeente De Wolden in vergadering bijeen stelt de fractie van Gemeentebelangen het volgende amendement voor, het voorgestelde beslispunt de eindevaluatie van het raadsbreedprogramma in december 2025 plaats laten vinden, te wijzigen in, de eindevaluatie van het raadsbreedprogramma in november 2025 plaats te laten vinden in plaats van december. En de toelichting, december is een drukke maand voor de raad, aan het einde van het jaar moet er vaak nog veel besluiten worden genomen. November is een beter moment om de eindevaluatie van het raadsbreedprogramma plaats te laten vinden.

Dan krijgt deze evaluatie de aandacht die het verdient. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Haanstra. Mevrouw Jansen. Mevrouw Jansen-Hut: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik begin ook met in 2022 zijn we als gemeenteraad unaniem akkoord gegaan met het raadsbreedprogramma en na twee jaar is het tijd voor een tussenevaluatie. We kunnen stellen dat de ambities die hierin zijn weergegeven nog steeds gelden. Een paar punten. Wat betreft de woningbouw, inwoners van onze gemeente willen nog steeds dat er gebouwd wordt en nu er een Woonvisie is, een versnelteam en genoeg plannen zijn en de Omgevingswet die zorgt voor een snelle procedure, staat niets meer in de weg om te zorgen dat er huizen komen. Het zou goed zijn dat de woningbouwmonitor binnenkort ook beschikbaar is voor de inwoners van gemeente De Wolden, zodat men zicht heeft op de woningbouwplannen en de uitvoering hiervan. Bij duurzaamheid zijn we content met de toevoeging van ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Niet alleen de inwoners faciliteren, ondersteunen en adviseren bij de verduurzamen. Landbouw is een belangrijke sector in onze gemeente. Het transitiefonds voor de landbouw is nog goed gevuld, hopelijk worden dit jaar gebruik van gemaakt. Het sociale gezicht van De Wolden, de fractie-VVD vindt het belangrijk dat mensen die het nodig hebben ondersteund worden.

En dienstverlening, dat hoor ik ook bij Gemeentebelangen, vergt blijvende aandacht. Het is belangrijk dat het contact met de inwoners goed verloopt, zowel telefonisch, per e-mail of persoonlijk. Hierover horen wij nog steeds dat het niet altijd goed gaat. En wat betreft kwaliteit van bestuur, wees open over wijzigingen en beslissingen want ook wij vernamen via de media dat er plannen zijn voor een flexwijk en dat Staphorst alleen een rioolwateranalyse gaat doen. Neem de inwoner en de raad mee, wees transparant. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen. Dan ga ik naar mevrouw Kippers. Mevrouw Kippers-van Lint: Dank u wel, voorzitter. Ik zal niet in herhaling vallen dat we na twee jaar evalueren, bij deze gezegd. Ja, het is ook een mooi moment om te evalueren, zeker omdat we, dat wordt al gezegd, er was unaniem ingestemd. Wij waren wel teleurgesteld dat natuur en inclusiviteit er niet inkwam, ik herhaal hem nu weer omdat toen werd gezegd, u kunt er altijd nog op terugkomen, bij deze. En wat dat betreft kunnen wij nog steeds ook ons helemaal wel vinden in het raadsbreedprogramma als je ook naar de punten kijkt waar we het over hebben. Want ja, woningbouw speelt nog altijd.

En net zoals de VVD aangeeft, wij vinden het ook belangrijk dat het inzichtelijk wordt voor de inwoners, dus ook wij vinden het een goed idee dat de woningbouwmonitor ook snel beschikbaar wordt voor hen, zodat ook alle ontwikkelingen veel

duidelijker te volgen zijn. Over dienstverlening hebben we ook al het een en ander wel de afgelopen periode gezegd en dat blijft onder de aandacht. Er zijn natuurlijk ook altijd verbeteringen mogelijk, maar er zijn ook zeker al wel verbeteringen gemaakt. Dus ik denk dat het nog steeds ook onze aandacht behoeft en ook krijgt. Verder ook is het natuurlijk belangrijk dat we een sociaal gezicht blijven laten zien in De Wolden. Dat hebben we net ook al duidelijk gemaakt dat we ook op blijven komen voor juist diegenen die kwetsbaar zijn in onze maatschappij. En het is ook mooi dat we daar ook allemaal nog steeds achter staan. Dus ook wij zullen daar geen wijzigingen in brengen. Dan horen sommigen van waar zitten die wijzigingen dan eventueel wel. Het viel ons op dat het hele woord natuur nergens in voorkomt en wij hebben de afgelopen twee jaar toch wel vaak vanuit onze achterban te horen kregen, het is toch wel wat vreemd als een raadsbreedprogramma geen enkele keer natuur heeft, terwijl er zelfs wel een kopje landbouw is, terwijl landbouw en natuur vaak samengaan. En dat merken we ook, dat landbouw tegenwoordig ook heel veel ermee te maken heeft. Denk maar aan klimaatverandering, want ook binnen de landbouw heb je last van natte periodes of juist hittestress, maar dan misschien op een iets andere wijze dan in de openbare ruimte.

Soms worden landbouw en natuur als tegenovergestelde gezien, dat gaan we ook helemaal niet ter discussie stellen nu, we geven er alleen mee aan dat het dus heel duidelijk hand in hand gaat. We hebben namelijk ook een ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, dus ook daar worden ze samen gezien omdat ze hand in hand gaan. En onze vraag is dan, waarom hebben we alleen het kopje landbouw en niet landbouw en natuur, want dat zou ook in onze gemeente makkelijk samen kunnen gaan zonder dat het onze speerpunten verder aantast. En dan is onze achterban weer helemaal gelukkig. Dan is het weer echt een raadsbreedprogramma terwijl het voor de raad alleen maar om de toevoeging gaat van het woord natuur in de titel en in de tekst. En daarvoor willen we ook een amendement indienen. De voorzitter: Ja, die verschijnt nu in beeld. Ja, gaat uw gang.

Mevrouw Kippers-van Lint: De raad van de gemeente De Wolden in vergadering bijeen op 25 april 2024 betreft speerpunt landbouw stelt de fractie van GroenLinks het volgende amendement voor, het besluit onder beslispunt één de tussenevaluatie van het raadsbreedprogramma We doen het samen vast te stellen te wijzigen in, de tussenevaluatie van raadsbreedprogramma We doen het samen vast te stellen met dien verstande dat het thema landbouw wijzigt in het thema landbouw en natuur en de volgende tekst toe te voegen onder het kopje wat willen we met de resterende raadsperiode. Hier tussendoor, er staat verder ongewijzigd blijft, dus de tekst komt uit het originele raadsbreedprogramma. Ongeveer 80 procent van het totale oppervlakte van de gemeente wordt benut door landbouw, we zien dat het lastig is voor agrariërs om op dezelfde voet door te gaan gezien de landelijke en Europese discussie over onder andere stikstof, natuur, voldoende woningbouw en ruimte voor de energietransitie. Het enige wat we hier gewijzigd hebben, is het woord natuur eraan toevoegen, verder blijft het ongewijzigd. En ik heb net al uitgelegd en toegelicht waarom dat is, omdat het vaak, zeker gezien ook wat we afgelopen periode zijn tegenkomen, hand in hand gaat en het ook steeds meer naar voren komt. Verder kunnen wij er ons nog steeds in vinden, in het raadsbreedprogramma.

Wij zijn heel benieuwd wat de raad vindt van ons amendement. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kippers. De heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Dank, voorzitter. Ja ook wij, verrassing, verrassing, vonden het een goed idee om te evalueren zo halverwege deze raadstermijn. En het is goed om te zien op basis van die evaluatie dat die onderwerpen inderdaad de juiste onderwerpen waren, de belangrijke onderwerpen zijn die nog steeds actueel zijn. Ook is het goed te constateren dat er een hoop is gebeurd op al die thema's en wat mij betreft doen we er goed aan om nu de bijgeschaafde en bevestigde ambitie te bevestigen. Ik zou er twee dingen kort

uit willen lichten. Als het gaat over de ambitie op woningbouw is het denk ik goed om te herhalen dat daar een hoop gebeurt, dat het ook een onderwerp is waar een lange adem voor nodig is. Dus waar gemiddeld de looptijd van grotere woningbouwprojecten zes tot uit mijn hoofd tien of zelfs twaalf jaar is, als we daarin aan het investeren zijn, en dat zijn we, gaat dat niet betekenen dat een woningbouwproject in één keer in een jaar kan. Dat is goed denk ik om te blijven herhalen, dus daar zijn we wel degelijk stappen in aan het zetten maar dat betekent niet dat we daar opeens wonderen kunnen verrichten. En als tweede zou ik willen uitlichten, meer ook bevestigen wat ook al eerder is benoemd, dat het wat ons betreft een heel goed idee is om zoals we voorstellen in de evaluatie op het puntje duurzaamheid, ook de focus op ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties toe te voegen. Die past bij zaken die we eerder met zijn allen hebben afgesproken. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hollander. De heer Lotterman. De heer Lotterman: Dank u, voorzitter. De ambities van het raadsbreedprogramma zijn lovenswaardig. Naar mijn smaak was het goed geweest om de doelen wat meer SMART te maken. Dan kun je bij de tussenevaluatie ook een scherper beeld krijgen of je goed op koers zit.

Nu kan het zo zijn dat de een vindt dat we prima op weg zijn terwijl een ander het gevoel heeft dat er een tandje bij moet. Aan de andere kant is het heel mooi dat we dit hebben en dat de tussenevaluatie er ook goed uitziet. Dat we als gehele raad punten van overeenstemming gezocht en gevonden hebben en die hebben vastgelegd in dit raadsbreedprogramma is in elk geval veel beter dan dat er energie gestoken zou worden in het uitvergroten van tegenstellingen. Op de maatschappelijke opgaven van woningbouw en duurzaamheid willen we te zijner tijd graag meer een kwalitatieve evaluatie, maar dat zal in het kader van de evaluatie van het collegeprogramma zijn, denk ik. Voor verduurzaming zullen we er vooral opletten of er voldoende sense of urgency is, het niet halen van doelstellingen mag ons niet gewoon zomaar overkomen. Bij duurzaamheid worden nog de twee noodfondsen genoemd en ons inziens zou dat meer passen bij het sociale gezicht dan bij duurzaamheid. Daar staan ze trouwens ook, maar je zou kunnen zeggen, als je die ondersteuning, die noodfondsen, niet zou hebben dan zou het zelfs de duurzaamheid ten goede komen omdat er dan minder energie gebruikt wordt. Maar dat even als detail. Ten aanzien van het thema landbouw maken we ons wat zorgen over de onderuitputting van het transitiefonds. Graag zouden we zien dat er meer aanvragen komen.

D66 vindt het belangrijk dat onze boeren perspectief krijgen op een rendabele, duurzame toekomst. Dat is destijds ook de reden geweest om het initiatief voor het transitiefonds te nemen. Zou het college kunnen nagaan of de criteria zouden kunnen worden verruimd? Het sociale gezicht van De Wolden, dat kan nog beter en wel zonder extra kosten. Inwoners met een inkomen onder de 130 procent van het sociale minimum komen in aanmerking voor ondersteuning, zoals het noodfonds energie. Die 130 procent wordt echter gehanteerd als een harde grens. Iemand die uitkomt op 131 procent krijg niks. En zijn buurman die op 129 procent uitkomt, die krijgt het volle pond. Zo’n harde alles-of-niets-grens vinden wij niet sociaal, dit kan beter. Wanneer we vast kunnen stellen of iemand boven of onder de 130 procent van het minimum zit, dan kunnen we ook vaststellen of het 103, 125 of 135 procent is en dan kunnen we met een simpele berekening of een tabelletje de ondersteuning op maat gaan geven. Aan het college de vraag of ze deze uitdaging willen oppakken. Tot slot een opmerking over de kwaliteit van dienstverlening en bestuur. Naar ons idee hoort daar ook monitoring van medewerkerstevredenheid, ziekteverzuim en de klachten vanuit de maatschappij en inwoners ook bij.

En inwoners, bedrijven en organisaties moeten laagdrempelige mogelijkheden hebben om hun wensen, noden en feedback over de dienstverlening van de gemeente kenbaar te maken. Tot zover. De voorzitter: Ja dank u wel, mijnheer Lotterman. Ik denk dat het lastig wordt om de vragen te beantwoorden, want het dit gaat in dit geval om het raadsbreedprogramma, de raad is daar eigenaar van. Maar we zullen zo

meteen kijken of een van de portefeuillehouders wil reageren daarop. Dus oké, dank u wel. Ik ga naar mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Voorzitter, de raad heeft een evaluatie gedaan of de genoemde thema's en ambities, uit het raadsbreedprogramma nog actueel en compleet zijn. En het gaat hier inderdaad niet om een opsomming van wat we hebben bereikt of een oordeel over de uitvoering van het collegeprogramma. Dus ik zal het ook heel kort houden en alleen toespitsen op de thema's in het programma. En wij constateren dat de thema's nog steeds de juiste zijn. De enige toevoeging die wordt voorgesteld is de duurzaamheid, om die richting ondernemers en verenigingen en maatschappelijke organisaties toe te voegen. Daar zijn we akkoord mee. We hebben in de evaluatie ook gesproken over landbouw, of we daar de ambities nog moesten verhogen en daar hebben we geconstateerd dat een hogere ambitie voor de gemeente weinig zin heeft omdat de transitie van de landbouw feitelijk buiten onze invloedsferen ligt. We hebben ook besproken of er nog zaken toegevoegd moeten worden. Daar is met name de Spreidingswet besproken tijdens de raadsavond, maar hierover hebben we geconcludeerd dat deze niet als nieuwe ambitie toegevoegd hoeft te worden maar dat we deze gaan benoemen als speerpunt in het sociaal domein en in huisvesting en dat we hierbij aandacht houden voor integratie en draagvlak.

Dus wat dat betreft is er vanuit onze fractie derhalve geen behoefte voor verdere toevoegingen of wijzigingen in het raadsbreedprogramma. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Assink. Mevrouw Bouwers. Mevrouw Bouwers: Ja dank u wel, voorzitter. In navolging van de heer Lotterman heb ik toch ook een aantal vragen naar aanleiding van voor het college. Dus ik hoop dat er aandachtig meegeluisterd wordt, ook al betreft het document zelf natuurlijk een document van deze raad. Twee jaar geleden bij de vorming van dit programma was ik niet betrokken, want toen maakte ik nog geen deel uit van deze raad. Dit was dus mijn eerste kans om hier echt wat dieper in te duiken. Ik kende het document maar het was ook het eerste moment voor mij om hier wat breder op te reflecteren. En om aan te sluiten bij mevrouw Haanstra, we zijn als raad goed op weg en het college is ook aan het leveren. Dat hebben we de afgelopen jaren kunnen vaststellen en veel van de behaalde resultaten zijn dus ook in deze tussenevaluatie genoemd. Ik start in een beetje een atypische volgorde, ik wil graag ook even de thema's bij langslopen en ik start bij duurzaamheid. Wij vinden het, wat ik ook al meer heb gehoord, heel verstandig dat doelgroepen ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties specifiek worden toegevoegd aan de opgave.

Naar aanleiding van het thema nog wel een vraag of eigenlijk een verzoek aan het college om ons specifiek op dit thema duurzaamheid ook periodiek te informeren, met name over de voortgang de Dorps Energie Strategie, de DES, en ook de Regionale Energie Strategie, de RES. En daarbij het onderwerp netcongestie vormt daarbij wat ons betreft een belangrijk punt van aandacht. Bij het hoofdstuk landbouw staat bij de reeds behaalde resultaten het platform Taboer genoemd, de motie voor het onder de aandacht brengen van dit platform dat de boeren en tuinders die op zoek zijn naar mentale ondersteuning een luisterend oor biedt, is eind vorig jaar op initiatief van onze fractie unaniem aangenomen. En hoe triest ook dat het nodig is, het blijft goed en belangrijk dat onze gemeente dat initiatief onder de aandacht brengt. Verder hebben wij bij de begroting 2023 op voorstel van onze fractie eerder dat jaar ook geld beschikbaar gesteld voor het instellen van een agrarisch contactpersoon, konden we ook teruglezen in de evaluatie, en naar aanleiding daarvan heeft onze fractie nog een vraag aan het college, namelijk wanneer en hoe de geschiktheid van het type ondersteuning voor onze agrarische ondernemers wordt geëvalueerd. Dus dat is ook geen inhoudelijke vraag maar meer weg te zetten in de tijd.

Voor wat betreft de paragraaf over het sociale gezicht van De Wolden zijn wij content met de gestelde ambities in het programma en waar mijn collega mevrouw Brouwer eerder vanavond ook al aan refereerde, het bieden van bestaanszekerheid voor onze inwoners raakt volgens ons aan de kern van onze opdracht als

gemeente. Dus we houden ook graag vinger aan de pols. Ook zijn wij het eens met het handhaven van de gestelde ambities voor de opgave dienstverlening en kwaliteit van bestuur. Voor veel inwoners is de gemeente voor burgerzaken, dus de plek waar je je rijbewijs ophaalt of de overheidslaag waaraan je ozb betaalt, maar dienstverlening doet ertoe omdat wanneer het kwalitatief hoogwaardig is, inwoners ook verzekert van directe ondersteuning. Maar het beeld dat inwoners hebben van de gemeente wordt ook bepaald door de kwaliteit van discussie en besluitvorming hier in de raad en in het college. En daarmee raakt het ook direct aan het vertrouwen van onze inwoners in lokale overheid en democratie. Als fractie houden we dienstverlening en kwaliteit van bestuurders ook nauwlettend in de gaten. Dan kom ik tenslotte bij het thema woningbouw en dat is niet voor niks het eerste thema ook in ons raadsbreedprogramma, want hoe graag we als raad ook willen versnellen, niet alles blijkt te kunnen in het tempo waarop we dat zo graag zouden willen zien. Het is wel goed om te lezen, om opnieuw te lezen moet ik zeggen, dat onze plancapaciteit op orde is en ook ons 2030-doel blijft staan. Maar de nood is hoog, jongeren en starters willen graag in onze dorpen blijven wonen of daar terugkomen na school of studie maar vissen achter het net met vooral aanbod van te grote of te dure koopwoningen.

Sommige ouderen willen juist graag kleiner of meer beschut wonen en hebben moeite een plekje centraal in een van de dorpen te vinden. Vorige week hoorden we als raadsleden als toehoorders bij de dialoogavond over de opvang van vluchtelingen en de vestiging van statushouders, over de grote opgave die naar aanleiding van de Spreidingswet ook op onze gemeente afkomt. En dat gaat om ruim 220 Oekraïners die we hier moeten opvangen, ruim 150 asielzoekers vanuit andere plekken en ook de permanente vestiging van ruim 50 statushouders. En dat is nogal wat voor een gemeente als de onze. Volgens onze fractie mist dit element echt in de evaluatie, want we hebben er heel bewust voor gekozen om in deze evaluatie niet alleen terug te kijken maar ook te formuleren wat we dan in die resterende raadsperiode nog willen bereiken. Wellicht zal de voorziene tijdelijke opvang van vluchtelingen, maar toch met name de permanente huisvesting van statushouders, de woningnood verder vergroten. En dat is een maatschappelijke opgave waar we niet omheen kunnen. Daarom vraag ik de andere fracties hoe zij kijken naar het in ons gezamenlijk programma uitspreken van de ambitie om te voldoen aan de opgave die volgt uit de Spreidingswet.

Wat ons betreft is het onlosmakelijk verbonden aan onze woningbouwopgave, dus ik stel niet voor om een nieuw thema te introduceren maar deze zinsnede echt toe te voegen aan het besluit. Ook om te voorkomen dat het draagvlak voor de vestiging van statushouders verder onder druk komt te staan. Daarom zijn de oplossingen op de korte termijn ook nodig. En ook bij de vragen die onze fractie over dit thema helemaal aan het begin van deze vergadering heeft gesteld blijkt dat ook. Onjuiste communicatie of geen heldere signalen vanuit de gemeente zorgen eigenlijk direct tot onrust en vragen. Laten we dan ook als raad uitspreken dat wij een ambitie hebben om hier echt mee aan de slag te gaan. Concreet, wij stellen voor om bij de nog te behalen doelen in resterende raadsperiode inzake woningbouw uit te spreken de ambitie te hebben om te voldoen aan de opgave die volgt uit de Spreidingswet en daarvoor heeft onze fractie ook een amendement voorbereid langs deze strekking. Wellicht kan dat getoond worden. We kunnen met elkaar lezen om het voorgestelde besluit te wijzigen en een punt toe te voegen, namelijk punt drie naar aanleiding van deze tussenevaluatie de ambitie te willen voldoen aan de opgave die volgt uit de Spreidingswet expliciet toe te voegen bij de opgave woningbouw. Op dit laatste punt hoor ik uiteraard graag de reactie van de collega's. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Dan, ik kijk heel kort naar het college. Ik weet niet of er een reactie wil komen en anders zouden een aantal vragen natuurlijk gewoon schriftelijk beantwoord kunnen worden. Maar ik kijk eventjes naar wethouder Hempen. Mevrouw Hempen: Ik kan een aantal vragen wel beantwoorden maar inderdaad het is een stuk van de raad, de raad heeft dit gezamenlijk geëvalueerd op een avond. Maar ik kan wel iets meegeven, in elk geval dat landbouw wat D66 aangaf, de vraag of het college de criteria wil verruimen voor het fonds, het transitiefonds.

Binnenkort wordt dit geëvalueerd en dan kunt u dat aangeven op dat moment. Ik wil u wel meegeven dat staatssteun hier wel meespeelt, dus zo makkelijk is het allemaal niet. En ook het toekomstperspectief wat op dit moment geboden wordt aan de boeren, dan heb ik het over derogatie, dat zorgt er wel voor dat boeren niet op het punt staan om nu echt te investeren, een groot deel van de boeren dus. Duurzaamheid werd nog eventjes genoemd, het verzoek om het college periodiek te informeren. Volgens mij doen we dit al, dus dat gebeurt gewoon. En ook over de netcongestie hebben we volgens mij zelfs een avond gehad samen met Enexis, waarbij jullie ook zijn geïnformeerd. Ik denk dat ik hierbij de punten heb benoemd. De voorzitter: Dank u wel. We wachten even tot de raad de amendementen heeft. Ik zie nog, u heeft nog een aanvullende vraag, mevrouw Bouwers? Mevrouw Bouwers: Ja, dank u wel. De vraag over de beoordeling van de geschiktheid van het type ondersteuning van de agrarisch contactpersoon, zou u daar schriftelijk op terug kunnen komen? De voorzitter: Mevrouw Hempen, sorry, heel goed. Mevrouw Hempen: Ik moet even eventjes, ja kan ik daar schriftelijk op terugkomen? Ja, ik heb het idee dat we eventjes haar de ruimte moeten geven om even verder aan het werk te gaan. En ik denk dat u ook vooral eventjes om u heen eigenlijk moet vragen van hoe u dat ziet.

Want we kunnen nu wel iets op gaan stellen maar ik zou niet weten op welke manier we dat op dit moment moeten doen. Dus dan zou ik graag heel duidelijk een richting van de raad willen hebben van we willen graag dat daar en daar op ingezet wordt, dan kunnen we dat op die manier beoordelen. De voorzitter: Mevrouw Bouwers. Mevrouw Bouwers: Ja dank u wel, voorzitter. Laat ik vooropstellen dat het natuurlijk niet om de persoon gaat die deze functie vervult maar met name over de vraag, wordt er door agrarische ondernemers in de gemeente inderdaad zoals verwacht gebruik van gemaakt. Dat is eigenlijk de onderliggende vraag. En mocht u dat niet staande deze vergadering kunnen beantwoorden, wat ik best begrijp, dan zouden we dat schriftelijk af kunnen doen wat ons betreft. De voorzitter: Wethouder Hempen. Mevrouw Hempen: Maar ik vind deze vraag best wel ingewikkeld. Want we hebben ook een bedrijvencontact functionaris persoon en we hebben ook iemand voor recreatie. Om dan precies op te gaan schrijven hoeveel zijn de contactmomenten. Die contactmomenten zijn onder andere bij boeren die zich wel willen laten uitkopen, dat zijn wel de contactmomenten en er zijn er meer. Maar ik vind deze best ingewikkeld, want ik zou graag daar de vrijheid in willen hebben om juist dat contact zo breed mogelijk in te kunnen zetten. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Hempen.

Ik denk voor dit moment heeft u afdoende beantwoord. De evaluatie ligt voor ons en ik denk dat we daar echt even op moeten focussen met z’n allen. Ik kijk de raad rond naar aanleiding van de amendementen die zijn ingediend. Ik denk dat het goed is als u daar nog naar elkaar op reageert en ik ga eerst naar mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ja dank u wel, voorzitter. We brengen ons eigen amendement in stemming, dus die houden we vast. Als het gaat om de amendementen, eerst van GroenLinks. Voorgesteld wordt om het woord natuur toe te voegen. U heeft mij kunnen horen zeggen in de eerste termijn, we hebben een

raadsbreedprogramma op basis van een aantal thema's die door iedereen worden onderschreven. Aan de voorkant is er best wel wat discussie geweest, ook over het onderwerp natuur, en je mag van mening verschillen maar wij willen toch graag het houden bij de kaders of de thema's zoals ze er nu in staan. Bovendien denken we ook niet dat het op deze manier natuur veel toevoegt. Dus wij zullen deze niet steunen. De voorzitter: En wilt u nog reageren op het amendement van het CDA? Excuses, mevrouw Kippers, Mevrouw Kippers-van Lint: Dank u wel, voorzitter. Ja, verder geen toevoeging hoor ik zeggen en dat de natuur ook verder niet van meer betekenis is. We hebben het wel over duurzaamheid, over het expliciet benoemen van een doelgroep, daar treden we nog best wel in detail. En nu gaat het om een woord wat toch al vaak ook aan de orde komt. Waarom het dan niet benoemen als het toch niet zoveel verandert en voor ons dus wel, wat is dan het eigenlijke bezwaar tegen het woord natuur? Dat wil ik graag dan nog weten. De voorzitter: Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: We hebben met elkaar ambities afgesproken en dat wil niet zeggen, en dat heb ik ook in mijn eerste termijn aangegeven, dat we daarnaast niet heel veel dingen ook besluiten. Dus er is wel degelijk ook heel veel natuur al waar we heel druk mee doende zijn.

Zo is het Drents Programma Landelijk Gebied natuurlijk een actueel thema waar de gemeente ook mee van doen heeft. En ja, dat transitiefonds landbouw, ja inderdaad die duurzaamheid, dus er zijn al heel veel dingen waar we ook wel degelijk mee bezig zijn met natuur. Dus het voegt er voor ons niet toe om dat nou in onze ambities in dat raadsbreedprogramma toe te voegen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Haanstra: En dan nog het amendement van het CDA, ben ik hem ineens kwijt, daar is die. Daar geldt eigenlijk een beetje hetzelfde, we willen ons graag houden aan deze thema's en deze toevoeging ondersteunen we niet. De voorzitter: Mevrouw Bouwers. Mevrouw Bouwers: Dank u wel, voorzitter. Mijn vraag aan mevrouw Haanstra is, want ik heb natuurlijk ook uitgelegd, ik zie de toevoeging zoals we hem ook hebben ingediend in het amendement niet als aanvullend thema of als extra maatschappelijke opgave. We willen het expliciet toevoegen als belangrijk onderdeel van de woningbouwopgave omdat we weten hoe belangrijk dit ook is voor inwoners. Dus dit maakt niet een extra hoofdstuk in ons programma. Zou mevrouw Haanstra daarop willen reageren? De voorzitter: Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Maar ook hier geldt, het wil niet zeggen dat we hier als raad niet mee aan de slag gaan. Dus dat sluit het niet uit. Dus het hoeft voor ons niet opgenomen te worden.

De voorzitter: Nog een laatste reactie, mevrouw Bouwers. Mevrouw Bouwers: Ja, dank u wel. Wij schrijven in de toelichting van het amendement dat we met deze toevoeging van de zinsnede graag willen benadrukken dat wij als raad de urgentie van de situatie erkennen, maar ook juist precies daarom, om uit te lichten dat wij als raad ook de noodzaak voelen om te gaan voldoen aan die opgave. Betekent dat, dat mevrouw Haanstra die noodzaak niet voelt of de urgentie niet erkent?

De voorzitter: Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Nee hoor, dat zeg ik helemaal niet. We nemen daar wel degelijk ook besluiten over, maar dat hoeft dus niet opgenomen te worden in dit document wat ons betreft. De voorzitter: De klok zegt vijf over elf, dank u. Ik vermoed dat we minstens een half uur gaan uitlopen. Ik hoop dat u daarmee rekening houdt, want ik denk dat het wel van belang is om het punt af te ronden en de agenda af te ronden. Ik kijk, ja, mevrouw Bouwers. Mevrouw Bouwers: Ja, dank u wel. Ik zou het amendement wat wij hebben ingediend graag aanhouden of intrekken, omdat de tussenevaluatie op een later moment niet meer aan de orde komt. Want Gemeentebelangen gehoord hebbende betekent dat er geen raadsbrede steun is en ik vind het belangrijk dat zo'n amendement raadsbreed wordt gesteund omdat het over ons raadsbreedprogramma gaat. En dat betekent dat ik niet van alle andere fracties nog verwacht om hier hun licht over te laten schijnen . Dank u wel. De voorzitter: Dan is het amendement van het CDA ingetrokken. Dan ga ik naar mevrouw Jansen. Mevrouw Jansen-Hut: Ja, dank u wel. Ik kom een beetje om in mijn papieren nu op dit moment. Wat de VVD betreft, we hebben het raadsbreedprogramma besproken en deze kaders wil de VVD graag behouden. Dus ik kan het kort houden en ga niet mee in de amendementen. De voorzitter: Dat is helder, dank u wel. Mevrouw Kippers.

Mevrouw Kippers-van Lint: Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ik dacht dat u meervoud zei, zowel het amendement van GroenLinks als het amendement van Gemeentebelangen. Mevrouw Kippers. Mevrouw Kippers-van Lint: Dank u wel, voorzitter, wij houden ons amendement aan. De voorzitter: Sorry, sorry, u heeft een interruptie, mevrouw Jansen? Sorry hoor mevrouw Kippers. Ik ga naar mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Ja, ik hoor zeggen dat u geen extra thema's wilt toevoegen maar ons amendement gaat niet over een thema. De voorzitter: Mevrouw Jansen. Mevrouw Jansen-Hut: Ja, dank u wel. Dat weet ik, maar voor ons maakt december of november niet zoveel verschil. Het kan ook wel druk zijn in november. De voorzitter: Dan gaan we nu naar mevrouw Kippers. Dank u wel. Mevrouw Kippers-van Lint: Dank u wel, voorzitter. Dan begin ik even met het amendement van Gemeentebelangen nu het er toch over gaat en wij staan eigenlijk aan de andere kant van dezelfde munt als VVD. Het maakt wat ons betreft niet zo uit wanneer het plaatsvindt, het had net zo goed januari kunnen zijn en dat geeft dat wij hier dus geen problemen tegen hebben en dat wij daar wel in mee kunnen gaan met het amendement van Gemeentebelangen. Ons amendement blijft staan, juist omdat we ook zien dat er ook

andere aanpassingen zijn gemaakt die wat ons betreft veel gedetailleerder zijn dan wij met natuur bedoelen. We zien al heel vaak dat de dialoog inderdaad plaatsvindt, zoals Gemeentebelangen ook al aangeeft, het komt vaak genoeg ter sprake en dat is voor ons juist reden om het dan ook gewoon mee te nemen en het woord te benoemen. Dus geef het beestje een naam. Dus vandaar dat we hem wel laten staan en daar wou ik het bij laten. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kippers. De heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja dank u, voorzitter. Ook wij kunnen in principe mee met het amendement van Gemeentebelangen. Als het gaat over het amendement van GroenLinks, zou ik me er inhoudelijk iets bij kunnen voorstellen maar is het wel een beetje in lijn met wat mevrouw Bouwers ook zegt over mijn eigen amendement, zit mijn bezwaar hierin dat hier kennelijk geen raadsbrede steun voor is. Dat is zoals mevrouw Kippers zelf ook al aangaf, of bijvoorbeeld ook over het onderwerp natuur, inclusiviteit geconstateerd, en dat is de reden dat wij niet mee kunnen met het amendement. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hollander. De heer Lotterman. De heer Lotterman: Dank u wel, voorzitter. Ten aanzien van het amendement van Gemeentebelangen hebben we geen enkele moeite om dat in november te doen. Aan de andere kant is het misschien logischer om het naar januari te tillen.

Maar goed, dat is niet zo spannend. Dan het amendement van GroenLinks om het woord natuur toe te voegen. Ik denk dat landbouw en natuur op natuurlijk wijze bij elkaar horen, gras is ook natuur. Dus ik heb daar geen moeite mee, dus dat steun ik. De voorzitter: Dus u stemt wel in met het amendement? Of niet? De heer Lotterman: Ja, met het laatste van GroenLinks. Allebei trouwens. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar mevrouw Assink Mevrouw Assink: Voorzitter, onze fractie kan instemmen met het voorstel van Gemeentebelangen om de evaluatie in november te laten plaatsvinden. Wat het amendement van GroenLinks betreft ga ik mee in de analogie van de ChristenUnie. Het raadsbreedakkoord is wat ons bindt als raad in de volle breedte. In de evaluatie is ook gebleken dat voor de toevoeging van natuur geen meerderheid was. Dus dan denk ik dat het iedere fractie vrijstaat om bovenop het raadsbreedakkoord zijn eigen ambities met verve uit te dragen, maar dat het geen goed idee is om het toe te voegen in het raadsbreedakkoord. Dus we gaan niet mee in het amendement. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Bouwers. Mevrouw Bouwers: Dank u wel, voorzitter. Vanuit onze fractie zullen wij voor het amendement van Gemeentebelangen stemmen. Ik denk ook dat we vanuit onze fractie voldoende vertrouwen hebben in de agendacommissie om daar te zijner tijd een goed moment voor te vinden.

Maar de ambitie om dat in een rustiger, of op dit moment rustiger voorzien, vergadering te plannen lijkt ons prima. Voor wat betreft het amendement van GroenLinks zullen we met hetzelfde argument waarom wij ook ons amendementen hebben ingetrokken niet meegaan. Raadsbreed is raadsbreed en daar houden we voor wat betreft dit programma heel graag aan vast. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bouwers. Dan sluit ik de beraadslagingen. Ik wilde de amendementen van Gemeentebelangen en GroenLinks ook in die volgorde behandelen. Het amendement van het CDA is vervallen. Is er nog behoefte aan stemverklaringen? Mevrouw Kippers. Mevrouw Kippers-van Lint: Ja precies, wij kunnen hem ook omdraaien. Het gaat regelmatig in de hele raad over natuur. We hebben het heel bewust niet een kant opgeduwd, we merken dat die wel benoemd wordt. Dus ik wil aangeven dat ik kan instemmen met voorbehoud dat op dit punt ik het zeer betreur dat het ook niet gewoon benoemd wordt en daarin dus niet volledig mee kan gaan. Dus ja ik stem mee, maar met deze verklaring. De voorzitter: Helder. Mijnheer Van IJzendoorn wilde ook een stemverklaring afleggen? De heer Van IJzendoorn: Ja. Er wordt van vele kanten genoemd dat wij een raadsbreedprogramma hebben en dat we vooral alles met elkaar eens moeten zijn. Bij het vaststellen van dit raadsbrede programma heeft GroenLinks heel duidelijk laten merken dat wij de natuur ook benoemd wilden hebben en op dat moment bleek daar geen brede steun voor te zijn. Toen heb ik persoonlijk het ingeslikt en gezegd oké, voor mij gaat het voor dat we als raad dit met elkaar vaststellen.

We zijn nu twee jaar verder en GroenLinks staat niet voor niets groen-links en ik vind het bijzonder jammer dat deze raad niet in staat is om daarin mee te gaan . En helaas ga ik tegenstemmen en is het volgens mij dan geen raadsbreedprogramma meer. De voorzitter: Goed. We brengen eerst de amendementen in stemming, allereerst het amendement van Gemeentebelangen over het verschuiven van de datum van de eindevaluatie naar november 2025. Dat is voorstel besluit punt drie. Wie is er voor dit amendement? Dat is fractie van Gemeentebelangen, dat is de fractie van GroenLinks, ChristenUnie, D66, fractie PvdA en CDA. Wie is er tegen dit voorstel? Dat is de fractie van de VVD. Dan is het amendement aangenomen. Dan ga ik naar het amendement van GroenLinks, heeft betrekking op toevoegen van de natuur aan de inhoud. Wie is er voor dit amendement? Dat is de fractie van GroenLinks en D66. Wie is er tegen dit amendement? Dat is Gemeentebelangen, VVD, ChristenUnie, PvdA, CDA. Dit amendement is verworpen. Dan breng ik het hoofdvoorstel in stemming en dat gaat over het raadsbreedprogramma. Wie is er voor deze tussenevaluatie? Dat zijn de fracties van Gemeentebelangen, VVD, dat is mevrouw Kippers van GroenLinks, dat is ChristenUnie, dat is D66, dat is PvdA, dat is CDA. Wie is er tegen dit voorstel? Dat is de heer Van IJzendoorn van GroenLinks. Daarmee is het voorstel aangenomen.

Dan gaan we met gezwinde spoed weer verder. Besluitvormend/hamerstukken 8.

Herbenoemen leden Raad van Toezicht Stichting openbaar primair onderwijs Wolderwijs De voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt 8, dat is een hamerstuk. Ik moet ook zelf even ordenen hier, dat is het herbenoemen van de leden van de Raad van Toezicht Stichting openbaar onderwijs Wolderwijs. En dat gaat om de heer J.W. van de Kolk met ingang van 1 april 2024 her te benoemen als lid van de Raad van Toezicht van Stichting Wolderwijs tot 1 april 2028, de heer K.F. van der Ziel met ingang van 1 april 2024 her te benoemen als lid van de Raad van Toezicht van Stichting Wolderwijs tot 1 april 2028, daar zat de wijziging. En punt drie is aan de benoeming van mevrouw M. M. C. Rijkschroeff van 1 juni 2023 als lid van de Raad van Toezicht van Stichting Wolderwijs een termijn te verbinden van vier jaar en de benoeming te laten lopen tot 1 juni 2027. We kunnen nog steeds hameren, denk ik. Aldus besloten. Dank u wel. En we wensen deze mensen heel veel succes.

9.

Vaststelling bestemmingsplan buitengebied, deelplan Ommerweg 47a tm 47g, Zuidwolde De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 9, het vaststellen van het bestemmingsplan buitengebied, deelplan Ommerweg 47a tot en met 47g. Kan deze nog steeds als hamerstuk? Aldus besloten.

Ingekomen stukken 10. Ingekomen stukken a. Lijst van ingekomen stukken april 2024 De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 10a, de ingekomen stukken en daar wilde mevrouw Haanstra een opmerking maken bij brief nummer 13. Mevrouw Haanstra. Mevrouw Haanstra: Dank u wel. Inderdaad bij de brief die gaat over het ontslag van mevrouw Salomé. Wij vinden het jammer dat Eva is gestopt als raadslid voor de gemeente De Wolden, maar we respecteren haar keuze. We wensen Eva en haar gezin veel goeds toe voor in de toekomst. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Haanstra. Dan gaan we naar de heer Den Hollander. U wilde een opmerking maken bij brief nummer 10. De heer Den Hollander: Ja dank, voorzitter. Ik zou willen herhalen dat wij ons zorgen maken over het onderwerp informatiebeveiliging en de hernieuwde constatering dat we niet voldoen aan normen . En ik hoop dat we dit inderdaad nog voor de zomer in een voorstel aan de raad kunnen bespreken. Ook daar zie ik wel iets tijdsdruk ontstaan met een vergadering in mei en kadernota. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hollander. Dan kunnen we de lijst van ingekomen stukken vaststellen? Aldus besloten. b. Motie vreemd petitie wolf De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 10b, hebben we daarvan gemaakt, dat is de motie vreemd van Gemeentebelangen. Wie van Gemeentebelangen geef ik het woord? En het CDA.

Geef ik u het woord, mevrouw Haanstra? Ja. Mevrouw Haanstra: Dank u wel, voorzitter. In de aangenomen motie in november 2022 heeft de fractie van Gemeentebelangen samen met het CDA aandacht gevraagd voor het onderwerp wolf. Inmiddels zijn we een paar jaar verder en constateren we dat aanvallen met de wolf in onze gemeente nog steeds regelmatig voorkomen. De vastgestelde maatregelen door BIJ12, de organisatie die de schade door de wolven voor de provincies afhandelt, zoals wolfwerende rasters en netten blijken niet afdoende te zijn. Onlangs waren er bij een schapenhouder in Ruinen vier aanvallen van een wolf in vijf dagen tijd en we hebben begrepen dat dat inmiddels ook al zes keer het geval is. Dat terwijl de schapen achter een goedgekeurd wolfwerend raster staan. Wat een leed voor de dieren, maar zeker ook voor de betreffende schapenhouders. En het gaat niet alleen om schapen, maar ook andere dieren zijn het slachtoffer van aanvallen van een wolf. Onlangs hebben de provincies Drenthe en Gelderland een petitie aangeboden aan de Tweede Kamer om er bij het kabinet opnieuw op aan te dringen om in Brussel te vragen de wolf te gaan beheren. Om het beheer van de wolf mogelijk te maken moet de beschermde status van de wolf aangepast worden. De fracties van Gemeentebelangen en CDA dienen vandaag opnieuw een motie in over de wolf. En die petitie, die zal ook