Raadsvoorstel 01, bijlage 2 Eindrapport Veenweidebad

Datum

Type overleg

25 mei 2011

Gebruikers-Optisport

27 september 2011

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

28 september 2011

Gebruikers-Optisport

17 april 2012

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

9 mei 2012

Gebruikers-Optisport

18 september 2012

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (bestuurlijk)

29 januari 2013

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

24 april 2013

Gebruikers-Optisport

24 september 2013

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (bestuurlijk)

29 januari 2014

Gebruikers-Optisport

14 november 2016

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

16 november 2017

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

22 december 2017

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (bestuurlijk)

12 maart 2018

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

13 april 2018

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

10 september 2018

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

23

7 november 2018

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

4 december 2018

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

5 december 2018

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (bestuurlijk)

19 december 2018

Gemeente De Ronde Venen-Optisport (ambtelijk)

Hiernaast zijn er ook nog de volgende overleggen geweest tussen de gemeente, Optisport en het Participatieplatform Sociaal Domein naar aanleiding van een ongevraagd advies van het platform aan de gemeente inzake klachten over het zwembad van begin augustus 2017.

Datum

Overleg

Onderwerp

7 mei 2018

Participatieplatform Sociaal Domein, gemeente, Optisport

Bespreken diverse zaken rondom toegankelijkheid (voor mindervaliden), openingstijden voor doelgroepen en hoe maatregelen gefinancierd kunnen worden.

8 oktober 2018

Participatieplatform Sociaal Domein, gemeente, Optisport

Bespreken teleurstelling reactie van gemeente op de geagendeerde klachten. De gemeente is met Optisport in gesprek gegaan om klachten door te spreken. Een aantal van deze klachten is opgelost, maar er zijn ook nieuwe klachten bijgekomen.

22 december 2018

Participatieplatform Sociaal Domein, gemeente, Optisport

Bespreken opties voor aanbrengen lift (is verantwoordelijkheid Brevé), opwarmen en afkoelen doelgroepenbad en overdracht.

Beantwoording onderzoeksvraag Een groot aantal afspraken en uitgangspunten uit de DBMO-overeenkomst en de Nota van Uitgangspunten zijn vrij breed geformuleerd en bieden zo veel ruimte, dat er geen gevolg aan is gegeven zonder consequenties. Veel afspraken zijn zo algemeen geformuleerd dat moeilijk is vast te stellen of deze juist zijn ingevuld. Ook ontbreekt er documentatie zoals verslagen op dit gebied. De DBMO-overeenkomst heeft een aantal onderdelen dat niet is uitgewerkt, zoals bijvoorbeeld bepaalde kwaliteitseisen. Een aantal afspraken is wel duidelijk geformuleerd. Dit zijn met name de afspraken rondom periodieke afspraken, afstemming, monitoring en verantwoording. Deze afspraken zijn vaak niet nagekomen. De overleggen tussen gemeenten en Optisport worden tot medio 2018 niet met regelmaat uitgevoerd. Dit is een gevolg van de vele wisselingen van personen (bij de gemeente en Optisport) en een gebrek aan aandacht (bij de gemeente (bestuurlijk en ambtelijk) en Optisport). De exploitatie-verantwoording had bijvoorbeeld weinig aandacht. De gemeente vroeg niet naar de verantwoording en de verantwoording werd niet door Optisport aangeboden. Een enkele keer heeft de gemeente zich wel ten opzichte van Optisport laten beroepen op de overeenkomst. Zo heeft de gemeente een wijziging in de exploitatie voorgesteld aangaande de openstelling in de zomer.

Later (na 2018) heeft Optisport op verzoek van de gemeente invulling gegeven aan de afspraken over de bankgarantie en het weerstandsvermogen.

5. Zijn de diensten en producten die het zwembad aanbiedt in lijn met hetgeen bij de aanbesteding werd overeengekomen? Feiten en analyse In de DBMO-overeenkomst (artikel 52.1) staat dat de marktpartij het zwembad dient te exploiteren zodanig dat aan de doelstelling ‘voorzieningen voor de burger in het leven te roepen en zodoende het algemeen maatschappelijke belang te dienen’ wordt voldaan, overeenkomstig met de bestemming zwembad.

24

Dit dient op een wijze te gebeuren die ‘overeenkomt met hetgeen van een voorziening van deze omvang en kwaliteit redelijkerwijs verwacht mag worden en die tevens recht doet aan de publiekrechtelijke positie van de gemeente De Ronde Venen’. Deze doelstellingen zijn niet verder geconcretiseerd. De volgende producten en diensten zijn in de Nota van Uitgangspunten opgenomen. We gebruiken het maatschappelijk jaarverslag van 2017 als voorbeeld om te bezien in hoeverre hier invulling aan is gegeven. •

Het zwembad dient op een evenwichtige wijze beschikbaar en opengesteld te zijn voor particulieren, leszwemmen en verenigingen/groepen uit de gemeente De Ronde Venen: vanaf 27 augustus 2018 geldt het hiernavolgende rooster, waarin banenzwemmen, vrijzwemmen, groepslessen en zwemlessen elkaar afwisselen. Een nadere concretisering van een evenwichtige beschikbaarheid en openstelling ontbreekt.

•

De exploitant is verplicht het zwembad te exploiteren en ingericht te houden als publieke voorziening: Het zwembad is toegankelijk voor burgers en biedt een gevarieerd aanbod voor verschillende doelgroepen. Voor de groepslessen geldt dat de bezoekers van de Health Club hier aan deel kunnen nemen. Een nadere definiëring wat moet worden verstaan onder het ingericht houden als een publieke voorziening ontbreekt.

•

De gebruikstijden voor leszwemmen en verenigingen/groepen geschiedt in overleg met scholen en verenigingen/groepen: Zwemlessen worden gegeven op dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag en zaterdag. Over de afgelopen jaren hebben honderden kinderen hun diploma bij Optisport De Ronde Venen gehaald. Optisport stemt de wijzigingen in het zwemrooster (op zaterdag) af met de zwemverenigingen.

•

Leszwemmen en verenigingen/groepen uit de gemeente De Ronde Venen hebben prioriteit in huurmogelijkheden boven andere potentiële nieuwe huurders: Zwemverenigingen de Amstel en De Ronde Venen maken gebruik van het Veenweidebad. Op zaterdag verzorgen de zwemverenigingen zwemlessen. Op basis van de beschikbare documenten kunnen wij niet vaststellen in hoeverre leszwemmen en verenigingen daadwerkelijk prioriteit hebben over andere nieuwe huurders. Voor al het overige krijgt de exploitant de vrijheid om de openstelling en ingebruikneming van het zwembad te bepalen.

25

Beantwoording onderzoeksvraag Optisport biedt banenzwemmen, vrijzwemmen, groepslessen en zwemlessen aan. De zwemverenigingen de Amstel en De Ronde Venen hebben het Veenweidebad als thuisbasis en maken gebruik van de verenigingsruimte. De doelstellingen uit de DBMO-overeenkomst en de producten en diensten die zijn opgenomen in de Nota van Uitgangspunten zijn open en breed en weinig SMART omschreven. Zo is bijvoorbeeld niet geformuleerd wanneer voorzieningen het algemeen maatschappelijke belang dienen en is de evenwichtige wijze van de beschikbaarheid en openstelling van het zwembad niet nader uitgewerkt. Optisport krijgt de vrijheid om de verdere openstelling en het rooster te bepalen. Of en in hoeverre Optisport voldoet aan het aanbieden van de producten en diensten zoals overeengekomen bij de aanbesteding is afhankelijk van de onderliggende verwachtingen en interpretatie die zowel de gemeente als Optisport aan de hiervoor vermelde afspraken geeft.

6. Wat is de specifieke (financiële) bedrijfsvoering vanaf het moment van opening van het zwembad Veenweidebad tot aan heden? Voldoet de bedrijfsvoering aan de overeengekomen voorwaarden, zoals de voorwaarden met de Health Club en de samenwerking met Optisport Uithoorn? Feiten en analyse De jaarrekeningen worden gebruikt om de (financiële) bedrijfsvoering inzichtelijk te maken. Een financieel overzicht is gemaakt op basis van de gecontroleerde jaarrekeningen 2010 tot en met 2018.

26

Bron: Jaarrapportages

JR 2011

Jaar

JR 2011

JR 2013

JR 2013

2010

2011

2012

JR 2014 2013

JR 2015 2014

JR 2016 2015

JR 2017 2016

JR 2017 2016

JR 2018 2017

JR 2018 2017

2018

Bruto resultaat Netto-omzet

€

363.948 €

744.045 €

878.928 €

965.766 € 1.033.871 € 1.038.605 € 1.052.379 €

819.621 €

818.880 € 1.117.790 €

973.487

Zwembad

(III)

€

236.991 €

484.241 €

614.871 €

522.739 €

499.178 €

471.614 €

524.150 €

524.140 €

529.695 €

529.510 €

515.676

Binnensport

-

-

€

1.509 €

1.271 €

1.310 -

-

-

-

-

-

Horeca

€

33.343 €

83.030 €

92.818 €

119.223 €

135.815 €

155.300 €

164.426 €

105.863 €

110.314 €

162.353 €

Zaalverhuur

€

1.874 €

9.726 €

4.899 €

5.515 €

13.994 €

21.592 €

19.868 €

17.149 €

5.714 €

36.288 €

34.377

Overige opbrengsten

€

1.161 €

7.925 €

3.389 €

151.054 €

215.440 €

219.166 €

169.637 €

-1.839 €

-2.077 €

214.405 €

110.702

€

90.579 €

159.123 €

161.442 €

165.964 €

168.134 €

170.933 €

174.308 €

174.308 €

175.234 €

175.234 €

176.961

€

15.778 €

34.269 €

67.472 €

59.107 €

68.961 €

59.092 €

48.448 €

30.867 €

46.238 €

62.505 €

43.486

Inkopen horeca

€

15.445 €

31.288 €

43.674 €

50.904 €

48.781 €

49.359 €

42.793 €

25.233 €

31.296 €

47.563 €

34.202

Overige inkopen

€

333 €

2.981 €

23.798 €

8.203 €

20.180 €

9.733 €

5.655 €

5.634 €

14.942 €

14.942 €

9.284

Brutomarge

€

348.170 €

709.776 €

811.456 €

906.659 €

964.910 €

979.513 € 1.003.931 €

788.754 €

772.642 € 1.055.285 €

930.001

Lonen en salarissen

€

217.929 €

356.821 €

363.218 €

329.877 €

373.580 €

414.222 €

417.461

406.362 €

360.427 €

386.451 €

434.298

Sociale lasten

€

27.307 €

46.055 €

46.932 €

58.768 €

65.155 €

70.871 €

71.764

61.859 €

55.310 €

65.740 €

80.927

€

9.576 €

19.020 €

20.507 €

25.029 €

26.307 €

30.202 €

30.757

26.755 €

22.532 €

26.395 €

30.966

€

19.496 €

37.216 €

41.337 €

40.815 €

39.527 €

30.474 €

22.240

21.719 €

20.311 €

20.657 €

25.438

€

360.599 €

482.218 €

482.899 €

540.874 €

559.344 €

483.951 €

480.115

383.409 €

481.315 €

578.237 €

549.038

Som der kosten

€

634.907 €

941.330 €

954.893 €

995.363 € 1.063.913 € 1.029.720 € 1.022.337 €

900.104 €

939.895 € 1.077.480 € 1.120.667

Bedrijfsresultaat

€

-286.737 €

-231.554 €

-143.437 €

-88.704 €

Subsidie Kostprijs van de omzet

(IV)

135.771

Kosten

Pensioenlasten

(V)

Afschrijvingen Overige bedrijfskosten

(VI)

-99.003 €

-50.207 €

-18.406 €

-111.350 €

-167.253 €

-22.195 €

-190.666

-59.543 €

-50.439 €

-20.875 €

-20.875 €

-11.261 €

-11.261 €

-

€

-158.546 €

-100.646 €

-39.281

€

-132.225 €

-178.514 €

-33.456

30.268 €

39.636 €

25.162 €

9.820 €

33.056 €

44.628 €

-90.804 € -118.910 €

-75.484 €

-29.461 €

Financieel resultaat Rentebaten

€

5 €

Rentelasten

€

6.857 €

32.368

-7.304 €

-6.852 €

-32.368 €

-1.992 €

-

Rentelasten en soortgelijke kosten

€

Resultaten uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen

€ -288.729

€ -238.858

€ -150.289

€ -121.072

Belastingen resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening

€

€

€

€

Resultaat na belastingen

€ -215.103 € -179.144 € -112.716 €

73.626

59.714

37.573

-99.169 € -133.886 €

€

-190.666

8.364 €

47.667

-25.092 € -142.999

% lonen en belastingen (v. kosten)

34%

38%

38%

33%

35%

40%

41%

45%

38%

36%

39%

% overige bedrijfskosten (v. kosten)

57%

51%

51%

54%

53%

47%

47%

43%

51%

54%

49%

In dit financiële overzicht valt een aantal dingen op: •

De exploitatie van de afgelopen jaren is negatief.

•

De omzet ontwikkeling laat een wisselend beeld zien.

•

33-45% van de kosten worden besteed aan lonen en salarissen (exclusief pensioenlasten en sociale lasten)

•

43-57% van de kosten worden besteed aan overige bedrijfskosten. Het is niet bekend welke kosten hierin allemaal zijn opgenomen. In het jaarverslag 2015 wordt de toelichting gegeven dat onder meer de doorbelasting van ondersteunende diensten en managementtaken van de aandeelhouder Optisport Exploitaties B.V. in deze overige bedrijfskosten zijn opgenomen. Deze vergoedingen zijn volgens het jaarverslag in overeenstemming met Optisport en de gemeente overeengekomen. Wij hebben niet kunnen vaststellen welke afspraken zijn gemaakt.

•

Voor de jaren 2016 en 2017 verschillen de cijfers, afhankelijk van het jaarverslag (2016, 2017 of 2018). Volledigheidshalve zijn deze cijfers ook in het overzicht opgenomen. Met name de verschillen in de categorie overige opbrengsten zijn erg hoog. De verschillen worden mogelijk veroorzaakt door het wel en niet meenemen van de accommodaties in Uithoorn, op verzoek van de gemeente (zie antwoord vraag 10). Hierdoor is de netto-omzet in 2016 volgens afrekening in 2016 een stuk hoger dan volgens de jaarrekening van 2017. Echter, de accommodaties lijken weer in de jaarrekening van 2018 opgenomen te zijn door de plotselinge stijging van de netto-omzet in lijn met de jaren vóór 2017. Wij hebben niet kunnen vaststellen waarom de accommodaties mogelijk in dat jaar weer zijn opgenomen.

27

•

In de DBMO-overeenkomst is opgenomen dat de gemeente De Ronde Venen jaarlijks een vergoeding van € 140.000 verstrekt (prijspeil 2007) dat jaarlijks wordt geïndexeerd. Dit omvat de exploitatiebijdrage van € 110.000 en de huur van € 30.000. Dit betreft de post subsidie.

•

De subsidie varieert tussen de € 90.445 (gedeeltelijk voor 2010) en € 175.234 (2017). De subsidie stijgt door de jaarlijkse indexatie van het bedrag. Het bedrag in 2010 is relatief laag, doordat het zwembad per 1 juni openging en in de resterende maanden 7/12e van de totale subsidiëring ten goede kwam aan Optisport.

In 2018 zijn financiële gegevens van Optisport (van 2015 en 2016) gecommuniceerd naar de raad. De status, datum en auteur van deze financiële gegevens is niet bekend. Daarnaast komen deze financiële cijfers niet overeen met de informatie uit de (gecontroleerde) jaarrekeningen. Wij kunnen de verschillen tussen deze twee pagina’s en de gecontroleerde jaarrekeningen niet verklaren. In de overeenkomst is niet opgenomen in hoeverre Optisport de financiële details van hun exploitatie aan de gemeente zou moeten overleggen. De gemeente lijkt er ook niet naar te hebben gevraagd, terwijl daar volgens ons voldoende aanleiding voor was. Ook zijn er geen afspraken gemaakt over het inzichtelijk maken van de financiële bedrijfsvoering. De exploitatie en bijbehorende risico’s valt onder de verantwoordelijkheid van Optisport.

In de DBMO-overeenkomst zijn verschillende afspraken opgenomen om het nakomen van de verplichtingen zeker te stellen: DBMO-afspraak

(Hoe) is daar invulling aangegeven?

Artikel 70.1 Bankgarantie: Partijen komen overeen dat de Marktpartij verplicht is zekerheid te stellen voor de nakoming van zijn verplichtingen met betrekking tot de Ontwerp- en Uitvoeringswerkzaamheden.

Er is geen invulling gegeven aan deze bankgarantie.

De waarde van de te stellen zekerheid is gelijk aan € 500.000. Deze bankgarantie dient te worden verstrekt voor de start van de bouw en dient te gelden tot en met het einde van de onderhoudstermijn. Na de oplevering tot einde onderhoudstermijn wordt deze bankgarantie verlaagd naar € 250.000. Indien de bedoelde bankgarantie niet voor het verschijnen van de eerste termijn is ontvangen en goedgekeurd, wordt een bedrag ingehouden op de eerste en zo nodig op de daarop volgende termijnen totdat de som van deze inhouding(en) het bedrag van de bankgarantie zal hebben bereikt. Het ingehouden bedrag zal worden uitgekeerd nadat de bovenbedoelde bankgarantie zal zijn ontvangen en goedgekeurd. Artikel 70.2 Bankgarantie: Partijen komen overeen dat de Marktpartij verplicht is zekerheid te stellen voor de nakoming van zijn verplichtingen met betrekking tot de Meerjarig Onderhoud, de huur en de exploitatie.

De bankgarantie dateert van 17 januari 2019, waarin twee afspraken zijn vastgelegd:

De waarde van de te stellen zekerheid is gelijk aan € 100.000. Deze bankgarantie dient te worden verstrekt vanaf de oplevering van het gehuurde door Marktpartij aan Opdrachtgever.

•

De zekerheid voor de nakoming van de verplichting, overeenkomend met de overeenkomst van 17 januari 2008 betreffende de huur, het onderhoud en de exploitatie van het Veenweidebad

•

De zekerheid van vergoeding van alle schade die de gemeente De Ronde Venen lijdt doordat het onderhoud en/of de exploitatie tussentijds wordt beëindigd.

Indien de bedoelde bankgarantie nog niet is ontvangen en goedgekeurd, wordt een bedrag ingehouden op de exploitatiebijdragen totdat de som van deze inhouding(en) het bedrag van de bankgarantie zal hebben bereikt. Het ingehouden bedrag zal worden uitgekeerd nadat de bovenbedoelde bankgarantie zal zijn ontvangen en goedgekeurd.

Artikel 70.1: Indien de Marktpartij niet voldoet aan de bepalingen in dit artikel verbeurt de Marktpartij aan de Opdrachtgever per overtreding een direct opeisbare boete van € 250,- per kalenderdag dat de Marktpartij in gebreke blijft nadat de Marktpartij per aangetekende brief op het verzuim is gewezen.

Er is geen invulling gegeven aan de boete.

28

In de DBMO-overeenkomst zijn verschillende afspraken opgenomen om het nakomen van de verplichtingen zeker te stellen: DBMO-afspraak

(Hoe) is daar invulling aangegeven?

Artikel 71: Inbreng eigen vermogen - De Marktpartij is gehouden bij oplevering van het Gehuurde te beschikken over een weerstandsvermogen ter hoogte van € 75.000,-. De Marktpartij is gehouden binnen (7) jaar door middel van winstreserveringen dit vermogen toe te laten nemen tot € 100.000,- en het gedurende de looptijd van deze overeenkomst in stand te houden. Desgevraagd dient de Marktpartij aan de hand van zijn jaarrekening en zo nodig tussenbalansen aan te tonen dat hij aan het bepaalde in dit artikellid voldoet.

In de informatienota aan de raad (11 juli 2018) staat dat Optisport op 20 maart 2018 het geplaatst kapitaal van € 18.000 heeft aangevuld met € 58.000, tot € 75.000. Op Company Info staat dat het geplaatst kapitaal van Optisport De Ronde Venen B.V. € 18.000 is (d.d 4 september 2020). Omdat Optisport geen winst heeft geboekt wordt besloten dit bedrag niet te verhogen tot € 100.000. Hiermee is dit bedrag niet conform de afspraken uit de overeenkomst.

De gemeente heeft beperkt gebruik gemaakt van de afspraken om de verplichtingen zeker te stellen. Er is geen bankgarantie opgesteld voor de ontwerp en bouwfase en de bankgarantie voor de exploitatiefase is in januari 2019 bekrachtigd. Ook heeft de gemeente in dit kader geen gebruik gemaakt van de boetebepaling uit het DBMO, terwijl dat wel mogelijk was geweest. Het weerstandsvermogen is bij oplevering van het zwembad lager dan het bedrag dat is afgesproken in de DBMO-overeenkomst. In maart 2018 is het eigen vermogen aangevuld tot € 75.000. Hier wordt afgeweken van de hoogte die in de DBMO-overeenkomst is vastgelegd (aanvullen tot € 100.000). De bankgarantie en het inbreng van eigen vermogen is aanzienlijk later gerealiseerd dan de termijnen die in de DBMO-overeenkomst zijn opgenomen.

Beantwoording onderzoeksvraag Op basis van de beschikbare informatie is de financiële bedrijfsvoering van Optisport inzichtelijk gemaakt. De financiële bedrijfsvoering van Optisport De Ronde Venen B.V is uitsluitend inzichtelijk op hoofdlijnen en is weinig transparant. De financieringsstromen tussen het Veenweidebad en de accommodaties in Uithoorn dan wel andere rechtspersonen zijn niet inzichtelijk gemaakt, de veranderingen zijn moeilijk of niet te verklaren en er zijn onduidelijkheden over de baten, salarissen en de bedrijfskosten. Op basis van de DBMO-overeenkomst hoeft Optisport niet meer verantwoording af te leggen dan zij nu doen. Er zijn echter wel andere mogelijkheden om de verplichtingen van Optisport zeker te stellen. Te denken valt aan de bankgarantie en een boetebepaling en het verhogen van het eigen vermogen. Pas in 2018 is het eigen vermogen aangevuld en pas in 2019 is er invulling gegeven aan de bankgarantie.

7. Waarom wordt de jaarlijkse (geïndexeerde) exploitatiebijdrage verhoogd met de jaarlijkse (geïndexeerde) huur? Feiten en analyse In de Nota van Uitgangspunten, welke door de gemeenteraad in december 2006 is vastgesteld, is opgenomen dat ‘Alle (huur-)opbrengsten en gebruiksvergoedingen ten gunste komen van de exploitatie.’ In overleg met Deloitte heeft de gemeente (afdeling Grondzaken) besloten om de huur te berekenen, en om dit te verrekenen in de exploitatiebijdrage. Deloitte heeft om belastingtechnische redenen geadviseerd om de exploitant een huurbedrag te laten betalen aan de gemeente als eigenaar van het zwembad. Dit mag geen symbolisch bedrag zijn.

29

Zo is in de DBMO-overeenkomst vastgesteld dat de huurprijs exclusief omzetbelasting € 2.500 per maand bedraagt. Dit is € 30.000 op jaarbasis en wordt jaarlijks geïndexeerd. Optisport betaalt de huur aan de gemeente en dit wordt verrekend in de exploitatievergoeding. De jaarlijkse exploitatievergoeding aan Optisport wordt vastgesteld op € 110.000 en wordt jaarlijks geïndexeerd. Door hier de huurprijs bij op te tellen ontvangt Optisport een (totale) exploitatievergoeding van€ 140.000 per jaar (prijspeil 2007).

Beantwoording onderzoeksvraag De exploitatiebijdrage en huurontvangst sluiten aan bij de uitgangspunten zoals opgenomen in de Nota van Uitgangspunten en de DBMO-overeenkomst. Er is gekozen voor deze systematiek om belastingtechnische redenen.

8. Hoe zijn de onderlinge financiële verrekeningen en afdrachten tussen de betrokken partijen (vastgoed, zwembad, fitness)? Zijn deze verrekeningen overeengekomen met de gemeente en vastgelegd in overeenkomst(en)? 9. Zijn de faciliteiten die Optisport Health Club B.V. van het zwembad gebruikt in lijn met de overeenkomst? En staat daar een passende vergoeding tegenover? Feiten en analyse In de Nota van Uitgangspunten is opgenomen dat de exploitant de vrijheid heeft om commerciële activiteiten in het zwembad te organiseren. Deze commerciële voorzieningen kunnen als mogelijke kostendragers dienen, omdat het exploiteren van een zwembad als basisvoorziening niet rendabel is. Door aanvullende functies toe te voegen kan de exploitatie verbeteren. De gemeente De Ronde Venen legt verder geen beperkingen op voor de aard en omvang van deze commerciële voorzieningen, al mogen deze voorzieningen niet in strijd zijn met de (publieke) gebruiksfunctie van het zwembad. De Nota van Uitgangspunten gaat nader in op de uitgangspunten van aanvullende voorzieningen: •

De aanvullende voorzieningen zijn complementair aan de zwembadfunctie. Er bestaat samenhang tussen het zwembad en de aanvullende voorzieningen.

•

De aanvullende voorzieningen hebben een health- en/of leisure-functie.

•

De aanvullende voorzieningen zijn mogelijke kostendragers voor de realisatie en/of exploitatie van het zwembad en dragen bij aan een verhoogde uitstraling van het zwembad.

•

De aanvullende voorzieningen zijn voor hun investering en exploitatie financieel onafhankelijk van de gemeente.

•

De gemeente De Ronde Venen gaat deze aanvullende voorzieningen niet zelf bouwen, financieren of exploiteren.

•

De gemeente neemt geen risico’s voor de aanvullende voorzieningen.

•

De gemeente draagt niet bij aan mogelijke exploitatietekorten van de aanvullende voorzieningen. Een exploitatietekort van de aanvullende voorzieningen mag niet ten laste worden gebracht van het zwembad.

Brevé Beheer is eigenaar van het deel van het gebouw waar de fitnessruimte zich bevindt. Optisport Health Club B.V. huurt deze fitnessruimte van Brevé en exploiteert de fitnessruimte. Optisport heeft verklaard dat de financiële stromen en urenverantwoording van de personeelsleden van Optisport Health Club B.V. en Optisport De Ronde Venen B.V. gescheiden zijn, al maken beide bv’s deel uit van de Optisport Groep. Alleen voor het locatiemanagement wordt een vast bedrag doorbelast.

30

In de Nota van Uitgangspunten wordt aangegeven dat de aanvullende voorzieningen als kostendragers voor het zwembad kunnen worden opgevoerd. Behalve dat het (mogelijke) exploitatietekort van de aanvullende voorzieningen niet ten laste mag worden gebracht van het zwembad. De leden van het fitnesscentrum kunnen gebruik maken van het zwembad. Hiervoor betaalt Optisport Health Club B.V. een gebruikersvergoeding aan Optisport De Ronde Venen B.V. In de beantwoording van raadsvragen van 14 april 2010 komt naar voren dat Optisport Health Club B.V. jaarlijks € 17.000 aan Optisport De Ronde Venen B.V. betaalt voor het gebruik van het zwembad om doelgroep activiteiten aan te kunnen bieden aan de leden. Waarschijnlijk ligt deze vergoeding op dit moment hoger. Lokale fitnessondernemers hebben vlak voor de opening van het zwembad bezwaar gemaakt tegen de lage prijzen van het sportcentrum en het gratis gebruik van het zwembad, door bezoekers van het fitnesscentrum. De ondernemers spreken van ongeoorloofde concurrentievervalsing en halen een voorbeeld uit een andere gemeente aan. In deze situatie heeft de rechter geoordeeld dat er sprake was van ongeoorloofde staatssteun. Beantwoording onderzoeksvraag De exploitant mag commerciële activiteiten organiseren in het zwembad.

In feite is er niets vastgelegd over de commerciële voorzieningen en de onderlinge financiële verrekeningen tussen de betrokken partijen. De gemeente heeft er voor gekozen om dit grotendeels open te laten en de risico’s bij de exploitant neer te leggen. Optisport Health Club B.V. huurt de fitnessruimte van Brevé. De gemeente is hier niet bij betrokken. Optisport heeft verklaard dat de financiële stromen en urenverantwoording van de personeelsleden van Optisport Health Club B.V. en Optisport De Ronde Venen B.V. gescheiden zijn. Alleen voor het locatiemanagement wordt een vast bedrag doorbelast. Wij hebben op basis van de overlegde financiële gegevens niet kunnen vaststellen of er wel of geen kruissubsidiëring is tussen de beide Optisport BV’s. Optisport Health Club B.V. betaalt jaarlijks € 17.000 voor het gebruik van het zwembad. Wij hebben de onderbouwing van deze verrekening niet kunnen vaststellen en kunnen niet beoordelen of de hoogte passend is.

10. Waarom vallen er drie accommodaties uit Uithoorn in Optisport De Ronde Venen B.V.? Feiten en analyse In de besloten vennootschap van Optisport De Ronde Venen zijn ook de exploitatie van een aantal locaties in Uithoorn ondergebracht. In de jaarrapportages worden de volgende accommodaties genoemd:

Jaarrapport

Accommodaties

2010

Veenweidebad

2011

Veenweidebad

2012

Veenweidebad

MFA de Legmeer

Sport- en Activiteitencentrum de Scheg

2013

Veenweidebad

MFA de Legmeer

Sport- en Activiteitencentrum de Scheg

2014

Veenweidebad

MFA de Legmeer

Sport- en Activiteitencentrum de Scheg

Buurtcentrum ‘t Buurtnest

2015

Veenweidebad

MFA de Legmeer

Sport- en Activiteitencentrum de Scheg

Buurtcentrum ‘t Buurtnest

2016

Veenweidebad

MFA de Legmeer

Sport- en Activiteitencentrum de Scheg

Buurtcentrum ‘t Buurtnest

2017

Veenweidebad

2018

Veenweidebad

MFA de Legmeer

Sport- en Activiteitencentrum de Scheg

Buurtcentrum ‘t Buurtnest

In de jaarrekeningen 2012 – 2013 worden de twee accommodaties en in 2014 – 2015 worden drie accommodaties in Uithoorn genoemd als onderdeel van Optisport De Ronde Venen B.V. Deze accommodaties zijn MFA de

31

Legmeer (een multifunctionele accommodatie, waarin onder meer de Brede School Legmeer is gehuisvest), Sporten Activiteitencentrum de Sleg (inclusief café) en Buurtcentrum ’t Buurtnest (zaalverhuur voor maatschappelijke activiteiten). Ook Optisport zelf kan niet verklaren waarom deze accommodaties zijn opgenomen in Optisport De Ronde Venen B.V. Optisport is van mening dat dit niet had mogen gebeuren. Deze accommodaties lijken geen invloed te hebben op de financiële cijfers. Het financieel resultaat van 2011 in het jaarverslag van 2011 is hetzelfde als het financieel resultaat in het jaarverslag van 2012, terwijl in het jaarverslag van 2012 twee accommodaties in Uithoorn zijn opgenomen. Hetzelfde geldt voor de financiële cijfers van 2013, die hetzelfde zijn voor het jaarverslag 2013 en het jaarverslag 2014, waarin een extra accommodatie van Uithoorn is opgenomen. De gemeente De Ronde Venen maakt in mei 2017 bezwaar bij Optisport dat de administratie en verantwoording onvoldoende is gescheiden. De financiële jaarverslagen van Optisport De Ronde Venen B.V. geven een totaalbeeld van de accommodaties. Hierdoor is het niet mogelijk om op basis van de jaarverslagen een beeld te krijgen van de financiële exploitatie van het Veenweidebad.

De gemeente verzoekt Optisport om vanaf het jaarrapportage van 2016 en volgende jaren te rapporteren over de exploitatie van het Veenweidebad, zonder inmenging van andere locaties. Het jaarverslag van 2017 heeft alleen betrekking op de locatie Veenweidebad. De locaties gelegen in de gemeente Uithoorn maken geen onderdeel uit van dit jaarverslag. De gemeente heeft met Optisport afgesproken dat de accommodaties vanaf 31 december 2018 geen onderdeel meer uitmaken van Optisport De Ronde Venen B.V. In het jaarverslag van 2018 worden de drie accommodaties in Uithoorn wel opgenomen. In de jaarverslagen van 2016, 2017 en 2018 worden de cijfers van dat specifieke jaar en het jaar daarvoor opgenomen. Daaruit valt op dat de cijfers voor de jaren 2016 en 2017 verschillen. Mogelijk komt dat omdat de accommodaties in Uithoorn in het jaarverslag 2017 niet zijn opgenomen en in de andere jaren wel.

Beantwoording onderzoeksvraag Op basis van de beschikbare documenten en de jaarrekeningen kan niet bepaald worden hoe de relatie tussen het Veenweidebad en de accommodaties in Uithoorn er uit ziet. Ook Optisport kan niet verklaren waarom de locaties uit Uithoorn jarenlang financieel lijken te zijn opgenomen in de jaarcijfers. Onduidelijk is ook welk effect dit heeft gehad op de financiële cijfers. 11. Wordt het Meerjarig Onderhoudsplan (MOP) conform overeenkomst met de gemeente uitgevoerd?

Feiten en analyse De gemaakte afspraken over het MOP zijn terug te vinden in de DBMO-overeenkomst, de Nota van Uitgangspunten en het programma van eisen. Voor Maintenance (onderhoud) gaat het om de volgende onderwerpen en afspraken in de DBMO-overeenkomst:

32

DBMO-afspraak

(Hoe) is daar invulling aan gegeven?

Art. 42 De Marktpartij laat door een door partijen gezamenlijk te kiezen deskundige een Meerjarig Onderhoudsplan (MOP) opstellen

Het MOP wordt door Bremen Bouwadvies bv opgesteld

Art. 44.2 De Marktpartij dient het MOP zodanig op te stellen, dat de kwaliteit van het Meerjarige Onderhoud, indien dit wordt gerealiseerd conform het MOP, na uitvoering ligt op of boven het niveau dat partijen hebben beoogd met de overeenkomst

In het MOP is vastgelegd dat het gebouw in een goede toestand moet verkeren. Het onderhoud staat in dienst van het waarborgen van de oorspronkelijke functionele en technische kwaliteit van materialen en bouwelementen.

Art. 44.3 De Marktpartij past het MOP iedere vijf jaar aan en dient het aangepaste MOP steeds twee maanden voor afloop van die termijn van vijf jaar ter goedkeuring in bij de opdrachtgever

De MOPs dateren van 2011 en 2016. De gemeente heeft 16 september 2010 een second opinion laten uitvoeren over de MOP 2011. De gemeente heeft in maart 2017 het MOP 2016 gecontroleerd en geaccordeerd. Ons is onduidelijk of het MOP uit 2016 twee maanden voor de afloop van het MOP uit 2011 ter goedkeuring is voorgelegd.

Art. 46.2 De Marktpartij zal jaarlijks (uiterlijk 31 januari) schriftelijk verslag uitbrengen aan de opdrachtgever over de naleving van het MOP en zal dit verslag vervolgens binnen veertien dagen mondeling toelichten in een gesprek met de Opdrachtgever

In de jaarverslagen van 2011, 2013 en 2017 benoemt Optisport dat onderhoud volgens het MOP is uitgevoerd en daaropvolgend jaar zal worden uitgevoerd. Wij hebben niet kunnen vaststellen dat Optisport verslagen heeft ingediend en of deze verslagen zijn besproken om de naleving van het MOP toe te lichten.

Art. 46.4. De Marktpartij zal voor eigen rekening de volgende documenten doen opstellen en aan de Opdrachtgever doen toekomen ten einde de Opdrachtgever in de gelegenheid te stellen om de naleving van het MOP te controleren:

Sinds 2017 is meerdere keren tussen Optisport en de gemeente hierover gesproken. In de informatienota van het college aan de gemeenteraad van 2019 zijn enkele van deze stukken aangeleverd, namelijk een sporttechnische keuring door Kiwa en een bouwkundige conditiemeting door Bremen. Wij hebben niet kunnen vaststellen dat Optisport vóór 2018 invulling heeft gegeven aan deze afspraken.

Een jaarlijks inspectierapport inzake de vaste en losse inventaris, opgesteld door een door de Opdrachtgever erkende instantie Een vijfjarig sporttechnisch keuringsrapport, opgesteld door ISA Sport of een gelijkwaardige door de OG goedgekeurde instantie Een jaarlijks inspectierapport inzake de volledige staat van onderhoud van alle aanwezige technische installaties van het Werk, opgesteld door een door de OG goedgekeurde instantie Een vijfjarig inspectierapport inzake de volledige staat van het bouwkundige onderhoud van het Werk, opgesteld door een door de OG goedgekeurde instantie

In het MOP wordt ingegaan op het klein onderhoud (voor rekening van Optisport) en groot onderhoud (voor rekening van de gemeente). Op basis van de gesprekken hebben wij begrepen dat in sommige gevallen het niet duidelijk is of iets onder klein of groot onderhoud valt. Bij twijfel komen de gemeente en Optisport er in het algemeen uit. Overigens heeft Optisport B.V. een aparte MOP voor deel van het gebouw dat in eigendom is van Brevé. Voor de gemeente is onduidelijk of en hoe deze MOPs met elkaar worden afgestemd. In het kader van het MOP zijn de volgende documenten opgesteld: •

20-jarig meerjarenonderhoudsplan (mei 2010), Bremen Bouwadvies (concept/eerste versie).

•

Second opinion op het 20-jarig meerjarenonderhoudsplan (september 2010), bbn adviseurs: bbn adviseurs constateert dat het MOP op een acceptabele manier is opgezet. Met name de inventarisatie van en de prognose voor zwembad gerelateerde componenten is zeer uitgebreid en ter zake kundig.

•

Rapportage onderhoudsplan 2011-2030 (september 2011), Bremen Bouwadvies: conclusie het zwembad heeft een uitstekende onderhoudstoestand (conditie 1).

•

Rapportage onderhoudsplan 2017-2026 (november 2016), Bremen Bouwadvies: conclusie het zwembad heeft een goede onderhoudstoestand (conditie 2).

33

Beantwoording onderzoeksvraag Het MOP wordt conform de overeenkomst iedere vijf jaar opgesteld. De onderhoudswerkzaamheden lijken conform het MOP te worden uitgevoerd. Tot medio 2018 is er beperkt contact geweest tussen de gemeente De Ronde Venen en Optisport over het MOP. Optisport en de gemeente De Ronde Venen spreken sindsdien regelmatig over de gang van zaken betreffende de planning, uitvoering en verantwoording van het groot en klein onderhoud. Vanaf medio 2018 zijn afspraken gemaakt zodat de gemeente de naleving van het MOP beter kan controleren (art. 46.4).

12. Wordt voor het groot onderhoud voldoende gereserveerd om het onderhoud uit te kunnen voeren? Feiten en analyse De onderhoudskosten zijn te splitsen in kosten voor groot onderhoud die dienen te worden gedragen door de gemeente als eigenaar van het zwembad en kosten die dienen te worden gedragen door de exploitant (Optisport, huurder) van het zwembad. Het MOP verdeelt de kosten onder huurderonderhoud en verhuurderonderhoud naar de verschillende aspecten, over de verschillende jaren. In het MOP van 2016 wordt de volgende schatting gegeven: Reserveren tot 2017 Gemeente De Ronde Venen € (verhuurder) Optisport (huurder) €

2.117.844

€ 136.637 €

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

95.280 € 66.402 €

83.425 € 63.408 €

14.914 € 69.763 €

365.880 € 134.771 €

4.765 € 60.633 €

86.185 € 76.707 €

9.250 € 62.011 €

28.493 € 61.783 €

795.061 € 73.063 €

2026

Totaal 20172026

€ 1.540.702 57.449 64.786 € 733.326

Deze bedragen zijn exclusief btw en gelden als richtprijzen. De gemeente reserveert circa € 117.000 per jaar voor groot onderhoud. Uit de gesprekken komt niet het beeld naar voren dat de gemeente onvoldoende middelen heeft om het groot onderhoud uit te kunnen voeren. Daarbij speelt dat het gebouw nog redelijk jong is. Jaarlijkse kosten voor groot onderhoud kunnen de aankomende jaren verder oplopen.

Beantwoording onderzoeksvraag Er is niet het beeld dat de gemeente onvoldoende middelen gereserveerd heeft om het groot onderhoud uit te kunnen voeren.

13. Waarom wijkt het aantal ingeschatte bezoekers af van het aantal daadwerkelijke bezoekers? Feiten en analyse In de Nota van Uitgangspunten (bbn, oktober 2006) wordt gesproken over een schatting van 175.000 te verwachten bezoekers per jaar, alleen voor het zwembad. Deze gegevens zijn vastgesteld aan de hand van ervaringsgegevens van aantallen instructie en doelgroepen bezoekers van zowel zwembad Blijdrecht als Het Veenbad. In het aanbestedingsbestek wordt een indicatie gegeven van de bezoekersaantallen in 2005. In totaal gaat het om 77.000 bezoekers in Het Veenbad en 32.000 bezoekers voor het zwembad in Blijdrecht. In het businessplan van Optisport voor het nieuwe zwembad/fitnesscentrum staat een aanvullende bezoekersprognose opgenomen. Hier gaat Optisport uit van 182.500 bezoekers per jaar dat gedurende de levensduur van het zwembad afneemt tot 181.250 bezoekers. Optisport verwacht dat het nieuwe zwembad ‘aanmerkelijk meer’ bezoekers zal aantrekken dan de bestaande zwembaden in de gemeente De Ronde Venen, onder andere door de aantrekkingskracht van het nieuwe en moderne zwembad, het verbeterde aanbod van doelgroep activiteiten en de speciale aandacht voor marketing. Het onderzoek van BMC vergelijkt in 2013 het aantal bezoekers van zwembaden in de omgeving:

34

Inwoners

Bezoekers

Animocijfer

De Wel te Nieuwkoop

27.000

120.000

4,4

De Otter te Uithoorn

28.400

200.000

7,0

Kikkerfort te Breukelen

63.000

225.000

3,6

Het Meerbad te Abcoude

42.800

70.000

1,6

Veenweidebad te Mijdrecht

42.800

103.000

2,4

Het aantal bezoekers van het Veenweidebad in 2013 ligt hiermee ongeveer op hetzelfde niveau als het aantal zwembadbezoekers van Het Veenbad en het zwembad in Blijdrecht in 2005. Het animocijfer wordt berekend door het aantal bezoekers te delen door het aantal inwoners van de gemeente. Dit cijfer is ten opzichte van omliggende zwembaden laag. Op basis van het onderzoek van BMC zijn er een aantal (mogelijke) oorzaken die dit kunnen verklaren: •

Het Veenweidebad heeft met 53 uur per week de op een na minste openstellingsuren. Dit is lager dan het gemiddelde van 67 uur openstelling per week. De openstelling in uren op weekbasis van de omliggende zwembaden varieert van 42 uur tot 83 uur per week.

•

Het Veenweidebad hanteert een tarief van € 4,90 voor volwassenen om vrij te zwemmen (het tarief is € 6,00 d.d. augustus 2020). Hiermee hanteert het Veenweidebad het hoogste tarief van zwembaden in de regio. De gemiddelde toegangsprijs is € 4,14

Volgens de respondenten zijn er twee oorzaken voor het daadwerkelijk lage aantal bezoekers: •

Het externe bureau is te optimistisch geweest in de verwachte bezoekersaantallen. Mogelijk ging men uit van een groeiende trend in aantal zwembadbezoekers. Daarnaast lijkt er onvoldoende rekening te zijn gehouden met concurrerende zwembaden uit de omgeving.

•

In de inschatting is mogelijk rekening gehouden met een buitenbad, ligweide en (binnen)glijbanen dat voor een aanvullend aantal bezoekers kan zorgen. Bij het Veenweidebad is hier geen invulling aangegeven. Mede hierdoor is het zwembad minder aantrekkelijk voor de recreatieve zwemmer.

•

Het interieur is weinig aantrekkelijk; de locatie matig.

Beantwoording onderzoeksvraag De belangrijkste oorzaken voor het verschil in het geschatte aantal bezoekers en het daadwerkelijk aantal bezoekers zijn de volgende: •

Het externe bureau is te optimistisch geweest in de verwachte bezoekersaantallen.

•

Er is bij de schatting rekening gehouden met bezoekers aantrekkende faciliteiten die niet gerealiseerd zijn.

•

De relatief weinig openstellingsuren.

•

De relatief hoge toegangsprijs.

•

De concurrentie van omliggende zwembaden.

•

Een weinig aantrekkelijk interieur en een matige locatie.

35

14. Was er sinds de ingebruikname van het Veenweidebad aanleiding voor corrigerend opgetreden door de gemeente? Als dat het geval was, heeft de gemeente daar op een juiste wijze invulling aan gegeven? Feiten en analyse Sinds de ingebruikname van het Veenweidebad zijn er verschillende problemen ontstaan en zijn er verschillende aanleidingen geweest voor corrigerend optreden, bijvoorbeeld: •

de prijsverhoging

•

tijdstippen voor recreatief zwemmen (met name in het weekend)

•

de toegankelijkheid van het fitnessgedeelte voor mindervaliden

•

zomersluiting

•

overnemen van de medewerkers van Het Veenbad.

Op bijna geen enkel van bovenstaande punten heeft de gemeente daadwerkelijk corrigerend opgetreden. Conform de contracten tussen de gemeente en Optisport ligt de verantwoordelijkheid voor de prijs en de openingstijden bij Optisport. Voor de medewerkers en de zomersluiting heeft de gemeente de keuze gemaakt om Optisport financieel te compenseren en zo tegemoet te komen aan de wensen van de gemeente. Wij hebben niet kunnen vaststellen hoe de afspraken rondom de zomersluiting na 2013 zijn vormgegeven. De gemeente heeft geprobeerd om in gesprek te gaan met Optisport om de hiervoor vermelde problemen naar wens op te lossen. Optisport geeft echter herhaaldelijk aan dat de interpretatie van Optisport op de hiervoor vermelde onderdelen binnen de ruimte valt die is gecreëerd in de DBMO-overeenkomst. Zo zijn er geen richtlijnen opgenomen over de toegangsprijzen en openingstijden. En al is in de overeenkomst opgenomen dat Optisport de medewerkers van Het Veenbad over zal nemen, er is niets vastgelegd over de arbeidsvoorwaarden. Daarmee gaf de DBMO-overeenkomst voor de gemeente weinig ruimte voor corrigerend optreden. De afspraken gaven de gemeente geen houvast om corrigerend op te treden. Daarnaast stond de gemeente op afstand van de exploitatie van het Veenweidebad. De betrokken ambtenaren en wethouder wisten tot medio 2018 beperkt wat er speelde.

Een combinatie van beide punten heeft er toe geleid dat de gemeente nauwelijks gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheden die het DBMO-overeenkomst wel bood. De gemeente (ambtelijk en bestuurlijk) heeft ook niet gezocht naar de beschikbare ruimte om corrigerend op te treden.

Beantwoording onderzoeksvraag In de overeenkomst is opgenomen dat de gemeente De Ronde Venen de mogelijkheid heeft om de exploitatie te controleren en zo nodig wijzigingen voor te stellen, om de publiekrechtelijke belangen te waarborgen. Optisport zou zich open moeten stellen om deze wijzigingen door te voeren, tenzij zwaarwegende belangen van Optisport zich daartegen verzetten. De voorwaarden voor een publiekrechtelijk belang en zwaarwegend belang zijn niet nader uitgewerkt. De gemeente stond op afstand van de exploitatie van het Veenweidebad. De betrokken ambtenaren en wethouder wisten beperkt wat er speelde. De gemeente heeft weinig gebruik gemaakt van de mogelijkheid corrigerend op te treden. De gemeente heeft ook niet gezocht naar de ruimte om corrigerend op te treden. Dit werd nagelaten omdat de gemeente vreesde dat Optisport dan extra geld zou vragen. De gemeente heeft een aantal keer geprobeerd om afspraken aan te passen en corrigerend op te treden. In de praktijk kwam het er op neer dat het wijzigen van de afspraken uit de DBMO-overeenkomst werd gecompenseerd. De zomersluiting is een voorbeeld hiervan.

36

15. Hoe heeft de gemeente de afgelopen jaren toezicht gehouden op het functioneren en de financiën van het Veenweidebad? Feiten en analyse De afgelopen jaren heeft de gemeente De Ronde Venen bestuurlijk en ambtelijk als volgt toezicht gehouden op het functioneren en de financiële gang van zaken van het Veenweidebad: •

(Periodieke) gesprekken over de exploitatie en het gebruik van het zwembad. Soms met een agenda en verslagen, vaak ook niet.

•

Schriftelijk contact via brieven en e-mails.

•

Opstellen MOP en uitvoeren second opinion MOP.

Het toezicht op en contact met Optisport verliep tot medio 2018 onregelmatig. Met name in de periode 2014 - 2016 was het contact zeer beperkt. Overleg inzake het Veenweidebad had weinig aandacht, zowel bij de gemeente (ambtelijk en bestuurlijk) als bij Optisport: de gemeente vroeg er niet naar en Optisport gaf uit zich zelf ook geen informatie. Sinds medio 2018 wordt er op een structurele wijze overleg gevoerd tussen de gemeente en Optisport. Er wordt als het ware een inhaalslag gemaakt op het toezicht van de gemeente dat jaren beperkt is geweest. In de gesprekken worden de volgende verklaringen gegeven voor het beperkte toezicht: •

Er speelden binnen de gemeente een aantal andere sportdossiers met zaken die hoger op de agenda stonden en met name van de bestuurders meer aandacht vroegen.

•

Sterke wisseling van bestuurders en ambtenaren en contactpersonen bij Optisport. Sinds het aantreden van een nieuwe ambtenaar en locatiemanager (Optisport) medio 2018 is het toezicht op en het contact tussen de gemeente en Optisport sterk verbeterd.

•

Vanuit de gemeente was ambtelijk niet altijd duidelijk wie eindverantwoordelijk was voor het overleg met Optisport. Vanuit de afdelingen Sport en Vastgoed van de gemeente werden contacten onderhouden met Optisport passend bij de verschillende verantwoordelijkheden. Er was geen vast aanspreekpunt die het overzicht had over alle ontwikkelingen.

Beantwoording onderzoeksvraag Sinds de opening van het zwembad tot medio 2018 is er zeer beperkt (toe)zicht geweest van de gemeente op de exploitatie en gang van zaken van het Veenweidebad. De belangrijkste oorzaken zijn: geen prioriteit van de bestuurders, sterke wisselingen van personen bij de gemeente en Optisport en onduidelijkheid waar de eindverantwoordelijkheid lag binnen de gemeente; wie het vaste aanspreekpunt was. Sinds het aantreden van een nieuwe ambtenaar en locatiemanager (Optisport) medio 2018 is het toezicht op en het contact tussen gemeente en Optisport sterk verbeterd.

16. Is het college op dit moment met betrekking tot de overeenkomst aangaande het zwembad in ‘control’? Zo dit niet het geval is, wat moet men doen om weer in ‘control’ te geraken? Feiten en analyse Het normenkader in bijlage 2 definieert een aantal criteria om te bepalen of het college in control is. Voor het college geldt dat zij voldoende inzicht dient te krijgen in deze informatie, om haar bestuurdersrol en uitvoerende rol met betrekking tot het Veenweidebad te kunnen uitvoeren. Het al dan niet in control zijn door het college wordt getoetst aan deze criteria:

37

•

Inzicht in de financiële situatie: het college heeft sinds medio 2018, na het opvragen van de jaarrapportages, meer inzicht in de financiële situatie. Hiervoor had het college zeer weinig tot geen inzicht in de financiële situatie. Volgens de geïnterviewde bestuurders was kennis van de gedetailleerde financiële situatie van het zwembad niet nodig, aangezien de gemeente jaarlijks een vast bedrag betaalt aan Optisport voor de exploitatie en hiermee de verantwoordelijkheid en risico’s voor de financiën grotendeels bij de exploitant ligt. Voorbeeld van het slechte zicht op de financiën is dat jarenlang ten onrechte voorzieningen in Uithoorn opgenomen waren in de exploitatie van het Veenweidebad.

•

Inzicht in de functionaliteitseisen en outputspecificaties: het college is bekend met de functionaliteitseisen en outputspecificaties, zoals opgenomen in de Nota van Uitgangspunten. Deze Nota van Uitgangspunten is in de collegevergadering van oktober 2006 vastgesteld. Sommige functionaliteitseisen, zoals het al dan niet installeren van een lift, leveren echter nog steeds discussie op.

•

Inzicht in de uitvoering van diensten en producten: het college heeft geen direct inzicht in de uitvoering van diensten en producten. Dit was in hun ogen ook niet nodig omdat dit een verantwoordelijkheid is van de exploitant.

•

Inzicht in inhoudelijke ontwikkelingen: het college krijgt door afstemmomenten en het opvragen van documenten sinds 2017 meer inzicht in de inhoudelijke ontwikkelingen, zoals openingstijden, tarieven en aantal bezoekers.

•

Inzicht in de risico’s voor de exploitatie en financiële zaken: Zoals hiervoor gemeld, het college had zeer weinig zicht op de slechte financiële situatie en de daarbij horende risico’s. De door Optisport geleverde informatie is ook weinig doorzichtig. Het college had dan ook weinig zicht op de risico’s. Na medio 2018 worden hier meer vragen over gesteld aan Optisport en ontstaat er meer inzicht.

•

Inzicht in verdeling van rollen en verantwoordelijkheden tussen opdrachtgever en opdrachtnemer: Het college geeft veel ruimte in de uitvoering en legt de verantwoordelijkheden hiervoor bij Optisport neer. De gemeente maakt nauwelijks gebruik van haar sturingsmogelijkheden, zoals vastgelegd in artikel 46.4 van de DBMO-overeenkomst. Vanaf medio 2018 pakt de gemeente haar opdrachtgeverschap gerichter op.

•

Inzicht in de onderlinge verhoudingen en afhankelijkheden van de bij de realisatie en exploitatie betrokken partijen: Het is het college niet duidelijk wat de onderlinge verhoudingen tussen de gemeente en Brevé Beheer zijn als gezamenlijke eigenaren van het pand, met name door het ontbreken van een splitsingsakte.

•

Inzicht in de sturingsmogelijkheden tussen opdrachtgever en opdrachtnemer: het college lijkt beperkt inzicht te hebben in hun sturingsmogelijkheden richting Optisport. Sturingsmogelijkheden als de tijdige aanlevering en bespreking van financiële jaarverslagen, worden tot medio 2018 zeer beperkt benut.

•

Inzicht in de voortgang en ontwikkelingen, ook naar de toekomst toe: het college lijkt momenteel (d.d. september 2020) meer zicht te hebben in de voortgang en toekomstige ontwikkelingen. Gemeente en Optisport zijn in gesprek over het openhouden van het zwembad in de zomer en bijbehorende compensatiemogelijkheden door de coronacrisis.

Beantwoording onderzoeksvraag Bestuurlijk en ambtelijk houdt de gemeente sinds medio 2018 veel meer vinger aan de pols, wordt waar nodig geïntervenieerd en is er veel meer grip op de situatie. Een aantal aandachtspunten, zoals de bankgarantie, dat voorheen openstond, is afrond. Anderzijds is een aantal aspecten (nog steeds) niet afgehandeld. Zo is er geen splitsingsakte waarin de verantwoordelijkheden van de gemeente en van Brevé zijn vastgelegd. Sinds 2018 hebben er verschillende afstemmomenten plaatsgevonden om de financiële verantwoording, het exploitatieplan en andere actuele zaken door te spreken.

38

Ons inziens liggen er mogelijkheden om nog meer in control te raken. Zo liggen er mogelijkheden in het verhogen van de frequentie van rapportages, evaluaties en overleggen en terugkoppeling om vooraf zicht te hebben en te houden op het nakomen van de gemaakte afspraken. Daarnaast kan het college meer doorvragen op de financiële verantwoording en inhoudelijke ontwikkelingen, om haar inzicht te vergroten.

3.3 Grondeigendom 17. Een derde partij heeft een deel van de grond onder het gebouw in eigendom, welk deel van de grond is van wie? Feiten en analyse De gemeente wil niet bijdragen aan de realisatie en exploitatie van de aanvullende voorzieningen, waardoor het perceel voor aanvullende voorzieningen aan Brevé Beheer wordt verkocht. Op 24 januari 2008 koopt Brevé Beheer B.V. van de gemeente De Ronde Venen een perceel grond, kadastraal bekend als ‘gemeente Wilnis, sectie A, nummer 4238 (ged)’. In deze koopovereenkomst is opgenomen dat dit perceel is bestemd voor de bouw van aanvullende voorzieningen, nabij het zwembad. Middels de Akte van Levering heeft Brevé Beheer op 23 oktober 2008 eigendom verkregen over perceel 4389 (twintig are en 85 centiare). De gemeente De Ronde Venen is eigenaar van het perceel 4388 (40 are en 55 centiare). De aanvullende voorzieningen en het zwembad worden gelijktijdig en in één gebouw ontwikkeld. Dit leidt er toe dat de gemeente en Brevé beheer gezamenlijk eigenaar zijn van het gebouw (waarin het zwembad, sportruimten, horeca, beauty en kantoorvoorzieningen zijn ondergebracht). Optisport Health Club B.V. huurt de fitnessruimte van Brevé Beheer B.V. Zolang er geen splitsingsakte is opgesteld, blijven zij gezamenlijk eigenaar van het gebouw met het zwembad en de aanvullende voorzieningen.

Beantwoording onderzoeksvraag De gemeente De Ronde Venen is eigenaar van het perceel van het zwembad (perceel 4388 (40 are en 55 centiare)) en Brevé Beheer B.V. is eigenaar van het perceel voor de aanvullende voorzieningen (perceel 4389 (twintig are en 85 centiare)). Zij zijn gezamenlijk eigenaar van het gebouw. Het gaat om de volgende percelen:

39

18. Is een akte van ruiling met de mede-eigenaar nodig c.q. gewenst? Feiten en analyse Voor het zwembad en de aanvullende voorzieningen geldt dat zij zijn ondergebracht in één gebouw, waarin gebruik wordt gemaakt van een gemeenschappelijke ruimte (ontvangsthal en receptie). Een splitsingsakte maakt het mogelijk om het gebouw en verantwoordelijkheden van de gemeente en Brevé op te delen en een VvE mogelijk te maken. De VvE geeft de voorwaarden aan waaronder de verantwoordelijkheden van gemeenschappelijk relevant beheer en onderhoud worden verdeeld en op elkaar afgestemd. Hiermee wordt duidelijk wie waartoe gerechtigd is en wie waartoe verplicht is. Het college noemt de volgende argumenten om te kiezen voor een splitsingsakte: 1.

De percelen dienen gezamenlijk eigendom te zijn: indien er twee percelen van twee verschillende eigenaren in een splitsing worden betrokken, dan dienen de percelen gezamenlijk eigendom te zijn;

2.

Met een splitsing in appartementsrechten is het mogelijk om de onderlinge rechtsposities beter vast te leggen: door het Veenweidebad te splitsen in appartementsrechten worden de onderlinge rechtsposities van Brevé en de gemeente voor het Veenweidebad vastgelegd. Zo wordt duidelijk wie waartoe gerechtigd is, wie waarover zeggenschap kan uitoefenen en hoe partijen omgaan met de gezamenlijke ruimte.

3.

De oprichting van een VvE is een wettelijke verplichting: Een eigenaar die een gebouw wil opsplitsen in appartementsrechten is verplicht om een VvE op te richten, die ten doel heeft het behartigen van gemeenschappelijke belangen.

In de Informatienota van 20 februari 2018 geeft het college aan dat, voordat twee percelen van twee verschillende eigenaars in een splitsing worden betrokken, de percelen gezamenlijk eigendom dienen te zijn. In de nota wordt dit benoemd als reden om vóór de Akte van Splitsing een Akte van Ruiling te passeren, zodat er sprake is van mede-eigendom van de percelen. Om beide partijen (de gemeente De Ronde Venen en Brevé Beheer) tezamen eigenaar van beide percelen te laten zijn, wordt in de Akte van Levering voorgesteld dat Brevé 1/100 aandeel in perceel 4388 en de gemeente 1/100 aandeel in perceel 4389 zal verkrijgen. Aan de andere kant vermeldt de notaris van Zaannotarissen in dezelfde Informatienota dat bij de akte van splitsing de akte van ruiling (eigenlijk) weer ongedaan wordt gemaakt, omdat iedere partij het toebehorende gedeelte krijgt toebedeeld. Daarmee is er geen sprake van een schenking.

40

Ondanks deze toelichting is het niet bekend wat in dit geval de toegevoegde waarde van een Akte van Ruiling is. In de koopovereenkomst tussen de gemeente en Brevé Beheer wordt gesproken over een splitsing in appartementsrechten door middel van een splitsingsakte. Er is niets opgenomen over een Akte van Ruiling en de ruiling van 1/100e aandeel. Daardoor is het niet duidelijk waarom een Akte van Ruiling in dit geval nodig cq. gewenst is.

Beantwoording onderzoeksvraag Een splitsingsakte is dringend gewenst omdat hiermee de (financiële) verantwoordelijkheden voor beheer en onderhoud duidelijk worden afgesproken. Hiermee wordt duidelijk welke verantwoordelijkheden en verplichtingen de gemeente en Brevé Beheer hebben. In de koopovereenkomst, andere bestudeerde documenten en gevoerde gesprekken komt niet naar voren waarom een Akte van Ruiling wenselijk cq. nodig is. Er is geen Akte van Ruiling nodig om tot een splitsingsakte te komen.

19. Waarom wordt voorgesteld om met gesloten beurzen 1/100ste van ieder bezit daarbij aan de ander te leveren, terwijl het bezit dat dan wordt overgedragen niet gelijk groot is en dus beduidend in waarde verschilt? Feiten en analyse In de Akte van Levering wordt voorgesteld dat Brevé 1/100 aandeel in perceel 4388 en de gemeente 1/100 aandeel in perceel 4389 zal verkrijgen.

Beantwoording onderzoeksvraag In de bestudeerde documenten en gevoerde gesprekken komt niet naar voren waarom voor een deel van een/een honderdste (1/100) wordt gekozen. De vraag is daarom niet te beantwoorden.

20. Zijn de voorwaarden in de koopovereenkomst van 23 januari 2008 met betrekking tot de verkoop van grond door de gemeente aan Brevé Beheer B.V. ten behoeve van de commerciële ruimtes nageleefd? Feiten en analyse Gemeente De Ronde Venen en Brevé Beheer B.V. tekenen op 23 januari 2008 een separate koopovereenkomst. Dit betreft de verkoop van het perceel grond aan de Veenweg, bestemd voor de bouw van aanvullende voorzieningen. Het perceel grond, gemeente Wilnis, sectie A, nummer 4238 (ged) wordt verkocht voor € 675.000. Deze grondbieding wordt in mindering gebracht op de totale aanneemsom van het zwembad. Voor de commerciële ruimtes zijn de volgende afspraken in de koopovereenkomst opgenomen:

Afspraak koopovereenkomst

(Hoe) is daar invulling aan gegeven?

Art. 4.5 de koper zal (…) aanvullende voorzieningen met health- en/of leisure-functie bij het naastgelegen zwembad realiseren

De aanvullende voorzieningen hebben een health-/leisure-functie in de vorm van horeca en vergaderfaciliteiten en een Health club (fitnesscentrum)

Art. 4.6 (…) De aanvullende voorzieningen zullen in principe via aangrenzende terrein vrij toegankelijk zijn. Voor zover nodig zullen ten behoeve van het verkochte en ten laste van het aan de gemeente verblijvende perceel (zwembad, parkeervoorzieningen, ontsluitingswegen en -paden en overige invulling van de terreininrichting) zakelijke rechten worden gevestigd ten einde de bereikbaarheid van de aanvullende voorzieningen (overpad) en het gebruik van de parkeerplaatsen te bestendigen.

De aanvullende voorzieningen zijn vrij toegankelijk.

41

Afspraak koopovereenkomst

(Hoe) is daar invulling aan gegeven?

Art. 5.4 Indien de koper met betrekking tot het zwembad en de aanvullende voorzieningen voorziet in een geïntegreerde ontwikkeling, zal de gemeente het complex splitsen in appartementsrechten op basis van een splitsingsakte die de instemming van zowel koper als de gemeente heeft. (…)

Er is op dit moment nog geen ondertekende splitsingsacte.

Art. 17.1 Bij de ontwikkeling en de realisatie van de aanvullende voorzieningen zal de koper zich houden aan de Vraagspecificatie (zie bijlage 4) (in het bijzonder hoofdstuk 5 van de Nota van Uitgangspunten) en aan de Aanbieding (zie bijlage 5) als bedoeld in de Basisovereenkomst. In de Nota van Uitgangspunten zijn de volgende punten opgenomen:

In de realisatie is de volgende invulling gegeven aan de Nota van Uitgangspunten:

•

De aanvullende voorzieningen zijn complementair aan de zwembadfunctie

•

De aanvullende voorzieningen zijn mogelijke kostendragers voor de realisatie en/of exploitatie van het zwembad en dragen bij aan een verhoogde uitstraling van het zwembadcomplex

•

De aanvullende voorzieningen hebben een regionale aantrekkingskracht en deze voorzieningen worden afgestemd met andere voorzieningen in het gebied

•

Kansen en werkgelegenheid worden toegekend aan lokale ondernemers

•

De aanvullende voorzieningen zijn voor hun investering en exploitatie financieel onafhankelijk van de gemeente. Een exploitatietekort van de aanvullende voorzieningen mag niet ten laste worden gebracht van het zwembad

•

De benodigde parkeervoorzieningen, onderhoud van de openbare ruimte en ontsluiting vallen voor rekening van de koper. Voor het onderhouden wordt een meerjarenonderhoudsplan (MOP) opgesteld

•

De aanvullende voorzieningen in de vorm van de health club zijn complementair aan de zwembadfunctie. Regionale aantrekkingskracht hebben wij niet kunnen vaststellen.

•

De aanvullende voorziening draagt bij aan het zwembad.

•

De health club/fitnesscentrum is niet afgestemd met andere voorzieningen in het gebied.

•

Het zwembad en de health club worden door Optisport geëxploiteerd, werkgelegenheid wordt niet toegekend aan lokale ondernemers

•

De gemeente draagt niet direct bij aan exploitatietekorten van de aanvullende voorzieningen. Omdat er sprake is van twee losse BV’s is het ons niet bekend of en in hoeverre deze tekorten ten laste worden gebracht van het zwembad

•

Optisport beheert en onderhoudt de binnenruimten van het gebouw. De gemeente en Brevé zijn verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de buitenzijde van hun deel van het gebouw.

Art. 17.6 De gemeente draagt niet bij in exploitatietekorten van de aanvullende voorzieningen

De gemeente draagt niet direct bij aan de exploitatietekorten. Wij hebben op basis van de overlegde financiële gegevens echter niet kunnen vaststellen of er wel of geen kruissubsidiëring is tussen de beide Optisport BV’s.

Art. 18.1 De benodigde gronden voor de realisatie van de ten behoeve van het zwembad en de aanvullende voorzieningen te realiseren parkeervoorzieningen, ontsluitingswegen en -paden en overige invulling van de terreininrichting blijven in eigendom bij de gemeente. De koper respectievelijk zijn rechtsopvolger in de eigendom zal bijdragen in de kosten van onderhoud, herstel en vervanging van de parkeervoorzieningen, ontsluitingswegen en -paden en overige invulling van de terreininrichting in de verhouding die wordt bepaald door het aantal parkeerplaatsen dat krachtens de CROW-normen benodigd is voor het zwembad respectievelijk voor de aanvullende voorzieningen. Deze bijdrageplicht zal door middel van een met een boete van € 100.000,versterkt kettingbeding worden verankerd in de notariële Akte van Levering.