2024 04 25 Gemeente De Wolden Gemeenteraad De Wolden

Maar het is maar een stukje van de puzzel, 1 procent ozb is 50.000 euro en dat zou betekent als je helemaal niet zou bezuinigen en je zou alles uit de ozb wil betalen, dat die 70 procent zou moet stijgen. Dat is dus wel heel ruim. Dus als we naast bezuinigingen ook de inkomstenkant willen aanboren, dan moet het rijk de mogelijkheden voor de gemeente verbreden om inkomenspolitiek te voeren, bijvoorbeeld een inkomensafhankelijke bijdrage Wmo huishoudelijke hulp. Ook op dit onderwerp moeten we optrekken met andere gemeenten en het VNG om de financiële autonomie van de gemeenten te vergroten. Ten aanzien van de investeringsruimte, in principe doorgaan met het toevoegen van rekeningoverschotten aan de investeringsruimte en om scherpere keuzes te maken welke investeringen wel en niet gehonoreerd worden zijn duidelijke plannen nodig die inzicht verschaffen in wat wordt bereikt met de voorgestelde projecten. En de laatste vonden we wel een spannende, incidenteel geld inzetten voor structurele uitgaven. Terecht dat hier de nuance tot op zekere hoogte is toegevoegd, want je kunt natuurlijk geen open eind structurele uitgaven dekken met incidenteel geld.

Dus als hier bedoeld wordt, het inzetten van een begrotingsoverschot om bijvoorbeeld kapitaallasten voor een zekere tijdsperiode te dekken, dan kun je binnen de normen van gezonde financiële kengetallen een overschot op deze manier aanwenden. Als hier bedoeld wordt, open eind structurele uitgaven dekken met incidenteel geld, dan kan het onze goedkeuring niet wegdragen. Dus die toevoeging willen we graag nog meegeven voor de twaalf kaders en dan kunnen wij ons vinden in het raadsvoorstel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Assink. Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, dank u wel. De soep wordt nooit zo heet gegeten als ze wordt opgediend. Althans, dat hopen we dat dat ook hier gaat gelden. Het voorliggende raadsvoorstel gaat nog uit dat er voor 3,5 miljoen aan ombuigingen gevonden moet worden. En vorige week kwam de Voorjaarsnota van het kabinet en daaruit bleek dat de korting op het gemeentefonds minder wordt dan aanvankelijk gedacht. De opschalingskorting gaat eruit en er komt meer geld voor de zorg. Het kabinet vraagt hier helaas wel een prijs voor, want in 2025 wordt het gemeentefonds eenmalig lager vastgesteld. Kan het college al aangeven wat de plannen van het kabinet betekenen voor onze gemeente? Ombuigingen of bezuinigingen ter grootte van 3,5 miljoen, een flink bedrag en het is maar de vraag of we een dergelijk bedrag kunnen vinden.

Het is tenslotte toch ruim 5 procent van al onze programma's en met de nieuwe plannen van het kabinet wordt dit tekort volgens ons wel iets kleiner, maar dat wil nog niet zeggen dat het hele tekort verdwijnt. En dan zal er toch ergens omgebogen moeten worden en daarom blijft het zinvol om vandaag te spreken over de kaders hoe de ombuigingen gerealiseerd kunnen worden. In het raadsvoorstel staan twaalf kaders aangegeven en het CDA vindt het belangrijk om deze kaders met elkaar te bespreken en ze vervolgens vast te stellen. Daarna kan het

college aan de slag om die ombuigingen in te vullen. En wat het CDA betreft wordt er niet getornd aan twee zekerheden. Dat is als eerste de bestaanszekerheid van onze inwoners. Wij vinden het belangrijk dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. En de tweede zekerheid is de veiligheid, ook daar zouden we eigenlijk geen concessies aan moeten doen. Zowel niet in de fysieke omgeving als in de digitale, denk aan de cybersecurity, privacy en de informatieveiligheid. Dan nu de kaders, het lijkt ons een juist uitgangspunt om de meest recente circulaire als uitgangspunt te nemen maar met de komst van de Voorjaarsnota van het kabinet weten we nu al dat de decembercirculaire niet het juiste beeld geeft. Het lijkt ons zinvol om de gegevens uit de Voorjaarsnota van het kabinet erbij te betrekken en de volgende circulaire af te wachten zodat we kunnen uitgaan van de meest recente gegevens. Is het college het daarmee eens? Het CDA stemt ermee in om binnen alle programma's te kijken naar de bezuinigingsvoorstellen. We moeten op voorhand niets uitsluiten en daarom is het goed om alle programma's te onderzoeken. En gezien het structurele karakter van de jaarlijkse meevallers zijn wij van mening dat voordat er gesneden wordt er eerst de lucht uit de verschillende begrotingsposten gehaald kan worden.

Hoe ziet het college dit? En zoals al eerder aangegeven willen wij regelingen gericht op de bestaanszekerheid en de veiligheid van onze inwoners zoveel mogelijk ontzien. Het is belangrijk om naast de uitgavenkant ook te kijken naar de inkomstenkant en inzichtelijk te maken welke mogelijkheden de gemeente heeft om haar inkomsten te verhogen. Vorig jaar hebben we bij de begroting gepleit voor een verhoging van de toeristen- en de forensenbelasting. Die staat al jaren op hetzelfde niveau, terwijl alles duurder wordt. Dus daar zien wij wel mogelijkheden. Voor de verhoging van de onroerendgoedbelasting, daarvoor willen we waken dat we geen onredelijke lastenverhoging maken voor onze inwoners en ondernemers. Maar het is prima om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de inkomsten te verhogen. We stemmen ermee in om ook bij de bezuinigingsvoorstellen geen ondergrens te hanteren, want alle kleine beetjes helpen, maar houdt het wel praktisch en realistisch. Een aantal verenigingen of andere vrijwilligersorganisaties ontvangen soms kleine bedragen, bezuinigingen hierop zetten weinig zoden aan de dijk maar hebben wel een grote impact op de samenleving. Daarnaast vinden we dat bij ombuigingen die onze inwoners direct raken, dat zij meegenomen moeten worden in het proces. Informeer, leg uit, communiceer en praat vooral met onze inwoners.

We willen een actief participatieproces door het college. Voorzitter, de ombuigingsvoorstellen binnen de medebewindstaken hoger te prioriteren dan onze eigen autonome taken, dat vinden wij een lastige. We hebben het al eerder gehoord van Gemeentebelangen. Het lijkt logisch, het rijk belegt taken bij de gemeente maar levert vervolgens geen boter bij de vis en dan lijkt het logisch om een aantal taken terug te geven of niet uit te voeren. Zoals mevrouw Assink ook zegt, zonder knaken geen taken, of geen taken zonder knaken. Ik kan ze beide, het kan denk ik beide kanten op. De medebewindvoeringstaken zijn taken en verantwoordelijkheden die gemeenten hebben in opdracht van het rijk. Enkele voorbeelden daarvan zijn Wmo, jeugdzorg, Participatiewet, openbare orde en veiligheid. Vaak zijn dit wettelijke taken, of het zijn taken die direct onze inwoners raken. En de ombuiging mag wat ons betreft nooit ten koste gaan van de bestaanszekerheid of van de veiligheid. Dus we zouden toch wel graag een toelichting willen hebben van het college hoe zij die ombuigingsvoorstellen zien binnen die medebewindsvoeringstaken. Waar zit er ruimte in om bijvoorbeeld taken die het rijk naar ons toe overhevelt, om die niet uit te voeren? Mevrouw Assink: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Ik heb een vraag aan mevrouw Brouwer.

Bent u het met mij eens dat er eigenlijk sprake is van een schijntegenstelling? En als we zeggen we gaan de wettelijke taken wel uitvoeren en we gaan bezuinigen op onze autonome taken, dan wordt de inwoner toch ook geraakt? Dus volgens mij houden we

onszelf altijd voor de gek. Waar we ook op bezuinigen, de inwoner is eigenlijk altijd de sjaak. Of het zit in de wettelijke taken en je vindt de dichte deur bij jeugdzorg, of je staat voor een zwembad dat dicht is. Dus volgens mij moeten we het gewoon niet goed vinden om taken op ons te nemen die niet gefinancierd worden. Want linksom of rechtsom krijgt de inwoner het voor de kiezen. De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja die medebewindvoeringstaken, daar zit vaak ook een wettelijke verplichting onder. Je bent natuurlijk iemand die geen inkomen heeft wel verplicht om een bijstandsuitkering te geven. Iemand die huishoudelijke hulp nodig heeft, heeft wel recht op ondersteuning in de zorg. Dat is bij jeugdzorg net zo en dat zijn allemaal van die medebewindvoeringstaken. Dus dan heb ik toch het idee van wanneer je niet voldoet aan die wettelijke verplichting, dan krijg je alleen maar juridische procedures en raak je nog verder van huis. En dat heb je bijvoorbeeld niet bij de sluiting van die autonome taken, daar zit wel een verschil in. Maar natuurlijk, het raakt onze inwoners allemaal en het liefst heb je natuurlijk dat het allemaal door kan gaan voor onze inwoners. En zeker al die mooie accommodaties die wij hebben binnen onze verenigingen wat allemaal gerund worden door vrijwilligersorganisaties, dan wil je niet dat daaraan getornd wordt.

Maar het is wel goed om alles inzichtelijk te brengen. Maar ik heb ook aangeven, ik vind het ook een lastige, die medebewindvoeringstaken, ik heb daar ook niet helemaal een goed beeld bij van waar zou je dan op kunnen bezuinigen. Want het college stelt het wel voor om op de medebewindvoeringstaken als eerste te gaan bezuinigen, maar dan zou ik ook graag een concreet voorbeeld willen horen van hoe ziet men dat dan. De voorzitter: Ja, vervolgt u uw betoog, mevrouw Brouwer. Nog een interruptie, de heer Benning. De heer Benning: Ja, dank u wel. Maar bent u het wel met ons eens, mevrouw Brouwer, Partij van de Arbeid, wat wij gezegd hebben om wel in te zetten met richting de overheid om te zorgen dat ze dus knaken bij die taken blijven leveren? De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Dat lijkt me een hele goede om wat boter bij de vis te doen. De voorzitter: Ja, heel goed. Gaat u door. Mevrouw Brouwer-Dekker: Het CDA staat achter het kader om gerichte beleidskeuzes te maken en niet te kiezen voor de kaasschaafmethode. Bij prioritering zou het uitgangspunt moeten zijn om te kijken wat echt noodzakelijk is en vervolgens wat gewenst is. Wat dat betreft hebben we onze vraagtekens bij het uitgangspunt om het raadsbreedprogramma en het collegeprogramma een andere prioriteit te geven.

In deze programma's staan ambities, zaken die je graag wilt uitvoeren en bij de ombuigingen zul je je echt moeten richten op zaken die echt moeten gebeuren en niet zozeer op hetgeen wat je graag wilt. Een voorbeeld is het onderzoek naar een natuurbegraafplaats, eventueel in combinatie met een recreatief Arboretum. We doen het al jaren zonder en wat ons betreft kunnen we dit onderzoek nog wel uitstellen tot het moment dat duidelijk is of dergelijke ambities in het meerjarenperspectief passen. Voorzitter, de kaders zeven, acht en negen sla ik even over, maar hebben onze instemming. Ook stemmen we in met kader tien om jaarlijks de benodigde investeringsruimte te actualiseren. Het is jammer dat de Nota Kapitaalgoederen op de lange baan is geschoven. In deze nota worden de afschrijvingstermijnen vastgelegd en er zijn signalen die erop wijzen dat onze gehanteerde afschrijvingstermijnen wel wat langer zouden kunnen zijn dan dat we nu hanteren en dat zou een lagere kapitaallast betekenen. Kan het college aangeven in hoeverre verandering van

afschrijvingstermijnen kan bijdragen om het exploitatietekort te dichten? Wordt bij de ombuigingsvoorstellen hiermee rekening gehouden? En dan de financiële kengetallen. De heer Groot: Voorzitter? De voorzitter: De heer Groot. De heer Groot: Ja, ik hoor mevrouw Brouwer heel veel vragen stellen aan het college. De kaders die er liggen zijn voor ons als raad, het CDA heeft er zelf ook al ideeën over volgens mij, waarmee u in kunt stemmen of waarmee niet, of waar u wat moeite mee heeft. In het vervolg, ik hoop dat u het met mij eens bent, daar krijgen we toch de mogelijkheid juist om over de invulling daar te gaan praten. Dus als u wat wilt van wat u wilt behouden of niet, daar komen we toch in het vervolg over te praten? Of ziet u dat anders? De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Wij begonnen met een aantal verduidelijkende vragen nog aan het college, net als over de afschrijvingstermijnen. Dat is wel belangrijk om te weten of daar mogelijkheden liggen wanneer je die afschrijvingstermijnen over een andere periode kan doen. Dat geeft toch lagere kapitaallasten en het college kan daar wel wat duidelijkheid over geven in hoeverre dat meegenomen kan worden. De voorzitter: De heer Groot. De heer Groot: Ja, u vindt het belangrijk om daar nu al invulling aan te geven.

Maar juist deze kaders, zouden die niet aangeven dat u dan in het vervolgtraject, dat het college daar dan juist uitleg over kan geven. Dat u nu eigenlijk een beetje voor de troepen uitloopt en dat u dan uw mening geeft. De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Dat zou kunnen, want over een jaar kan je natuurlijk nog kijken of die afschrijvingstermijnen meegenomen kunnen worden. Maar we zouden nu ook graag al wat duidelijkheid willen hebben hoe het dan zit, of dit meegenomen wordt in de bezuinigingsronde. De voorzitter: Een afsluitende opmerking, de heer Groot. De heer Groot: Laatste. Dan de vraag, wat zou u daarmee gaan doen dan? Wat gaat u doen als u nu op dit moment die informatie krijgt, of wat zou u ermee gaan doen als u over een jaar die informatie krijgt? De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Wanneer we nu die informatie hebben en er wordt gezegd, andere afschrijvingstermijnen worden meegenomen bij de ombuigingsvoorstellen, dan krijgen we dus andere kapitaallasten voor de investeringen die er staan. Want in plaats van dat je gaat afschrijven over veertig jaar, schrijf je af over vijftig jaar en dan heb je een andere kapitaallast die je moet verwerken in je exploitatierekening. En dat maakt gewoon ook dat je het gat eerder dichtloopt. ‘…’ (Buiten microfoon)

Mevrouw Brouwer-Dekker: We komen niet tot een vergelijk, zie ik. Voorzitter, dan de financiële kengetallen. Vorig jaar bij de behandeling van de kadernota heeft het CDA een motie ingediend die aangenomen is om het met elkaar te hebben over de financiële kengetallen en welke grens we daarbij hanteren. Gisteravond zijn we in de werkgroep Financiën hierover geïnformeerd. De financiële positie van De Wolden is goed en met de financiële kengetallen zitten we in de groene vlakken. En dat willen we als CDA graag zo houden. Uiteraard zit hier een bandbreedte in en die kunnen we benutten. Gisteravond was er een mooie definitie van solide financieel beleid, kortweg komt het erop neer dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten, dat risico's voldoende zijn afgedekt en dat we financieel weerbaar en wendbaar zijn. Wij kunnen ons daar goed in vinden. Wel willen we nog dat er bij een dergelijk beleid ruimte blijft voor nieuwe investeringen. Dat betekent ook dat we terughoudend zijn om incidentele inkomsten in te zetten ter dekking van structurele lasten. In dergelijke gevallen wordt het probleem naar de toekomst verschoven. Het werken met bestemmingsreserves ter dekking van structurele kapitaallasten heeft ook niet onze voorkeur.

De vervanging van op deze wijze bekostigde investeringen in de toekomst is geen vanzelfsprekendheid omdat er niet vanzelf ruimte in de begroting is gereserveerd voor die toekomstige kapitaallasten en dat maakt het lastig voor toekomstige generaties. De structurele jaarlijkse overschotten die in feite incidentele inkomsten zijn, kunnen wat ons betreft wel ingezet worden voor incidentele uitgaven. Wij houden zoveel mogelijk vast aan het uitgangspunt dat incidentele inkomsten worden ingezet voor incidentele uitgaven, maar structurele baten en lasten dienen in evenwicht te zijn. En bij hoge uitzondering zal hier een keer van afgeweken kunnen worden om bijvoorbeeld een structurele exploitatielast te dekken met incidenteel geld. Voorzitter, dan nog een laatste vraag aan het college, als dat mag van de heer Groot. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Brouwer-Dekker: In hoeverre wordt de raad meegenomen bij het maken van de keuzes van de ombuigingen? Krijgen we straks een dichtgetimmerd plaatje of kiezen we uit de diverse alternatieven ? Als CDA zouden we graag een aantal scenario's zien die we in de werkgroep Financiën kunnen bespreken en bij de verschillende scenario's kunnen we dan zien wat het effect is op de financiële kengetallen, op de hoogte van de ozb en of er ruimte blijft voor investeringen en wat het effect is voor onze inwoners en vrijwilligersorganisaties.

Samenvattend kiest het CDA voor een begroting waar structurele inkomsten en uitgaven met elkaar in evenwicht zijn, incidentele middelen inzetten voor incidentele uitgaven. De minimale hoogte van de algemene reserve is afhankelijk van de risico's die de gemeente loopt. En bij de ombuigingen dienen wel duidelijke beleidskeuzes te worden gemaakt. En zoals eerder al aangegeven willen wij regelingen gericht op de bestaanszekerheid en veiligheid zoveel mogelijk ontzien. Wij vinden het belangrijk dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Brouwer. Mijnheer Hulst. De heer Hulst: Voorzitter, bedankt. Het college komt met kaders voor de ombuigingen die mogelijk noodzakelijk zijn in verband met het ravijnjaar. Net is al gezegd dat de soep misschien al een beetje is afgekoeld zelfs en dat is ook wel onze ervaring door de jaren heen dat het vaak nog wel een beetje meevalt. Maar toch is het goed natuurlijk om na te denken over wat ons misschien boven het hoofd hangt. Ja kaders, voorzitter, geven het speelveld aan en kaders zijn ook begrenzingen wat betreft het wel en wat betreft het niet. En wat dat betreft lijkt het erop dat het college een beetje een vergissing heeft gemaakt met de kaders die ons zijn voorgesteld.

Het college begrenst namen niet maar zegt eigenlijk met de kaders die nu voorliggen, alles kan en alles mag als het gaat om ombuigingen. Ombuigingen overigens is een beetje een misleidend woord, eigenlijk betekent het bezuinigen en of belastingverhoging, maar dat is geen populaire term. Ja geen

kaders dus, maar eigenlijk een voorstel om geen enkel onderwerp als taboe aan te merken als het gaat om bezuinigen ofwel meer geld naar de gemeente toehalen. En natuurlijk kan de raad op het moment dat bepaalde ombuigingen concreet voorliggen afwegingen maken. Maar eigenlijk zijn we dan te laat. Beter is het om nu richting te geven, een aantal partijen hebben dat ook al heel duidelijk gedaan. En wij willen dat ook graag doen op twee hele concrete punten en die zijn ook al eerder genoemd door andere partijen . Allereerst zouden wij graag vrijwilligersorganisaties die maatschappelijke voorzieningen exploiteren en in stand houden zoveel mogelijk willen ontzien. Ja, het beste voorbeeld daarvan zijn bijvoorbeeld de stichtingen die onze zwembaden runnen maar ook bijvoorbeeld de al genoemde dorpshuizen en sportparken. Het is lastig uit te leggen dat daar waar vrijwilligers zich belangeloos inzetten voor onze gemeenschap en nu al moeite hebben om voorzieningen in stand te houden en te onderhouden, ook nog eens gekort worden op de jaarlijkse bijdrage. Temeer nu ook de voorgestelde jaarlijkse indexering vorig jaar is afgeschoten. Een ander punt waar we als raad denken wij enig voorbehoud te moeten maken, is de draaiknop lastenverzwaring. Het is ook aan de overkant door het CDA en de PvdA ook al genoemd. Al te gemakkelijk worden belastingen verhoogd wanneer tekorten dreigen.

Maar we moeten daar wel een beetje voorzichtig mee zijn, het moet niet onredelijk worden, het moet niet allemaal afgeschoven worden op de lastenverzwaring voor de inwoner. Daarom stelt de VVD dan ook voor om aanvullingen te doen op kader twee, we kijken in al onze programma's naar bezuinigingsmogelijkheden, en kader drie, we kijken naar de mogelijkheden om de gemeenlijk inkomsten te verhogen. Hiermee geven als raad het college wat meer richting en begrenzen we eveneens. Dit doen we met twee amendementen, een voor het ontzien van de vrijwilligersorganisaties behorend bij kader twee en een voor het betrachten van terughoudendheid bij belastingverhogingen, behorend bij kader drie. Ja waarom twee, zult u dan zeggen. Kan het dan niet in één amendement? Wel hiermee wordt eigenlijk ook maximale ruimte ook voor de raad gecreëerd. Het is daarmee geen package deal waardoor u met pijn in het hart tegen zo moeten stemmen hoewel u toch voor een van de beide wel voor kan stemmen. Ik zal de amendementen even voorlezen. Ja ik zie het, maar ik lees het liever van eigen ...

De raad van de gemeente De Wolden in vergadering bijeen op 25 april 2024, betreft aanvullende kaders ombuigingen, stelt de fractie van de VVD het volgende amendement voor, het voorgesteld besluit bijgaande kader ombuigingen vast te stellen, te wijzigen in bijgaande kader ombuigingen vast te stellen met dien verstande dat de tekst onder kader twee, we kijken naar al onze programma's naar bezuinigingsmogelijkheden wordt aangevuld met de volgende zin, we ontzien vrijwilligersorganisaties die openbare voorzieningen zoals bijvoorbeeld zwembaden, sportparken, et cetera, exploiteren en of beheren zoveel mogelijk in de ombuigingsmaatregelen. En met dit aanvullende kader geeft de raad richting aan de invulling van de ombuigingen. Dat is het eerste amendement. De voorzitter: Ja, dat is het amendement VVD over ontzien vrijwilligersorganisaties, noemen we die maar even kortheidshalve, een aanvulling op kader twee. Gaat u door, mijnheer Hulst. De heer Hulst: En het tweede amendement, ik zal niet het helemaal voorlezen, want dat is exact hetzelfde als de eerste qua tekst, behalve bijgaande kader ombuigingen vast te stellen met dien verstande dat de tekst onder kader drie, we kijken naar mogelijkheden om de gemeenlijk inkomsten te verhogen, wordt aangevuld met de volgende zin, we gaan terughoudend om met ombuigingsmaatregelingen die leiden tot lastenverzwaring voor inwoners en bedrijven.

Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hulst. Daarmee is ook dat amendement ingediend, de VVD over lastenverzwaring bij kader drie. Dan ga ik door. De heer van IJzendoorn. De heer Van IJzendoorn: Dank, voorzitter. Ja, al enkele jaren maken we ons ernstig zorgen over de financiële consequenties van het landelijk overheidsbeleid. Als alle voornemens doorgaan, dan is er voor de Nederlandse

gemeenten sprake van een ravijnjaar. Dat heeft grote impact op de wijze waarop gemeenten hun begroting op orde kunnen houden. Voor de gemeente De Wolden zou het op basis van de decembercirculaire 2023, inmiddels zijn er andere cijfers, gaan om een tekort van 3,5 miljoen. Om daarop te anticiperen stellen we vandaag een aantal kaders vast waarmee we gaan werken voor een sluitende begroting. De fractie van GroenLinks gaat mee in de zorg over het mogelijke begrotingstekort, maar is wat minder pessimistisch over de omvang van de noodzakelijke aanpassingen. In de Voorjaarsnota, zoals ook al andere fracties hebben genoemd, is onlangs gezegd dat een aantal maatregelen weer teruggedraaid worden waardoor het tekort waarschijnlijk minder groot zal zijn. De fractie van GroenLinks hecht eraan om bij alle mogelijke maatregelen altijd de bestaanszekerheid van de zwakkeren in onze samenleving te garanderen. Daarin sluiten wij zeker aan bij wat het CDA net vermeld heeft. Het kan niet genoeg benadrukt worden dat de sterkste schouders de zwaarste lasten zullen moeten dragen. Naar aanleiding van eerder genomen besluiten maken wij ons wel zorgen daarover, door bijvoorbeeld de indexering van de lonen van het zwembadpersoneel niet structureel te maken al vooruitlopend op het mogelijke ravijnjaar. Daar hebben we een verontrustend signaal afgegeven.

De afgelopen jaren is er een aanzienlijke reserve opgebouwd en kan gesteld worden dat de gemeente De Wolden een meer dan gezonde financiële situatie kent. De kengetallen zijn allemaal ver boven het landelijk gemiddelde. Het CDA noemde het, ze zitten allemaal in het groen, het is donkergroen tot nog meer. We zitten echt heel hoog daarbij. Deze reserves zijn deels noodzakelijk, maar kunnen ook nu ingezet worden. Het gaat tenslotte om gelden die beschikbaar moeten komen voor onze inwoners. De reserves kunnen nu ingezet worden om een stevige brug over het ravijn aan te leggen. Dan even een korte reflectie op de gestelde kaders. Bij kader één is zoals al aangegeven, de cijfers van de Voorjaarsnota zijn bekend en de fractie van GroenLinks is dan ook benieuwd naar de consequenties van deze nota voor het te verwachten tekort in 2026. Misschien zou iemand van het college daar ons over kunnen informeren. Kader drie, waar net al naar gerefereerd werd bij de VVD, vinden wij een heel belangrijk kader, want de inkomsten zijn ook van belang. En als wij kijken, en ik hoor hier wat terughoudendheid in de raad bij de collega's, naar de onroerendzaakbelasting van De Wolden, dan is alleen de gemeente Tynaarlo nog gunstiger voor inwoners. Maar wij zijn de tweede gemeente en andere gemeenten, en ik noem maar even Hoogeveen, zitten ongeveer op het dubbele.

En een verhoging van de ozb van nu 0,0859 procent naar 0,100 zou al 1 miljoen extra inkomsten opleveren en dan blijven we nog steeds heel ver onder de bedragen van de andere gemeenten. Bij kader vijf, waar ook al over gezegd is de medebewindstaken hoger te prioriteren dan de eigen autonome taken, daar heeft de fractie van GroenLinks grote bezwaren tegen. Vooral de taken binnen bijvoorbeeld het sociaal domein zouden daardoor geraakt kunnen worden, zoals bijvoorbeeld de jeugdzorg. Dit zou de bestaanszekerheid van heel veel inwoners kunnen raken en daarom dienen wij een amendement in. Als het goed is komt die in beeld. Ja, de raad van de gemeente De Wolden in vergadering bijeen op 25 april 2024, stelt de fractie van GroenLinks het volgende amendement voor. Het voorgestelde besluit bijgaande kader ombuigingen vast te stellen en te wijzigen in, bijgaande kader ombuigingen vast te stellen met dien verstande dat de titel van kader vijf, ombuigingsvoorstellen binnen de medebewindstaken prioriteren we hoger dan onze eigen autonome taken, te vervangen door, bij de ombuigvoorstellen geen prioritering aan te brengen tussen medebewindstaken en eigen autonome taken en in de begeleidende tekst onder kader vijf te laten vervallen. Dan ga ik verder met kader acht.

Daar gaat het over de verschillende GR’en en de bijdrage die we daaraan leveren is aanzienlijk en we zullen er dan ook kritisch naar moeten kijken zonder de belangrijke taken die zij vervullen in gevaar te laten komen. Het is lastig om juist op deze begrotingspost invloed uit te oefenen, omdat alle Drentse gemeenten hierin een rol spelen. De fractie van GroenLinks verwacht dat het college in samenspraak met de raad noodzakelijke ombuigingen zal weten te realiseren. De voorzitter: U heeft een interruptie, mijnheer Van IJzendoorn. Mevrouw De Boer.

Mevrouw De Boer-Overbeek: Ja, dank u wel, voorzitter. Even ten aanzien van het amendement. Ik zat even mee te lezen, maar is het niet zo dat dan heel kader vijf weg kan? Of heb ik het nou even ...? De heer Van IJzendoorn: Ja, de toelichting dat de VNG anders … Ja. Mevrouw De Boer-Overbeek: Ja, oké, dank u. De voorzitter: Helder. Gaat u door. De heer Van IJzendoorn: Dan kom ik bij kader negen. En helaas, dit kader kunnen wij niet onderschrijven als fractie van GroenLinks. Bij voorbaat nieuw beleid afhankelijk maken van het afschaffen van oud beleid, vermindert de slagkracht in tijden van crisis. We hebben de komende periode te maken met een wooncrisis, een stikstofcrisis, een klimaatcrisis, daar zal nieuw beleid voor noodzakelijk zijn om de leefbaarheid voor alle inwoners in onze gemeente op peil te houden. En daarom dienen wij ook het volgende amendement in. De voorzitter: Daar is hij, gaat uw gang. De heer Van IJzendoorn: Het voorgestelde besluit bijgaande kader ombuigingen vast te stellen, te veranderen in, bijgaande kader ombuigingen vast te stellen, met dien verstande dat de tekst onder kader 9, we gaan terughoudend om met nieuwe structurele uitgaven vanaf kadernota 2025, als volgt wordt vervangen, voor onvoorziene nieuwe structurele uitgaven zal vanaf de kadernota 2025 voldoende ruimte gemaakt moeten worden om onze maatschappelijke opdracht goed uit te kunnen voeren.

De financiële ruimte zal gezocht moeten worden door oud beleid kritisch te bezien. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van IJzendoorn: Dan nog twee opmerkingen over kader elf, een heel belangrijk kader. We hebben de afgelopen jaren heel veel ruimte gecreëerd en die kunnen we nu inzetten zonder dat het onze inwoners hoeft te raken. En bij twaalf, prima om de algemene reserve deels te gebruiken om mogelijke tekorten op te vangen. Samenvattend, met behulp van deze kaders overbruggen we samen de mogelijke ravijnjaren, waarbij we de leefbaarheid en de bestaanszekerheid voor alle inwoners op peil kunnen houden. Bij deze. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van IJzendoorn. Daarmee heeft u twee amendementen ingediend. Eén amendement over kader vijf en één amendement over kader negen. Oké. Dan ga ik naar de heer Den Hollander. De heer Den Hollander: Ja, dank voorzitter. Dat een gemeentelijk begroting … De voorzitter: Sorry, mijnheer Van IJzendoorn, wilt u uw microfoon uitdoen? Dank u. De heer Den Hollander: Dat een gemeentelijke begroting in de benen houden een complex spel is, is een open deur en ook hier in deze ruimte al meerdere malen gememoreerd, onder andere vanavond.

Een van de grootste complexiteiten daarin is afhankelijkheid, niet alleen in samenwerkingspartners als GR'en en in de uitvoering, maar met name ook aan de inkomstenkant en hier vanavond op de agenda onze grootste inkomstenbron, het gemeentefonds. Ook al eerder aangegeven is wat dat betreft het onderwerp van vanavond misschien ook wel exemplarisch dat de hoogte van de korting die we kunnen verwachten nog steeds onduidelijk is, is nogmaals wat mij betreft exemplarisch voor de moeilijkheid die we als gemeente hebben om een begroting, zeker meerjarig, rond te krijgen. De kabinetsformatie maakt het in dit geval zo

mogelijk nog complexer. Gelukkig, en ook dat is vanavond al eerder gememoreerd, gaat het ons als gemeente financieel goed en wellicht geeft ons dat iets meer ademruimte dan bijvoorbeeld gemeenten om ons heen die daar wat meer moeite mee hebben, ruimte om dat op te vangen en met name ook ervoor te zorgen zoveel mogelijk dat de impact daarvan op inwoners beperkt blijft. Ik denk dat het belangrijk is, dat is gisteravond in de financiële werkgroep besproken en ook van vanavond al door een aantal collega's hier besproken, dat we bijvoorbeeld omdat de hoogte van de korting nog steeds onduidelijk is, dat we even aanvullend wat mij betreft op de kaders, of misschien wel als fundament onder de kaders, gaan werken met een aantal scenario's. Ik denk dat het goed is om te kijken naar welke knoppen kunnen we aan draaien, daar zitten wat handreikingen in de kaders in natuurlijk, maar we zullen flexibel moeten zijn. Bijvoorbeeld de hoogte, zoals ook al eerder besproken, zal naar alle waarschijnlijkheid wijzigen. Het lijkt nu, en ik ben blij dat mijn buurman positief gestemd is, maar hij lijkt nu lager. Maar goed, ik zou me ook kunnen voorstellen dat het andersom wellicht ook eens een keer zou kunnen tegenvallen. Kort bespreken van de kaders, als het gaat over de bezuinigingsmogelijkheden kijken naar alle programma's, lijkt ons goed idee.

Ook daarin denken dat het goed is om in scenario's te werken. Dus dat is een vraag wat mij betreft ook aan de wethouder of hij daar een toezegging op kan doen. Daarin heeft ook, en dat zal u wellicht niet verbazen, ons als ChristenUnie niet de voorkeur om programma zeven sociaal De Wolden te raken. Wat mij betreft zijn we er als overheid, gemeentelijke overheid, voorop bij uitstek om onze inwoners die hulp nodig hebben te ondersteunen en zouden we er wat ons betreft alles aan moeten doen om te proberen te voorkomen dat die geraakt worden door kortingen op onze inkomsten. Kijkende naar kader drie, ook daar is al het een en ander over gezegd. Ik denk ook dat daar de eerdergenoemde kengetallen aangeven dat daar wel degelijk ruimte in is, ook op een zorgvuldige manier die meer in lijn brengen met is. Wat ons betreft is het zeker niet de bedoeling dat we daarin voorop gaan lopen, maar nogmaals als ik kijk naar waar we nu staan zit daar mogelijk nog wat ruimte op, waarin we wat mij betreft er goed aan doen om te kijken in hoeverre we die kunnen benutten. Als het gaat over kader vijf, ook daar is al het een en ander over gezegd, medebewindstaken, kan ik me voorstellen dat wat onder andere mevrouw Assink voorstelt, dat we kijken naar, en wat mij betreft is dat dan ook met name onderzoeken, of het mogelijk is om taken ook daadwerkelijk terug te geven.

Alhoewel ik daar wel een klein beetje sceptisch in ben in hoeverre dat mogelijk gaat zijn. Dat gaat natuurlijk over taken waar in een heel groot gedeelte ook daadwerkelijk, bijvoorbeeld zwakke inwoners mee geholpen worden. Ik weet niet of die ermee geholpen zijn als wij gaan proberen taken terug te geven en zoals bijvoorbeeld mevrouw Brouwer ook al aangaf, potentieel bijvoorbeeld in juridisch geharrewar met de rijksoverheid terechtkomen. Net als de buren heb ik ook moeite mee in de breedste zin om daar een onderscheid in te maken. Wat mij betreft zijn de kaders als we kijken naar bijvoorbeeld het voorstel om alle programma's te onderzoeken, had wat mij betreft dit kader er ook niet in gehoeven. Maar ik zal in de tweede termijn reageren op het amendement van GroenLinks. Kader zes kan ik nog wat over zeggen. Ik kan me voorstellen dat het een goed idee is om gerichte beleidskeuzes te maken, kaasschaafmethode wellicht hebben we die luxe nu niet alhoewel ook daar opnieuw het voorbehoud van de hoogte. Als het bijvoorbeeld zakt naar een eerdergenoemd 2 miljoen bijvoorbeeld is er misschien al wel meer ruimte om toch de kaasschaafmethode deels te hanteren. Als laatste zou ik wat willen zeggen over kader twaalf, ook al eerder besproken.

Wat ons betreft zouden we daar, en dat lijkt mij op zich ook niet onmogelijk op basis van de tekst in het kader, maar ik zou dat toch nog een keer willen benadrukken, altijd heel terughoudend en zorgvuldig mee moeten zijn, het inzetten van incidentele inkomsten ter dekking van structurele uitgaven. Bijvoorbeeld ter overbrugging van een bepaalde periode over enkele jaren, zou dat wellicht een mogelijkheid zijn. Zeker ook nogmaals gezien de gezonde situatie waar we in zitten als we kijken naar bijvoorbeeld de reserves. Maar we moeten er wat mij betreft nogmaals voorzichtig mee omgaan. Tot zover, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hollander. Is dat een vraag? Nee, nee. Ja, het leek even. Dan geef ik als laatste maar absoluut niet als minste maar net binnengekomen de heer Lotteman het woord en dit wordt uw maidenspeech. Gaat uw gang. De heer Lotterman: Dank u wel, voorzitter. Toen twee jaar geleden na de gemeenteraadsverkiezingen bleek dat D66 het met één zetel zou moeten blijven doen, had ik niet gedacht dat ik hier zou komen te zitten. Twee onverwachte gebeurtenissen waren daarvoor nodig. In de eerste plaats werd D66 uitgenodigd om aan het college deel te nemen, zodat Albert wethouder werd. En daarna moest Eva nog verhuizen. Dat het allebei gebeurd is, is natuurlijk wel een klein wonder. Hier zit ik dan. Ik wil niet anders. Ik realiseer me dat mijn voorgangers goede indrukken hebben achtergelaten. Het zijn grote schoenen waar ik in stap, elk voordeel heeft zijn nadeel, zal ik maar zeggen, en ik wil in hun lijn, maar uiteraard op mijn eigen manier het raadslidmaatschap van D66 een vervolg geven. Dan moet ik even papiertjes omwisselen, want dan komt het agendapunt, verschuiving. Met betrekking tot de kaders voor de ombuigingen is D66 het ermee eens dat gemeente De Wolden financieel een gezonde gemeente wil blijven.

Dit betekent dat wanneer dalende inkomsten vanuit de rijksbijdrage onvermijdelijk zijn, dat we als gemeente besluiten moeten nemen om andere inkomsten te verhogen, uitgaven te verlagen of binnen grenzen in te teren op onze reserves. Dat het rijk de overheidsbijdragen niet meer koppelt aan haar eigen uitgaven, maar aan de omvang van de Nederlandse economie is op zichzelf een goede zaak. We zijn immers af van onlogische mee- en tegenvallers. De omvang van de Nederlandse economie zal een stabielere basis zijn voor de rijksbijdrage. Onterecht en onrechtvaardig is echter dat dit nu resulteert in een aanzienlijke bezuiniging. Het vooraf formuleren van kaders voor de ombuigingen is een goede voorbereiding waar we als D66 het dan ook van harte mee eens zijn. En dan is het natuurlijk heel belangrijk dat je duidelijkheid hebt over de omvang van die bezuinigingen. De genoemde 3,5 miljoen is in de orde van 5 procent van onze begroting. In het voorstel voor de raad staat, zoals het nu lijkt, lijkt, structureel 3,5 miljoen minder vanaf 2026. Het woord lijkt duidt erop dat het een inschatting is. Klopt het dat deze 3,5 miljoen een inschatting is? En zo ja, is dat dan een verwachtingswaarde of misschien een bovengrens? Vanuit de financiële commissie heb ik begrepen dat onze accountant de 3,5 miljoen euro aan de hoge kant vond. Hij zou eerder een bedrag van 2 miljoen verwachten.

Dat is nogal een verschil. En dan nog een verzoek aan het college voor een toezegging dat de raad geïnformeerd wordt zodra er aanleiding is om de verwachtingswaarde, boven- of ondergrens, van de ombuiging te herzien. In elf van de twaalf geformuleerde kaders kunnen wij ons verder goed vinden. Ten aanzien van het in punt vijf geformuleerde kader ombuigingsvoorstellen binnen de medebewindstaken prioriteren we hoger dan ombuigingsvoorstellen binnen onze eigen autonome taken, ik heb er een paar woorden tussen gevoegd omdat dat beter is, denk ik. Ten aanzien van dat punt hebben we wel een kanttekening. Voor D66 staat voorop dat de ombuigingen tot minimale pijn voor onze inwoners, bedrijven en andere organisaties zullen leiden. De sterke schouders dragen de grootste lasten. Dat de rijksoverheid moet worden aangesproken op deze verkapte, onrechtvaardige en onterechte bezuiniging staat voor ons buiten kijf, maar dan op een manier zonder het risico dat onze inwoners daar extra pijn voor moeten leiden. Bij de concrete invulling van de ombuigingen, mocht het onverhoopt zover komen, zullen wij ernaar streven om de maatschappelijke nadelen zo klein mogelijk te laten zijn. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Lotterman. Ik ga naar de portefeuillehouder, wethouder Hooch Antink. U heeft flink mee moeten schrijven, denk ik. Gaat uw gang.

Ondertussen worden de amendementen ook uitgedeeld op papier, maar die staan ook online al. De heer Hooch Antink: Dank u wel, voorzitter. Ik zal een korte toelichting geven en een aantal zaken die besproken zijn eruit pikken. Inderdaad, de tekorten lopen op tot 3,5 miljoen in de begroting vanaf 2026 en De Wolden is ook relatief afhankelijk van de landelijke bijdrage. En dat komt name ook, en dat is hier al een paar

keer ook genoemd, we hebben een hele lage OZB-belasting, want bijvoorbeeld gemeente als Bloemendaal is minder afhankelijk omdat die een veel hogere ozb heeft, ik noem maar een voorbeeld. We hebben relatief weinig uitkeringen en als er veel uitkeringen zijn, is de bijdrage van de overheid ook groter. En we hebben nog geen extra inkomsten. We hebben wel de inkomsten uit leges en ozb, maar geen extra inkomen zoals bijvoorbeeld parkeergeld en noem maar op. En dit zorgt ervoor dat het aandeel van het overheidsgeld naar verhouding heel erg hoog is. In de financiële commissie werd het gisteren ook al aangehaald en ik ben blij dat gisteren ook dat besproken is, dat De Wolden een heel gezonde gemeente is met een heel grote algemene reserve. En in de komende tijd is het ook zeker legitiem om deze reserves aan te spreken. Want er werd al gezegd, is het noodzaak? Ja, als het ergens een keer noodzaak is dan kan het nu aan de orde zijn om die reserves aan te spreken. En we gaan nog rekenen of er voldoende mogelijkheden zijn om de tekorten te dichten. Want elke keer komt er een nieuwe circulaire in mei, in september en in december en elke keer veranderen die getallen. En ja, dan loopt het tekort omhoog of omlaag. Dat gebeurt gewoon en we proberen elke keer met de meeste recente cijfers te gaan rekenen.

En de overheid staat ons ook toe om reserves in te zetten, dat kan nu, dat was in het verleden niet mogelijk, maar het is nu mogelijk om incidenteel geld nu structureel in te zetten, 10 procent daarvan mogen we gebruiken. Wat ik vanavond ook proefde is dat er heel veel gediscussieerd wordt over wat wel en wat niet. Wat wij van plan zijn is om via dit handelingskader inderdaad scenario's aan te bieden, mogelijkheden aan te bieden en inderdaad, 1 procent ozb is 50.000 euro. Ook het tekort wat wij in 2025 al extra hebben, die 675 miljoen die de overheid dit jaar al toelegt, dat betekent voor ons ongeveer 500.000 tot 600.000 euro extra wat wij moeten ophoesten. Dat nemen we allemaal mee. Uiteindelijk gaan wij een handelingskader maken voor de raad en de raad kan aan de knoppen draaien waar zij dan wil en de keuzes leggen wij voor. En in december leggen we die keus voor en dan kan de raad aan de knoppen draaien wat de raad dan wil en dan leggen we dat begin volgend jaar vast. De tekorten zullen dan ook gaandeweg het jaar beter een beeld komen. Want er wordt ook al gezegd, we moeten inderdaad van de recente cijfers uitgaan. Gisteren heb ik inderdaad de financiële commissie na afloop aan de counter ook naar even gesproken en die zeggen ja, financieel is De Wolden erg gezond, we moeten alert zijn, maar er is geen reden tot paniek. En dat stelde mij wel weer gerust.

Ik loop nog even een aantal zaken na die eruit sprongen. Die medebewindstaken werden ook een paar keer benoemd, van wat gaan we nu doen? Gaan wij die overheidstaken prioriteren of niet? Dus het amendement wat GroenLinks in bracht, dat zal ik ook ontraden want ik wil in december jullie zo breed mogelijk de mogelijkheden aanbieden en als we nu dingen gaan uitsluiten, valt er niet meer aan die knop te draaien. Dus ik wil eigenlijk de kaders hoe die nu liggen ook in werking zetten. De investeringen werden nog benoemd. We investeren elk jaar 4 miljoen en dat betekent als we die 4 miljoen investeren dat het ongeveer 220.000 euro aan structurele kosten zijn. Dat willen we ook graag zo houden want we willen inderdaad, en dan kom ik ook bij wat mevrouw Brouwer zei van het CDA, die bestaanszekerheid en die veiligheid hebben wij ook hoog in het vaandel, die willen wij het liefst behouden. Maar er zal links- of rechtsom wat moeten gebeuren. Dus als we alles op een hoog niveau zetten, dan moeten we ook zorgen dat de inkomsten ertoe zijn dus. Maar ik loop vooruit, want ik vind dat de raad die keuzes moet maken en wij dragen de kaders aan. Door de PvdA werd met name gezegd, door mevrouw Assink, geen taken zonder knaken en dan ben ik het eigenlijk helemaal mee eens. Als de overheid ons dingen opdraagt, dan zullen wij ook daar het geld voor moeten krijgen.

Kom ik nog even weer terug bij de inkomsten, ook de toeristenbelasting. Van de week hebben wij de toeristenbelasting in het college gehad, dus het komt binnenkort in de raad en inderdaad dat is ook weer mogelijkheid en die hebben ook wij vrijgelaten om gedurende de jaren daar ook flexibel mee om te gaan. De Nota Kapitaalgoederen werd ook genoemd. Inderdaad, als we alles beter in beeld krijgen en ik denk dat we ongeveer in de gemeente op het ogenblik 80 procent van de Nota Kapitaalgoedere in beeld hebben, als die afschrijvingstermijnen veranderen, dan veranderen ook de lasten daarmee. Dus dat zit eraan te komen, ik hoop dat dit jaar dat we dat nog kunnen afronden en dan kunnen we dat ook voor de komende jaren meenemen. Dan kom ik bij de VVD, daar werd

gezegd over die amendementen om vrijwilligers te ontzien. Ik vind dat ook, dat het moet, maar ik ben wel van mening dat als we nu dat meteen nu vastleggen, hebben we ook daar geen mogelijkheden toe. En uiteindelijk bepaalt de raad in december en januari waaraan gedraaid wordt, aan welke knop. Dus ik stel ook voor om dat nu gewoon te laten zoals het nu voorligt en ik ontraad dat amendement ook. En ook de lastenverzwaring, hetzelfde geldt, als we alle sluitend willen hebben, dan zullen we misschien er niet aan ontkomen de ozb te verhogen. Maar ook dat laat ik bij de raad in december en ik ontraad het amendement voor punt twee ook van de VVD. Kom ik bij GroenLinks, dat is ook nog het amendement, pak ik er dan ook meteen even bij, om de overheidsopgave niet te prioriteren. Ik denk dat als ik dan hoor wat er ook hier door meerdere partijen gezegd is, dan ontraad ik dat amendement ook, want ik wil eigenlijk zo breed mogelijk de kaders stellen dat de raad kan draaien aan de knoppen die zij wil in december. Ja, dat is hetzelfde als wat de ChristenUnie ook vroeg, om verschillende scenario's, die komen dan in beeld, er wordt hard aan gewerkt om zoveel mogelijk diversiteit te krijgen in de mogelijkheden. En dan zal de raad dat in december kunnen beslissen. D66 had het nog over, de heer Lotterman, over de hoogte van de omvang van de tekorten die ons dreigen.

En inderdaad, de accountant gaf inderdaad aan dat hij daar de twijfels over had. Ik denk dat bij elke circulaire die er komt er weer nieuwe inzichten zijn en ik denk ook dat de financiële mensen bij ons ook hard aan het rekenen gaan om elke keer weer de juiste cijfers boven te krijgen. En ik hoop van ganser harte ook dat dan het grote ravijn wat dreigt, dat het een kleinere greppel gaat worden. En als dat niet is, dan zullen we inderdaad pijn moeten lijden. Want dat was ook de vraag, bezuinigen gaat pijn lijden dus De Wolden gaat dat voelen. Ik hoop het niet maar het kan dan niet anders, want ik wil wel graag een sluitende begroting. Ik denk dat ik heel veel punten behandeld, voorzitter. Als er nog wat is, dan hoor ik dat graag in de tweede termijn. De voorzitter: Ik zal even de raad voorhouden of alle vragen beantwoord zijn voordat we naar de tweede termijn gaan. Mevrouw Brouwer? Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, ik zou graag nog een korte toelichting willen hebben van de wethouder over die medebewindvoeringstaken. Kan hij daar een voorbeeld van geven hoe je daarop zou kunnen bezuinigen met prioritering ten opzichte van die autonome taken? De voorzitter: Die vraag stond inderdaad nog open. Is dat dezelfde? Ja, gaat uw gang wethouder.

De heer Hooch Antink: De autonome taken, dus de zorg die ons opgedragen wordt, archivering is dat, dat zijn heel veel bibliotheken, er zijn heel veel dingen wat allemaal van overheidswege ons opgedragen wordt en de provincie controleert ons daarop. Wij denken dat gewoon ons eigen beleid voorrang moet krijgen op het beleid wat ons opgedragen wordt. En zoals mevrouw Assink al zei, dan moeten we maar terugdrukken. En ik weet dat er binnen de VVD ook heel hard gedrukt wordt richting Den Haag om voor de taken die we krijgen we ook de centen daarbij krijgen. Voldoende beantwoord zo? De voorzitter: Dank u wel. Nog een verduidelijkende vraag? Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, want ik hoor de wethouder wel zeggen van ja, we moeten dan in feite terugdrukken en in feite nemen we de taken niet aan. Maar heel veel taken zijn al belegd bij de gemeente, dus hoe kan je daar dan ooit op bezuinigen? De voorzitter: Wilt u daar nog antwoord op geven? De heer Hooch Antink: Nee, eigenlijk niet. Nee, het is heel simpel. Ze kunnen wel zeggen dat het gebeuren moet, die taken, maar als er geen centen voor zijn, hoe moet je dan in vredesnaam uitvoeren?

De voorzitter: Dank u wel. Dan heeft u ook nog een verduidelijkende vraag naar aanleiding van de eerste termijn? Want anders gaan we over naar de tweede termijn. Maar de heer Van IJzendoorn, laatste vraag in deze termijn. De heer Van IJzendoorn: Dank, voorzitter. Ik kan me vergissen maar ik heb niet een heel duidelijk advies gehoord over het amendement om kader negen aan te passen. De voorzitter: Ik heb dat volgens mij wel gehoord. Maar gaat uw gang, wethouder. De heer Hooch Antink: Ja, dat is nieuwe investeringen, bedoelt u. Ik denk dat we eerst bestaand beleid moeten blijven uitvoeren, dat goed doen, maar ik denk dat er ook als we alles onder de loep kunnen nemen, dan zal … Want er werd ook op een gegeven moment gezegd, dan kloppen we de lucht uit de begroting en ik hoop dat we dan inderdaad voldoende ruimte houden ook om te kunnen blijven investeren, want ik denk dat het ook noodzakelijk is. Maar om dat nu al op voorhand te zeggen, dat moet blijven gebeuren, dat ontraad ik. Ik denk dat we gewoon alles op tafel moeten leggen en dan moeten bekijken van wat is dan verstandig en wat is niet verstandig. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ik denk dat we daarmee de eerste termijn gaan afronden.

We gaan over naar de tweede termijn waarbij ik u als raad verzoek op de amendementen te reageren zoals die zijn ingediend, waarop het college ook net gereageerd heeft, en op elkaar vooral ook te reageren. Ik vermoed dat iedereen nog wel in tweede termijn het woord wil voeren. Dan begin ik weer bij de heer Benning. De heer Benning: Ja dank u wel, voorzitter. We hebben een uitgebreide discussie gevoerd, of uitgebreide bijdrages gehoord in de eerste termijn. Het is duidelijk dat de hoogte van het bedrag nog niet duidelijk is, maar op dit moment dat we nu dus, ja die 3,5 miljoen is genoemd. We zullen zien wat het gaat worden uiteindelijk. Maar dat er een ombuiging of een bezuiniging, zoals mijnheer Hulst dat dan liever zegt, duidelijker zegt, dat die eraan komt, dat lijkt ons duidelijk. We hebben de twaalf kaders in de eerste termijn ook benoemd, we hebben nu nog vier amendementen die wat ons betreft vooral al over invulling van veel zaken gaan . Ja, de VVD zegt van terughoudend omgaan met de lastenverzwaring voor inwoners en bedrijven. Ja, dat vinden wij ook, voorzitter, en dat vinden wij op alle twaalf punten. Dus wat ons betreft, daar kunnen we dan in december of in januari dan met elkaar in discussie over wat het dan gaat worden. De voorzitter: U heeft een interruptie, mijnheer Benning. De heer Hulst.

De heer Hulst: Ja, u zegt wij vinden het ook belangrijk om terughoudend om te gaan met lastenverzwaringen. Ja, dan kunt u net zo goed voor dit amendement stemmen want daarmee geeft u heel goed een kader juist aan, aan het college van waar moeten we wel naar kijken en waar moeten we niet naar kijken. De voorzitter: Mijnheer Benning. De heer Benning: Maar ik had in eerste termijn aangeven dat we het belangrijk vinden om in de volle breedte van de begroting te kijken naar mogelijkheden voor die bezuinigingen. En voor ons is het belangrijk om nog weinig zaken uit te sluiten. En we willen ook terughoudend omgaan met alle voorstellen, dus daarom gaan wij niet meestemmen met alle vier amendementen, ondanks alle interrupties. Maar ik ben benieuwd De voorzitter: De heer Hulst.

De heer Hulst: Ja eigenlijk gaat het erom dat wij als raad geven hier richting en stellen kaders vast en eigenlijk zegt u, laten we maar even kijken waar het college mee komt. Maar uiteindelijk is natuurlijk onze taak om richting te geven en te zeggen wat we willen. Dus ik zou eigenlijk zeggen, maakt u veel meer gebruik van de functie waar u in zit en geef ook die kaders dan als u het eens bent eigenlijk met wat we hebben opgeschreven in dit amendement. De voorzitter: De heer Benning. De heer Benning: Goed maar, bedankt voorzitter, wij hebben gezegd dat we op alle passen terughoudend willen zijn en dan moeten we voor elke daarover een algemeen amendement voor doen. Dus in dit geval gaan wij uit van de voorstellen die van het college komen. Dat zullen scenario's zijn en dan kunnen we dan in december of in januari, ik weet niet precies wanneer dat gaat worden, dan kunnen we dan met elkaar in de raad discussiëren over wat we als partijen dan op dat moment belangrijk vinden. De voorzitter: U had net ook een interruptie van de heer Van IJzendoorn. De heer Van IJzendoorn: Ja dank, voorzitter. Met het gevaar om een semantische discussie hier aan te gaan, maar kaderen betekent dat je ergens iets omheen zet. En wat ik hier nou bij Gemeentebelangen hoor is, we willen het graag zo breed mogelijk houden zodat we pas later in december, januari, onze keuzes gaan maken.

Waarom heb ik hier de hele avond zitten praten? We moeten nu kaders bepalen en volgens mij doet de VVD dat, doen wij dat ook en zo zou ik het graag ook van de rest van de raad zien. De voorzitter: Mijnheer Benning. De heer Benning: Ik heb al uitgelegd hoe wij erin stonden. De voorzitter: Heel duidelijk, heel duidelijk, goed. Dan gaan we naar mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Ja voorzitter, om dan maar door te gaan met de kaders. Onze fractie heeft er geen behoefte aan om die kaders nu al verder in te perken. Het lijkt ons een goed idee om die scenario's verder uit te werken, want inderdaad er zit bandbreedte in hoeveel er bezuinigd zou moeten worden. Dus laten we daar flexibel ons op kunnen instellen. En eigenlijk alle vier de amendementen die voorliggen gaan die kaders eigenlijk wel vernauwen en dat lijkt ons niet nodig. Want die twaalf die er liggen bieden voldoende aanknopingspunten. Om er toch inhoudelijk op te reageren, om te beginnen met het amendement van GroenLinks over de medebewindstaken centraal te stellen. Ik snap de zorg inderdaad als je gaat terugdrukken op die taken, dat het juist de zwakkere mensen zijn die in de knel kunnen komen. Maar juist daarom is het zo belangrijk dat die taken voldoende gefinancierd worden vanuit het rijk. En het zou belachelijk zijn als we alleen als gemeente ons verantwoordelijk voelen om die lasten te dragen.

Dus juist daarom moeten we daarop terugdrukken. Dus het is ook niet bezuinigen, het is gewoon tegen Den Haag zeggen je hebt al 25 procent korting in de tijd op die taken toegepast toen je ze over de schutting gooide naar de gemeente en dan besta je het ook nog om nu nog een extra korting toe te passen op de verdere uitvoering. Nou dikke doei, dat moeten we gewoon niet goed vinden. De voorzitter: Daar hoorde ik een punt. De heer Van IJzendoorn. U heeft een interruptie, mevrouw Assink. De heer Van IJzendoorn: Ja, ik verbaas me enigszins over het standpunt van de PvdA waarbij gezegd wordt, als de overheid ons te weinig geld geeft moeten wij helaas de zwakkeren in onze samenleving in de steek laten,

want dan hebben we daar het geld niet voor. Ik zou het toch op prijs stellen dat we met elkaar heel goed afspreken dat de zwakkeren in dit geval ontzien blijven worden, hoe dan ook. De voorzitter: Mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Voorzitter, die laten we juist niet in de steek. Maar door nu te doen alsof we die taken wel kunnen uitvoeren zonder geld, dan houden we die mensen pas echt voor de gek. Want je laat je opzadelen met een taak die je niet kunt betalen en dan uiteindelijk trekken de mensen aan het kortste eind want die staan hier in de gemeente De Wolden aan het loket en wij kunnen niet leveren. En wij moeten ons gewoon niet laten opzadelen met een taak die zo belangrijk is, terwijl we daar niet voor gefaciliteerd worden. Dus daar moet je juist voor opkomen en voor knokken en je dit niet laten aanleunen. Juist om die mensen niet in de kou te laten staan. De voorzitter: Nog een laatste interruptie. De heer Van IJzendoorn: Dank, voorzitter. Ja, ik hoor dan toch dat we over de rug van iemand die gebruik maakt van de Wmo of de jeugdhulp met de rijksoverheid in strijd gaan en ze daarmee toch in de kou laten staan. Dat hoor ik. De voorzitter: Mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Nee dan hoort u dat niet goed, mijnheer Van IJzendoorn. Want op het moment dat wij ons als enige daarvoor verantwoordelijk voelen laten we ons, ik zou bijna zeggen haast chanteren door Den Haag.

Dus ga ervoor staan, zet die stap naar voren juist om die mensen uiteindelijk te kunnen bedienen. De voorzitter: Mijnheer Hulst heeft ook een interruptie. De heer Hulst: Ja, het gaat over terugduwen van taken en over het niet uitvoeren van taken. Maar ik vraag me af of het überhaupt kan, want volgens mij als die iemand dan aan het loket staat en recht heeft op een voorziening of iets, we kunnen toch helemaal niet zeggen dit voeren we niet uit want daar hebben we geen geld voor gekregen? Zo werkt het toch ook niet? De voorzitter: Mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Nee, daarom moeten we ook nu de stap naar voren zetten. De bezuiniging is er nu nog niet, dus trek in VNG-verband op, trek zoveel mogelijk in gezamenlijkheid op om niet in december met een druppende neus te staan. Dus ik vind dit echt een actiepunt dat we als gemeente moeten oppakken om hier nu de stap naar voren te zetten en gewoon te zeggen, Den Haag tot hier en niet verder. De voorzitter: Vervolgt u uw betoog? Ja. Mevrouw Assink: Dan het volgende amendement van GroenLinks, dat ging over dat nieuw voor oud. Ja, het klopt wat hier staat, het is verstandig om rekening te houden dat er nieuwe dingen op ons afkomen.

Maar hoe dan? Ja, laten we het in ons achterhoofd houden maar daar kunnen volgens mij verder niet heel veel handen en voeten aan geven dus daar kan niet zo heel veel mee, met dat voorstel, dus die zullen we niet ondersteunen. De voorzitter: U heeft weer een reactie van de heer Van IJzendoorn.

De heer Van IJzendoorn: Dank, voorzitter. Het gaat erom dat als je nu het kader van negen goed leest, staat daar dat we geen nieuwe structurele uitzettingen meer doen behalve als ergens oud beleid weggestuurd kan worden. Dat betekent dus dat we hier in dit kader eigenlijk wel een beperking aanbrengen, namelijk de beperking er kan alleen maar nieuw beleid worden gevoerd als er ergens oud beleid eruit gaat. En dat betekent dus dat als we in een crisis terechtkomen, en kijk even terug in de afgelopen jaren, dat we dan tegen elkaar moeten zeggen we kunnen helaas die Oekraïners niet opvangen want we hebben nog geen oud beleid wat we weg kunnen doen. Terwijl het toch echt van belang is dat we die maatregel dan nemen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Ja voorzitter, maar uiteindelijk moeten we ook een sluitende begroting opleveren. Dus het uitgangspunt dat er iets uit moet lijkt me een goed uitgangspunt. De voorzitter: Gaat u door, mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Ja, dan het amendement van de VVD over de ozb. Ja, ook daar lijkt het ons niet verstandig om nu al de kaders verder in te perken. En ik snap het vanuit de VVD, het stokpaardje, maar ik vind het eigenlijk een beetje flauw om te zeggen die ozb is onaantastbaar in een gemeente die zo laag zit met zijn lasten. Ik denk dat daar best ruimte is, dus laten we dat niet op voorhand uitsluiten.

De voorzitter: De heer Hulst. De heer Hulst: Ja, ik moet zeggen in het amendement staat niet de ozb is onaantastbaar, dat staat er niet, maar er staat dat we terughoudend willen zijn met lastenverhoging. Dat is een hele andere. U trekt het heel erg in het extreme nu en wij willen juist het speelveld wel neerzetten, om het zo maar te zeggen, daar zijn kaders ook voor volgens mij. Daarom zeggen we, wees terughoudend en dat we niet in onredelijke verhogingen komen zoals we in buurgemeenten hebben gezien toen daar de financiële nood hoog was. Toen waren 20 procent ozb-verhogingen geen uitzondering. De voorzitter: Mevrouw Assink. Mevrouw Assink: Dat ben ik met u eens en daarom zeg ik ook je kunt niet alleen maar naar verhoging kijken, want dan moet het met 70 procent omhoog. Maar ik denk hoe het hier geformuleerd is, we kijken naar mogelijkheden om de gemeentelijke inkomsten te verhogen, dat dat voldoende nuance en borging biedt en ons ook nog keuzes geeft later om te zeggen wat we wel of niet acceptabel vinden. Dus ik vind dit een beetje voorbarig. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Assink: En dan de laatste, de verenigingen eigenlijk op voorhand uitsluiten. Ik denk ook dat dat al voldoende geborgd wordt door die stelling van autonome taken gaan boven de medebewindstaken, dus deze lijkt mij ook overbodig. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Assink, helder. Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, dank u wel. We zijn blij om te horen dat het college ook de bestaanszekerheid en de veiligheid hoog in het vaandel heeft dat men daar dus oog voor heeft. Ook fijn om te horen dat de Nota Kapitaalgoederen eraan zit te komen en dat er gekeken wordt naar de