Bijlage 1. Ontwerpbegroting gemeente Culemborg 2025-2028 - 1676184
Tekst van het document
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 8 oktober 2024
Gemeente Culemborg
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
1
Inhoudsopgave
Voorwoord ................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ................................................................................................................................... 6 Financieel perspectief ................................................................................................................ 9 Programma's ............................................................................................................................ 12 Programma 01. Bestuur en Ondersteuning ......................................................................... 12 Programma 02. Veiligheid .................................................................................................... 26 Programma 03. Verkeer, Vervoer en Waterstaat ................................................................ 34 Programma 04. Economie .................................................................................................... 40 Programma 05. Onderwijs .................................................................................................... 48 Programma 06. Sport, Cultuur en Recreatie ........................................................................ 56 Programma 07.
Sociaal domein en Gezondheid .................................................................. 66 Programma 08. Duurzaamheid............................................................................................. 87 Programma 09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte ................................................ 94 Programma 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen .......................................... 104 Paragrafen .............................................................................................................................. 111 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................................... 112 Paragraaf Lokale heffingen ................................................................................................. 118 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................... 127 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................ 142 Paragraaf Financiering ........................................................................................................ 148 Paragraaf Verbonden partijen ............................................................................................
155 Paragraaf Grondbeleid ....................................................................................................... 170 Paragraaf Subsidieplafonds ................................................................................................ 176 Paragraaf Wet open overheid ............................................................................................ 178 Financiële begroting ............................................................................................................... 179 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................ 180 Financiële positie ................................................................................................................ 187 Taakveldenoverzicht ........................................................................................................... 193 Bijlage: Financiële spelregels.................................................................................................. 195
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
2
Voorwoord
"Er is altijd een betere toekomst, maar we moeten wel voorzichtig zijn dat we haar niet vertrappen voordat ze er is." Uit: Het geluk van de Sprinkhaan – Toon Tellegen Voor u ligt de begroting van de gemeente Culemborg voor 2025. Een jaar waarin we de koers vervolgen die we met uw raad bij de Kadernota hebben ingezet. In deze begroting hebben wij een stevig begin gemaakt met het toekomstbestendig maken van onze gemeentefinanciën volgens onze aangescherpte financiële spelregels. Voor 2025 ligt er een sluitende begroting, zonder nieuwe ombuigingen. Wel zien we dat we mogelijk voor de komende jaren opnieuw - pijnlijke - maatregelen moeten treffen. Hierbij gaan we stap voor stap te werk waarbij we vasthouden aan onze koers om financieel gezond te worden en tegelijkertijd het mooie en unieke van onze stad willen behouden.
We blijven investeren in onze stad Tegelijk met de maatregelen om duurzaam financieel gezond te worden, gaan we in 2025 verder met onze ambities realiseren. Hieronder geven we enkele concrete voorbeelden, die in de begroting verder zijn uitgewerkt. We blijven zorg dragen voor kwetsbare inwoners In 2025 gaan we verder met het versterken van onze sociale basis. We blijven inwoners ondersteunen waar bij wie de bestaanszekerheid onder druk staat en geven uitvoering aan de Hervormingsagenda Jeugd. We willen dat onze jeugd veilig en kansrijk opgroeit. Daarom ontwikkelen we de wijkaanpak verder door met een stevige focus op onze jeugd en zoeken we voor de wijkaanpak financiële middelen voor na 2025. Ook geven we de tussentijdse vluchtelingenopvang verder vorm. We realiseren passende en betaalbare woningen In 2025 zetten we ons onverminderd in om woningen te realiseren. We leveren de laatste woningbouwfase in Parijsch op, zetten de volgende stap in de stationsomgeving (onder andere governance energie en mobiliteit), treffen de voorbereidingen voor de Honddijk en Driehoek-Rijksstraatweg en realiseren woningen op de Werfterp (Eva Lanxmeer). We vergroenen en verduurzamen vastgoed en scholen Naast het duurzaam meerjarenonderhoudsprogramma, gaan we verder met het Integraal Huisvestingsplan onderwijs. De maatregelen uit het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie voeren we uit.
Daarnaast houden we onze eigen vastgoedportefeuille en het gebruik daarvan kritisch tegen het licht.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
3
Op koers voor 2025, maar grote uitdagingen blijven Het is gelukt om u de begroting 2025 structureel sluitend voor te leggen. In 2026 tekent zich nog steeds een fors tekort af en voor de jaren 2027 en 2028 is er een (licht) positief saldo. Hieronder lichten we dat nader toe. Het Rijk voert definitief een korting door op het Gemeentefonds, onzekerheid blijft Waar we bij de Kadernota 2025 nog niet zeker wisten of het Rijk een flinke korting op het Gemeentefonds zou doorvoeren, is dat nu wel zeker. Bij de meicirculaire gaven we u ook al aan dat de tegenvaller zelfs nog iets groter is dan gedacht. In 2025 en 2026 moeten gemeenten rekening houden met minder middelen uit het Gemeentefonds. Voor de jaren erna is het nog onzeker welke maatregelen het Rijk gaat nemen. Net als andere Nederlandse gemeenten hebben we te maken met stijgende kosten voor jeugdzorg Zoals ook in de Kadernota aangegeven, zien we een structurele stijging van de kosten voor jeugdzorg. Dit komt vooral door de toenemende complexiteit van de problematiek, wat leidt tot hogere uitgaven.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Rijk hebben afgesproken dat in het voorjaar van 2025 een deskundigencommissie een zwaarwegend advies geeft over hoe om te gaan met deze kostenstijging: wie is verantwoordelijk voor het opvangen van de tekorten? Dit advies neemt het Rijk mee in de besluitvorming rondom de Voorjaarsnota 2025. Ook in Culemborg is er een structurele toename van de kosten voor de jeugdzorg. Hoewel we verwachten dat het Rijk die stijging voor een deel compenseert, achten we het niet realistisch dat dit volledig zal zijn. Omdat we realistisch willen ramen – conform onze eigen spelregels – houden we vanaf 2025 rekening met structureel hogere kosten voor jeugdzorg. We stellen in deze begroting geen nieuwe ombuigingsmaatregelen voor In de Kadernota 2025 heeft u besloten over een mix aan maatregelen om duurzaam financieel gezond te worden en het jaar 2025 structureel sluitend te houden. Dit gaat onder andere om het bijstellen van subsidies, verlagen van budgetten en een heroriëntatie op sommige taken. We beseffen ons goed dat dit voor inwoners, partners en ondernemers pijnlijke maatregelen zijn. Tegelijkertijd zijn we verheugd dat we voor 2025 niet meer maatregelen uit de Ombuigingsgids hoeven door te voeren dan bij de Kadernota al zijn vastgesteld.
Wel is duidelijk dat bij dit financiële perspectief er geen ruimte is om de extra verhoging van de onroerendezaakbelasting te schrappen. Deze hebben we in deze begroting conform de Kadernota eenmalig boventrendmatig met 4% verhoogd. De ombuigingsmaatregelen en -opdrachten waarover u al had besloten, voeren we uit De ombuigingen en ombuigingsopdrachten zijn in deze begroting verder uitgewerkt. Niet alles blijkt (volledig) te realiseren. Zo lukt het niet om zwerfafval te verrekenen in de afvalstoffenheffing en hebben de scholen geen middelen gekregen om een bijdrage te kunnen leveren aan het schoolmaatschappelijk werk. Wel is bijvoorbeeld de denktank Kinderboerderij inmiddels aan de slag, die komt komend jaar met een voorstel.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
4
In deze begroting lichten wij in ieder begrotingsprogramma toe hoe de ombuigingen worden gerealiseerd of voorbereid. Hiermee zijn we op koers in onze strategie op weg naar een duurzaam financieel gezonde gemeente Met de afgelopen kadernota hebben we gekozen voor een meerjarenoperatie, om evenwicht te bereiken in onze inkomsten en uitgaven. Hierin bekijken we ieder jaar welke maatregelen nodig zijn. Zo kunnen we enerzijds rekening houden met de onzekerheden in de financiering vanuit het Rijk en anderzijds op een zorgvuldige manier maatregelen nemen op het moment dat die onafwendbaar zijn. Deze begroting past in die koers.
In gesprek over maatregelen die nodig zijn richting Kadernota 2026 Het meerjarenperspectief laat zoals gezegd een tekort zien in 2026. Daarnaast verwachten we na 2028 verschillende noodzakelijke uitgaven, bijvoorbeeld vanwege vergrijzing en onderwijshuisvesting. Dat betekent dat het samenstellen van de eerstvolgende kadernota – die loopt van 2026 tot en met 2029 – opnieuw een uitdagende klus wordt. We gaan hierover graag op tijd met uw raad in gesprek en komen nog met een voorstel voor dit proces.
Tot slot We benadrukken dat onze financiële positie de komende maanden nog kan veranderen, zowel positief als negatief. Dit heeft alles te maken met de ontwikkelingen van het Gemeentefonds en het advies van de deskundigencommissie over de jeugdzorg. Juist daarom is het essentieel dat we de komende maanden in gesprek blijven, zodat we ook voor de toekomst de juiste en afgewogen keuzes maken. Hierbij houden we vast aan de koers die we samen hebben ingezet. Stap voor stap. We kijken met vertrouwen naar 2025. Het college van burgemeester en wethouders
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
5
Leeswijzer
Deze programmabegroting ziet er iets anders uit dan vorig jaar. We hebben de opzet opgefrist, zodat deze begroting concreter, helderder en dunner is dan de vorige. Doelstellingen zijn aangescherpt en overbodige teksten zijn geschrapt. Daarmee zetten we stappen op weg naar een effectievere planning en controlcyclus en meer inzichtelijke planning en controldocumenten, waartoe u ons in verschillende moties heeft opgeroepen. Hieronder lichten we toe uit welke onderdelen de begroting bestaat en hoe deze dit jaar zijn ingericht.
De beleidsbegroting Het eerste deel van deze begroting is de beleidsbegroting. Deze bestaat naast het voorwoord en het financieel perspectief uit het programmaplan: de uiteenzetting van de programma's en de paragrafen.
Tien begrotingsprogramma's met een opgefriste opzet In de begrotingsprogramma's geeft de raad het college financiële en inhoudelijke kaders mee voor het beleid en de uitvoering daarvan, aan de hand van kernvragen, die ook wel de drie W-vragen worden genoemd: • • •
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag het kosten?
De onderwerpen van onze tien programma's volgen vrijwel volledig de indeling van het Besluit Begroting en Verantwoording Gemeenten en Provincies (BBV), met een paar uitzonderingen: Volksgezondheid is onderdeel van ons programma Sociaal Domein en Volksgezondheid en Openbaar groen en (openlucht)recreatie en Begraafplaatsen zijn onderdeel van ons programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte. Ieder programma is op dezelfde manier gestructureerd. Hierna lopen we de verschillende onderdelen langs. •
Visie en de eerste twee W-vragen Ieder begrotingsprogramma begint met een beknopte visie op de onderwerpen die centraal staat in dat programma. Vervolgens gaan we - onderverdeeld in thema's - in op wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
6
Voorheen waren die doelstellingen en activiteiten onderverdeeld naar taakvelden, de nieuwe indeling in thema's sluit beter aan bij de actuele onderwerpen uit ons gemeentelijk beleid. We gaan ervan uit dat dit herkenbaarder is voor uw raad. Bij het antwoord op de vraag 'wat gaan we daarvoor doen' is waar mogelijk een onderscheid gemaakt in ontwikkelingen en doorlopende activiteiten, ook wel 'going concern' genoemd. •
Ombuigingen en ombuigingsopdrachten Vervolgens gaan we in ieder programma in op de ombuigingen die in dat programma aan de orde zijn voor de komende jaren. Toegelicht wordt hoe deze worden voorbereid of gerealiseerd.
•
Verdere ontwikkelingen en verbonden partijen Daarna zijn ontwikkelingen aan de orde die nog niet beschreven zijn onder de thema's of de ombuigingen. Deze worden kort toegelicht onder het kopje 'Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025?'. Daarop volgt in ieder programma een beschrijving van de verbonden partijen en hoe zij bijdragen aan onze doelstellingen in dat programma. De opzet van die beschrijving is ook opgefrist: we voorkomen herhalingen uit de planning & controldocumenten van die organisaties - die heeft uw raad immers al een keer behandeld. Wel vatten we samen wat de bijdrage van die organisatie is aan het begrotingsprogramma en welke ontwikkelingen er in 2025 spelen.
•
Indicatoren en actueel beleid In elk programma is een overzicht gegeven van indicatoren. Dat zijn in ieder geval de indicatoren die we vanuit wet- en regelgeving verplicht moeten opnemen. Waar we die op dit moment hebben, zijn ook eigen indicatoren opgenomen. Waar mogelijk (en relevant), kijken we met die indicatoren vooruit naar 2025 en 2026. Waar dat niet goed mogelijk is, geven we de waardes weer over 2021, 2022 en 2023. Vervolgens is een opsomming opgenomen van actueel beleid en actuele regelgeving, die relevant is voor dat programma.
•
Wat mag het kosten? Ieder programma sluit af met de derde W-vraag: wat mag het kosten? Daarin zijn overzichten opgenomen van de lasten en baten voor het programma.
Negen paragrafen met een dwarsdoorsnede van de begroting De beleidsbegroting bevat naast de programma’s ook negen paragrafen, die een dwarsdoorsnede geven van de begroting op een aantal – deels wettelijk verplichte – thema’s. In de paragrafen staan de beleidsuitgangspunten van beheersmatige activiteiten, de lokale heffingen en de samenwerking met verbonden partijen. Over die onderwerpen zijn ook beleidsuitgangspunten opgenomen, de raad stelt deze met de begroting vast.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
7
De financiële begroting In het tweede deel van deze begroting is de financiële begroting opgenomen. Die bestaat uit: • • • •
het overzicht van baten en lasten; de uitgangspunten waarop we deze begroting hebben gebaseerd; een uiteenzetting van de financiële positie het overzicht van de baten en lasten per taakveld.
Het overzicht van baten en lasten vormt de samenvatting van 'Wat mag het kosten?', dat per programma is opgenomen. De beschrijving van de financiële positie bevat een verwachte balans en geeft inzicht in het verloop van de reserves en voorzieningen, de geldleningen, personeelskosten en het EMUsaldo, ook wel overheidssaldo genoemd.
De vernieuwingen zijn nog niet afgerond Met de opgefriste opzet van de beleidsbegroting zetten we zoals gezegd een stap in de richting van meer inzichtelijke planning- en controldocumenten en een effectievere planning en controlcyclus. Maar we willen daar in de komende jaren nog verdere stappen in zetten. Net als uw raad willen we bijvoorbeeld graag ook op programmaniveau een goed inzicht bieden in financiële keuzes. Ook zou het inzichtelijker zijn als we het verloop van budgetten door het jaar heen helderder kunnen maken. En het zou effectief kunnen zijn om op meer terreinen bruikbare eigen indicatoren te ontwikkelen. We werken nog aan een realistische planning voor deze verbeteringen. In een gemeente van onze grootte - met de opgave om toe te werken naar een duurzaam financieel gezonde situatie - is er maar beperkt capaciteit om dit soort vernieuwingen door te voeren. We werken daarom stap voor stap en in overleg met de Auditcommissie de komende jaren aan die verdere verbeteringen.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
8
Financieel perspectief
In het onderstaande financieel perspectief gaan we in op de uitkomst van de Programmabegroting 2025 en de Meerjarenraming 2026-2028. Het startpunt voor de begroting 2025 is de stand van de Kadernota 2025-2028. Het saldo is in zeven stappen opgebouwd vanuit dat laatste saldo dat de raad heeft vastgesteld. Opgeteld, dan wel afgetrokken, zijn: 1. de eerder met een informatienotitie aan de raad gepresenteerde effecten van de Meicirculaire 2024; 2. het effect van de loon- en prijsindexering die deze zomer is berekend; 3. ontwikkelingen die zich al eerder aftekenden, maar waarvoor in de kadernota alleen tekst en nog geen bedrag kon worden opgenomen; 4. mee- en tegenvallers uit ontwikkelingen en herrekeningen die zich sinds de kadernota hebben voorgedaan; 5. correcties van omissies in eerdere verwerkingen; 6. niet (geheel) te realiseren ombuigingen of ombuigingsopdrachten; 7. nieuwe maatregelen om de begroting sluitend te kunnen presenteren. Hiermee geven de begrotingscijfers het meest actuele en concrete beeld voor de verwachtingen voor de komende jaren. Het financieel perspectief ziet er samengevat als volgt uit: (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
840
-2.148
-2.012
-2.749
Voorjaarsrapportage 2024
970
41
1.916
2.305
Kadernota 2025-2028
-669
-702
-733
-644
Uitgangspositie Programmabegroting 2025-2028
1.141
-2.808
-829
-1.088
Ombuigingen
1.325
2.431
3.533
3.545
Nieuw beleid
-1.165
-1.433
-2.132
-1.084
Loon- en prijsontwikkeling
-1.456
161
-488
-772
161
213
173
316
-1.135
1.372
1.085
2.005
6
-1.437
256
917
Begroting 2025-2028
Kapitaallasten Begroting 2025-2028 Saldo inclusief Programmabegroting 2025-2028
De opbouw in de zeven stappen hebben we hierna in een tabel weergegeven.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
9
Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Financieel perspectief vastgestelde kadernota 2025-2028
355
-761
707
1.494
812
1.062
1.938
1.924
-1.500 -1.500
-1.500
-333
-1.199
1.145
1.918
Bijstelling begroting met loon- en prijscompensaties
242
-224
-495
-57
Financieel perspectief na indexering begroting 2025
-92
-1.423
650
1.860
1. Meicirculaire 2024 (Informatienotitie) Effect meicirculaire (exclusief taakmutaties en mutaties in integratie- en decentralisatie-uitkeringen) Max. bandbreedte nog door te voeren indexeringen (tegenvallend scenario) Financieel perspectief start begroting
-1.500
2. Loon- en prijsindexeringen
3. Ontwikkelingen die zich al eerder aftekenden, maar waarvoor in de kadernota nog geen bedrag kon worden opgenomen Nieuw contract met accountant voor 2024 tot en met 2026 Areaaluitbreiding groen en toenemende onderhoudskosten (na verrekening met ombuigingsopdracht kwaliteitsniveau openbare ruimte) Jeugdzorg
-25
-25
-25
-25
-310
-310
-310
-310
-1.550 -1.550
-1.550
-1.550
4. Ontwikkelingen en herrekeningen sinds de kadernota Legesopbrengsten reisdocumenten
101
101
101
101
Legesopbrengsten rijbewijzen
15
15
15
15
Legesopbrengsten omgevingsvergunningen
445
445
445
445
Rentelasten en treasury
262
415
184
-479
Energielasten openbare verlichting
100
100
100
100
Energielasten buitensportaccommodaties
37
37
37
37
Nieuw contract Platform Culemborg
-3
-3
-3
-3
Viering 80 jaar bevrijding
-5
0
0
0
-100
-77
-146
-211
Riolering (gedeelte voor algemene dienst)
86
70
20
14
Kapitaalslasten van investeringen
161
212
172
316
Verhoging bijdrage na instellen Rekenkamer Rivierenland
-22
-22
-22
-22
Huuropbrengst Corsoloods
15
15
15
15
Dubbele dotatie aan onderhoudsvoorziening zwembad
80
80
80
80
Afschaffen bijdrage uit Verenfonds provincie Gelderland
-6
-6
-6
-6
Opzegging contract kantine Triosingel
30
30
30
30
Buurtpanels
-7
-7
-7
-7
Beschermd Wonen
5. Correcties van omissies of eerdere verwerkingen
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
10
Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Aframen onderbesteding budget voor leerlingenvervoer
-30
-30
-30
-30
Niet uitvoeren motie wasbare luiers
-10
-10
0
0
0
-93
-93
-93
Eerdere taakstellingen op het subsidieprogramma
-313
-313
-313
-313
Bijdrage vanuit het onderwijs aan schoolmaatschappelijk werk
-40
-40
-40
0
-964 -1.344
-1.894
6. Niet (geheel) te realiseren ombuigingen of ombuigingsopdrachten
Ombuigingsopdracht Vergroten aandeel zwerfafval in afvalstoffenheffing
Totaal van de ontwikkelingen, correcties en niet (geheel) te realiseren ombuigingen Financieel perspectief zonder inzet nieuwe maatregelen
-1.088
-1.179
-2.387
-694
-34
Stelpost btw-compensatie opnemen in begroting
850
850
850
850
Laten vervallen raming verkiezingen 2025
86
0
0
0
Verlagen raming combinatieregeling brede specifieke uitkering
100
100
100
100
Verlagen bestemmingsreserve internationale samenwerking
49
0
0
0
100
0
0
0
6
-1.437
256
917
7. Aanvullende maatregelen voor 2025-2028
Uitstellen raming voor vergrijzing tot moment dat Rijksmiddelen beschikbaar komen
Financieel perspectief Begroting 2025-2028
Toelichtingen op deze ontwikkelingen, herrekeningen, correcties, ombuigingen en maatregelen zijn opgenomen in de begrotingsprogramma’s, onder ‘Wat mag het kosten’.
Conclusie Uit de tabel blijkt dat er zich sinds de kadernota verschillende ontwikkelingen hebben voorgedaan met een negatief effect op de begroting. Daar tegenover staan ook meevallers, vooral vanuit herrekeningen. Door het vervolgens inzetten van enkele - vooral technische maatregelen is de begroting die wij u voorleggen structureel sluitend.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
11
Programma's
Programma 01. Bestuur en Ondersteuning Visie Om de plannen die we met elkaar hebben waar te kunnen maken, is het van belang dat Culemborg goed bestuurd wordt, op een wijze die past bij de stad en aansluit op het ritme van de samenleving. Met een dienstbaar gemeentebestuur dat werkt voor Culemborg en bijdraagt aan een stevige regionale positie om de Culemborgse belangen ook daar naar voren te brengen. Inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners kunnen de gemeente benaderen zoals dat hen het beste past. Als iemand persoonlijk contact zoekt, wordt hij of zij ook persoonlijk geholpen. Mensen voelen zich welkom bij de gemeente, in het stadhuis, het stadskantoor, de gemeentewerf en in de voorzieningen waar de gemeente voor zorgt.
Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma streven we verschillende doelen na, waaraan we in 2025 (verder) werken. Hieronder volgen die doelen en de activiteiten, verdeeld over zes thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Participatie Communicatie Wijkgericht werken Bestuurlijke samenwerking Personeel & organisatie Dienstverlening
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
12
1. Participatie Wat willen we bereiken?
Inwoners oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen en beleid in hun buurt, wijk of stad.
Wat gaan we daarvoor doen? We versterken de rol van de Kinderraad door een nieuwe werkwijze. Daarbij is de zittingsduur verlengd naar een heel schooljaar. En worden kinderen beter betrokken bij wat de gemeente doet. (Ontwikkeling) We geven uitvoering aan de participatievisie en -verordening. Per project en traject onderzoeken we welke vorm van participatie het beste past. Onze participatie past bij de vraag die voorligt en de doelgroepen die we willen bereiken. Daardoor kunnen meer Culemborgers meedenken en meebeslissen over hun eigen leefomgeving en wordt hun kracht en kennis beter benut. (Going concern) We versterken online participatie via het Platform Culemborg en breiden het huidige aanbod op ons digitale platform verder uit. Inwoners kunnen via het platform hun mening laten horen waar en wanneer hen dat het beste uitkomt. Daarmee verlagen we voor veel inwoners de drempel om mee te denken en doen. (Going concern) We zetten online én fysieke participatievormen in, zodat iedereen mee kan doen. (Going concern) We werken volgens het Culemborgs Stappenplan Participatie en ontwikkelen onze medewerkers op het gebied van participatie door trainingen, advies en kennisbijeenkomsten. (Going concern)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
13
2. Communicatie Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
We zorgen dat we inwoners beter bereiken met doel- en doelgroepgerichte communicatie
We versterken onze kanalenstrategie. In 2024 brachten we de gemeentepagina’s in het Kontakt terug tot één, krachtige en herkenbare pagina mét nieuwsrubrieken en zonder bekendmakingen, en met minder kosten. In 2025 ligt de focus op de ontwikkeling van onze online kanalen (websites, socials) vanuit de uitgangspunten effectief, doelgroepgericht, inclusief, toegankelijk en beeldend. (Ontwikkeling) We intensiveren het (online) gesprek met inwoners. Zo kunnen we nog beter wensen en behoeften van inwoners en ondernemers ophalen en beter inspelen op de actualiteit. (Ontwikkeling) In 2025 willen we meer visuele communicatie inzetten om onze boodschap over te brengen. Denk hierbij aan video's, foto’s en infographics. Zo kunnen we andere, minder talige doelgroepen beter bereiken. (Ontwikkeling) Al onze communicatie, zoals brieven en e-mails zijn in begrijpelijke taal geformuleerd. (Going concern)
We zorgen voor een betere aansluiting tussen inwoners / ondernemers en de overheid
In 2025 plaatsen we meer digitale formulieren op de website om de digitale dienstverlening verder uit te breiden en voor iedereen toegankelijk te maken. (Ontwikkeling) We maken in onze communicatie zichtbaar dat Culemborg een gemeente is waar iedereen welkom is, een stad die we samen maken en een stad die samenwerkt in de regio. (Going concern) We blijven onderzoeken via welke kanalen en netwerken we de verschillende inwoners en ondernemers kunnen bereiken. En we vertellen waar we mee bezig zijn. (Going concern)
We zorgen voor kennisdeling en verbinding binnen de organisatie om de organisatie naar buiten toe te verstevigen
We ontwikkelen in 2025 een communicatievisie die al onze werkterreinen omvat, en dragen deze uit. (Ontwikkeling) We faciliteren de organisatie in de (interne) communicatie door onder meer kennissessies te organiseren en (nieuwe) communicatiekanalen en -middelen te (door)ontwikkelen. (Ontwikkeling)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
14
3. Wijkgericht werken Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Leefbare, veerkrachtige en toekomstbestendige buurten en wijken.
We actualiseren de wijkprofielen aan de hand van de uitkomsten van de Gemeentelijke Beleidsmonitor (GBM) 2024. (Ontwikkeling) We continueren de huidige structuur van de wijkteams en werken volgens de integrale wijkplannen Oost en West. (Going concern) We werken met onze maatschappelijke partners volgens het in 2023 ondertekende convenant. (Going concern) We monitoren tweejaarlijks de beleving van de leefbaarheid in de wijken met de Gemeentelijke Beleidsmonitor (GBM) en integreren de resultaten in de P&C-cyclus en nieuw beleid. De nieuwe meting is in 2026. (Going concern) We zorgen dat de programma in de wijkcentra (Salaamander en Bonvie) aansluit op de behoeften en wensen van de wijk. (Going concern)
Signalen, wensen en behoeften uit de wijk worden meegenomen in gemeentelijk beleid en uitvoeringsplannen.
We zetten het wijkactiebudget (voorheen het budget Buurt Bestuurt) in voor kleinschalige acties en maatregelen in de buurt(en)/wijken ter verbetering van de leefbaarheid, dit is gekoppeld aan de wijkplannen. (Ontwikkeling) We organiseren een keer per jaar een wijkschouw in Oost en West. (Ontwikkeling) Leefbaarheid en kennis van de buurt zijn onderdeel van beleidsafwegingen in het ruimtelijke domein. (Going concern) We introduceren de wijkproielen als basis voor alles wat we in de wijk doen. (Going concern) We gebruiken het Buurtpanel en de wijkteams als klankbordgroep voor leefbaarheidsvraagstukken. (Going concern)
We faciliteren inwoners en organisaties bij hun initiatieven in buurt, wijk of stad met een laagdrempelige toegang tot ondersteuning. Door Inwoners zijn de heroriëntatie1 hebben we een nieuwe ingang voor initiatieven. Met betrokken bij het nieuwe loket stimuleren we mensen om zich vrijwillig in te zetten elkaar en de eigen voor elkaar en de directe leefomgeving. Eigen inzet en eigenaarschap leefomgeving zijn daarbij belangrijke pijlers. (Ontwikkeling) door actief te zijn We versterken de rol van het buurtpanel door een nieuwe werkwijze in hun buurt, wijk voor het loket. Het buurtpanel bepaalt voor welke plannen en ideeën of stad. budget beschikbaar is. De gemeente adviseert over uitvoerbaarheid en controleert of initiatieven niet in strijd zijn met gemeentelijk beleid. (Ontwikkeling)
1 Hierover is meer opgenomen onder ‘Ombuigingen en ombuigingsopdrachten’.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
15
Wat willen we bereiken? (vervolg) Inwoners zijn betrokken bij elkaar en de eigen leefomgeving door actief te zijn in hun buurt, wijk of stad.
Wat gaan we daarvoor doen? We zorgen ervoor dat inwoners bekend zijn met het nieuwe loket en weten waar zij terecht kunnen met hun initiatief. We richten een nieuwe webpagina in en zetten verschillende communicatiemiddelen in om de zichtbaarheid van het nieuwe loket te vergroten. (Ontwikkeling) We monitoren de werkwijze van het nieuwe loket, de samenwerking tussen de gemeente en het buurtpanel en voeren tussentijds verbeteringen door waar nodig. (Ontwikkeling)
4. Bestuurlijke samenwerking Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen? We gaan verder met het versterken van onze grip op de samenwerkingsverbanden. Onze basisafspraken en uitgangspunten voor regionale samenwerking zijn vastgelegd in de nota verbonden partijen. Deze nota herijken we in 2025 en wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. (Ontwikkeling)
Een stevige regionale positie om de We werken waar mogelijk met gemeenten in de regio's Utrecht en Culemborgse Rivierenland aan gezamenlijke projecten en wisselen kennis uit over belangen ook daar diverse onderwerpen. (Going concern) naar voren te brengen. We hebben een pro-actieve rol en behartigen de belangen van Culemborg in regionale verbanden, de provincie, de VNG en het platform van middelgrote gemeenten (M50). (Going concern)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
16
5. Personeel en organisatie Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
De werkorganisatie is een professionele, lerende en aantrekkelijke organisatie.
We ontwikkelen een programma voor alle medewerkers in de organisatie om de onderlinge verbinding en samenwerking te versterken. (Ontwikkeling) In de teamplannen voor 2025 geven we richting aan de ontwikkeling van de teams en de individuele medewerkers. En maken we inzichtelijk op welke manier we in het aankomend jaar bijdragen aan de uitvoering van het bestuursakkoord 20222026. (Ontwikkeling) In deze krappe arbeidsmarkt blijven we ons inspannen om vacatures snel in te vullen, waardoor we minder gebruik hoeven te maken van externe inhuur. In 2025 brengen we de inhuur terug, waarbij we streven naar het landelijk gemiddelde. (Ontwikkeling) We verbeteren in 2025 ons onboardingsprogramma, zodat nieuwe medewerkers zich snel thuis voelen. (Ontwikkeling) Bij de doorontwikkeling van de organisatie bewaken we de cultuur van de organisatie, zodat we een herkenbare organisatie zijn en blijven, waar medewerkers zich prettig en veilig voelen. (Going concern) Bij het uitzetten en invullen van vacatures is diversiteit van personeel een belangrijk speerpunt. (Going concern)
Medewerkers zijn betrokken en werken gezamenlijk vanuit strategische doelen aan de taken en ambities van de gemeente.
We stellen in 2025 een vitaliteitsplan op. Gericht op een prettige werkomgeving voor medewerkers met verschillende achtergronden en levensfasen en aandacht voor weerbaarheid en veiligheid. Dit moet bijdragen aan het verminderen van het ziekteverzuim. (Ontwikkeling) We faciliteren ontmoeting, reflectie, feedback en (immateriële) waardering. (Going concern) We binden en boeien de medewerkers door duidelijke kaders te stellen waarbinnen wij onze werkzaamheden verrichten. En stellen daarbij haalbare doelen op. (Going concern)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
17
6. Dienstverlening Wat willen we bereiken?
Toegankelijke en gebruikersvriendelijke dienstverlening.
Wat gaan we daarvoor doen? We ontwikkelen een visie op de dienstverlening van de gemeente Culemborg. Daarna werken we de principes van dienstverlening verder uit zodat duidelijk wordt wat er nodig is om de principes uit te voeren. (Ontwikkeling) We vragen inwoners en partners welke verbeteringen in de dienstverlening als eerste doorgevoerd moeten worden. (Ontwikkeling) We communiceren persoonlijk, laagdrempelig en in eenvoudige taal en handelen aanvragen snel af. (Going concern)
Ombuigingen en ombuigingsopdrachten Binnen dit programma zijn er verschillende ombuigingen en een ombuigingsopdracht, waarmee we in de komende jaren evenwicht willen bereiken tussen onze uitgaven en inkomsten. Deze ombuigingen komen voort uit de Kadernota 2025-2028. In deze begroting werken we ze verder uit. Besparing op kantoor- en andere bedrijfsvoeringskosten (€ 85.000 structureel vanaf 2025) De budgetten voor mobiele devices, internet, drukwerk, kantoorartikelen, catering, glasbewassing en post zijn naar beneden bijgesteld. Huur kunstwerken In het stadskantoor maken we gebruik van gehuurde kunstwerken. Deze huur stoppen we en we halen de kunst weg. Verlagen budget Gemeentelijke beleidsmonitor (€ 30.000 in 2026, 2028 en verder om het jaar) De beleidsmonitor blijft bestaan, we besparen op het budget voor de uitvoering van de acties. De uitkomsten van de Gemeentelijke Beleidsmonitor worden opgenomen in de reguliere beleidsontwikkeling en bij onderhoud en projecten in de omgeving. Heroriëntatie budget voor het initiatievenloket, buurtpanel en Buurt Bestuurt (€ 25.000 structureel vanaf 2025) Het Buurtpanel en Initiatievenloket werken gezamenlijk toe naar één nieuw loket voor de ondersteuning van initiatieven. Vanaf 2025 hebben we één ingang voor inwoners met een idee of initiatief in hun buurt, wijk of stad.
Het gaat om initiatieven van bewoners waarbij de verbinding wordt bevorderd. We bundelen onze krachten op een centrale plek, waardoor we meer laagdrempelig en efficiënt initiatiefnemers kunnen faciliteren. Het wijkactiebudget is het alternatief voor Buurt Bestuurt. Hierdoor kunnen we vanuit de gemeente in meerdere buurten kleinschalige maatregelen treffen om de leefbaarheid te
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
18
verbeteren. We doen dit samen met bewoners. Het wijkactiebudget is gekoppeld aan de wijkplannen voor 2024 en 2025 en gebruiken we voor het verbeteren van de leefbaarheid in de buurten. In het algemeen gaat het om relatief kleine maatregelen met een groot maatschappelijk effect. De Engel aan de (ondernemers in de) stad schenken We gaan in het eerste kwartaal in gesprek met diverse partijen (Collectief Centrum Culemborg, Ondernemersfonds, e.a.) over de realisatie van de Engel en aanverwante promotionele activiteiten. De initiatiefnemers van Vrijstad Drukkerij zijn daarbij leidend. Eind 2025 wordt de Engel gerealiseerd zonder financiële steun van de gemeente. De gemeente verleent conform gebruikelijke procedures de benodigde vergunningen. Ombuigingsopdracht: Besparen op bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen De afgelopen maanden zijn zowel op ambtelijk als op bestuurlijk niveau gesprekken gevoerd met de Gemeenschappelijke Regelingen (GR's) en de gemeenten om ons heen, om te besparen op de GR's. Aan de directies en dagelijks besturen van de GR'en is gevraagd om met verschillende scenario's te komen voor bezuinigingsmogelijkheden. Dit is ook opgenomen in de zienswijzen die zijn verstuurd op de begroting. Naast het niet kunnen oppakken van nieuw beleid, kijken we naar andere maatregelen, zoals niet wettelijke taken en kosten zoals overhead en bedrijfsvoering.
Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025? In 2025 zijn er verder geen ontwikkelingen binnen dit programma, anders dan hiervoor beschreven.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
19
Welke verbonden partijen leveren een bijdrage aan dit programma? Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BvoWB) De Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe voert een groot deel van de bedrijfsvoeringstaken van de gemeente Culemborg uit. Daarmee ondersteunt ze de gemeente om haar maatschappelijke doelen te bereiken. De financiële administratie en interne controle zijn essentieel voor het verbeteren van de grip op financiën. Informatiemanagement Betrokkenheid zorgt voor een goede uitvoering van de digitalisering, en daarnaast goede bij de doelen uit archivering en beheer van onze relevante dossiers. Een goede huisvesting dit programma van de gemeentelijke organisatie en arbozorg zorgen voor het welbevinden van onze medewerkers en bezoekers van onze accommodaties. Met juridisch advies zorgen we voor een goede, objectieve klachten- en bezwarenprocedure. Dat draagt bij aan de betrouwbaarheid van onze gemeente, en aan het vertrouwen dat de bewoners daarin hebben.
Belangrijkste ontwikkelingen in 2025
Speerpunten van de bedrijfsvoering blijven de verbetering van de kwaliteit en planning van de P&C-stukken. Ook uitvoeren van het informatieplan staat hoog op de agenda. Daarmee wordt onder andere invulling gegeven aan wetgeving zoals de Wet open overheid (Woo) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). Ook ontwikkelen we het datagedreven werken en verbeteren we onze bedrijfsprocessen.
ENDPMEND
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
20
Regio Rivierenland Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Betuwe, Bommelerwaard, Culemborgerwaard, Tielerwaard en het westen van het Land van Maas en Waal. De deelnemende gemeenten zijn Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Regio Rivierenland is opgericht om gemeenschappelijke belangen van gemeenten op diverse gebieden te behartigen, onder andere op het gebied van verkeer & vervoer, economische zaken, ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en onderwijs. Daarnaast voert Regio Rivierenland via Betrokkenheid dienstverleningsovereenkomsten voor de gemeenten taken uit die door bij de doelen samenwerking effectiever, efficiënter en/of minder kwetsbaar uitgevoerd uit dit kunnen worden. Voorbeeld daarvan zijn leerplichttaken, sociale recherche, programma leerlingenvervoer, Wmo vervoer, inkoopondersteuning (in het algemeen en specifiek voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet) en inburgering. De samenwerking ziet u dus op verschillende plaatsen in onze begroting. Regio Rivierenland is het overheidsonderdeel van FruitDelta Rivierenland, een overkoepelende samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs/onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners.
FruitDelta Rivierenland heeft als doel om de economische speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme te stimuleren en te versterken. De belangrijkste speerpunten voor het komende jaar zijn als volgt. 1. Doorontwikkeling GR Regio Rivierenland. De afgelopen decennia is de GR flink gewijzigd en zijn de huidige programma's 1) Regionale samenwerking en 2) Contractgestuurde Dienstverlening ontstaan. Vanaf 2016 wordt gewerkt met een Regionaal Economisch Ambitiedocument. De economische opgaven zijn verbreed met een aantal grote programma’s zoals Wonen, Mobiliteit en Energietransitie. Vanwege alle veranderingen binnen de GR en om te zorgen voor een toekomstbestendige organisatie heeft het Algemeen Bestuur de opdracht gegeven om naar de ambitie, Belangrijkste taken en governance te kijken. ontwikkelingen 2. Regio-arrangement en FruitDelta Gebiedsagenda. Het Rijk wil regie nemen in de ruimtelijke ordening en gaat een nieuwe Nota Ruimte in 2025 opstellen. Als input daarvoor heeft de provincie Gelderland met Regio Rivierenland in 2023 een regio arrangement opgesteld: de aanzet voor een ruimtelijke vertaling van de opgaven tot 2030 - met een doorkijk naar 2050. Het is de bedoeling om in 2025 verder te gaan met het uitwerken van de opgaven uit het regio-arrangement in gebiedsprogramma's. 3. Regio Deal.
Voor de 6e tranche is eind 2024 een Regio Deal ingediend bij het Rijk. In 2025 ontvangen we bericht of de middelen worden toegekend. Dan wordt bekeken welke Culemborgse projecten opgepakt kunnen worden om te financieren vanuit de Regio Deal. ENDPMEND
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
21
Indicatoren Indicatoren
Werkelijk 2023
Verplichte indicatoren Zie paragraaf Bedrijfsvoering Aanvullende indicatoren Percentage digitale aangifte geboorte, 78,3% huwelijk en overlijden
Begroot 2024
Begroot 2025
80%
85%
Voldoen aan normen BRP en BIG
94%
95%
95%
Voldoen aan normen PUN en BIG
94%
95%
95%
Begroot Meetinstrument 2026
90%
Geautomatiseerd systeem
Kwaliteitsmonitor BRP van 95% MinBZK/RvIG, interne audits Kwaliteitsmonitor Reisdocumenten 95% van MinBZK/ RvIG, Interne audits.
Toelichting op de indicatoren We maken digitale aangiftes en afhandeling steeds meer mogelijk. De prognose voor het aandeel van digitale aangiftes laten daarom een forse stijging zien. Het is wettelijk verplicht dat de Basisregistratie personen (BRP) op orde is, dat wil zeggen dat de gegevens kloppen. Alle andere (semi)overheidsinstanties en inwoners zijn hier namelijk van afhankelijk, bijvoorbeeld voor toeslagen en andere rechten en plichten. De kwaliteit van zowel de BRP als de processen rond reisdocumenten worden jaarlijks gecontroleerd door het Ministerie van BZK. Ook intern zal het proces van beschikbaar stellen van de BRP 100% aan regels en wetgeving (privacy) worden onderworpen. Het gebruiksbeleid van inzage zal worden aangescherpt waar mogelijk. De verplichte indicatoren over de gemeentelijke organisatie (formatie, bezetting, apparaatkosten, externe inhuur en overhead) zijn opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
22
Actueel beleid en regelgeving • • • • • • • • • • • • • • •
Gemeentewet Wet gemeenschappelijke regelingen Nota verbonden partijen Reglement van Orde raad en commissies 2021 Participatieverordening 2022 Participatievisie gemeente Culemborg (2022) Visie op Wijkgericht Werken 2021 Visie op dienstverlening Wet- en regelgeving op het gebied van burgerlijke stand (Burgerlijk wetboek 1 BRP) Reisdocumenten, rijbewijzen, Kieswet, Wmo, minima PUN: Paspoortuitvoeringsregeling Nederland. Regeling beheer en toezicht BRP Verordening BRP Reglement BRP Kieswet Wet op de lijkbezorging
Wat mag het kosten? De lasten en baten voor dit programma zijn gebaseerd op de Kadernota 2025-2028. Alle uitgangspunten en nieuwe ontwikkelingen zijn doorgerekend. Dit is de primitieve begroting 2025. Bestuur en Ondersteuning (bedragen x € 1.000) Bestuur
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028 -2.544
-2.215
-2.454
-2.451
-2.451
-2.451
Burgerzaken
-933
-1.159
-1.110
-1.202
-1.213
-1.213
Overhead
-13.207
-12.709
-13.010
-13.240
-13.215
-13.113
Lasten
-16.684
-16.083
-16.574
-16.894
-16.880
-16.778
Bestuur
831
0
0
0
0
0
Burgerzaken
377
283
581
581
581
581
Overhead
613
386
479
479
479
479
1.821
669
1.060
1.060
1.060
1.060
-14.863
-15.414
-15.514
-15.834
-15.821
-15.718
Onttrekkingen
50
12
81
12
12
12
Mutaties reserves
50
12
81
12
12
12
-14.814
-15.402
-15.433
-15.822
-15.809
-15.706
Baten Saldo van baten en lasten
Bestuur en Ondersteuning
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
23
Toelichting op de wijzigingen in deze begroting ten opzichte van de kadernota Legesopbrengsten reisdocumenten In 2014 is de geldigheidsduur van reisdocumenten aangepast van 5 naar 10 jaar. Vanaf 2024 verlopen de eerste documenten met 10-jarige geldigheid. Dit leidt voor de komende jaren tot een toename in aanvragen voor reisdocumenten. Legesopbrengsten rijbewijzen Het aantal rijbewijzen dat wordt aangevraagd, neemt toe. Vanaf 2025 nemen we daarom een hogere raming op. Laten vervallen raming verkiezingen 2025 In de gemeentelijke begroting is een structureel budget opgenomen voor het organiseren van verkiezingen. In 2025 zijn geen verkiezingen gepland, het geraamde bedrag kan daarom voor dat jaar vrijvallen. Viering 80 jaar bevrijding In 2025 is het 80 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog eindigde in Culemborg. Voor de viering daarvan ramen we voor dat jaar eenmalig € 5.000. Nieuw contract platform Culemborg In februari 2025 loopt het contract voor het Platform Culemborg af. De afgelopen jaren heeft het platform zijn waarde bewezen als online kanaal voor participatie met de Culemborgse samenleving. We hebben inmiddels bijna 4.000 leden die via het platform participeren. Wij willen het platform ook de komende jaren inzetten om onze participatievisie verder uit te voeren. In het nieuwe contract zijn de kosten licht gestegen van € 10.000 naar € 12.500 per jaar.
Verhoging bijdrage na instellen Rekenkamer Rivierenland Op 12 oktober 2023 heeft de raad besloten aan te sluiten bij de Gemeenschappelijke Rekenkamer Rivierenland. De financiële consequenties van dit voorstel zijn toen per abuis niet goed doorgerekend in onze begroting. Dat gebeurt nu alsnog in deze begroting. Buurtpanels Na de vaststelling van de Begroting 2024 is een administratieve fout gemaakt bij de verwerking van het besluit om de reserve Buurtpanels te laten vrijvallen. Per abuis is ook een bedrag van het reguliere budget afgehaald. Dat wordt in deze begroting hersteld. Verlagen bestemmingsreserve internationale samenwerking Eén van de gemeentelijke bestemmingsreserves is de reserve internationale samenwerking. Alle middelen in deze reserve waar nog geen bestemming onder lag, zijn in deze begroting vrijgevallen ten gunste van de algemene middelen.
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
24
Samengevat perspectief voor dit programma (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-14.534
-14.656
-14.575
-14.497
Voorjaarsrapportage 2024
-51
-75
-75
-75
Kadernota 2025-2028
-351
-372
-377
-377
-14.936
-15.103
-15.028
-14.949
Ombuigingen
103
103
103
103
Nieuw beleid
-177
-227
-227
-160
Loon- en prijsontwikkeling
-410
-590
-578
-619
Kapitaallasten
-13
-6
-79
-81
Begroting 2025-2028
-497
-719
-781
-757
-15.433
-15.822
-15.809
-15.706
Uitgangspositie Programmabegroting 2025-2028 Begroting 2025-2028
Saldo inclusief Programmabegroting 2025-2028
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
25
Programma 02. Veiligheid Visie Veiligheid is een basisvoorwaarde voor geluk en welzijn van en voor de Culemborgers. Het veiliger maken van de stad is daarmee een belangrijke doelstelling van de gemeente Culemborg. We willen dat: • onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen in hun buurt en daar prettig kunnen wonen. • onze ondernemers succesvol kunnen zijn en ondernemen in een veilige stad. • bezoekers met plezier de binnenstad kunnen bezoeken om te winkelen of te ontspannen. • Culemborg voor werknemers een fijne plek is om te werken. Kortom, de gemeente Culemborg werkt aan een veilig Culemborg voor iedereen.
Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma richten we ons op verschillende doelen, waaraan we in 2025 (verder) zullen werken. Hieronder volgen deze doelen en de bijbehorende activiteiten, verdeeld over vijf thema’s: 1. 2. 3. 4. 5.
Zorg en Veiligheid Jeugd Drugs Digitale veiligheid Crisisbeheersing
1. Zorg en Veiligheid Wat willen we bereiken? De ambitie is om meer inwoners te helpen en de kwetsbaren in onze samenleving te beschermen.
Wat gaan we daarvoor doen? Het Zorg- en Veiligheidshuis wordt effectiever gepositioneerd, zodat we meer inwoners kunnen helpen. (Ontwikkeling) We integreren het Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens (PMM) in onze dagelijkse werkwijze. (Ontwikkeling) We scherpen regionaal beleid en samenwerkingsafspraken aan op het gebied van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). (Ontwikkeling)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
26
Wat willen we bereiken? De gemeente voorkomt escalatie en recidive waar mogelijk.
Wat gaan we daarvoor doen? We dragen de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) verder uit en trainen ambtenaren periodiek. (Ontwikkeling) We pakken met het team Doorbraak casuïstiek in Culemborg aan. We zetten voor complexe situaties de doorbraakmethode in om tot duurzame oplossingen te komen. (Ontwikkeling)
2. Jeugd Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Groepsdruk inperken
We bouwen voort op ons jeugdbeleid en versterken het jongerenwerk (onder andere door de inzet van Soccerstars) verder. Om de aanwas van jongeren te beperken die risico lopen op criminaliteit, probleemgedrag en sociale risico's. (Ontwikkeling) We versterken het JIC door deskundigheidsbevordering aan de hand van training op het gebied van online jongerenwerk en outreachend straatwerk. (Ontwikkeling) We passen Intensief Casemanagement (ICM) en Switch toe op scholen en bij individuele gevallen via Jeugd Interventieteam Culemborg (JIC) om gerichte ondersteuning te bieden. (Going concern)
Overlast beheersen
In 2025 zoeken we verder naar structurele financiering voor het JIC. Deze financiële basis is essentieel om de aanpak van jeugdoverlast en -criminaliteit voort te zetten en verder te versterken. (Ontwikkeling) We zetten intensief casemanagement (ICM) in voor gezinnen met complexe problemen, waarbij we directe ondersteuning bieden door huisbezoeken en maatwerkoplossingen. (Going concern) We houden zichtbaar toezicht, onderhouden korte lijnen met bewoners en ketenpartners voor (snelle) afstemming, handhaven de regels waar nodig en evalueren onze inzet maandelijks in verschillende overleggen met partners. (Going concern)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
27
3. Drugs Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
De weerbaarheid van overheid en samenleving vergroten
We geven voorlichting aan inwoners, ondernemers en overige doelgroepen over de risico’s van drugs gerelateerde zaken en hoe dit gemeld kan worden. Via onder andere een 'drugslokbus' vergroten we de bewustwording. (Ontwikkeling) We informeren gemeentelijke organisaties door bewustwordingsbijeenkomsten, opleidingen en trainingen te organiseren. (Ontwikkeling)
Criminele netwerken bestrijden met ketenpartners
We voeren integrale controles uit met de politie en andere instanties om verschillende vormen van criminaliteit aan te pakken. (Ontwikkeling) We nemen deel aan project Feniks om Bibob-procedures te optimaliseren en aan project Theseus voor controles op bedrijfsterreinen. (Going concern
4. Digitale veiligheid Wat willen we bereiken? Vergroten van digitale weerbaarheid voor zowel inwoners, ondernemers als gemeentelijke medewerkers.
Wat gaan we daarvoor doen? We zetten het project Hackshield voort, door verder te bouwen op de resultaten van het eerste jaar. (Ontwikkeling) We communiceren via alle beschikbare kanalen en werken samen met partners, zoals de politie, ondernemersverenigingen en seniorenorganisaties om bewustzijn en kennis over digitale (on)veiligheid te vergroten. (Going concern) We organiseren trainingen en oefeningen voor medewerkers van de gemeente en bieden instructies en handreikingen voor digitale veiligheid. (Going concern)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
28
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Jongerenwerkers zetten de 'cyber24 koffers' in om jongeren bewust te maken van digitale (on)veiligheid. (Ontwikkeling) Het aantal slachtoffers van digitale criminaliteit We zetten in op het verhogen van meldingsbereidheid, zodat we meer inzicht krijgen in de aard en omvang van digitale verminderen. criminaliteit. (Ontwikkeling)
5. Crisisbeheersing Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Een sterk netwerk
We monitoren of de operationele werking van de Meldkamer Oost-Nederland goed aansluit bij de geplande doelen uit het regionaal beleidsplan 2024-2027. (Ontwikkeling) We versterken de samenwerking binnen het netwerk van het Regionaal Overleg Acute Zorg, mede voor het borgen van de zorgcontinuïteit bij langdurige crises. (Ontwikkeling)
Versterking crisisbeheersing
We implementeren de Wet Crisisbeheersing en Brandweerzorg, als opvolger van de huidige Wet Veiligheidsregio’s. (Ontwikkeling) We monitoren wat de exacte gevolgen zijn van de toegekende brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR) middelen. En we bezien of deze volledig zullen volstaan voor de nieuwe taken die voortkomen uit de nieuwe wet. (Ontwikkeling) Onze lokaal opgeleide en inzetbare crisisfunctionarissen worden continu getraind en geoefend om rampen en crises 24 uur per dag effectief te bestrijden of te beheersen. (Ontwikkeling)
Het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) wordt doorontwikkeld. Informatiemanagement (Ontwikkeling) verbeteren We bevorderen interregionale en landelijke samenwerking. (Ontwikkeling
Vergroten weerbaarheid
Als gevolg van de geopolitieke spanningen en de mogelijke gevolgen voor Nederland, gaan we in 2025 verder aan de slag om de weerbaarheid van inwoners en ondernemers te vergroten. Ook onze gemeentelijke continuïteitsplannen worden tegen het licht gehouden. (Ontwikkeling)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
29
Ombuigingen en ombuigingsopdrachten Binnen dit programma is er een ombuigingsopdracht, waarmee we de komende jaren evenwicht willen bereiken tussen onze uitgaven en inkomsten. Deze ombuigingen komen voort uit de Kadernota 2025-2028, in deze begroting werken we deze iets verder uit. Verminderen cameratoezicht In de kadernota is als ombuigingsopdracht opgenomen om te onderzoeken of het aantal camera's verminderd zou kunnen worden en wat hiervan de gevolgen zijn. In de komende periode evalueren we het operationele en beleidsmatige camerabeleid.
Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2025? Het opstellen van de Wet Aanpak Meervoudige Problematiek Sociaal Domein (WAMS) is afhankelijk van de ontwikkelingen in Den Haag.
Welke verbonden partijen leveren een bijdrage aan dit programma? Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is een dagelijkse partner bij rampenbestrijding en crisisbeheersing. De brandweer wordt bijna Betrokkenheid dagelijks ingezet voor hulpverlening, het bestrijden van brand maar ook bij de doelen uit bij integrale controles. Op het gebied van pro-actie, preventie en dit programma preparatie is ook dagelijks contact op het gebied van evenementen, voorlichting, opleiding en oefening. Belangrijkste ontwikkelingen in 2025
• •
De huisvesting van de Veiligheidsregio wordt onderzocht. De bijdragen van de deelnemende gemeenten aan de Veiligheidsregio worden onderzocht en zeer waarschijnlijk herzien (bijstelling naar boven).
ENDPMEND
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
30
Indicatoren Indicatoren 6. Verwijzingen Halt 8. Winkeldiefstallen 9. Geweldsmisdrijven 10. Diefstallen uit woningen 11. Vernielingen Verward gedrag Cybercrime Drugshandel Jeugdoverlast
Werkelijk 2023 10 26 57 38
Begroot 2024 13 25 50 35
126
120
119 17 15 199
100 17 14 190
Begroot 2025 15 25 50 32
Begroot Meetinstrument 2026 15 Stichting Halt 25 50 CBS / 30 opendata.politie.nl
115 110 Taakveld – aanvullende indicatoren 95 95 17 17 CBS / 13 12 opendata.politie.nl 180 170
NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit begroting en verantwoording (BBV), ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik
Toelichting op de indicatoren De verplichte indicatoren richten zich op traditionele ‘high impact crimes’. Door de aanpak op verschillende fronten en een verschuiving naar digitale criminaliteit zien we een dalende trend. In onze plannen richten wij ons minder op de traditionele high impact crimes. We kijken meer wat er op lokaal niveau speelt. Via wekelijkse overleggen sturen we bij waar nodig en mogelijk is. We willen in kunnen spelen op spontane gebeurtenissen en onvoorziene trends die zich lopende het jaar aandienen. Hiervoor zijn meerdere indicatoren. Niet alleen cijfers, maar ook signalen en meldingen uit onze stad, de bedrijventerreinen en het buitengebied. Deze indicatoren onderzoeken we verder met onze veiligheidspartners en werken we uit in plannen van aanpak of integrale afspraken. De aanvullende indicatoren zijn gericht op onze, in het beleid vastgestelde, prioriteiten.
Actueel beleid en regelgeving Wetgeving • Alcoholwet, Alcoholbesluit en Alcoholregeling • Algemene plaatselijke verordening Culemborg (APV) • Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) • Algemene wet bestuursrecht (Awb) • Gemeentewet • Omgevingswet (vanaf 1 januari 2023) • Opiumwet • Politiewet • Wegenverkeerswet 1994 • Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob)
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
31
• • • • • • •
Wetboek van Strafvordering / Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar / Beleidsregels buitengewoon opsporingsambtenaar Wet Gemeenschappelijke Regelingen Wet goed verhuurderschap Wet op de veiligheidsregio’s Wet op de kansspelen Wet ruimtelijke ordening Wet verplichte ggz
Beleidskaders • Beleidsregel artikel 13b van de Opiumwet • Beleidsregels drugshandel op straat • Beleidsregels Wet Bibob Culemborg • Detailhandelsvisie • Evenementenvisie en handboek evenementen • Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan 2021-2030 (GVVP) • Horecavisie en handboek horeca • Kadernota Integrale Veiligheid (in 2023 gezamenlijk op- en vastgesteld binnen de Gezagsdriehoek De Waarden) en uitvoeringsplannen • Meerjarenbeleidsplan politie 2024-2027 • Notitie wijkgericht werken • Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 • Toezicht- en handhavingsbeleid Culemborg en uitvoeringsplannen • Veiligheidsstrategie Oost-Nederland
Wat mag het kosten? De lasten en baten voor dit programma zijn gebaseerd op de Kadernota 2025-2028. Alle uitgangspunten en nieuwe ontwikkelingen zijn doorgerekend. Dit is de primitieve begroting 2025. Veiligheid (bedragen x € 1.000)
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028
Crisisbeheersing en brandweer
-2.266
-2.419
-2.570
-2.578
-2.587
-2.587
Openbare orde en veiligheid
-1.424
-1.252
-1.386
-1.386
-1.386
-1.386
Lasten
-3.691
-3.670
-3.956
-3.964
-3.973
-3.973
Openbare orde en veiligheid
68
42
43
43
43
43
Baten
68
42
43
43
43
43
Saldo van baten en lasten
-3.622
-3.628
-3.913
-3.921
-3.930
-3.930
Veiligheid
-3.622
-3.628
-3.913
-3.921
-3.930
-3.930
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
32
Toelichting op de wijzigingen in deze begroting ten opzichte van de kadernota Ten opzichte van de kadernota zijn er in dit begrotingsprogramma geen nieuwe ontwikkelingen.
Samengevat perspectief voor dit programma (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-3.610
-3.618
-3.627
-3.627
-7
-7
0
0
-153
-153
-153
-153
-3.770
-3.779
-3.780
-3.780
Loon- en prijsontwikkeling
-143
-143
-150
-150
Begroting 2025-2028
-143
-143
-150
-150
-3.913
-3.921
-3.930
-3.930
Voorjaarsrapportage 2024 Kadernota 2025-2028 Uitgangspositie Programmabegroting 2025-2028 Begroting 2025-2028
Saldo inclusief Programmabegroting 2025-2028
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
33
Programma 03. Verkeer, Vervoer en Waterstaat Visie De behoefte aan mobiliteit groeit en tegelijkertijd verandert de vraag. Bewoners willen zich makkelijk en veilig kunnen verplaatsen van A naar B, maar de auto is niet altijd meer leidend en alternatieve vormen van vervoer krijgen een grotere rol. Het delen van voorzieningen als een auto of een laadpaal wordt steeds gebruikelijker. Ook duurzame mobiliteit binnen het openbaar vervoer en bedrijven wordt steeds belangrijker. Mede door ontwikkelingen als een e-bike, worden bestemmingen beter bereikbaar. Fietsen en wandelen hebben een positieve invloed op de gezondheid. Door aanleg van comfortabele en veilige infrastructuur stimuleren we langzaam verkeer en verkleinen we het risico op een ongeval. Het hierboven genoemde biedt ook kansen en ruimte als het gaat om het realiseren van andere opgaven (groen, spelen, klimaatadaptatie). Om op de toekomst voorbereid te zijn, is het noodzakelijk om een goede visie te hebben op deel- en duurzame mobiliteit, parkeren en laadinfra. Waar dat kan, pakken we mobiliteitsopgaven gezamenlijk in de regio op.