Bijlage 1 Water en Rioleringsprogramma Culemborg 2025-2029 - 1617300
Tekst van het document
Gescheiden rioolstelsel
Rioolstelsel waarbij afvalwater en hemelwater door afzonderlijke buizenstelsels (of andere systemen) wordt ingezameld. Het afvalwater wordt afgevoerd naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Het hemelwater wordt geïnfiltreerd in de bodem of (al dan niet vertraagd) afgevoerd naar oppervlaktewater.
Gemeentelijk Rioleringsplan
Gemeenten waren volgens de Wet milieubeheer verplicht een Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) op te stellen. In dit plan was de visie van de gemeente vastgelegd met betrekking tot het aanleggen van een geoptimaliseerd rioolstelsel en het zorgvuldig beheren van dit stelsel.
Hemelwaterafvoer (hwa)
Het totaal aan hemelwater dat via de riolering wordt afgevoerd.
Huishoudelijk afvalwater
Afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden (definitie volgens art. 1.1 Wm).
IBA
Individuele Behandeling Afvalwater. Een alternatief voor een aansluiting op de riolering in de vorm van een lokale zuivering op perceelsniveau.
Inspectie
Het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand van een object.
Integraal waterbeheer
Samenhangend beleid en beheer dat de verschillende overheidsorganen met strategische (beheers)taken op het gebied van waterbeheer voeren in het perspectief van de watersysteembenadering
Kennisbank Stedelijk Water
Verzamelwerk, opgesteld door de Stichting RIONED, waarin advies wordt gegeven voor het opstellen van rioleringsplannen.
KRW
Kaderrichtlijn Water. Europese richtlijn die voorschrijft dat de waterkwaliteit van de Europese wateren vanaf 2015 aan bepaalde eisen moet voldoen.
Ledigingstijd
Tijd waarbinnen en gemengd of verbeterd gescheiden stelsel wordt geledigd na afloop van een overstortbui.
Onderdrempelberging
Inhoud van het rioolstelsel gelegen beneden het niveau van de laagste overstortdrempel.
Onderhoud
Het handhaven van het goed functioneren van het rioolstelsel.
Oppervlaktewater
Water in rivieren, kanalen, meren, plassen, vennen, singels, vijvers, watergangen en sloten.
Overstort
Voorziening door middel waarvan bij regen het teveel aan rioolwater (hemelwater, al dan niet gemengd met stedelijk afvalwater) dat niet in het stelsel wordt geborgen, kan worden geloosd op oppervlaktewater.
Pompcapaciteit (pc)
Som van de droogweerafvoer (dwa) en de pompovercapaciteit (poc).
Pompovercapaciteit (poc)
De theoretische hemelwaterafvoercapaciteit (pompcapaciteit minus de droogweerafvoer).
Randvoorziening
Een tot de riolering behorend, op reductie van de vuilemissie gerichte voorziening in of achter een rioolstelsel (veelal ter plaatse van een overstort).
RAS
Regionale Adaptatie Strategie
RIONED
Stichting Platform Buitenriolering Nederland. Organisatie waarin onder andere overheden en adviesbureaus zitting hebben, die zich onder meer bezighoudt met vraagstukken op het gebied van riolering en tevens een standaardisatie aan wil brengen in berekeningen, beheersystematiek en dergelijke.
Rioolheffing
Doelheffing bij eigenaren of gebruikers (huurders) van onroerend goed. De inkomsten worden direct aangewend voor rioleringsdoeleinden.
RWA-stelsel
Rioolstelsel via welke uitsluitend hemelwater wordt afgevoerd.
RWZI
Rioolwaterzuiveringsinstallatie. Deze installatie reinigt afvalwater afkomstig van de riolering.
SSW
Systeemoverzicht Stedelijk Water, de opvolger van het basisrioleringsplan (BRP). In dit plan worden alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem beschreven, het functioneren, de beoordeling van het functioneren en eventuele maatregelen.
Statische berging
Zie Onderdrempelberging.
Stedelijk afvalwater
Huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater.
Stuwgebied
Rioleringsgebied dat door middel van een stuwconstructie afwatert op een ander rioleringsgebied. Deze stuwconstructie dient ervoor om de in het gebied aanwezige berging bij regenval zo effectief mogelijk te benutten.
Verbeterd gemengd stelsel
Gemengd stelsel voorzien van een bergbezinkvoorziening.
Verbeterd gescheiden stelsel Gescheiden rioolstelsel waarbij middels een koppeling tussen het hwastelsel en het dwa-stelsel wordt bewerkstelligd dat het eerste afstromende en verontreinigde hemelwater naar het dwa-stelsel wordt afgevoerd. Pas
na vulling van zowel dwa- als hwa-riolering stort het in de hwa-riolering aanwezige relatief schone rioolwater over op oppervlaktewater. De vervuiling van oppervlaktewater als gevolg van afvloeiend hemelwater afkomstig van (potentieel) verontreinigde oppervlakken, wordt zo beperkt. Verhard oppervlak
Alle verharde oppervlakken, inclusief daken, waarvan het hemelwater wordt afgevoerd naar de riolering en/of oppervlaktewater.
Vrijvervalstelsel
Stelsel van rioleringsbuizen waarbij het afvalwater onder invloed van de zwaartekracht van hoger gelegen buizen naar lagere stroomt.
Vuilemissie
Hoeveelheid vuil welke per tijdseenheid of per gebeurtenis wordt geloosd op het oppervlaktewater (via de overstort).
Water-op-straat
Het verschijnsel waarbij enige tijd water op straat blijft staan (of vanuit putten uit het rioolstelsel terugstroomt naar straat) ten gevolge van hevige regenval.
Wateroverlast
Het verschijnsel dat ten gevolge van water-op-straat overlast wordt ondervonden en/of schade ontstaat.
Waterplan
Plan van een gemeente waarin wordt aangegeven hoe wordt omgegaan met alle aspecten van het water. Een gemeentelijk waterplan wordt vaak samen met de waterkwaliteitsbeheerder(s) opgesteld en gefinancierd.
Watersysteem
Het samenhangend geheel van grond- en oppervlaktewater. Ook oever, waterbodems en de technische infrastructuur die hiervoor nodig zijn, worden hiertoe gerekend.
Watertoets
Verplichting van gemeenten en provincies om bij het maken van (ruimtelijke) plannen de gevolgen voor het water expliciet in beeld te brengen.
WRP
Water en rioleringsprogramma
A2
Regionale visie op de waterketen
Deze bijlage is hoofdstuk 3 uit de ‘blauwdruk’ voor het verbreed Gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) van het Netwerk Waterketen regio Rivierenland (NWrR), d.d. 23 maart 2018. In regionaal verband is een visie op de waterketen gevormd in samenwerking met de rivier- gemeenten en waterschap. Deze gezamenlijke toekomstvisie op de ontwikkeling van de waterketen is bedoeld om tot een beter waterketenbeheer te komen. De titel van deze visie is ’Doelmatige en klimaatbestendige waterketen door gebalanceerde innovatie van de watertaken’. In de visie worden per watertaak de relevante ontwikkelingen gesignaleerd, de situatie rond 2020 geschetst én de gewenste situatie voor 2050 geformuleerd. Oplossingen voor bestaande vraagstukken worden minder vanuit de eigen verantwoordelijk benaderd, maar meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. In regionaal verband is een visie op de waterketen gevormd in samenwerking met gemeenten en waterschap. Deze gezamenlijke toekomstvisie op de ontwikkeling van de waterketen is bedoeld om tot een beter waterketenbeheer te komen. De titel van deze visie is ’Doelmatige en klimaatbestendige waterketen door gebalanceerde innovatie van de watertaken’. In de visie worden per watertaak de relevante ontwikkelingen gesignaleerd, de situatie rond 2020 geschetst én de gewenste situatie voor 2050 geformuleerd.
Oplossingen voor bestaande vraagstukken worden minder vanuit de eigen verantwoordelijk benaderd, maar meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. 3.1 Stedelijk afvalwater Het gaat hier om stedelijk afvalwater in de zin van de Wet milieubeheer. Dat komt neer op al het huishoudelijk afvalwater, al dan niet vermengd met ander (afval)water. Ontwikkelingen:
Meer gedeelde verantwoordelijkheid van faciliterende overheid en participerende burgers; Meer assetmanagement en risico-benadering in plaats van normen; Nieuwe stoffen in afvalwater, zoals nano plastics en hormoon verstorende stoffen; Centraal versus decentraal verwerken; Innovatie.
Korte termijn (2020):
Doelmatigheid is leidend. Hulpmiddel is het denkstappenmodel van Stowa/Rioned. De aanvliegroute van maatregelen loopt over het belang van burgers en bedrijven en niet meer vanuit de sectorale verantwoordelijkheid van gemeente en waterschap. Het beschermen van de volksgezondheid en het milieu blijven de hoofddoelen; Afvalwater krijgt in toenemende mate waarde als grondstof en energiebron; Beheer van assets geschiedt vanuit een risicobenadering; De keten wordt beheerd als ware er sprake van één beheerder; Beheerders zijn zich bewust van de (toenemende) risico’s van nieuwe stoffen in afvalwater; Waar dat uit doelmatigheidsredenen gewenst is, wordt op lokale oplossingen ingezet; We omarmen innovatieve oplossingen, laten ons niet uit het veld slaan door tegenvallende resultaten en zien de lering daaruit net zo goed als winst.
Gewenste situatie (2050):
Het volledige proces van inzameling en zuivering is energieneutraal en is qua grondstoffen(terugwinning) zelfs winstgevend; De invloed op het milieu en de leefomgeving vanuit stedelijk afvalwater is verwaarloosbaar; Voor nieuwe stoffen, zoals medicijnresten en nano plastics, wordt een brongerichte benadering toegepast. Specifieke afvalwaterstromen worden daarom zoveel mogelijk gescheiden ingezameld en behandeld.
3.2 Afvloeiend hemelwater Het gaat hier om afvloeiend hemelwater in de zin van de Waterwet (artikel 3.5). Het betreft neerslag dat via het oppervlak of via leidingen afgevoerd wordt naar de bodem of oppervlaktewater. Ontwikkelingen:
Toenemend bewustzijn van taakverdeling tussen overheid en perceeleigenaar; Afvalwater en hemelwater worden steeds meer gescheiden van elkaar ingezameld en verwerkt; Door klimaatverandering valt de neerslag over het jaar steeds ongelijkmatiger. In de toekomst nemen het aantal en de intensiteit van buien toe; Integrale benadering van de openbare ruimte; Bij de inrichting van de openbare ruimte zijn functies op elkaar afgestemd.
Korte termijn (2020):
Perceeleigenaren moeten afstromend hemelwater op eigen terrein verwerken. Alleen als dit redelijkerwijs niet mogelijk is, wordt het hemelwater op het oppervlaktewater geloosd of op de openbare hemelwatervoorziening. De begrippen ‘redelijkerwijs’ en ‘doelmatig’ uit de Waterwet zijn ingevuld in het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan; Ruimtelijke functies zijn onderling op elkaar afgestemd en de ruimtelijke effecten (op waterhuishouding en vice versa) zijn vastgelegd in een bestemmingsplan of omgevingsplan; De kwaliteit van het hemelwater bepaalt de manier van verwerken. Doel is om verontreiniging van grond- en oppervlaktewater en waterbodem te voorkomen. Dat begint bij de bron, zodat hemelwater als grondstof kan worden benut. Verontreinigd hemelwater wordt lokaal behandeld, en waar dit niet doelmatig is als afvalwater naar de AWZI getransporteerd; De hoeveelheid hemelwater varieert in de tijd. Dat kan leiden tot droogte of overschot, met overlast of zelfs schade tot gevolg. Om te zorgen voor voldoende aanbod bij schaarste en voldoende afvoer/verwerkingsmogelijkheden bij overschot, wordt de reeks vasthouden - bergen - afvoeren gehanteerd; Er wordt in de openbare ruimte in toenemende mate aandacht besteed aan assetmanagement. Dat vraagt om een betrouwbare, duurzame én flexibele openbare ruimte.
Niet langer wordt een normgerichte benadering van risico gehanteerd, maar een effectgerichte (kans optreden en ernst gevolgen). Om de effecten te kunnen beoordelen, worden neerslag, waterpeilen, meldingen, enz. gemonitord en geanalyseerd.
Gewenste situatie (2050):
Iedere perceeleigenaar is zich bewust van de eigen verantwoordelijkheid voor het verwerken van het hemelwater dat op het eigen terrein valt; Afvalwater en hemelwater worden afzonderlijk van elkaar ingezameld, getransporteerd en verwerkt; Bij het gebruik en de inrichting van de openbare en private ruimte wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie. Hoewel hinder en overlast in de toekomst wellicht vaker moeten worden geaccepteerd, zijn schade en letsel geminimaliseerd; De verschillende functies voor de openbare ruimte vormen geen belemmering voor elkaar.
3.3 Oppervlaktewater Oppervlaktewater is het geheel van sloten, plassen, vijvers, kanalen, meren, beekjes en rivieren. Oppervlaktewater omvat de leefruimte van veel planten en dieren. Voor een gezonde omgeving hebben mensen gezond en aantrekkelijk oppervlaktewater nodig. Naast het effectief bergen en functioneel aanen afvoeren van water is de beleving van water een belangrijke pijler in de ruimtelijke ordening. Daarbij richten we ons op het recreatief gebruik (schaatsen, varen, wandelen, kijken, en dergelijke) van water én een goede waterkwaliteit met aansprekende biodiversiteit. Ontwikkelingen:
Op basis van klimaatmodellen wordt voorspeld dat het aantal zware regenbuien de komende decennia sterk toeneemt, gematigde regenval afneemt en er ook vaker perioden van aanhoudende droogte zullen voorkomen. Dat geeft meer kans op slechte waterkwaliteit, tekort aan oppervlaktewater voor groen en landbouw én overlast en schade door inundatie; Ten aanzien van de waterkwaliteit ligt de nadruk meer op mogelijke risico’s die er voor bepaalde functies zijn en minder op het hanteren van normen. Voor drinkwaterwinning is bijvoorbeeld schoner water nodig dan voor recreatief watergebruik. Daarnaast richten maatregelen zich steeds meer op het resultaat dan op het doen van een inspanning (van middel naar doel).
Korte termijn (2020):
Voor het aanpakken van kwetsbaarheden (neerslag, droogte, hitte, gezondheid) door klimaatverandering wordt een strategie bepaald. Wat kunnen we doen? Waar kunnen we grote slagen maken? Hoe financieren we het? Om extreme weersituaties het hoofd te bieden en hinder, overlast en schade te beperken wordt de kwetsbaarheid voor de gevolgen van klimaatverandering in kaart gebracht. Er zijn maatregelen nodig om de kwetsbaarheid te verminderen: klimaatadaptatie; Bij het ontwikkelen van nieuwe ruimtelijke plannen neemt klimaatadaptatie een belangrijke plaats in zodat vanuit oppervlaktewater geen nieuwe kwetsbaarheden of gezondheidsrisico’s ontstaan door extreme neerslag, langdurige droogte en extreme hitte; Inwoners zijn op de hoogte van klimaatadaptatie, de rol van oppervlaktewater en de openbare ruimte daarin én de positieve rol die ze daar zelf in kunnen spelen; In de woon- en werkomgeving is water zichtbaar, bereikbaar en veilig voor bijvoorbeeld vissers en wandelaars.
Gewenste situatie (2050):
Het oppervlaktewatersysteem is van goede kwaliteit en minder kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering; De inrichting, het beheer en het gebruik van het watersysteem is klimaatbestendig (hemelwater-, droogte- en hittebestendig); Overheid en bewoners spannen zich maximaal in om schade te voorkomen, zijn zich bewust van ieders verantwoordelijkheid en participeren in het zoeken naar oplossingen.
3.4 Grondwater Dit gaat in op de gemeentelijke zorgplicht voor doelmatige maatregelen in openbaar gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand te beperken. In eerste instantie is de perceeleigenaar verantwoordelijk voor het verwerken van overtollig grondwater, voor zover redelijkerwijs mogelijk. Infiltrerend hemelwater en oppervlaktewater hebben invloed op de grondwaterstand en -kwaliteit. Ontwikkelingen:
Periodieke veranderingen in kwel, grondwaterstanden en grondwaterstroming als gevolg van klimaatverandering (onder andere verandering neerslaghoeveelheid en -patroon); De (rivier)kwel zal langduriger aanwezig zijn in het voorjaar, waardoor meer vernattingschade op zal treden (schimmel, gezondheidsklachten); Verdroging zal toenemen door lage grondwaterstanden, wat leidt tot stankklachten en vissterfte in oppervlaktewater. In de landbouw leidt dit tot vermindering van de productie. Water vasthouden blijft belangrijk. Er wordt gezocht naar alternatieve regionale aanvulling via lokale watervoorraden.
Korte termijn(2020): Gemeenten hebben inzicht in de grondwaterstanden door actief meten en monitoren.
Gemeenten vervullen loketfunctie voor vragen over grondwater; De bovengenoemde ontwikkelingen vergen samenwerking en slimme inrichting van de openbare ruimte. Bijvoorbeeld door afkoppelen en infiltreren van hemelwater en bovengrondse afvoer via ‘blauwe aders’ door de stad naar retenties.
Gewenste situatie 2050:
Verdroging in de zomer en vernatting in de winter hebben extremere vormen aangenomen. Het beheer is aangepast aan de veranderende grondwaterstanden en stroming. Het beperken van schade en overlast is een samenspel van burgers en overheid; Omdat de prioritering voor gebruik van oppervlaktewater uit de grote rivieren in perioden van droogte op het westen is gericht, zijn de lokale omgeving en het beheer daarop ingericht; De vanuit het westen optredende verzilting in het diepere grondwater is effectief aangepakt, bijvoorbeeld via infiltratie van hemel- en oppervlaktewater; Waterbeheerders werken als één geheel om alle partijen van voldoende water te voorzien.
A3
Uitgangspunten zorgplichten
Deze bijlage is hoofdstuk 4 uit de ‘blauwdruk’ voor het verbreed Gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) van het Netwerk Waterketen regio Rivierenland (NWrR), d.d. 23 maart 2018. De gezamenlijke beleidsuitgangspunten van de NWrR-gemeenten op het gebied van riolering en water zijn per zorgplicht (afvalwater, hemelwater en grondwater) uitgewerkt. Ook op het gebied van stedelijk oppervlaktewater en communicatie en participatie zijn gezamenlijke beleidsuitgangspunten uitgewerkt. In dit hoofdstuk worden de gezamenlijke uitgangspunten van de gemeenten op het gebied van riolering en water per zorgplicht of onderwerp uitgewerkt. Het begrip doelmatig wordt als volgt ingevuld: De goede dingen doen: maatregelen dienen effectief te zijn (met de maatregelen worden de problemen voorkomen of aanzienlijk beperkt of opgelost); De dingen goed doen: maatregelen dienen efficiënt te zijn. Er worden geen maatregelen in openbaar gebied getroffen als alternatieven op een niet openbare probleemlocatie goedkoper of effectiever zijn; Een goede verhouding tussen kosten en rendement: de kosten van de maatregelen dienen in verhouding te staan tot de effecten. Het begrip redelijkerwijs wordt per situatie afgewogen op basis van kosten-baten, inpasbaarheid en maatschappelijke overlast. Het begrip duurzaam gaat in op energie- en grondstofgebruik, energiewinning en levensduur.
Effectiviteit gaat over de mate waarin het resultaat aan het beoogde doel beantwoordt. Efficiëntie gaat over proces om tot het resultaat te komen. Doelmatigheid gaat over de combinatie van beide. Stedelijk afvalwater Contact met afvalwater, bijvoorbeeld bij wateroverlastsituaties, moet vermeden worden omwille van de gezondheid; De ongewenste vuiluitworp vanuit rioolstelsels op oppervlaktewater wordt vooral teruggedrongen door ontvlechting van waterstromen. Hier wordt het tevens mogelijk om grondstoffen te herwinnen en het zuiveringsproces te optimaliseren; Rioolvervanging is geen automatisme, er wordt altijd gekeken naar alternatieven; Bij rioolvervanging wordt rekening gehouden met de lokale omstandigheden, zoals grondwaterstanden; De gemeenten zoeken aansluiting bij het vigerende landelijke beleid voor stedelijk afvalwater en de landelijke voorkeursvolgorde; De afvoer van hemelwater of grondwater via drukriolering en/of decentrale sanitatie is niet toegestaan.
Afvloeiend hemelwater Perceeleigenaren moeten hemelwater op eigen terrein verwerken. Alleen als dit redelijkerwijs niet mogelijk is, wordt het hemelwater op het oppervlaktewater, de openbare hemelwatervoorziening of de openbare gemengde riolering geloosd; Voor het adequaat inzamelen, transporteren en verwerken van hemelwater wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van de inrichting van de openbare ruimte op maaiveldniveau; De gemeenten reserveren planologisch ruimte (bestemmingsplan, omgevingsplan) voor het bovengronds afvoeren, bergen en/of verwerken van hemelwater. De gemeenten gaan hiervoor ‘blauwe aders’ inzichtelijk maken; Het vaststellen van de juiste (ten opzichte van het omringende maaiveld hogere) bouwpeilen is essentieel bij het voorkomen van wateroverlast. De bouwpeilen kunnen globaal vastgelegd worden in het bestemmingsplan of omgevingsplan. Bij het opstellen van de omgevingsvergunning met het definitieve bouwpeil is de inbreng van medewerker stedelijk water essentieel; Knelpunten en kansen voor (hemel)water zijn in beeld of worden in beeld gebracht en eenvoudige maatregelen worden uitgevoerd of meegenomen bij (her)inrichtingsplannen (werk-met-werk maken); Bestaande kwetsbaarheden in stedelijk gebied met betrekking tot hemelwaterafvoer worden aangepakt; Bij infiltratie is maatwerk noodzakelijk.
Het gebied waarin de gemeenten liggen bestaat deels uit kwelgebied. In kwelgebied is infiltratie van hemelwater veelal onmogelijk. Bovendien kan infiltratie op de meeste plaatsen lastig zijn vanwege de kleibodem; Het afkoppelen van hemelwater van de gemengde riolering is geen doel op zich, het is een middel om bepaalde doelen te kunnen bereiken; Het afkoppelen van particuliere verhardingen kan een onderdeel van het oplossen van problemen in het riool- en watersysteem zijn. Bij de gevolgen van overtollig hemelwater wordt onderscheid gemaakt tussen hinder, overlast, schade en/of letsel. Hinder heeft de volgende kenmerken: kortdurende periode van water op straat, waarbij verkeer nog mogelijk is. In geval van hinder worden niet direct maatregelen getroffen. Er wordt een beroep gedaan op het acceptatievermogen van de burgers en aanpassing van hun gedrag; Overlast heeft één van de volgende kenmerken: langer durende periodes van water op straat, verkeer is niet meer overal mogelijk (ondergelopen tunnels, hoge waterstand op straat). In geval van overlast treft de gemeente bij de uitvoering van reconstructiewerken zodanige maatregelen dat de kans op het optreden van overlast aanmerkelijk kleiner wordt.
Er wordt ’werk met werk’ gemaakt, er worden geen autonome maatregelen getroffen; Schade en/of letsel hebben één van de volgende kenmerken: verkeer is in een groot gebied niet meer mogelijk (ondergelopen tunnels, hoge waterstand op straat), grote economische schade, gezondheidsschade (ziekten of letsels die direct te relateren zijn aan water op straat) en water in panden met schade tot gevolg. In geval van schade en/of letsel treft de gemeente in beginsel maatregelen. Er wordt echter alleen ingegrepen indien er doelmatige maatregelen voorhanden zijn die voldoende effectief zijn in verhouding tot de maatschappelijke kosten. Schade, letsel en overlast proberen we zo veel mogelijk te voorkomen of beperken, in de wetenschap dat er altijd een bui kan vallen waarbij dat niet meer mogelijk is. We streven er naar dat water op straat niet tot gezondheidsrisico’s leidt.
Grondwater De perceeleigenaar is zelf verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen op het eigen perceel om de nadelige gevolgen van de grondwaterstand tegen te gaan. Hij is ook verantwoordelijk voor de bouwkundige staat van de eigen woning en de waterhuishoudkundige voorzieningen op het eigen terrein; Voor vragen en meldingen met betrekking tot grondwater(overlast) kan een perceeleigenaar terecht bij de gemeente. De gemeente geldt als eerste aanspreekpunt (loketfunctie); De gemeentelijke zorgplicht geldt alleen voor maatregelen in openbaar stedelijk gebied voor zover die niet tot de verantwoordelijkheid van het waterschap en de provincie behoren. Als de oplossing van problemen door andere overheden doelmatiger is dan maatregelen van de gemeente dan is de gemeentelijke zorgplicht niet aan de orde; De gemeenten vullen de verbrede zorgplicht in door doelmatige, rendabele en haalbare maatregelen in de openbare ruimte te treffen om structurele grondwateroverlast te voorkomen of te beperken; Bij langdurige hoge of lage rivierwaterstanden kan lokaal een aanzienlijke kweldruk of wegzijging ontstaan die de grondwaterstand significant verhoogt of verlaagt, waardoor hinder en overlast kan ontstaan. De gemeenten treffen geen maatregelen als de grondwaterhinder, -overlast, schade en letsel het gevolg zijn van rivierwaterstanden.
De gemeentelijke taakopvatting ten aanzien van de begrippen structureel en nadelig zijn op de volgende wijze verwoord: Structurele grondwateroverlast dient: Wederkerend te zijn en gemeld (ten minste jaarlijks geregistreerd); Én gedurende langere tijd voor te komen (tenminste één maand continu); Én niet tijdelijk te zijn (tenminste twee jaar); Én stabiel of toenemend te zijn. Met nadelige gevolgen bedoelen we: Chronische gezondheidsklachten; Óf schade aan gebouwen of infrastructuur; Óf het niet meer mogelijk zijn van de primaire functie vanuit het bestemmingsplan. De gemeente registreert de meldingen en zorgt voor een doelmatige aanpak van grondwaterproblemen voor zover die onder haar verantwoordelijkheid in het openbare gebied vallen. Dit is maatwerk: per locatie wordt een afweging gemaakt op basis van doelmatigheid. Bij het afwegen van de doelmatigheid worden de omvang en duur van de overlast, de functie van de grond, de hydrologische eigenschappen van de omgeving, het aantal getroffen percelen en de benodigde financiën meegewogen.
Uitgesloten van de gemeentelijke grondwaterzorgplicht zijn: Situaties waarbij het de bouwkundige of waterhuishoudkundige verantwoordelijkheid betreft van de eigenaar; Gebeurtenissen van regionale en boven regionale oorsprong; Situaties die het gevolg zijn van de wijze van bouwrijp maken van de wijken die in het verleden (voor 2008) zijn aangelegd.
Stedelijk oppervlaktewater Gemeente en waterschap streven naar een robuust watersysteem waardoor inundatie alleen kan optreden bij extreme situaties; Waterkwaliteitsbeheer richt zich op het functioneel gebruik van het water en de bijbehorende kwaliteitsdoelen; Klimaatadaptatie is gericht op het voorkomen van overlast door opwarming, schommelingen tussen drogen en natte perioden, hevige regenval en het voorkomen van verslechtering van de kwaliteit van oppervlaktewater; De inrichting van stedelijk oppervlaktewater wordt bij voorkeur zo natuurlijk mogelijk vorm gegeven; Vermesting van oppervlaktewater wordt zoveel mogelijk voorkomen. Communicatie en participatie Waterbewustzijn Het waterbewustzijn van inwoners is laag. Dit betekent dat veel mensen zich niet bewust zijn van de risico’s. Ook zijn ze weinig bekend met de maatregelen die de overheid neemt op het gebied van water en wat ze zelf kunnen doen om risico’s te beperken. Daarnaast is onvoldoende bekend wat de eigen verantwoordelijkheid is. We hebben de wens om via communicatie-inspanningen een bijdrage te leveren aan het creëren van waterbewustzijn van inwoners. Doelstelling Vanuit de waterketen een bijdrage leveren aan het creëren en/of versterken van waterbewustzijn van inwoners van de gemeenten. Deze doelstelling is vertaald naar drie concrete doelstellingen: 1.
Communicatie moet leiden tot het vergroten van kennis en inzicht bij inwoners over het veranderende klimaat, ingestoken vanuit de consequenties en persoonlijke relevantie. Wat betekent het veranderende klimaat voor jou? 2. Communicatie moet leiden tot het bevorderen van een waterbewuste houding bij inwoners: realiseren van een reële houding en verwachting ten aanzien van de risico’s van klimaatverandering met begrip en draagvlak voor een eigen verantwoordelijkheid in preventie. Het klimaat verandert. Dit doet de ‘overheid’ er aan en hier kan ik terecht met vragen en problemen. Ze kunnen niet alles oplossen. Ik kan er zelf ook iets aan doen. 3. Communicatie moet aanzetten tot waterbewust gedrag: inwoners mee laten denken over en uitvoering laten geven aan handelingsperspectieven. Ik ga iets doen! Communicatiemiddelen Binnen de regio wordt aan de hand van bovengenoemde doelstellingen een passend pakket aan communicatiemiddelen ontwikkeld dat door elke gemeente kan worden ingezet om het waterbewustzijn van inwoners te vergroten.
Participatie In de waterketen zijn de rollen van overheid en burgers al enige tijd aan verandering onderhevig. Burgers worden mondiger en deskundiger, de overheid transparanter en meer servicegericht. Overheden betrekken burgers bij het vormen van beleid, het realiseren van werken en het onderhouden van openbare ruimte. Tegelijkertijd neemt de acceptatie van risico af en komen er steeds meer claims van burgers bij overheden. Door burgers en bedrijven op goede wijze te laten participeren in overheidstaken nemen wederzijds begrip en betrokkenheid toe. De waterketen vormt hier geen uitzondering op. In eerste instantie voor projecten en lokaal verwerken van hemelwater, op termijn ook voor lokaal verwerken van afvalwater. Daarbij vertellen we niet alleen ons verhaal, maar voegen we ook waarden toe aan hun verhaal. Burgers, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties hebben een belangrijke rol bij stedelijk water- en rioolbeheer. Naast directe communicatie met burgers, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties wordt ook ingezet op voorlichting via hoveniers, installateurs, woningstichtingen en onderwijs.
A4
Overzicht lozingswerken Culemborg
Bijlage 5.1: Kaart lozingswerken Bijlage 5.2: Kenmerken lozingswerken Bijlage 5.3: Kaart Stedelijk Water Bijlage 5.4: Kaart peilbuizen
A4.1
Kaart lozingswerken
A4.2
Kenmerken lozingswerken conform SSW 2023
Overzicht lozingswerken riolering Culemborg (figuur 2.2 uit SSW 2023)
Kenmerken randvoorzieningen (tabel 2.4 uit SSW 2023)
Locatie
Nr.
Berging putten + leidingen [m3]
Berging [mm]
Interne drempel [mNAP]
Interne drempel [m]
Externe drempel [mNAP]
Externe drempel [m]
BBB Tunnelweg (Binnenstad)
1
359 (onder 0,75 mNAP)
0,8
0,45
12,00
0,75
12,00
BBB Erasmusweg (Pavijen)
2
716 (onder 0,3 mNAP)
1,1
0,20
12,00
0,30
12,00
BBL Molenwindsingel (Goilberdingen)
3
295 (onder 1,1 mNAP)
2,3
0,87
5,00
1,10
5,00
Kenmerken gemengde externe overstorten exclusief BBV’en (tabel 2.5 uit SSW 2023)
Bemalingsgebied
Locatie
Putnr.
Nr.
Niveau [mNAP]
Lengte [m]
Binnenstad
Slotstraat
01-11001
1
3,54*
2,66*
Binnenstad
Binnenpoort
01-11043
2
3,39*
2,01*
Binnenstad
Oosterwal
01-11069
3
2,91*
2,21*
Binnenstad
Westerwal Jerusalem
01-11300
4
2,98*
2,58*
Binnenstad
Parallelweg Oost
01-21049
5
0,71*
1,00*
Terweijde
Heimanslaan
02-62005
6
1,71*
0,97*
Terweijde
Beethovenlaan
02-62049
7
1,48*
2,90*
Terweijde
Beethovenlaan
02-62050
8
1,82*
2,90*
Terweijde
Van der Duyn van Maasdamstraat
02-62103
9
1,75*
3,73*
Terweijde
Weidsteeg – O. Nassaulaan
02-62339
10
1,87*
1,50*
Terweijde
Poelslaan
02-72136
11
1,72*
3,92*
Terweijde
Heimanslaan
02-72198
12
1,69*
1,51*
Terweijde
Beukeboom
02-82052
13
2,27*
1,82*
Pavijen
Perrenotlaan
03-103006
14
0,80*
2,02*
Pavijen
Industrieweg
03-43012E
15
0,53*
8,00*
Lekdijkstraat
Lekdijkstraat
06-26008
16
2,05*
1,87*
Veerweg
Veerweg
09-29013
17
4,16*
0,98*
* Ingemeten oktober 2022.
A4.3
Kaart stedelijk water
A4.4
Kaart peilbuizen
Gemeente Culemborg heeft in 2015/2016 een grondwatermeetnet in laten richten. Dit meetnet heeft anno 2024 78 peilbuizen in het stedelijk gebied van Culemborg. De grondwaterstanden worden automatisch geregistreerd en 4x per jaar uitgelezen. De meetlocaties en metingen zijn in te zien via een portaal.
A5
Doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethoden
Achtergrondinformatie uit Kennisbank Stedelijk Water Doelen, functionele eisen en maatstaven zijn in de jaren negentig van de vorige eeuw ontwikkeld om de rioleringszorg toetsbaar te maken. Ze worden nog steeds veelvuldig gebruikt en hebben dan ook een belangrijke plaats in het Water- en rioleringsprogramma (Wrp). De systematiek van doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethoden (DoFeMaMe ) is een belangrijk hulpmiddel bij het opstellen van een Water- en rioleringsprogramma (Wrp). Het toetsen van de doelen aan de maatstaven vormt de basis voor de evaluatie van de prestaties die in de afgelopen periode zijn geleverd en de verantwoording van de middelen die benodigd zijn voor de komende. Op deze manier kunt u continu leren en verbeteren, zoals ook wordt beoogd bij assetmanagement. Dit gedeelte van de kennisbank gaat nader in op een goed gebruik van de DoFeMaMe bij de planvorming. Achtergrond en ontwikkeling DoFeMaMe De DoFeMaMe-systematiek is inmiddels al bijna drie decennia gemeengoed in Nederland. De DoFeMaMe is ook onderdeel van NEN-EN 752 Buitenriolering-Rioolmanagement. De systematiek is ontwikkeld in een periode waarin de rioleringszorg een duidelijke focus had op de opbouw en het beheer van de infrastructuur.
Bij die focus waren de doelen veelal een beschrijving van het gewenste gedrag van de infrastructuur en de functionele eisen de voorwaarden waaraan de infrastructuur moest voldoen om de doelen te bereiken. Door de verbreding van de rioleringszorg naar de gemeentelijke watertaken voor afvalwater is de scope verbreed en meer gericht op de dienstverlening (de maatschappelijke prestaties) van de infrastructuur. Daarbij is de 'oude' DoFeMaMe-systematiek onverminderd goed bruikbaar om de watertaken te vertalen naar concreet meetbare effecten. Namelijk door de doelen niet langer te beperken tot een beschrijving van het gewenste systeemgedrag, maar van de beoogde effecten. Daarmee vormt de DoFeMaMe-systematiek het beoordelingskader voor hoe een gemeente de watertaken voor afvalwater invult. De definities die de kennisbank hanteert, zijn: Doelen Doelen geven aan wat u wilt bereiken met de invulling van de drie gemeentelijke watertaken (zie ook Doelen voor het stedelijk waterbeheer). Functionele eisen Functionele eisen zijn specificaties van de doelen die u voor de gemeentelijke watertaken hebt geformuleerd. Ze geven aan aan welke voorwaarden u moet voldoen en hoe de eventuele voorzieningen moeten functioneren om de doelen te kunnen bereiken. Functionele eisen worden in het algemeen uitgedrukt in een kwalitatieve maat, zoals 'voldoende', 'acceptabel' of 'adequaat'.
Let op: functionele eisen zijn geen maatregelen! Maatstaven Maatstaven zijn de getalsmatige precisering van de functionele eisen. Ze zijn nodig om te kunnen bepalen in hoeverre aan de functionele eisen wordt voldaan. Maatstaven maken de functionele eisen in kwantitatieve zin toetsbaar. Een voorbeeld is: 'De vuilemissie uit het stelsel mag bij bui X niet tot waterkwaliteitsproblemen leiden.' Om creatieve en doelmatige oplossingen mogelijk te maken formuleert u de maatstaven het liefst zo abstract mogelijk. Daarbij geldt deze voorkeursvolgorde: effectgericht, resultaatgericht, en alleen als dat niet kan of als er maar één denkbare oplossing is, inspanningsgericht. De maatstaf uit het genoemde voorbeeld is effectgericht en krijgt de voorkeur boven 'de vuilemissie uit het stelsel bij bui X moet voldoen aan Y' (resultaatgericht) en boven 'het bouwen van een bergbezinkbassin achter elke overstort' (inspanningsgericht). U kunt ook een risicobenadering toepassen door bij de keuze van de getalswaarde van de maatstaven expliciet rekening te houden met de risico's die daarmee samenhangen. Of door de maatstaven zelf te definiëren in termen van acceptabele risico's: '1% kans dat het centrum van de gemeente onder water komt te staan'. Meetmethoden Meetmethoden zijn methoden waarmee u de toestand of het functioneren van de voorzieningen aan de gestelde eis kunt toetsen (berekeningsmethoden).
Om het gewenste functioneren van de voorzieningen eenduidig (en reproduceerbaar) vast te leggen, moet u bij het formuleren van de maatstaven aangeven welke meetmethoden u hanteert. Samenhang maatstaf en meetmethode gaat hierop verder in. Het toepassen van de DoFeMaMe-systematiek stelt ook voorwaarden aan de betreffende organisatie(onderdelen). In steeds sterkere mate speelt het gebruik van meetgegevens een rol bij het beoordelen en het verbeteren van de prestaties van (onderdelen van) de riolering en de rioleringszorg als geheel. Het inrichten en beheren van meetnetten en informatiesystemen kan een essentiële voorwaarde zijn voor de invulling van de rioleringszorg. Het is aan te bevelen om deze voorwaarden mee te nemen bij het formuleren van de DoFeMaMe. Andersom kan natuurlijk ook: bij het inrichten van het meetnet kunt u rekening houden met uw DoFeMaMe en de gegevens die u nodig hebt om te kunnen bepalen of u aan de maatstaven voldoet.
Gemeente Culemborg werkt volgens deze methodiek. In haar vorige Watertakenplan heeft zij haar doelen onderverdeeld naar de volgende aspecten: Aspect 1: doelmatige inzameling van het stedelijk afvalwater Aspect 2: doelmatige inzameling van overtollig hemelwater Aspect 3: doelmatig transport van het afvalwater Aspect 4: voorkomen van vuiluitworp naar bodem, grond- en oppervlaktewater Aspect 5: minimale overlast voor de omgeving Aspect 6: effectief rioleringsbeheer In dit Watertakenplan is daar in het kader van de grondwaterzorgtaak aspect 7 aan toegevoegd: Aspect 7: zorg dragen (voor zover mogelijk) dat het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert Functionele eis 2.5 is verwijderd. Hiervoor in de plaats is 7.6 gekomen. De aspecten onderverdeeld naar de zorgtaken: Zorgplicht Afvalwater Hemelwater Grondwater
Aspect 1, 3, 4, 5 (deels) en 6. 2 en 5 (deels) 7
Functionele eisen Aspect 1: doelmatige inzameling van het stedelijk afvalwater 1.1 Alle percelen binnen het gemeentelijk gebied, waar stedelijk afvalwater vrijkomt, moeten van een rioolaansluiting zijn voorzien, uitgezonderd in situaties waar lokale behandeling doelmatiger is. 1.2 Er dienen geen ongewenste lozingen op de riolering plaats te vinden. 1.3 De objecten moeten in goede staat zijn.
2.1
Aspect 2: doelmatige inzameling van overtollig hemelwater Zo min mogelijk hemelwater op de riolering.
2.2
De instroming in riolen via kolken moet ongehinderd plaatsvinden.
2.3
Ingezameld hemelwater dient op adequate wijze verwerkt te worden. De objecten moeten in goede staat zijn.
2.4
3.1 3.2 3.3
17 juli 2024
Aspect 3: doelmatig transport van het afvalwater De afvoercapaciteit moet op alle plaatsen voldoende zijn om bij droog weer het aanbod van afvalwater te verwerken. De afvoercapaciteit moet voldoende zijn om het aanbod van afvalwater bij hevige neerslag te kunnen verwerken. De afstroming dient gewaarborgd te zijn.
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
Maatstaven
Meetmethoden
Alle percelen voorzien van een aansluiting op de riolering, uitgezonderd in situaties waar lokale behandeling van het afvalwater doelmatiger is. Geen overtredingen van de lozingsvoorwaarden in de Wm of APV. Geen ingrijpmaatstaven voor waterdichtheid of stabiliteit.
Registratie van percelen, die nog niet zijn aangesloten op de riolering en geen eigen zuivering hebben. Controle, handhaving, registratie (door milieu inspectie). Methode volgens NEN-EN-13508-2.
Hoeveelheid afgekoppeld oppervlak.
Registratie van percelen welke afgekoppeld zijn van de riolering. Waarnemingen, klachten.
Plasvorming bij kolken zodanig beperken, dat de verkeersveiligheid niet in het geding komt. Kwaliteit van ingezameld hemelwater in relatie tot ontvangend oppervlaktewater. Geen ingrijpmaatstaven voor waterdichtheid of stabiliteit.
Optimaal stelselontwerp volgens Kennisbank Stedelijk Water , deel B “ontwerpgrondslagen”. Gemiddeld (maximaal) 1 keer per 2 jaar water-op-straat (theoretisch, bui 07 of 08 Kennisbank Stedelijk Water ). Geen ingrijpmaatstaven voor waterdichtheid of stabiliteit. Geen aanrotting van afvalwater; speciale aandachtspunten: inprikpunten van drukrioolsystemen
Periodieke waterkwaliteitsmetingen (waterschap). Methode volgens NEN-EN-13508-2.
Hydraulische berekening volgens module C2100. Hydraulische berekening volgens module C2100. Methode volgens NEN-EN-13508-2. Berekeningen.
WATBF5485R001WM
Functionele eisen Maatstaven Aspect 4: voorkomen van vuiluitworp naar bodem, grond- en oppervlaktewater 4.1 Riolen en andere objecten dienen in hoge mate waterdicht te zijn. Geen ingrijpmaatstaven voor die toestandsaspecten waarbij intredend grondwater mogelijk is. Geen ingrijpmaatstaven voor die toestandsaspecten waarbij uittredend afvalwater mogelijk is. 4.2 De vervuilingtoestand in de riolering dient acceptabel te zijn. Geen ingrijpmaatstaven voor afstroming. 4.3 De vuiluitworp door overstorten op bodem, grond- en De vuiluitworp mag de doelstelling voor de kwaliteit van oppervlaktewater dient beperkt te zijn. bodem, grondwater en oppervlaktewater niet in gevaar brengen.
Meetmethoden
4.4
De vuiluitworp mag de doelstelling voor de kwaliteit van bodem, grondwater en oppervlaktewater niet in gevaar brengen.
Landelijke ijkpunten voor stoffen in watersystemen (MTR en streefwaarden).
Het aantal storingen per bemalingsgebied dient beperkt te zijn. Geen ingrijpmaatstaven voor stabiliteit.
Registratie van opgetreden storingen.
5.1 5.2 5.3 5.4
5.5
17 juli 2024
De vuiluitworp door hemelwaterlozingen op bodem, grond- en oppervlaktewater dient beperkt te zijn. Aspect 5: minimale overlast voor de omgeving De bedrijfszekerheid van gemalen en andere objecten dient in hoge mate gewaarborgd te zijn. De stabiliteit van de riolen dient zodanig gewaarborgd te zijn dat instortingen niet voorkomen. De riolering dient zonodig te worden be- en ontlucht dat overlast door stank wordt voorkomen. Overlast tijdens werkzaamheden aan de riolering dient beperkt te zijn. Voorkomen van versnelde afvoer van schoon hemelwater.
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
Het aantal klachten per jaar dient beperkt te zijn. Afstemming met andere overheden en nutsbedrijven. Geen verkeersomleidingen door woongebieden. Handhaven van maximale bereikbaarheid. Voldoen aan de trits ‘vasthouden, bergen en afvoeren’ Bij uitbreidingsplannen maximale afvoer conform landelijke afvoer.
Methode volgens NEN-EN-13508-2. Methode volgens NEN-EN-13508-2. Methode volgens NEN-EN-13508-2. Landelijke ijkpunten voor stoffen in watersystemen (MTR en streefwaarden).
Methode volgens NEN-EN-13508-2en registraties bij weginspectie. Registratie van klachten. Procedures voor afstemming. Waarneming en klachten. Waarneming en klachten. Beoordelen waterhuishoudkundige plannen
WATBF5485R001WM
Functionele eisen Aspect 6: effectief rioleringsbeheer 6.1 Het rioleringsbeheer dient zo goed mogelijk te worden afgestemd met andere gemeentelijke taken en de mogelijkheden in de markt. 6.2 De gebruikers van de riolering dienen bekend te zijn en ongewenste lozingen moeten worden voorkomen. 6.3
Er dient voldoende inzicht te bestaan in het functioneren van de riolering en de toestand van de objecten.
6.4
Er dient m.b.t. de verwijderingsplicht van vervallen riolen te worden voldaan aan het Bouwbesluit.
6.5
Er dient zo veel mogelijk gebruik te worden gemaakt van duurzame en milieuvriendelijke materialen. Er dient een klantgerichte benadering te worden nagestreefd.
6.6
17 juli 2024
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
Maatstaven
Meetmethoden
Een duidelijke overlegstructuur binnen en buiten de gemeentelijke organisatie Controle op naleving van vergunningen. Controleerbare afstemming met handhaving en bouw- en woningtoezicht. Een operationeel systeem voor rioleringsbeheer. Jaarlijks opstellen en evalueren van operationele programma’s voor aanleg, onderzoek en maatregelen. Gemaal-, onderhouds-, en monitoringsgegevens moeten jaarlijks verwerkt worden. Vervallen riolen die zijn aangelegd na 1999 worden verwijderd (Bouwstoffenbesluit). Overige vervallen riolen worden zo veel mogelijk verwijderd, tenzij dit om technische of economische redenen niet kan. In dat geval worden de riolen gevuld, zodanig dat geen instortingsgevaar kan optreden. Toepassing van het Nationaal pakket Duurzaam Bouwen.
Waarneming.
Afname van het aantal centraal gemelde klachten per jaar, die het disfunctioneren van de gemeentelijke riolering betreffen en rapportage inzake de afhandeling daarvan binnen maximaal 8 weken. Gerichte voorlichting en adequate bewonersparticipatie.
Klachtenregistratie.
Registratie van controles en handhaving.
Waarneming Rapportages Waarneming en rapportage Verwerking op revisietekeningen.
Rapportage.
Voorlichting.
WATBF5485R001WM
Functionele eisen 7.1
Maatstaven
Meetmethoden
Aspect 7: zorg dragen (voor zover mogelijk) dat het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert De grondwaterstanden dienen bekend te zijn. Grondwaterstanden worden door de gemeente gemeten Registratie grondwaterstanden via en geregistreerd. grondwatermeetnet.
7.2
Grondwateroverlast in nieuwbouwsituaties zoveel mogelijk voorkomen.
Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zijn in overeenstemming met de ontwateringseisen van de gemeente.
Ontwateringseisen staan in grondwaterplan.
7.3
Bewoners kunnen terecht voor vragen en/of klachten met betrekking tot (grond)water
De gemeente heeft een waterloket ingericht op de website met informatie over o.a. grondwater. Meldingen en vragen komen binnen via de Meldlijn.
De informatie op de website is vindbaar en actueel. Klachtenregistratie via Meldlijn
7.4
Beleid voor bepalen structurele gevallen van grondwateroverlast
Gemeente heeft criteria voor structurele grondwateroverlast.
Toetsing aan criteria uit grondwaterplan.
7.5
Doelmatige bestrijding van structurele grondwateroverlast.
Gemeente heeft in het grondwaterplan vastgelegd hoe te handelen bij structurele grondwateroverlast.
Toetsen aan hoofdstuk 8 en aan grondwaterplan.
7.6
De hoeveelheid drainage- of oppervlaktewater die via de DWA- of gemengde riolering wordt afgevoerd zo veel mogelijk beperken.
Door inspecties worden lekken in het riool getraceerd. Lekke riolen worden vervangen of gerepareerd.
Via meetprogramma riolering wordt hoeveelheid rioolvreemd water gemeten.
17 juli 2024
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
WATBF5485R001WM
A6
Vervangingsplan
Rioolvervanging en Klimaatadaptatie Lange termijn vervangingsplan strategische begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078
17 juli 2024
Investeringen rioolvervanging geindexeerd naar 2023 met: 30% € 335.240 € 1.221.870 € € 857.914 € 1.026.858 € 2.673.038 € 30.620 € € € 5.787.446 € 1.714.857 € 5.574.100 € 1.825.155 € 2.338.610 € 577.885 € € 1.626.510 € 2.897.524 € 752.650 € 2.733.012 € 4.664.110 € 1.603.602 € 1.351.328 € 859.198 € 1.560.180 € 2.531.645 € 575.367 € 291.294 € € 811.839 € 272.433 € 610.376 € 2.136.468 € 1.256.316 € 2.534.901 € 1.923.062 € 113.478 € 2.549.371 € 2.706.662 € 1.915.896 € 2.111.262 € 1.053.358 € 381.068 € 108.039 € 1.589.738 € 593.335 € 417.050 € 32.085 € 3.506.466 € 750.172 € 1.476.537 € 1.101.137 € 3.214.259 € 2.296.637
Werkelijke investering 2024-2029 € 1.086.184 € 923.356 € 1.213.214 € 1.213.214 € 964.232
Te investeren na aftrek reeds gepland € -750.944 € 298.514 € -1.213.214 € -355.300 € 62.626 € 2.673.038 € 30.620 € € € 5.787.446
Rioolvervanging en relining vanaf 2030 in blokken van 5 jaar
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
1.273.244 1.273.244 1.273.244 1.273.244 1.273.244 2.406.122 2.406.122 2.406.122 2.406.122 2.406.122 1.601.939 1.601.939 1.601.939 1.601.939 1.601.939 2.007.684 2.007.684 2.007.684 2.007.684 2.007.684 842.029 842.029 842.029 842.029 842.029 1.362.099 1.362.099 1.362.099 1.362.099 1.362.099 1.841.694 1.841.694 1.841.694 1.841.694 1.841.694 1.048.693 1.048.693 1.048.693 1.048.693 1.048.693 1.059.821 1.059.821 1.059.821 1.059.821 1.059.821 2.022.143 2.022.143 2.022.143 2.022.143
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
Vervangen drukriolering/ persleiding
11.726 6.052
4.232
184.392 189.560 10.966 2.906 194.133 116.254 18.564 345.345 118.391 4.323 68.752
7.963 18.915
Rioolvervanging totaal (vrijverval en persleiding) € 1.086.184 € 923.356 € 1.213.214 € 1.213.214 € 964.232 1.273.000 1.273.000 1.273.000 1.273.000 1.273.000 2.406.000 2.406.000 2.406.000 2.406.000 2.406.000 1.602.000 1.602.000 1.614.000 1.608.000 1.602.000 2.008.000 2.008.000 2.008.000 2.012.000 2.008.000 842.000 1.026.000 842.000 1.032.000 853.000 1.365.000 1.362.000 1.556.000 1.362.000 1.478.000 1.860.000 2.187.000 1.842.000 1.960.000 1.842.000 1.053.000 1.049.000 1.117.000 1.049.000 1.049.000 1.068.000 1.060.000 1.079.000 1.060.000 1.060.000 2.022.000 2.022.000 2.022.000 2.022.000
Klimaatadaptatie investeringen t/m 2050 € 183.618 € 167.336 € 196.321 € 196.321 € 171.423 202.000 202.000 202.000 202.000 202.000 316.000 316.000 316.000 316.000 316.000 235.000 235.000 235.000 235.000 235.000 276.000 276.000 276.000 276.000 276.000 159.000
Pompen en gemalen Langjarig pompen en gemalen
17 juli 2024
Jaar
EM (15 jr)
2022
131.845
IBA's EM 29.250
Totaal EM 15 jaar 161.000
BK 40 jaar -
2023
154.215
-
154.000
-
2024
144.834
-
120.000
2025
124.990
-
120.000
2026
185.246
-
120.000
2027
99.856
-
120.000
2028
87.573
65.000
120.000
2029
214.500
59.800
120.000
2030
214.500
65.000
280.000
52.000
2031
214.500
44.200
259.000
52.000
2032
214.500
-
215.000
52.000
2033
195.000
-
195.000
52.000
2034
195.000
-
195.000
52.000
2035
195.000
-
195.000
52.000
2036
195.000
-
195.000
52.000
2037
195.000
-
195.000
52.000
2038
195.000
-
195.000
52.000
2039
195.000
-
195.000
52.000
2040
195.000
-
195.000
52.000
2041
195.000
-
195.000
52.000
2042
195.000
-
195.000
52.000
2043
195.000
65.000
260.000
52.000
2044
195.000
59.800
255.000
52.000
2045
195.000
65.000
260.000
52.000
2046
195.000
44.200
239.000
52.000
2047
195.000
-
195.000
52.000
2048
195.000
-
195.000
52.000
2049
195.000
-
195.000
52.000
2050
195.000
-
195.000
52.000
2051
195.000
-
195.000
52.000
2052
195.000
-
195.000
52.000
2053
195.000
-
195.000
52.000
2054
195.000
-
195.000
52.000
2055
195.000
-
195.000
52.000
2056
195.000
-
195.000
52.000
2057
195.000
-
195.000
52.000
2058
195.000
65.000
260.000
52.000
2059
195.000
59.800
255.000
52.000
2060
195.000
65.000
260.000
52.000
2061
195.000
44.200
239.000
52.000
2062
195.000
-
195.000
52.000
2063
195.000
-
195.000
52.000
2064
195.000
-
195.000
52.000
2065
195.000
-
195.000
52.000
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
A7
Bescherming drinkwater
Drinkwaterbeschermingsgebieden Binnen de gemeentegrenzen ligt een grondwaterbeschermingsgebied voor drinkwater. De gemeente heeft aandacht voor het schoon houden van water, hetgeen bijdraagt aan het waarborgen van de drinkwaterproductie.
Figuur A8-1: Drinkwaterwinning Lanxmeer [bron: geoportaal provincie Gelderland]
Grondwaterbescherming Utrecht Ten noorden en westen van Culemborg liggen ook een aantal grondwaterbeschermingsgebieden in de provincie Utrecht.
Figuur A8-2: Grondwaterbeschermingszones Utrecht [bron: geoportaal provincie Utrecht]
17 juli 2024
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
Om te voldoen aan de stijgende drinkwatervraag ontwikkelen provincie en drinkwaterbedrijven nieuwe grondwaterwinningen en breiden ze bestaande grondwaterwinningen uit, maar ze kijken ook naar alternatieven als oppervlaktewater. Een nieuwe grondwaterwinning bij Schalkwijk en uitbreiding van de winning Eemdijk zien Vitens en provincie voor de korte termijn als de beste opties. Voor beide locaties is een zoekgebied drinkwaterwinning aangewezen.
Drinkwaterreserveringsgebieden Gelderland De komende jaren stijgt de vraag naar drinkwater. Om later genoeg drinkwater te hebben, hebben Provinciale Staten in juli 2022 elf drinkwaterreserveringsgebieden aangewezen in Gelderland. In deze gebieden wordt nog geen water gewonnen. Tegelijkertijd hebben zij gevraagd om de vier grote drinkwaterreserveringsgebieden binnen enkele jaren te verkleinen, waaronder de gebieden Betuwe-West-Buren en Tielerwaard in Rivierenland. Vanaf eind 2022 voert de provincie in een werkgroep het gesprek met stakeholders over het proces van de verkleining. Naar verwachting neemt de provincie de verkleining van de gebieden mee in de actualisatie van de Omgevingsverordening Gelderland in 2025.
17 juli 2024
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
A8
Kostendekkingsplan voorkeursscenario
Gemeente Culemborg Kostendekkingsplan Taakveld Riolering Watertakenplan Versie 24 juni 2024
Scenario: artikel 44 lid 2 ('egalisatievoorziening') Huidige rioolheffing 2024 (woningen) Rioolheffing in 2050: Saldo voorziening ultimo 2023 (basis voor berekeningen): Saldo voorziening eind 2050: Kapitaallasten in 2024
€ 822.752 percentage baten:
Kapitaallasten in 2050
€ 2.088.457
21% 37%
Uitgangspunten financiering: - Lineaire afschrijving - Activa starten vanaf jaar van uitvoering +1 (rente) - Economische afschrijvingstermijn: Rioleringsbuizen (vrijverval en druk-/persleidingen) 45 Relinen (gelijkgesteld aan rioolvervanging) 45 Investeringen klimaatadaptatie 45 Pompinstallaties (gemalen en IBA's) + lavakoffers 15 Rioolgemalen en IBA's (pompputten bouwkundig) 45 1 Onderzoeken (exploitatie) (niet activeren) - Rentepercentage (omslagrente / interne rekenrente) 1,50 - BTW (vanaf 1 oktober 2012) 21% - alle uitgaven exclusief BTW - Technische levensduur kan afwijken van de economische levensduur - 100% kostendekkend tarief
procent
- Voorziening mag niet negatief staan - Geëgaliseerde tariefstijging en inzet voorziening Ontwikkeling tarieven exclusief indexatie
17 juli 2024
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
INKOMSTEN
JAAR Aantal heffingseenheden
Nieuwbouw netto h.e.
exclusief indexatie
2025 2026 2027
14.747 14.947 15.147
200 200 200
2028
15.347
200
2029 2030 2031
15.547 15.747 15.947
200 200
2032
15.947
€ 305
2033 2034
15.947 15.947
€ 308 € 310
2035
15.947
€ 313
2036 2037 2038
15.947 15.947 15.947
€ 315 € 318 € 320
2039
15.947
€ 323
2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050
15.947 15.947 15.947 15.947 15.947 15.947 15.947 15.947 15.947 15.947 15.947
€ 325 € 328 € 330 € 333 € 335 € 338 € 340 € 343 € 345 € 348 € 351
2051
15.947
€ 353
2052
15.947
€ 356
2053
15.947
€ 358
2054
15.947
€ 361
2055
15.947
€ 362
2056
15.947
€ 364
2057
15.947
€ 366
2058
15.947
€ 368
2059
15.947
€ 370
2060
15.947
€ 372
2061
15.947
€ 374
2062
15.947
€ 376
2063
15.947
€ 377
2064
15.947
€ 379
2065
15.947
€ 381
17 juli 2024
Stijging heffing benodigd
Rioolheffing
€ 274 € 283 € 293 € 295 € 298 € 300 € 303
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
9,50 9,50 9,50 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9 1,9
Baten rioolheffing totaal
4.033.305 4.230.001 4.430.498 4.527.725 4.625.963 4.725.209 4.825.466 4.865.708 4.905.950 4.946.192 4.986.434 5.026.676 5.066.918 5.107.160 5.147.402 5.187.644 5.227.886 5.268.128 5.308.370 5.348.612 5.388.854 5.429.096 5.469.338 5.509.580 5.549.822 5.590.064 5.630.306 5.670.548 5.710.790 5.751.032 5.780.768 5.810.504 5.840.240 5.869.975 5.899.711 5.929.447 5.959.183 5.988.919 6.018.655 6.048.391 6.078.127
LASTEN JAAR
Exploitatielasten exploitatie exclusief BTW
Lopende kapitaallasten investeringen t/m 2024
Nieuwe kapitaallasten investeringen vanaf 2025
Compensabele BTW exploitatie derden
BTW component op afschrijving geactiv. investeringen vanaf 2003
BTW component op afschrijvingslasten nieuwe investeringen (vanaf 2025)
Subtotale lasten
vanaf 2025 lineaire afsch. 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033
3.285.367 3.177.867 3.162.867 3.100.367
893.514 865.733 843.833 821.517
0 57.065 106.920 168.159
311.325 288.750 285.600 272.475
91.941 91.941 89.505 86.946
0 7.606 14.376 22.633
4.582.147 4.488.961 4.503.100 4.472.097
3.140.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368
806.126 723.830 706.188 682.681 667.587 609.762 557.844 533.032 509.831
228.808 278.673 355.673 430.169 500.304 568.081 635.154 747.940 859.605
280.875 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475
85.803 85.135 83.273 80.152 78.751 68.355 67.234 67.234 63.757
30.891 37.871 48.917 59.669 69.805 79.661 89.517 105.192 120.868
4.572.871 4.498.352 4.566.894 4.625.514 4.689.289 4.698.702 4.722.592 4.826.240 4.926.904
3.100.368 3.100.368
503.434 497.037
970.151 1.079.578
272.475 272.475
63.757 63.757
136.543 152.218
5.046.728 5.165.433
2045 2046 2047 2048
3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368 3.100.368
417.410 412.111 406.812 401.513 387.661 349.355 344.681 340.008 335.334
1.187.884 1.254.130 1.319.670 1.384.953 1.462.612 1.522.868 1.615.406 1.686.803 1.740.915
272.475 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475 272.475
63.757 63.757 63.757 63.757 62.132 62.132 62.132 62.132 62.132
167.894 177.759 187.624 197.546 210.029 219.054 233.596 243.923 250.918
5.209.788 5.280.600 5.350.707 5.420.612 5.495.277 5.526.252 5.628.657 5.705.709 5.762.143
2049 2050
3.100.368 3.100.368
254.725 204.266
1.813.017 1.884.191
272.475 272.475
47.704 39.245
261.838 272.740
5.750.127 5.773.284
2051
3.100.368
190.147
1.906.829
272.475
37.100
277.654
5.784.573
2052
3.100.368
179.530
1.930.047
272.475
35.588
282.684
5.800.693
2053
3.100.368
120.098
1.946.057
272.475
23.641
286.856
5.749.495
2054
3.100.368
91.165
1.968.841
272.475
17.920
291.915
5.742.684
2055
3.100.368
71.509
1.984.602
272.475
14.061
296.138
5.739.153
2056
3.100.368
62.817
2.019.118
272.475
12.447
302.751
5.769.975
2057
3.100.368
47.420
2.053.050
272.475
9.400
309.350
5.792.062
2058
3.100.368
36.531
2.093.732
272.475
7.254
316.854
5.827.213
2059
3.100.368
30.436
2.127.632
272.475
6.083
323.452
5.860.445
2060
3.100.368
23.874
2.165.303
272.475
4.796
330.592
5.897.408
2061
3.100.368
18.626
2.216.758
272.475
3.766
339.515
5.951.508
2062
3.100.368
18.357
2.279.432
272.475
3.766
349.964
6.024.362
2063
3.100.368
9.985
2.327.859
272.475
2.065
358.802
6.071.553
2064
3.100.368
384
2.380.046
272.475
79
368.192
6.121.544
2065
3.100.368
0
2.427.171
272.475
0
377.030
6.177.044
2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044
17 juli 2024
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
EGALISATIEVOORZIENING TAAKVELD RIOLERING VOORZIENING Stand voorz per 1 januari
VOORZIENING
Bruto investering
Stand voorz Onttrekking cq. dotatie
vervangingen
per 31 december
JAAR
2.754.382 >> saldo voorziening 1-1-2024
1.980.103 >> doorgeschoven projecten 2022-2023, nog te onttrekken uit voorziening 884.103 2024 335.261 2025 76.300 2026 2027 3.698
2.754.382 1.980.103 884.103 335.261
0 0 0
-774.279 -1.096.000 -548.842
0
-258.960
76.300 3.698
0
-72.602
59.327
0 0
55.629 53.092
59.327 112.419
2028 2029
112.419
0
226.857
339.276
2030
339.276 597.848
0
258.572
597.848
2031
0 0
240.193
838.042
2032
216.661
1.054.702
2033
1.054.702 1.302.192
0 0
247.490 263.841
1.302.192 1.566.034
2034 2035
1.566.034 1.766.469
0 0
200.436 140.013
1.766.469 1.906.483
2036 2037
1.906.483 1.966.914
0 0
60.431 -18.031
1.966.914 1.948.883
2038 2039
1.948.883 1.926.738
0
-22.145
1.926.738
2040
1.874.024
0 0
-52.715 -82.580
1.874.024 1.791.444
2041 2042
1.791.444 1.679.202
0 0
-112.242 -146.665
1.679.202 1.532.536
2043
1.532.536
0
-137.398
1.395.138
2045
1.395.138
0
-199.561
1.195.577
2046
1.195.577
0
-236.371
959.206
2047
959.206 706.643
0 0
-252.563 -200.306
706.643 506.338
2048 2049
506.338
0
-183.220
323.118
2050
323.118
0
-154.267
168.851
2051
168.851
0
-130.145
38.706
2052
38.706
0
-38.705
1
2053
1
0
8.348
8.349
2054
838.042
2044
8.349
0
41.615
49.963
2055
49.963
0
40.528
90.492
2056
90.492
0
48.178
138.669
2057
138.669
0
42.762
181.432
2058
181.432
0
39.266
220.698
2059
220.698
0
32.039
252.737
2060
252.737
0
7.675
260.412
2061
260.412
0
-35.443
224.969
2062
224.969
0
-52.898
172.070
2063
172.070
0
-73.153
98.917
2064
98.917
0
-98.917
0
2065
17 juli 2024
WATER EN RIOLERINGSPROGRAMMA CULEMBORG
A9
Formatiescan gemeente Culemborg
Formatiescan RIONED De theoretisch benodigde formatie voor de gemeente Culemborg is medio 2023 berekend met de volledig herziene formatiescan van Stichting RIONED. De Formatiescan bepaalt op basis van inwoneraantallen, de assets (aantallen en lengtes), onderhoudsfrequenties, het uitbestedingspercentage per onderdeel en investeringsbudgetten welke omvang de formatie dient te hebben. Met de input van Culemborg voor o.a. de beheerfrequenties en investeringsbudgetten zijn lokale en gebied specifieke kenmerken (bijvoorbeeld een slechte ondergrond) geborgd. Het resultaat van de formatiescan maakt onderscheid in verschillende functieprofielen. De Branchestandaard gemeentelijke watertaken van stichting RIONED onderscheidt zes functieprofielen in het stedelijk waterbeheer en rioleringsbeheer: beleidsmedewerker, beheerder, ontwerper, gegevensbeheerder, buitendienst en projectleider, werkvoorbereider en toezichthouder. Gemeente Culemborg heeft het stedelijk waterbeheer en de functies daarbinnen anders georganiseerd. Tabel 1 geeft de rolverdeling van gemeente Culemborg in verhouding tot de functieprofielen van RIONED. Tabel 2 Rollen gemeente Culemborg in verhouding tot de functieprofielen van RIONED.
Rollen Culemborg
Functieprofiel RIONED
Activiteiten
Beleidsmedewerker
Strategische planvorming, afstemming en overleg, omgevingsprogramma’s, SSW, Begroting en jaarrekening, Tactische plannen, Risicogestuurd rioolbeheer, Raamcontractvorming, Onderzoek
Beheerder
Onderzoek, Beoordeling, Opstellen maatregelen, Uitvoeren maatregelen, Vergunningverlening, Afstemming met bewoners
Ontwerper
Ontwerper
Uitvoeren maatregelen
Databeheerder
Gegevensbeheerder
Gegevens beheer
Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder
Uitvoeren maatregelen (investeringen)