CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Ontwerpbegroting gemeente Culemborg 2025-2028 - 1676184

Commissie Stadszaal 24 oktober 2024, gemeente CulemborgBij agendapunt: Ontwerpbegroting 2025 en ontwerp-meerjarenraming 2026-202826.355 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma richten we ons op verschillende doelen, waaraan we in 2025 (verder) zullen werken. Hieronder volgen deze doelen en de bijbehorende activiteiten, verdeeld over vier thema’s: 1. 2. 3. 4.

Verkeer, wegen en water Parkeren Recreatieve haven Openbaar vervoer

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

34

1. Verkeer, wegen en water Wat willen we bereiken?

Culemborg veilig en bereikbaar houden voor alle verkeersmodaliteiten door de verkeersruimte zo in te richten dat er een optimale balans ontstaat tussen bereikbaarheid, veiligheid en doorstroming op wegen.

Culemborg bereikbaar en begaanbaar te houden door de wegen, openbare verlichting en civieltechnische kunstwerken in voldoende staat van onderhoud te houden.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken de maatregelen uit het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) verder uit, die onderdeel vormen van de ontwikkelingen in de Stationsomgeving: langzaam verkeer tunnel, rotonde N320, station als regionale HUB. (Ontwikkeling) Samen met de gemeente Houten en de provincies Utrecht en Gelderland onderzoeken we een hoogwaardige fietsroute tussen Culemborg en Houten (verdiepend onderzoek van tracé verkenning). Dit is een langetermijndoelstelling uit het GVVP. (Ontwikkeling) We realiseren delen van de fietsstraat Parijsch-Centrum, conform GVVP. (Ontwikkeling) We maken een integraal ontwerp voor de Dr. Hockesingel conform GVVP. (Ontwikkeling) We bereiden de invoering van duurzame mobiliteitsconcepten uit voor Culemborg (op basis van het GVVP). (Going concern) We monitoren de verkeersgegevens en stellen een jaarlijkse rapportage op van de ongevallen en verkeersveiligheidsrisico's in Culemborg. (Going concern) We pakken verkeersknelpunten aan door maatwerk maatregelen. Dat kan bestaan uit fysieke maatregelen, gedragsbeïnvloeding en handhaving. We hebben hierbij specifieke aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers. Going concern. We voeren een scholenproject uit en zetten in op verkeerseducatie bij scholen. Going concern. We stellen een nieuw uitvoeringsplan openbare verlichting op.

(Ontwikkeling) Op basis van de schouwgegevens uit 2024 stellen we in 2025 een nieuw meerjarenbeheerplan op voor civieltechnische kunstwerken. (Ontwikkeling) We voeren groot onderhoud aan wegen uit (revitalisering en reconstructies) volgens het meerjarenonderhoudsprogramma. (Going concern) We ontwerpen wegen en verkeersknelpunten op een onderhoudsarme wijze. (Going concern) Bij het vervangen van openbare verlichting vervangen we de verlichting voor een duurzame LED-variant. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

35

2. Parkeren Wat willen we bereiken?

Voldoende en goed bereikbare (fiets)parkeerplaatsen

Wat gaan we daarvoor doen? We besteden het e-loket opnieuw aan zodat bewoners en ondernemers een parkeervergunningen en ontheffingen op een eenvoudige, klantvriendelijke en efficiënte manier kunnen aanvragen. (Ontwikkeling) We zetten het parkeercompensatiefonds om naar een mobiliteitsfonds om zo een betere invulling te kunnen geven aan andere vormen van (deel)mobiliteit. (Ontwikkeling) We stellen beleidsregels op voor het toewijzen van gehandicaptenparkeerplaatsen, met het oog op de verwachte toenemende vraag door de vergrijzing. (Ontwikkeling) We stellen een nieuwe parkeernota op, waarin ook mobiliteitsconcepten een plaats krijgen. (Ontwikkeling) We bieden blijvend voldoende kwalitatief goede (fiets-) parkeerfaciliteiten voor alle verkeersdeelnemers aan. (Going concern) We monitoren het gebruik van de parkeerplaatsen in het gereguleerde parkeergebied en herzien de beleidsregels. (Going concern) We zetten in op het vergroenen van parkeerplaatsen. (Going concern)

3. Recreatieve haven Wat willen we bereiken? De haven en de camping langs de Lek moeten een mooie toeristische trekpleister zijn.

Wat gaan we daarvoor doen?

We verpachten de jachthaven en de camping aan de Stichting jachthaven en camping De Helling. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

36

4. Openbaar vervoer Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

We adviseren voor de aanbesteding regiecentrale en gunning aan de vervoerders (basismobiliteit). (Going concern) We werken aan plannen voor herinrichting van de Iedereen kan zich zo zelfstandig mogelijk en stationsomgeving met het station als regionale HUB voor alle tegen een redelijk tarief vormen van mobiliteit. (Ontwikkeling) met een vorm van We adviseren de vervoersautoriteit en behartigen de (openbaar) vervoer Culemborgse belangen waarbij we inzetten op behoud van een verplaatsen binnen en betaalbaar openbaar vervoer. (Going concern) buiten de regio. We onderzoeken de mogelijkheden voor alternatieve vormen van vervoer. (Going concern) We zorgen voor toegankelijke haltes. (Going concern)

Ombuigingen en ombuigingsopdrachten Binnen dit programma zijn verschillende ombuigingen, waarmee we in de komende jaren evenwicht willen bereiken tussen onze uitgaven en inkomsten. Deze ombuigingen komen voort uit de Kadernota 2025-2028, in deze begroting werken we ze verder uit. Verhogen parkeertarieven Jaarlijks stelt de gemeenteraad de tarieven voor parkeerproducten vast met het vaststellen van de leges- en tarieventabel. In het raadsvoorstel dat eind 2024 ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd worden de nieuwe tarieven zoals opgenomen in de ombuigingsgids doorgevoerd. Verhogen tarief parkeervergunningen Zie uitleg bij de ombuiging hierboven: Verhogen parkeertarieven. Gebieden vergunningparkeren omzetten naar betaald parkeren Hiervoor stellen we een plan van aanpak op. Het plan bestaat ten minste uit een beschrijving van de stappen die doorlopen moeten worden. Waaronder een inventarisatie van het betreffende gebied, de aanschaf parkeerapparatuur, de plaatsing van benodigde infrastructuur (borden en apparatuur), een berekening van benodigde capaciteit voor zowel handhaving als de parkeerregisseur, een communicatieplan en planning. Dit plan van aanpak geeft tevens een overzicht welke financiën (zowel investeringen, onderhoudskosten als personeelslasten) nodig zijn om deze ombuiging te kunnen uitvoeren. Dit vraagt vervolgens om een raadsbesluit in 2026.

Gebied voor betaald parkeren uitbreiden Zie de toelichting bij de ombuiging over de gebieden van het vergunningparkeren.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

37

Kosten ontheffingen autoluwe binnenstad kostendekkend berekenen Jaarlijks stelt de gemeenteraad de tarieven voor ontheffingen vast met het vaststellen van de leges- en tarieventabel. In het raadsvoorstel dat eind 2024 ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd worden de nieuwe tarieven (dagontheffing naar € 10,- en jaarontheffing naar € 60,-) doorgevoerd. Aanpak Ovonde In de kadernota is de ombuigingsopdracht opgenomen om te onderzoeken of de geplande aanpak van de Ovonde niet uitgevoerd kan worden, maar dat de huidige situatie met de tijdelijke maatregelen zo blijft. Dit onderzoeken we t.z.t. in de verdere planvorming van het Stationsgebied.

Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025? Het landelijke Strategisch Plan Verkeerveiligheid 2030 kent een nulambitie, ofwel we streven naar nul verkeersslachtoffers in 2030. Dit doel lijkt niet gehaald te gaan worden. Om in aanmerking te komen voor subsidies op het gebied van fiets- en verkeersveiligheid is het aanleveren van een risicoanalyse verplicht. Inzet van de verkeerskundigen bij de voorbereiding van projecten is nodig. Of het opnemen van een budget binnen de projectraming voor inhuur van een extern verkeerskundig adviseur die de risicoanalyse voor de gemeente uitvoert.

Welke verbonden partijen leveren een bijdrage aan dit programma? Verkeer reikt verder dan de gemeentegrens. Om bereikbaarheid en verkeersveiligheid te kunnen verbeteren, werken we in Regio Rivierenland samen aan de uitvoering van het Regionaal Mobiliteitsplan 2023-2026. Meer over Regio Rivierenland is opgenomen in begrotingsprogramma 1. Bestuur en ondersteuning.

Indicatoren In dit programma zijn geen indicatoren.

Actueel beleid en regelgeving • • • • • • • • • • •

Gemeentewet Provinciale verordening Omgevingswet Wegenverkeerswet 1994 Veiligheidsstrategie Oost-Nederland Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) 2021-2030 Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 Uitvoeringsplan Mobiliteit Regio Rivierenland 2023-2026 Wegenbeheerplan 2021-2025 Beheerplan civiele kunstwerken 2015-2020 Beheerplan openbare verlichting 2019-2023

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

38

Wat mag het kosten? De lasten en baten voor dit programma zijn gebaseerd op de Kadernota 2025-2028. Alle uitgangspunten en nieuwe ontwikkelingen zijn doorgerekend. Dit is de primitieve begroting 2025. Verkeer, Vervoer en Waterstaat (bedragen x € 1.000) Verkeer en vervoer

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028 -4.109

-4.104

-3.975

-4.021

-3.960

-3.931

-326

-472

-468

-466

-475

-511

-6

-8

-8

-8

-8

-8

-4.442

-4.584

-4.451

-4.496

-4.443

-4.451

Verkeer en vervoer

205

353

155

155

155

155

Parkeren

119

141

212

271

271

271

9

9

9

9

9

9

334

502

376

435

435

435

-4.108

-4.082

-4.075

-4.061

-4.008

-4.015

Stortingen

-20

-201

0

0

0

0

Onttrekkingen

163

175

194

194

194

194

Mutaties reserves

143

-26

194

194

194

194

-3.965

-4.108

-3.881

-3.867

-3.814

-3.822

Parkeren Openbaar vervoer Lasten

Recreatieve havens Baten Saldo van baten en lasten

Verkeer, Vervoer en Waterstaat

Toelichting op de wijzigingen in deze begroting ten opzichte van de kadernota Afschaffen bijdrage uit Verenfonds provincie Gelderland De gemeente heeft de afgelopen jaren een bijdrage gehad uit het Verenfonds voor de dekking van exploitatietekorten van het veer Culemborg – Schalkwijk. De provincie heeft deze bijdrage voor alle gemeente beëindigd.

Samengevat perspectief voor dit programma (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Primitieve begroting

-4.156

-4.121

-4.074

-4.060

223

223

223

223

-3.933

-3.899

-3.851

-3.838

71

150

150

150

-117

-93

-81

-90

Kapitaallasten

98

-25

-32

-44

Begroting 2025-2028

51

32

37

16

-3.881

-3.867

-3.814

-3.822

Voorjaarsrapportage 2024 Uitgangspositie Programmabegroting 2025-2028 Begroting 2025-2028 Ombuigingen Loon- en prijsontwikkeling

Saldo inclusief Programmabegroting 2025-2028

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

39

Programma 04. Economie Visie Culemborg is een levendige stad, die aantrekkelijk is voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Er is voldoende werk voor bewoners die graag dicht bij huis werken. De overstap van school naar werk is makkelijk te maken. We zetten in op lokale werkgelegenheid, duurzame ondernemers en een goede economische ontwikkeling. Hiervoor ontwikkelen we een toekomstbestendig en robuust economisch klimaat in samenwerking met bedrijven en de gemeenschap. Ondernemers en bedrijven, van het midden- en kleinbedrijf (MKB) tot grote familiebedrijven en van winkeliers tot de meubelindustrie, spelen een belangrijke rol in onze stad. Zij creëren werkgelegenheid, stimuleren innovatie en dragen bij aan de welvaart en het welzijn van de inwoners van Culemborg. Een goed bereikbare stad met een aantrekkelijk vestigingsklimaat vormt hiervoor de basis. De aantrekkelijkheid van de omgeving en de binnenstad van Culemborg stimuleert toerisme en recreatie en is de economische basis voor verblijfsrecreatieve horecaondernemingen.

Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma streven we verschillende doelen na, waaraan we in 2025 (verder) werken. Hieronder volgen die doelen en de activiteiten, verdeeld over drie thema’s: 1. Economische ontwikkeling 2. Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3. Economische promotie

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

40

1. Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken?

Een vitaal ondernemersklimaat in Culemborg.

Culemborg heeft een levendige en aantrekkelijke binnenstad.

Wat gaan we daarvoor doen? We zijn faciliterend voor bestaande en nieuwe winkels en (kennis)bedrijven in Culemborg in zowel de binnenstad, buitengebied, winkelcentra als op het bedrijventerrein Pavijen. We onderzoeken hoe we de transitie van de agrarische sector kunnen ondersteunen en welke regiemogelijkheden we kunnen pakken. (Going concern) Regionale afstemming van bedrijfsvestigingen en toeristische initiatieven. (Going concern) We ondersteunen ondernemers in de mogelijkheden om te verduurzamen, ook als dat lastig te vergunnen blijkt. (energie, klimaatadaptatie, circulariteit). (Going concern) Wij stimuleren innovaties, proeftuinprojecten en broedplaatsen. Ook bevorderen we eigenaarschap bij ondernemers. (Ontwikkeling) De binnenstadregisseur en de parkmanager voor Pavijen vervullen een verbindende rol tussen gemeente en ondernemers en onderling. (Going concern) We zoeken (financiële) ondersteuning voor onze lokale stimuleringsprojecten via samenwerkingsverbanden regionaal, provinciaal en Europees. (Going concern) We bouwen de samenwerking in het Collectief Centrum Culemborg verder uit (juridische entiteit, convenant met stakeholders). (Ontwikkeling) Samen met het Collectief Centrum Culemborg voeren we het regieplan Binnenstad uit met onder meer grotere projecten zoals de Lekpoort en de Prijssepoort.

(Ontwikkeling) Samen met het Collectief Centrum Culemborg voeren we de detailhandels- en horecavisie uit. Met aandacht voor een compacte binnenstad, tegengaan leegstand, branchering, marketing en (culturele) programmering. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

41

Wat willen we bereiken?

Het bedrijventerrein Pavijen is een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven.

Wat gaan we daarvoor doen? Samen met de Kring Culemborgse Bedrijven voeren we de visie voor Pavijen uit binnen de beschikbare financiële kaders. Verwachte vaststelling eind 2024. (Ontwikkeling) Met klimaatadaptatie vergroenen wij de openbare ruimte van het bedrijventerrein en stimuleren ondernemers ook op eigen terrein maatregelen te nemen, zoals in de buitenruimte of groen op dak. Daarmee willen we het bedrijventerrein minder kwetsbaar maken voor de gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress, wateroverlast, droogte en de economische schade die daaruit voortvloeit. (Ontwikkeling) We ondersteunen ondernemers op Pavijen in de ontwikkeling van een decentraal energienetwerk. Ook stimuleren we de ontwikkeling van mobiliteit- en energiehubs, laadpleinen en andere energieopwek en -opslagmogelijkheden. (Ontwikkeling)

2. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? We richten ons op het faciliteren van (lokale) bedrijven bij verplaatsen of uitbreiden op Pavijen. Dit gebeurt aan de hand van het Transitie en Transformatie plan (TTP) en de visie van Pavijen. Verwachte vaststelling eind 2024. (Ontwikkeling)

Efficiënt grondgebruik en een aantrekkelijk vestigingsklimaat

We faciliteren het meervoudig en duurzaam ruimtegebruik op het bedrijventerrein Pavijen vanwege het nijpende ruimtegebrek. (Ontwikkeling) We ondersteunen alle ondernemers bij ruimtelijke, economische, milieu- en duurzaamheidsvraagstukken, via onze bedrijfscontactpersoon. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

42

3. Economische promotie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

We beheren toeristische infrastructuur: wandelroutes, fietsroutes, fietsknooppunten, klompenpaden, meeliften op landelijke routes, Toeristisch Informatie Punt, Bureau voor Toerisme, bewegwijzering, informatieborden, promotie via sociale media, analoge informatie (brochures), stadsgidsen, platform Culemborg Klopt. Het platform bestaat uit een Een aantrekkelijke gemeente op het gebied samenwerking tussen ondernemers, winkeliers, cultuur, TIP, van economie, recreatie horeca, gemeente. (Going concern) en toerisme. We zorgen voor marketing en promotie van de verhaallijnen van Hollandse Waterlinies, cultuurhistorische landmarks en gastvrije binnensteden. (Going concern) We stimuleren het economische klimaat van Culemborg via (digitale) communicatie, netwerken, parkmanager en binnenstadregisseur. (Going concern)

Ombuigingen en ombuigingsopdrachten Binnen dit programma zijn er verschillende ombuigingen, waarmee we in de komende jaren evenwicht willen bereiken tussen onze uitgaven en inkomsten. Deze ombuigingen komen voort uit de Kadernota 2025-2028, in deze begroting werken we ze verder uit. Heroriëntatie bijdrage op binnenstadsregisseur We gaan met het Collectief Centrum Culemborg en het Ondernemersfonds in overleg over de bijdrage voor de binnenstadregisseur. Stoppen met website Culemborgklopt.nl We stoppen met promotie van de stad via Culemborg Klopt (niet meer actualiseren website, social media en magazine Uit in de Regio). Stoppen met matchmaker We stoppen met de werkzaamheden van de matchmakersrol. Toeristenbelasting Fort Everdingen innen Het camperterrein en een deel van het kampeerterrein Fort Everdingen ligt op het grondgebied van Culemborg. De toeristenbelasting wordt echter geïnd door de gemeente Vijfheerenlanden. De inkomsten zouden gedeeld moeten gaan worden. We gaan in overleg met de gemeente Vijfheerenlanden over het feit dat we in 2025 toeristenbelasting voor Fort Everdingen gaan heffen.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

43

Toeristenbelasting verhogen We verhogen in 2025 de toeristenbelasting naar € 1,60,- per persoon per nacht. Hiervoor wordt de verordening aangepast.

Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025? In 2025 zijn er verder geen ontwikkelingen binnen dit programma, anders dan hiervoor beschreven.

Welke verbonden partijen leveren een bijdrage aan dit programma? Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) Betrokkenheid Met de aanleg van een snel glasvezelnetwerk in het buitengebied bij de doelen uit worden de ondernemers en thuiswerkenden gefaciliteerd. dit programma Belangrijkste ontwikkelingen in 2025

Het UBR is een beleidsarme gemeenschappelijke organisatie. Voor komend begrotingsjaar zijn er geen bijzondere ontwikkelingen. De aansluitingen in het buitengebied die de UBR zou realiseren, zijn gereed.

ENDPMEND

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

44

Indicatoren Indicatoren

Werkelijk 2021

Werkelijk 2022

Werkelijk Meetinstrument 2023

Verplichte indicatoren 14. Functiemenging 51,8% 52,2% 51,8% CBS BAG/LISA 16. Vestiging van bedrijven (per 1.000 inwoners in de 170,6 178,3 189,5 CBS BAG/LISA leeftijd 15-74 jaar) NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het BBV, ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik Indicatoren

Werkelijk 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

1

3

3

Aanvullende indicatoren Stadswandelingen voor toeristen

Routes met landelijke uitstraling

7

8

8

Toeristisch Overstappunt (TOP)

2

2

2

Begroot Meetinstrument 2026 Aanbod bij TIP websites van de betreffende organisaties: Wandelnet, Fietsplatform, Klompenpaden.nl, Bureau Toerisme Openstelling infopost stadhuis 2 (TIP) en Gelderlandfabriek

Toelichting op de indicatoren Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Vestigingen Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-74 jaar.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

45

Actueel beleid en regelgeving • • • • • • •

Regionaal Ambitiedocument 2021-2024 Regio Rivierenland Regionale Planning Werklocaties 2020-2024 Ontwikkelingsprogramma Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) Culemborg Detailhandelsvisie 2021 Evenementenvisie 2021 Horecavisie 2021 Kaders voor de Compacte Binnenstad 2021

Wat mag het kosten? De lasten en baten voor dit programma zijn gebaseerd op de Kadernota 2025-2028. Alle uitgangspunten en nieuwe ontwikkelingen zijn doorgerekend. Dit is de primitieve begroting 2025. Economie (bedragen x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028

Economische ontwikkeling

-683

-584

-662

-662

-662

-662

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-264

-97

-71

-58

-32

-32

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-65

-21

-18

-18

-18

-18

Economische promotie

-150

-159

-148

-143

-143

-143

-1.161

-861

-899

-882

-856

-856

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

82

97

71

58

32

32

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

3

3

4

4

4

4

Economische promotie

34

37

66

86

86

86

Baten

119

137

140

147

122

122

Saldo van baten en lasten

-1.042

-724

-759

-734

-734

-734

Economie

-1.042

-724

-759

-734

-734

-734

Lasten

Toelichting op de wijzigingen in deze begroting ten opzichte van de kadernota Ten opzichte van de kadernota zijn er in dit begrotingsprogramma geen nieuwe ontwikkelingen.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

46

Samengevat perspectief voor dit programma (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Primitieve begroting

-709

-709

-709

-709

Uitgangspositie Programmabegroting 2025-2028

-709

-709

-709

-709

55

75

75

75

Loon- en prijsontwikkeling

-105

-100

-100

-100

Begroting 2025-2028

-50

-25

-25

-25

Saldo inclusief Programmabegroting 2025-2028

-759

-734

-734

-734

Begroting 2025-2028 Ombuigingen

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

47

Programma 05. Onderwijs Visie Alle kinderen in Culemborg hebben recht op een goede, gezonde en positieve ontwikkeling. Thuis, bij een vorm van kinderopvang, bij peuterspeelzalen en vanaf vier jaar op een van de vele basisscholen die onze stad rijk is. Goed onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van iedereen in Culemborg. Met het programma Onderwijs willen we eraan bijdragen dat iedereen het onderwijs krijgt dat nodig is. Goed onderwijs begint al vroeg. Als het nodig is zelfs voordat kinderen normaal gesproken naar school zouden gaan. Kinderen gaan naar school om zich te ontwikkelen tot fysiek, mentaal en sociaal gezonde en weerbare jongeren, die klaar zijn om volop deel te nemen aan de samenleving, hun talenten te ontdekken en aan het werk te gaan. Dat alles doen we buiten op schoolpleinen die uitnodigen om buiten te spelen en dingen te ontdekken. En in duurzame gebouwen met een gezond binnenklimaat. Leren houdt niet op na een startkwalificatie. Leren duurt een heel leven lang. Een goede verbinding tussen onderwijs en de arbeidsmarkt is hierbij van groot belang.

Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma streven we verschillende doelen na, waaraan we in 2025 (verder) werken. Hieronder volgen die doelen en de activiteiten, verdeeld over twee thema’s: 1. Onderwijsbeleid en leerlingzaken 2. Onderwijshuisvesting

1. Onderwijsbeleid en leerlingzaken Wat willen we bereiken?

In stand houden van (kwalitatief goed) openbaar onderwijs (PO en VO)

Wat gaan we daarvoor doen? Jaarlijks zijn er gesprekken met de bestuurders van respectievelijk OPO-R (openbaar basisonderwijs) en O.R.S. Lek en Linge (voortgezet onderwijs) over de staat van het openbaar onderwijs. (Going concern) De gemeenteraad benoemt – indien aan de orde - nieuwe leden voor de Raad van Toezicht van respectievelijk OPO-R en O.R.S. Lek en Linge. De raden van toezicht volgen hierbij een rooster van aftreden. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

48

Wat willen we bereiken?

Kansengelijkheid van Culemborgse jeugdigen

Wat gaan we daarvoor doen? Samen met de jeugdgezondheidszorg en de peuteropvang werken we aan verbetering van het bereik van doelgroep peuters met een VVE-indicatie. (Going concern) We werken samen met het onderwijs rondom vroegschoolse educatie, zodat kinderen bij de start van groep 3 met een zo klein mogelijke achterstand beginnen aan het onderwijs. (Going concern) Samen met samenwerkingspartners binnen het onderwijskansenbeleid (jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, onderwijs, bibliotheek, Brede School en ElkWelzijn) zorgen we voor een verrijkte leeromgeving. Dat wil zeggen: een jaarlijks uitvoeringsprogramma onderwijskansenbeleid, als aanvulling op het curriculum van de voor- en vroegschoolse educatie. (Going concern We geven uitvoering aan de wettelijke taken van leerplicht en Doorstroompunt-functie voortijdig schoolverlaten (voorheen RMC-regio's) en aan het organiseren van het leerlingenvervoer. Daarmee zetten we in op het verminderen van ziekteverzuim en voorkomen van schoolverlaters zonder startkwalificatie. (Going concern) De inzet voor kansengelijkheid in samenwerking met partners buiten het onderwijs wordt beschreven in het programma Sociaal Domein en Gezondheid.

Jeugdigen hebben geen last van de grenzen tussen onderwijs en jeugdhulp

Inzicht krijgen in het jeugdhulpgebruik per school door het (anoniem) koppelen van jeugdhulpdata en leerplichtdata. Dit doen we op regionaal niveau. (Ontwikkeling) Samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs verkennen in hoeverre we jeugdhulp op zorgintensieve scholen efficiënter kunnen organiseren, bijvoorbeeld door jeugdhulp collectief te organiseren. (Ontwikkeling)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

49

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? Bij de start van de nieuwe vluchtelingenopvang (tot 176 bewoners) is onderwijs nodig voor deze kinderen. Vanuit de gemeente overleggen we met COA en de schoolbesturen hoe we daarin kunnen voorzien. (Ontwikkeling) Nieuwkomerkinderen in het primair onderwijs kunnen gebruik maken van de lokale nieuwkomersklas, die de PO-besturen verzorgen. Voor deze kinderen is een traumatherapeute beschikbaar; deze is georganiseerd als een voorliggende voorziening. De gemeente draagt financieel bij. (Going concern) Voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs aan nieuwkomerkinderen is een regionale verantwoordelijkheid. Culemborg voert met andere gemeenten en scholen in Rivierenland (PO, VO, MBO) regelmatig overleg over het nieuwkomersonderwijs (taalklas en schakelklas). (Going concern)

Nieuwkomersonderwijs / onderwijs voor vluchtelingen

2. Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken?

Leerlingen volgen onderwijs in duurzame schoolgebouwen met groene schoolpleinen

Wat gaan we daarvoor doen? We stellen de volgende twee businesscases op voor de uitvoering van het integraal huisvesting plan (IHP). De reeds vastgestelde businesscase KWC werken we uit. (Ontwikkeling) We volgen de trends van leerlingenaantallen en spelen in op de gevolgen van deze trends door te zorgen voor voldoende huisvesting en om onze schoolgebouwen zo optimaal mogelijk in te zetten voor het Culemborgs onderwijs. (Going concern) We stimuleren de vergroening van schoolpleinen. We adviseren en ondersteunen vanuit NME bij het aanleggen, uitbreiden en benutten van de groene pleinen en de directe schoolomgeving. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

50

Ombuigingen en ombuigingsopdrachten Binnen dit programma zijn verschillende ombuigingen, waarmee we in de komende jaren evenwicht willen bereiken tussen onze uitgaven en inkomsten. Deze ombuigingen komen voort uit de Kadernota 2025-2028, in deze begroting werken we deze verder uit. Niet verlenen subsidie HUB Rivierenland. De HUB Rivierenland is en blijft (vanuit andere financiële bronnen) een belangrijke schakel tussen onderwijs en bedrijfsleven/organisaties. Het draagt bij aan kennismaking van leerlingen met ondernemingen en andere (bijvoorbeeld maatschappelijke) organisaties en het versterken van de band onderwijs-bedrijfsleven. De subsidie vanuit de gemeente Culemborg was bedoeld als aanjaagsubsidie. Er wordt al langere tijd met HUB Rivierenland gesproken over het vinden van duurzame financiële steun. Bijdrage vragen van buurgemeenten aan het schoolmaatschappelijk werk. Ongeveer 50% van de leerlingen op onze middelbare scholen komt van buiten de gemeentegrenzen, vooral uit de gemeenten Buren en West-Betuwe, maar ook uit Vijfheerenlanden, Tiel, Houten en Molenlanden. We vragen die gemeenten om een bijdrage. Gemeente Buren heeft mondeling toegezegd dat ze hieraan willen bijdragen. We wachten nog op een schriftelijke bevestiging. Het gaat om een bedrag van ruim € 20.000. Met de andere gemeenten moeten de gesprekken nog worden opgestart.

Bijdrage vanuit het onderwijs aan schoolmaatschappelijk werk. Vier scholen binnen het primair onderwijs vroegen de subsidie voor de regeling brugfunctionaris aan bij het Ministerie van OCW. Het was onze intentie om op basis daarvan een deel van het schoolmaatschappelijk werk vanuit het onderwijs te laten bekostigen. In alle gevallen is de subsidieaanvraag afgewezen, omdat de achterstandsscores in Culemborg laag zijn. Er is daarom geen positief effect op de gemeentebegroting 2025 en verder (zie ook onder 'Wat mag het kosten'). Verlagen budget vanwege onderbesteding op budget voor lokaal onderwijsbeleid. Er is al enkele jaren onderbesteding op het budget voor lokaal onderwijsbeleid. Het nietbenutte deel wordt van het budget afgeraamd. Subsidie voor maatschappelijke stages stoppen. De bijdrage aan de makelaarsfunctie in het onderwijs om vrijwilligerswerk onder scholieren te bevorderen, wordt afgebouwd. Hoewel de inhoudelijke waarde van maatschappelijke stages niet ter discussie staat, is om financiële redenen besloten de functie na 2025 niet meer te subsidiëren. Het is aan scholen zelf om te kijken of zij met deze stagevorm kan doorgaan. Verlagen budget vanwege onderbesteding op het budget voor leerlingenvervoer. Bij leerlingenvervoer is de afgelopen drie jaar sprake van budgettaire onderbesteding.

Verlagen van het budget is op basis van de afgelopen periode van drie jaar mogelijk, waarbij het belangrijk is te weten dat leerlingenvervoer een openeinderegeling is.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

51

Ten opzichte van de kadernota, valt de verlaging echter tegen. Meer hierover is opgenomen onder 'Wat mag het kosten'. Subsidie aan stichting Lies en subsidie Pakket Bibliotheek Jeugd & Onderwijs bekostigen vanuit de specifieke uitkering voor onderwijsachterstandenbeleid (SPUK OAB). Voor de realisatie van het onderwijskansenbeleid (OKB) ontvangt de gemeente een doeluitkering vanuit het Ministerie van OCW. De hoogte van deze doeluitkering fluctueert elk jaar, omdat de hoogte hiervan afhankelijk is van de actuele achterstandsscores in het primair onderwijs. Daarnaast bekostigt de gemeente Culemborg OKB-activiteiten vanuit de gemeentebegroting, ter hoogte van € 200.000, waaronder activiteiten die de Bibliotheek voor jeugd uitvoert op de scholen. Vanwege onze financiële opgave is besloten om alleen het daarvoor beschikbare gestelde budget van OCW in te zetten voor OKB-activiteiten. Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025?

Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025? In 2025 zijn er verder geen ontwikkelingen binnen dit programma, anders dan hiervoor beschreven.

Welke verbonden partijen leveren een bijdrage aan dit programma? Stichting Accommodatiebedrijf Culemborg De stichting Accommodatiebedrijf Culemborg is eigenaar van de Brede Betrokkenheid school Culemborg Oost en voorziet daarmee in (een deel van) de bij de doelen uit behoefte aan onderwijscapaciteit in de gemeente Culemborg. Hiermee dit programma vervult zij (een deel van) de zorgplicht voor het huisvesten van leerlingen in de gemeente Culemborg. Belangrijkste ontwikkelingen in 2025

In 2025 is het pand van de Brede School Culemborg Oost volledig bezet door de Koning Willem Alexanderschool.

Indicatoren Indicatoren

Werkelijk 2021

Werkelijk 2022

Werkelijk Meetinstrument 2023

Verplichte indicatoren 17. Absoluut verzuim Wsjg.nl - BBV 3,4 6,6 13,6 per 1.000 leerlingen (DUO/Ingrado) 18. Relatief verzuim Wsjg.nl - BBV 13 18 21 per 1.000 leerlingen (DUO/Ingrado) 19. Voortijdig Wsjg.nl - BBV schoolverlaters zonder 1,4% 1,7% 2,5% (DUO/Ingrado) startkwalificatie NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het BBV.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

52

Toelichting op de indicatoren Absoluut verzuim Dit betreft het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 inwoners in de leeftijd 5‐18 jaar. Het absoluut verzuim was in 2023 aanzienlijk veel hoger doordat er voor een aantal kinderen van de opvanglocatie aan de Bellweg geen onderwijsplaats was op de scholen. Relatief verzuim Dit betreft het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 inwoners in de leeftijd 5‐18 jaar. Het relatief verzuim is gestegen doordat scholen eerder schoolverzuim zijn gaan melden. Vroegtijdige schoolverlaters, zonder startkwalificatie Dit betreft het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 ‐ 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Deze stijging is in lijn met een landelijke trend: er is door de krappe arbeidsmarkt veel werk waardoor jongeren niet de noodzaak van een diploma inzien en stoppen met school.

Actueel beleid en regelgeving Wettelijke kaders • Wet Kinderopvang (WKo) • Wet Primair Onderwijs (WPO) • Wet Voortgezet Onderwijs (WVO) • Wet op de expertisecentra (WEC) • Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) • Leerplichtwet Beleidskaders • Uitvoeringsbesluit voorzieningen in de huisvesting PO/VO • Regionaal programma vroegtijdig schoolverlaten 2021-2024 • Onderwijsachterstandenbeleid • Actieplan Jeugdwerkloosheid regio Rivierenland 2021-2025

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

53

Wat mag het kosten? De lasten en baten voor dit programma zijn gebaseerd op de Kadernota 2025-2028. Alle uitgangspunten en nieuwe ontwikkelingen zijn doorgerekend. Dit is de primitieve begroting 2025. Onderwijs (bedragen x € 1.000) Openbaar basisonderwijs

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028 -113

-114

-120

-120

-120

-120

Onderwijshuisvesting

-3.548

-3.152

-2.916

-3.984

-4.042

-3.934

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-2.242

-1.855

-1.368

-1.339

-1.380

-1.370

Lasten

-5.903

-5.121

-4.404

-5.443

-5.543

-5.424

Onderwijshuisvesting

1.146

274

315

1.115

579

315

895

35

42

42

42

42

Baten

2.041

309

356

1.156

620

356

Saldo van baten en lasten

-3.862

-4.812

-4.048

-4.287

-4.922

-5.068

Onttrekkingen

69

69

58

58

50

50

Mutaties reserves

69

69

58

58

50

50

-3.792

-4.742

-3.990

-4.229

-4.873

-5.018

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Onderwijs

Toelichting op de wijzigingen in deze begroting ten opzichte van de kadernota Verlagen budget voor leerlingenvervoer (gedeeltelijk niet te realiseren ombuiging) Het Leerlingenvervoer is een openeinderegeling. De kosten worden enerzijds bepaald door het aantal leerlingen dat in een schooljaar een aanvraag bij de gemeente doet. Anderzijds door de scholen (= de bestemmingen en kilometers) waar de leerlingen naartoe vervoerd moeten worden. Omdat de afgelopen kalenderjaren de kosten steeds lager uitvielen dan begroot, is het budget Leerlingenvervoer met een ombuiging in de kadernota verlaagd. We zien dit schooljaar weer een stijging van de kosten, door een toename van het aantal leerlingen dat een beroep op leerlingenvervoer doet en verder weg gelegen bestemmingen. Bijdrage vanuit het onderwijs aan schoolmaatschappelijk werk (niet te realiseren ombuiging) De ombuiging om een bijdrage vanuit het onderwijs te vragen aan het schoolmaatschappelijk werk (SMW), blijkt niet haalbaar. De gedachte was dat de scholen deze bijdrage zouden kunnen financieren vanuit een subsidie voor brugfunctionarissen, maar het onderwijs in Culemborg heeft deze subsidie niet gekregen van het Rijk (zie ook hiervoor onder 'Ombuigingen').

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

54

Samengevat perspectief voor dit programma (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Primitieve begroting

-4.498

-4.478

-4.340

-5.875

Uitgangspositie Programmabegroting 2025-2028

-4.498

-4.478

-4.340

-5.875

Ombuigingen

345

373

378

348

Nieuw beleid

0

-134

-670

429

Loon- en prijsontwikkeling

46

46

-91

370

Kapitaallasten

118

-36

-150

-291

Begroting 2025-2028

508

249

-533

857

-3.990

-4.229

-4.873

-5.018

Begroting 2025-2028

Saldo inclusief Programmabegroting 2025-2028

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

55

Programma 06. Sport, Cultuur en Recreatie Visie Culemborg is een prachtige stad om in te wonen, werken en je vrije tijd door te brengen. We zijn trots op de bruisende culturele initiatieven, ons cultureel erfgoed, het rijke verenigingsleven en de vele mogelijkheden om te sporten, ontspannen en recreëren. Met het programma voor sport, cultuur en recreatie willen we dit behouden en verder versterken. We zetten in op de ondersteuning van (sport)verenigingen en vrijwilligers, cultuuronderwijs binnen en buiten de scholen, het behoud van het cultuurfonds en cultureel erfgoed en we creëren kansen voor iedereen om mee te doen. We willen de sportinfrastructuur in onze stad versterken, zodat faciliteiten multifunctioneel, breed toegankelijk en geschikt zijn voor diverse gebruikers. We houden ons erfgoed in stand en maken het toekomstbestendig voor volgende generaties. De zichtbare historie, aanwezig in monumenten, landschappen en verhalen maakt ons trots op de historische stad. Met het programma binnenstad, de kerkenvisie en het werelderfgoed Hollandse Waterlinie is de zichtbare historie de sleutel om het gebied beleefbaar te maken en te ontsluiten voor toerisme. Door afnemende financiële mogelijkheden binnen de gemeente is het belangrijk om de toekomstbestendigheid van zowel de cultuur als de buitensportaccommodaties te waarborgen.

Dit doen we door creatief om te gaan met beschikbare middelen, het delen van faciliteiten te bevorderen en samenwerking tussen verenigingen en culturele partijen te stimuleren.

Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma streven we verschillende doelen na, waaraan we in 2025 (verder) werken. Hieronder volgen die doelen en de activiteiten, verdeeld over vier thema’s: 1. 2. 3. 4.

Sport Sportaccommodaties Cultuur Cultureel erfgoed

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

56

1. Sport Wat willen we bereiken?

Sporten en bewegen maakt een vanzelfsprekend onderdeel uit van het leven van iedere inwoner, en levert daarmee een bijdrage aan de gezondheid van Culemborgers.

Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren van lokaal sportakkoord II voor de jaren 2023-2026. Het plan kent vijf speerpunten: • passend beweegaanbod • sociaal veilig sporten • samenwerken aan sport en bewegen • vitale sportaanbieders • sport inspireert. (Ontwikkeling) We realiseren met inzet van een buurtsportcoach en een beweegcoach (in 2025 en 2026) een beweegprogrammering voor alle Culemborgers. Dit betreffen laagdrempelige beweegactiviteiten voor inwoners, jong tot oud, die niet aan regulier beweeg- en of sportaanbod (kunnen) deelnemen. (Ontwikkeling) We versterken met inzet van een clubkadercoach/ verenigingsondersteuner (in 2025 en 2026) sportverenigingen en andere beweegaanbieders. Om beweegprogrammering voor niet-leden te verbinden aan deze aanbieders en/of kwetsbare doelgroepen mee te laten doen aan regulier aanbod. (Ontwikkeling) Kinderen kunnen gebruik maken van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en volwassenen van het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. (Going concern) Zie ook de uitvoering van Gezond en Actief Culemborg in programma 07 Sociaal Domein en Gezondheid.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

57

2. Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het is wenselijk om voor buitensportaccommodaties Een aantrekkelijk aanbod (vier)jaarlijks tactische keuzes te maken binnen een meerjarig van buitensportstrategisch financieel beleidskader. In de planperiode 2019-2022 accommodaties voor de zijn meerdere toplagen van diverse sportvelden vervangen met planperiode 2025-2040 een afschrijvingstermijn van 12 jaar. Voor de planperiode 2028binnen de (afnemende) 2031 verwachten we wederom aanzienlijke financiële mogelijkheden vervangingsinvesteringen. We werken aan een meerjarenplan van de gemeente voor de sportinfrastructuur met een horizon van 2040. (Ontwikkeling)

Multifunctioneel gebruik van een nieuwbouw binnensportaccommodatie in Culemborg Oost

We stellen een programma van wensen en een programma van eisen op voor de realisatie van een multifunctionele sportaccommodatie (mfa) in Culemborg Oost, met meerdere soorten gebruikers; leerlingen van het Koningin Wilhelminacollege, leerlingen van het primair onderwijs en de huidige sportverenigingen van sporthal Interwey. Een multifunctionele sportaccommodatie betekent ook dat we een samenwerkingsverband inrichten. Waarbij verschillende maatschappelijke organisaties vanuit een centrale locatie hun voorzieningen, producten en diensten aanbieden. (Ontwikkeling)

Een toekomstbestendige en veilige zwembadvoorziening De Waterlinie

In 2022 is door Stichting Zwembad Culemborg corrosie geconstateerd in de stalen zwembadwand van zwembad De Waterlinie. In 2023 en de eerste helft van 2024 zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd naar de corrosieschade en is een herstelplan gemaakt. We voeren in 2025 (en 2026) het herstelplan uit. In 2025 stellen we hiervoor een investeringskrediet van € 191.000 beschikbaar. Daarnaast hebben we over de planperiode 2024-2039 het beschikbare onderhoudsbudget verhoogd van € 110.000 naar € 190.000. (Ontwikkeling)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

58

3. Cultuur Wat willen we bereiken? Cultuur is toegankelijk voor alle Culemborgers.

Wat gaan we daarvoor doen? We continueren de Uitagenda vanuit het nieuwe Podiumplan. (Going concern) Kinderen en volwassenen kunnen gebruik maken van respectievelijk het Jeugdfonds Sport en Cultuur en het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. (Going concern)

De aantrekkelijkheid van Culemborg voor inwoners, bezoekers en ondernemers vergroten en het stimuleren van creativiteit en talentontwikkeling via cultuur.

We verlenen structureel subsidie aan Cultuurfonds Culemborg en andere culturele voorzieningen zoals Theater de Fransche School, het Elisabeth Weeshuismuseum, Kunst Educatie Culemborg en Bibliotheek Rivierenland ter ondersteuning van culturele activiteiten. Ook subsidiëren we diverse culturele evenementen. (Going concern) We faciliteren de Brede School Culemborg, waarin docenten cultuur werken aan de (talent)ontwikkeling van kinderen, tijdens en na schooltijd. (Going concern)

Toekomstbestendige culturele infrastructuur in het licht van de financiële mogelijkheden.

We stellen met de culturele sector een uitvoeringsplan Cultuurvisie op. Om zo bij te dragen aan de levendige stad die we willen zijn, gezien de afnemende financiële mogelijkheden. (Ontwikkeling) We monitoren de uitvoering van het plan ‘Samenwerkende Podia Culemborg 2024-2026' en sturen waar nodig bij om te komen tot een toekomstbestendige podia-infrastructuur. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

59

4. Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Een levendige en aantrekkelijke binnenstad

We onderzoeken de mogelijkheid voor een nieuwe erfgoedvisie waarin we ambities voor de komende tien tot vijftien jaar opnemen. (Ontwikkeling) Op basis van de vastgestelde kerkenvisie vervolgen we de dialoog met de kerken over hun toekomst in de binnenstad. We ondersteunen de Stichting Grote Barbara met een jaarlijkse erfgoedsubsidie. We faciliteren de eigenaar en initiatiefnemer in het zoeken van een passende herbestemming voor de Heilige Barbarakerk. (Going concern) We ondersteunen particuliere eigenaren en erfgoedorganisaties over de instandhouding van erfgoed en het uitdragen van de geschiedenis van de stad. (Going concern) We adviseren pandeigenaren via de werkgroep duurzame monumentenzorg Culemborg bij het verduurzamen van hun monumentale woning. (Going concern)

Een versterkte en beter uitgedragen historischculturele identiteit

We actualiseren en digitaliseren erfgoedinformatie in het kader van de Omgevingswet. (Ontwikkeling) (ontwikkeling) We onderzoeken met het Stichtingsbestuur van de Kasteeltuin hoe we de (in 2023 geconserveerde) archeologische collectie uit de Groene Schuur het beste kunnen bewaren en tonen aan het publiek. (Ontwikkeling) De commissie omgevingskwaliteit wordt onafhankelijk en integraal geadviseerd over cultureel erfgoed. (Going concern) We geven cultuurhistorie een plek in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. (Going concern)

Ombuigingen en ombuigingsopdrachten Binnen dit programma zijn er verschillende ombuigingen, waarmee we in de komende jaren evenwicht willen bereiken tussen onze uitgaven en inkomsten. Deze ombuigingen komen voort uit de Kadernota 2025-2028, in deze begroting werken we ze verder uit. Budget voor archeologiebeleid verlagen. Het structurele budget voor archeologie wordt verlaagd, zodat we alleen nog de basis en wettelijke taken uitvoeren.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

60

Reactief monumentenbeleid voeren. We stoppen met ondersteunende maatregelen en het maken of vergoeden van onderzoekskosten voor monumentenbeleid. Onze inzet is gericht op het faciliteren en toetsen van initiatieven van de eigenaren van een monument. Stopzetten incidentele subsidie Fransche School. De incidentele subsidieaanvraag die Theater de Fransche School deed voor de inzet van een marketingmedewerker is voor 2025 geschrapt. Verlagen subsidie cultuurfonds. We verlagen de subsidie voor het Cultuurfonds Culemborg structureel tot € 200.000. We accepteren daarmee dat er minder culturele activiteiten ondersteund kunnen worden met een incidentele subsidie. Verlagen subsidie Lek Art / Kunstroute. Met het niet meer organiseren van een Lek Art festival is het budget ingezet voor de Kunstroute voor een bedrag dat lager ligt. Hiermee realiseren we een structurele bezuiniging op dit subsidiebedrag. Verlagen subsidie Kunst Educatie Culemborg (KEC). We verlagen de subsidie aan KEC door in te zetten op een goedkopere huisvesting en op niet meer geheel bekostigen van de huur van de accommodatie. Niet vervangen toplaag derde hockeyveld. Met het huidige en te verwachten toekomstige ledenaantal van de hockeyclub kunnen de wedstrijden en trainingen worden geprogrammeerd op twee hockeyvelden. Buitensport tarief verhogen.

We verhogen met ingang van het nieuwe seizoen in 2025 de buitensporttarieven eenmalig met 10%.

Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025? In 2025 zijn er verder geen ontwikkelingen binnen dit programma, anders dan hiervoor beschreven.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

61

Welke verbonden partijen leveren een bijdrage aan dit programma? Regionaal Archief Rivierenland (RAR) Speerpunten van RAR zijn: 1. Digitalisering − Als gemeenten vanaf het begin informatie op een goede, duurzame en transparante manier opslaan in een zaaksysteem (Djuma) of applicatie, kan deze informatie aan het einde van het proces eenvoudiger worden overgedragen aan het (digitale) archief (het zogenaamde e-depot) van het RAR. Het RAR kan deze openbare informatie dan weer beschikbaar stellen aan de inwoners en de gemeenten hebben hun informatie op orde voor de eigen Betrokkenheid bedrijfsvoering en de Woo en Wmebv. bij de doelen uit 2. Laagdrempeligheid − Alle inwoners moeten weten waar en hoe zij dit programma hun openbare overheidsinformatie kunnen raadplegen. Met lezingen, openstellingen van het archief, lesmateriaal, etc. geeft het RAR hier bekendheid aan. Een goede en toegankelijke website wordt de belangrijkste ingang, vernieuwing en onderhoud zijn daarom erg belangrijk. 3. Tijdige communicatie − Met tussentijdse communicatie worden zienswijzen e.a. voorkomen. Als digitalisering leidt tot nieuwe dienstverlening en extra kosten, is ook tijdige communicatie nodig • • Belangrijkste ontwikkelingen in 2025

• • • •

De migratie van de inhoud van meerdere Document Management Systemen naar het e-depot. Het Regionaal Archief Rivierenland heeft een beleidsplan 2022-2025 waarin het thema 'Data' centraal staat en is gelinkt aan de dienstverlening en interne processen. Er is een nieuwe Archiefwet in ontwikkeling. Het Regionaal archief Rivierenland onderzoekt regelmatig verdere verduurzamingsmaatregelen van het pand. De gemeenschappelijke regeling wordt aangepast aan de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). BvoWB werkt aan een Informatiebeheerplan. Hierin staat hoe wij (BWB en de drie gemeenten) omgaan met onze informatie

ENDPMEN

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

62

Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal De kernactiviteit bestaat uit het in stand houden, verbeteren en uitbreiden van de openbare recreatief toeristische infrastructuur. Die infrastructuur kan in hoofdlijnen in twee typen van voorzieningen Betrokkenheid worden onderscheiden: de land- en routegebonden voorzieningen (zoals bij de doelen uit paden, routes en veerpontjes) en de dagrecreatiegebieden. Alle overige dit programma activiteiten zijn ondersteunend aan deze ene kernactiviteit. Zij worden ondernomen opdat voldoende middelen gegenereerd kunnen worden om bij te dragen aan de realisering van de hoofddoelstelling. Belangrijkste ontwikkelingen in 2025

Definitieve wijziging van de gemeenschappelijke regeling (GR). De gemeenteraden hebben in 2024 zienswijzen gegeven op de wijzigingsvoorstellen. Na verwerking van de zienswijzen komt nog een ronde dat de GR-tekst definitief moet worden vastgesteld. En daarna volgt definitieve vaststelling.

Indicatoren Indicatoren

Werkelijk 2021

Werkelijk 2022

Werkelijk Meetinstrument 2023

Verplichte indicatoren 20. Niet-sporters

*

45%

Gezondheidsmonitor * volwassenen (GGD, CBS, RIVM)

* de Gezondheidsmonitor volwassenen wordt eens per vier jaar afgenomen. Het nummer voor de verplichte indicator komt overeen met het BBV.

Toelichting op de indicatoren Niet-sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens een keer per week aan sport doet.

Actueel beleid en regelgeving • • • •

Algemene Subsidieverordening gemeente Culemborg (2014) Cultuurvisie 2020 'Cultuur voor iedereen' Sportakkoord Culemborg 'In Culemborg beweegt iedereen met plezier, want sport versterkt' (2023) Gezond en Actief Culemborg (2023)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

63

Wat mag het kosten? De lasten en baten voor dit programma zijn gebaseerd op de Kadernota 2025-2028. Alle uitgangspunten en nieuwe ontwikkelingen zijn doorgerekend. Dit is de primitieve begroting 2025. Sport, Cultuur en Recreatie (bedragen x € 1.000) Sportbeleid en activering

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028 -748

-656

-670

-644

-491

-491

-2.683

-2.937

-2.746

-3.174

-2.583

-2.619

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-814

-859

-669

-602

-593

-593

Musea

-524

-600

-583

-594

-604

-604

Cultureel erfgoed

-865

-825

-810

-861

-858

-836

Media

-555

-582

-560

-560

-560

-560

Lasten

-6.188

-6.459

-6.038

-6.434

-5.690

-5.703

Sportbeleid en activering

293

120

183

157

4

4

Sportaccommodaties

612

614

701

701

701

701

Cultureel erfgoed

85

83

75

75

75

75

Media

29

0

0

0

0

0

Baten

1.019

818

959

933

780

780

Saldo van baten en lasten

-5.169

-5.642

-5.079

-5.501

-4.910

-4.923

Onttrekkingen

383

383

218

218

210

200

Mutaties reserves

383

383

218

218

210

200

-4.786

-5.258

-4.861

-5.283

-4.699

-4.723

Sportaccommodaties

Sport, Cultuur en Recreatie

Toelichting op de wijzigingen in deze begroting ten opzichte van de kadernota Ten opzichte van de kadernota zijn er in dit begrotingsprogramma geen nieuwe ontwikkelingen.

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

64

Samengevat perspectief voor dit programma (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Primitieve begroting

-5.833

-5.139

-5.135

-5.091

307

-676

-76

-76

-2

-2

-2

-2

-5.528

-5.817

-5.212

-5.168

Ombuigingen

68

122

130

130

Nieuw beleid

41

131

131

131

Loon- en prijsontwikkeling

535

348

348

338

Kapitaallasten

23

-66

-95

-153

Begroting 2025-2028

667

534

513

445

-4.861

-5.283

-4.699

-4.723

Voorjaarsrapportage 2024 Kadernota 2025-2028 Uitgangspositie Programmabegroting 2025-2028 Begroting 2025-2028

Saldo inclusief Programmabegroting 2025-2028

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

65

Programma 07. Sociaal domein en Gezondheid Visie Kinderen en jongeren groeien op in een gezond opgroeiklimaat en veilige omgeving en kunnen zo hun talenten ontwikkelen. Culemborgers zijn in de basis gezond en hebben een gezonde leefstijl. Inwoners hebben een betekenisvolle invulling van hun dag. Zij werken of participeren op een andere manier in de maatschappij. Bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk te doen of door zich te ontwikkelen. Op deze manier zijn steeds meer inwoners duurzaam aan het werk en vinden nieuwkomers hun plek in de samenleving. In Culemborg willen we dat inwoners zich geen zorgen hoeven te maken over hun bestaanszekerheid. Daar doen we als gemeente alles aan dat binnen onze macht ligt. Ook willen we dat alle inwoners mee kunnen doen, ongeacht leeftijd, beperking, culturele achtergrond of financiële mogelijkheden. Meedoen is namelijk niet alleen leuk, maar ook goed voor sociale verbindingen, gezondheid en welzijn. Inwoners ontmoeten elkaar in buurten, (sport)verenigingen en bij culturele activiteiten. Op verschillende momenten in het leven kan een mens extra zorg of ondersteuning nodig hebben. Bijvoorbeeld een jongere die hulp nodig heeft om een weerbare jongvolwassene te worden. Of iemand die plotseling zijn baan verliest. Of ieder die simpelweg ouder wordt en meer hulp nodig heeft om zelfstandig te kunnen blijven leven.

Mantelzorgers, buren, vrijwilligers en verenigingen geven elkaar steun. We staan als gemeente naast onze inwoners en zorgen waar nodig voor aanvullende hulp of professionele zorg.

Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma streven we verschillende doelen na, waaraan we in 2025 (verder) werken. Hieronder volgen die doelen en de activiteiten, verdeeld over zeven thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Sociaal Team Culemborg Opgroeien Gezondheid Samen leven & ondersteunen Rondkomen Werk & Maatschappelijke bijdrage Wonen voor doelgroepen

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

66

1. Sociaal Team Culemborg Wat willen we bereiken?

We bieden één duidelijke toegang voor inwoners met ondersteuningsvragen.

Wat gaan we daarvoor doen? Het toepassen van de AVE en doorbraakmethode wordt geborgd. Vorig jaar zijn die geïmplementeerd voor de verbetering van de kwaliteit en effectiviteit van onze dienstverlening. (Ontwikkeling) We investeren in een robuust en wendbaar lokaal team om ons voor te bereiden op alle ontwikkelingen (Hervormingsagenda Jeugd, vergrijzing, toekomstscenario verbeterde kind- en gezinsbescherming, kwetsbare bestaanszekerheid) en bezuinigingen die op ons afkomen. Dit vraagt om het op orde brengen van de vaste formatie (wmo en jeugd), zodat we geen externe inhuur meer nodig hebben en duurzaam kunnen ontwikkelen in kennisopbouw en actieve regievoering. (Ontwikkeling) Inwoners kunnen bij het Sociaal Team Culemborg terecht voor informatie, advies, lichte ondersteuning en toeleiding naar voorzieningen vanuit Wmo, Jeugdwet, armoedebeleid en schuldhulpverlening. Hiertoe wordt in netwerkverband samengewerkt met onze maatschappelijke partners (Santé Partners, MEE Vivenz en ElkWelzijn). (Going concern) Inwoners snel en deskundig helpen. (Going concern) Inwoners weten het Sociaal Team Culemborg te vinden en zijn tevreden over de dienstverlening. (Going concern)

2. Opgroeien Wat willen we bereiken?

Kansrijk opgroeien. Meer jeugdigen kunnen hun talenten ontwikkelen en opgroeien tot volwassenen die volwaardig deelnemen aan de samenleving.

Wat gaan we daarvoor doen? Voor alle Culemborgers t/m 17 jaar is een gratis bibliotheekpas beschikbaar. Jeugdigen uit gezinnen met minimale financiën kunnen een beroep doen op Stichting Leergeld in de ondersteuning van het aanschaffen van schoolmaterialen. Ook kunnen zij gebruik maken van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en de tegemoetkoming voor ouders die geen kinderopvangtoeslag (KOT) krijgen voor peuteropvang. (Going concern) Talentontwikkeling van Culemborgse jeugdigen stimuleren via onder meer de Brede School Culemborg, de doorgaande leeslijn 0-18 jaar (bibliotheek Rivierenland), HUB Rivierenland en Speaking Minds. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

67

Wat willen we bereiken? (vervolg) Kansrijk opgroeien. Meer jeugdigen kunnen hun talenten ontwikkelen en opgroeien tot volwassenen die volwaardig deelnemen aan de samenleving.

Goed in je vel. Meer jeugdigen zitten fysiek en mentaal goed in hun vel en groeien op in een gezond opgroeiklimaat.

Wat gaan we daarvoor doen? Het pedagogisch opgroeiklimaat en ondersteunen van gezinnen versterken. Ouders en opvoeders hebben toegang tot laagdrempelige opvoedondersteuning. Respijtzorg mogelijkheden inzetten wanneer ouders/opvoeders overbelast zijn. (Going concern) De inzet voor kansengelijkheid in samenwerking met het onderwijs wordt beschreven in programma 05 Onderwijs.

We bereiden ons voor op het overdragen van de taken Jeugdgezondheidszorg Santé Partners 0–4 jaar naar een andere partner per 2026. (Ontwikkeling) In samenwerking met de huisartsen, jeugdartsen, het onderwijs en de GGD werken we uit wat normaliseren van professionals vraagt in de praktijk. En hoe we hier gezamenlijk handen en voeten aan kunnen geven. (Ontwikkeling) We werken via het programma Hervormingsagenda Jeugd aan: - Het verstevigen van de pedagogische basis (het informele netwerk een prominente rol geven door het implementeren van de methodiek Jouw ingebrachte Mentor) - Domeinoverstijgende samenwerking (investeren in bestaanszekerheid om opvoedproblemen te voorkomen, overgang van 18- naar 18+) - Een stevig lokaal team (jeugdondersteuner huisartsen, maatwerkaanbod vrij toegankelijk organiseren) - Kwaliteitsverbetering, blijven leren en datagestuurd werken (Ontwikkeling) Via de Jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau, gezondheidsonderzoeken op school en de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma) stimuleren we een gezonde ontwikkeling. Daarmee signaleren we ook waar dit mogelijk niet goed loopt. (Going concern) We geven uitvoering aan onze wettelijke taken rondom registratie-, toezicht en handhaving kinderopvang, om daarmee onze kwalitatief goede kindvoorzieningen te behouden.

(Going concern) We stimuleren (via ketenpartners) voorlichting en laagdrempelige ondersteuning rondom mentale weerbaarheid en het voorkomen middelengebruik onder jeugdigen (en opvoeders). (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

68

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

(vervolg) Goed in je vel. Meer jeugdigen zitten fysiek en mentaal goed in hun vel en groeien op in een gezond opgroeiklimaat.

Inzet van schoolmaatschappelijk werk op het primair en voortgezet onderwijs voor korte, preventieve en laagdrempelige ondersteuning aan kinderen, jongeren en ouders. (Going concern) Via de jeugdconsulenten van het Sociaal Team Culemborg ontvangen jeugdigen en hun ouders/opvoeders de jeugdhulp (maatwerkvoorzieningen) die zij nodig hebben. Multidisciplinair overleg wordt in voorkomende gevallen (meervoudige problemen in gezinnen) ingezet om de hulpverlening af te stemmen en te versterken. (Going concern) Onderdeel van het Sociaal Team Culemborg is een relatiedesk, waarin ouders in een vroeg stadium worden ondersteund bij echtscheidingsproblematiek. De ondersteuning is onder meer om de gevolgen voor de kinderen zo veel mogelijk te beperken. (Going concern)

Veilig opgroeien. Meer jeugdigen groeien op in een veilige omgeving (thuis, op school, op straat) en maken veilige keuzes.

In de Bommelerwaard loopt de proeftuin jeugdbescherming Bommelerwaard (een veiligheidsteam met onder meer jeugdbeschermers, Raad voor de Kinderbescherming, lokaal team) af in 2024. Er wordt nagedacht over voortzetting van dit team en de mogelijkheid voor andere gemeenten hierbij aan te haken. Deze ontwikkeling zal in de loop van 2025 duidelijk worden en zo ook een deelname van Culemborg aan zo'n team. (Ontwikkeling) Switch is een project op het voortgezet onderwijs waarin het jongerenwerk voorlichting en ondersteuning aan jongeren geeft op het KWC en O.R.S. Lek en Linge. Voortzetting na 2025 is afhankelijk van financiële mogelijkheden. (Ontwikkeling) In het Sociaal Team Culemborg zitten aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling. Zij dragen bij aan de aanpak hiervan door voorlichting, training collega's, etc. (Going concern) Vanwege een toename van complexe problematiek is er een lokale overlegtafel jeugd en gezin voor vastgelopen casuïstiek. Veilig Thuis, Jeugdbescherming Gelderland, het Sociaal Team en de procesregisseur jeugd en gezin sluiten hierbij aan. (Going concern)

Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

69

Wat willen we bereiken?

(vervolg) Veilig opgroeien. Meer jeugdigen groeien op in een veilige omgeving (thuis, op school, op straat) en maken veilige keuzes.

Wat gaan we daarvoor doen? De regisseur jeugdbescherming is vanuit het Sociaal Team een vast aanspreekpunt voor de Gecertificeerde Instellingen (GI). Het is de schakel tussen vrijwillig- en gedwongen jeugdhulp. Dit sluit aan bij de Gelderse verbeteragenda voor de Jeugdbescherming. De Regisseur werkt nauw samen met de G597I’s en is betrokken bij alle gezinnen met jeugdigen die een jeugdbeschermingsmaatregel hebben. (Going concern) De inzet voor veiligheid thuis en op straat wordt beschreven in programma 02 Veiligheid.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=ab21fd43-e0ff-4941-82d0-3fdc100615f7