CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Aangepaste Visie Stationsomgeving 2mrt v10.pdf

Raadsvergadering 9 maart 2023, gemeente CulemborgBij agendapunt: Structuurvisie Stationsomgeving23.954 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Het tweede doel is om de identiteit van de creatieve maakindustrie, bedrijvigheid en startups te behouden en te versterken in de nieuwe wijk.

26

4 Visie Dit hoofdstuk laat een visie zien voor het gehele projectgebied Stationsomgeving. Het geeft een lange termijn doorkijk naar de mogelijke ontwikkeling van het projectgebied. Dit hoofdstuk geeft een toelichting op de ruimtelijke elementen in het gebied. Hoofdstuk vijf gaat in op algemeen geldende principes die impact hebben op alle ontwikkelingen in het gebied. De teksten in dit hoofdstuk verwijzen naar de elementen uit onderstaande legenda.

`

`

Figuur 7. Essentiekaart Stationsomgeving

27

4.1 GROEN EN WATER Spoordijk als groene en biodiverse hoofdstructuur De spoordijk snijdt als een brede groene centrale as door Culemborg. Dit is een bijzonder krachtig element. Deze as is waardevol als groene long in de stad, als herkenbaar element in de ‘mental map’ van Culemborg, als verbindende route voor flora en fauna (biodiversiteit) én in toenemende mate als recreatieroute voor bewoners en bezoekers. Momenteel wordt de groene as onderbroken bij het station. Deze onderbreking willen we in het plan opheffen of in ieder geval verminderen. Het is de ambitie om deze groene as te versterken in beeld, in ecologische waarde en als recreatieve route. Daarbij is het belangrijk dat er samenhang is in het groene beeld van de gehele spoordijk: aaneengesloten bomenrijen, weitjes, moestuinen, fruitbomen en groene wandelroutes. Waar mogelijk wordt ook gezocht naar het versterken van de gebruikswaarde van deze groene as door fietspaden en voetpaden aan te leggen op de as. Ook buiten de Stationsomgeving werkt de gemeente aan de versterking van de routes over de spoordijk. Aan de Lekzijde onderzoekt de gemeente voor een fietsbrug. Aan de zuidzijde willen we onderzoeken of de route voor fietsers en voetgangers over de Provinciale weg comfortabeler en veiliger gemaakt kan worden. Met deze plannen doen we ook recht aan de cultuurhistorische waarde van de spoordijk.

Het is belangrijk dat er goede en ruime groen/blauwe verbindingszone blijven tussen het projectgebied en de omgeving. De groenstructuur van de Stationsomgeving sluit aan op bestaande routes over de Provinciale weg, over Pavijen en naar de rest van Culemborg. Stationspark Door de realisatie van een gebouwde P+R (zie verderop) wordt het mogelijk het parkeerterrein aan de westzijde van het station te transformeren naar een Stationspark. Dit kan de centrale ontmoetingsplek worden waar bewoners van Pavijen, Achter ’t Zand én Lanxmeer elkaar en bezoekers aan de stad elkaar ontmoeten. De visie laat ook mogelijkheden zien voor het bouwen op of in de spoordijk. Buiten de Gelderlandfabriek gaat de gemeente deze mogelijkheden in deze fase echter niet actief onderzoeken. Overige groene hoofdstructuur en bomenlanen Slagenstructuur In Lanxmeer is de slagenstructuur van de landschappelijke ondergrond duidelijk herkenbaar in de stedelijke structuur door ondermeer de herkenbare oost-west-assen. Deze assen zijn in Pavijen I momenteel niet zichtbaar, maar worden in de nieuwe plannen ingezet als drager van het plangebied. Zo krijgt het groen van de Frederik van Eedenlaan via de nieuwe spooronderdoorgang een vervolg in de groene inrichting van de Industrieweg. De as van de Anna Blamanweg krijgt een spiegel aan de westzijde van het plan in Pavijen I. Ook de Beesdseweg krijgt een groener karakter.

In Pavijen I krijgen de ruimtes tussen de nieuwe bouwblokken allemaal een groen karakter. Hiermee wordt het groen een belangrijke drager van het plangebied. Groenstructuur Pavijen I De nieuwe groenstructuur door Pavijen I bestaat uit een verbonden stelsels van ‘brinken’: groene pleinen, groene straten en hoven die uitlopers hebben naar zowel de groenzones rondom het spoor als evt. later te ontwikkelen delen. De verbondenheid is bevorderlijk voor de leefkwaliteit, de ecologie en de klimaatadaptatie. De brinken kunnen ieder unieke elementen bezitten zoals bomen en verharding en daarnaast uniforme elementen kennen zoals het water en het padenstelsel. In het 28

stationsgebied krijgen de open en groene plekken, een programma met sport en spel. Daarmee wordt het intensiever bebouwde deel ook bediend met meer voorzieningen. Groene luwe binnenwerelden Zoals op de kaart te zien komen in Pavijen I groene luwe binnenwerelden in de bouwblokken. Dit zijn semi-collectieve gedeelde werelden waar er ruimte is voor ontmoeten en ontspannen. Meer informatie zie ook hoofdstuk 5. Water Water en waterberging vormen een belangrijke uitdaging van deze locatie. Culemborg is een laaggelegen gebied en binnen Culemborg is Pavijen ook weer het laagste gebied. Daarnaast speelt (oppervlakte)water een belangrijke rol in het tegengaan van hittestress en in het opvangen van steeds zwaardere regenbuien. In de huidige situatie zijn de stationsomgeving en bedrijventerrein Pavijen vrijwel volledig verhard of bestraat. In de nieuwe wijk neemt de hoeveelheid verharding af en komt er veel meer groen en water in het gebied. Hierdoor zal de situatie voor water al sterk verbeteren. Daarnaast willen we in principe twee nieuwe watergangen maken in het gebied. Bij de Parallelweg Oost (zie ook paragraaf 4.6.2) is de wens om een nieuwe verbinding te maken. De spoorsloot kan hier na lange tijd weer bovengronds gebracht worden. Deze watergang zal ook de route van het station naar de binnenstad begeleiden.

In Pavijen is de wens om een nieuwe watergang te maken door het plangebied via het stelsel van brinken en stroken tussen de bouwblokken. De uitwerking van beide verbindingen moet nog een plek vinden in de uitwerking van de deelgebieden per locatie. In Pavijen onderzoeken we of en in welke mate in de eerste fase het realiseren van water mogelijk is. Het is de ambitie om het reguliere regenwater dat valt in het gebied lokaal te laten infiltreren en ook lokaal weer te gebruiken. Hiervoor maken we voldoende ruimte voor waterberging en -infiltratie. We onderzoeken waar het mogelijk is om hemelwater in het gebied bovengronds te bergen en af te voeren, welke mogelijkheden er zijn voor het hergebruik van regenwater en of het mogelijk is om zogenaamd ‘grijs’ afvalwater (van douchen etc.) via lokale reiniging in wadi’s af te laten stromen naar het watersysteem.

29

Figuur 8. Referentiebeelden groene luwe binnenwerelden

4.2 WOONGEBIEDEN Pavijen I Fase 1 van bedrijventerrein Pavijen I ondergaat een stapsgewijze transformatie naar woningbouw. Pavijen I kan zich ontwikkelen tot een dichtbebouwd, doch groen woonmilieu wanneer er ingezet wordt op grotendeels gestapelde bouw en veel collectief groen en centraal parkeren (in plaats van laagbouw met individuele tuinen en parkeren). Collectiviteit, deelvoorzieningen, autoluwheid en duurzaam bouwen zijn de kernkwaliteiten van deze sfeer. Aan de randen van Pavijen en aan de Industrieweg biedt het transformatieproces van Pavijen I de mogelijkheid de woonfunctie te mengen met (bestaande) bedrijvigheid waardoor er een levendig diverse milieu in een groene setting ontstaat. De Industrieweg kan transformeren naar een promenade of levendige stadsstraat. Gedacht kan worden aan woningen boven perifere detailhandel, woonwerkwoningen en plinten met afwisselend woningen en bedrijfsruimtes etc. De stedenbouwkundige opzet gaat uit van de bouw van een handvol buurten waarin verschillende bouwvelden liggen. De bouwvelden kunnen flexibel ingevuld worden met bouwblokken of -stroken. De buitenranden zijn dichter bebouwd met gesloten wanden waardoor luwe binnengebieden ontstaan. Deze bouwvorm maakt een gefaseerde realisatie mogelijk.

Gesloten bouwblokken met groene binnenwerelden maken dat de buurt altijd een rustig en prettig leefklimaat kent, ook wanneer er in de omgeving nog veel bedrijvigheid is. De binnenkanten kennen juist een lossere opzet met vermenging van groen en bebouwing. Het parkeren in de wijk wordt geclusterd in gebouwde garages en er komt veel ruimte voor fietsers en voetgangers. Spoorzone West Spoorzone West ligt direct aan de westzijde van het spoor ter hoogte van het station. De locatie ligt tussen het spoor en bedrijventerrein Pavijen. De locatie ligt grotendeels braak of bevat ongebruikte loodsen. Voor deze locatie zijn in het verleden al meerdere plannen gemaakt, maar tot nu toe was woningbouw niet mogelijk door de nabijheid van bedrijventerrein Pavijen. Door het programma Stationsomgeving wordt ontwikkeling tot woningbouw wel mogelijk. Door de ligging bij het station, tussen het spoor en het beoogde ontwikkelgebied Pavijen vormt het een belangrijke schakel in het gebied. In dit gebied komt een grote nieuwe P+R in een gebouwde 30

voorziening. Rondom de P+R komt intensief woningbouwprogramma met een hoger gebouw als landmark dat de herkenbaarheid van de stationsomgeving vergroot. Daarnaast komt er in het gebied een supermarkt, diverse ondersteunende functies en dit alles in een aantrekkelijke openbare ruimte. Buiten Pavijen Aan de oostzijde van het spoor grenzen de wijken Achter ’t Zand en Lanxmeer aan de Parallelweg Oost. Wanneer alle P+R plaatsen zich verplaatsen naar de westzijde komt er hier aan de oostkant minder doorgaand verkeer en krijgen de voetganger en fietser in het hele gebied meer ruimte. Projecten in dit gebied zijn Houtvijver, Panta Rhei en mogelijke ontwikkelingen op de huidige P+R locatie aan de oostzijde. De wens is om in dit gebied met goed ingepaste projecten een aantrekkelijke overgang te maken van het hoogstedelijke woonmilieu op Pavijen I en Spoorzone West naar het kleinschaligere karakter van de aangrenzende wijken. Ook voor de locatie bij het tankstation op de hoek van de Wethouder Schoutenweg-Otto van Reesweg is de ambitie om een overgang te maken van het hoogstedelijke woonmilieu op Pavijen I naar het kleinschaligere karakter van de aangrenzende wijken.

31

Fase 2 De westzijde van Pavijen I zal voorlopig nog niet transformeren naar woningbouw. De focus ligt nu op fase 1, op deze locatie zal de gemeente ook meewerken aan transformatie. Of de westzijde van Pavijen I ook getransformeerd wordt naar woningbouw wordt op een later moment voorgelegd aan de gemeenteraad van Culemborg. Aan de Randweg zouden commerciële functies een buffer kunnen vormen tussen de woningbouw van de Stationsomgeving en de bestaande bedrijven aan de overzijde van de Randweg. Als zich kansen voordoen om woningbouw te versnellen, waarbij strategisch slimmere keuzes zijn te maken, kan de gemeenteraad gemotiveerd afwijken van de fasering en hierin andere keuzes maken.

4.3 AANDACHTSPUNTEN BEBOUWING Bebouwingsaccenten Op belangrijke punten in het plangebied wordt gestreefd naar een bebouwingsaccent. Dit draagt bij aan een eenvoudige oriëntatie in het gebied en het helpt om herkenbare en karaktervolle stedelijke structuur te creëeren. Deze locaties zijn met een ster gemarkeerd op de kaart. Het bebouwingsaccent kan een bijzonder gebouw zijn met een architectonisch of hoogteaccent. Commerciële functies Op Pavijen zijn er nu verschillende commerciële functies gevestigd. Ook is er grootschalige of perifere detailhandel. Langs de hoofdassen in het gebied onderzoeken we per locatie of het wenselijk is om ruimte te reserveren voor commerciële functies, maar de Stationsomgeving zal geen winkelcentrum worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan sportvoorzieningen, kinderdagverblijven, fysiotherapeut en tandarts. Deze functies krijgen een plek in de plinten van de bebouwing. Bij winkels wordt er daarnaast onderscheid gemaakt tussen autogerichte en fiets- en voetgangersgerichte commerciële functies. Autogerichte functies zouden kunnen worden voorzien aan de Randweg, Beesdseweg, Anthony van Diemenstraat en delen van de Parallelweg West. Fietsen voetgangersgerichte commerciële functies kunnen eerder een plek vinden aan de Industrieweg.

De gemeente streeft naar verdere clustering van detailhandel in het gebied, in het bijzonder clustering per productgroep (auto, meubels, etc.). Per locatie wordt gekeken hoe bedrijven die ook passen in een stedelijk woonmilieu behouden kunnen blijven in het gebied. Gelderlandfabriek en erfgoed De Gelderlandfabriek op de Spoordijk is een karakteristiek element dat in uitstraling én programma nu al bijdraagt aan de gewenste invulling van de Stationsomgeving. Het gebouw van de Gelderlandfabriek is voor de gemeente en voor het gebied waardevol te behouden erfgoed. Ook het laatste deel van het gebouw krijgt een nieuwe invulling, die aansluit op de bestaand invulling van de locomotiefhal met restaurant, werkplaatsen en zalen. Voor de rest van het plangebied is een analyse gemaakt van bijzondere cultuurhistorische elementen. Daarbij zijn er twee gebouwen geïdentificeerd als potentieel industrieel erfgoed. Deze zijn op de kaart figuur 7 aangegeven als potentieel industrieel erfgoed (zie legenda). Deze gebouwen geven identiteit aan het gebied, en worden waar mogelijk behouden. Overleg met de commissie Erfgoed en Cultuurhistorie is opgestart om de uitgangspunten, de wensen en het proces nader te bespreken. Ook de houtvijver, in de volksmond bekend als bomenput, is benoemd als cultuurhistorisch waardevol. Uitgangspunt is om deze te behouden en beleefbaar te maken. 32

4.4 STATION EN OPENBAAR VERVOER De toekomst van het station Het station is een essentieel onderdeel in de realisatie van de visie. De provincie Gelderland wil samen met de gemeente van station Culemborg een zogenaamde regionale OV-Hub maken. Dit betekent dat reizigers vanuit de regio hier drempelloos kunnen overstappen op de trein richting ’sHertogenbosch en Utrecht. Realisatie van een regionale OV-Hub in Culemborg moet zo indirect ook bijdragen aan het verminderen van de hoeveelheid verkeer op de A2. ProRail heeft daarnaast voor het station de opgave om de transfercapaciteit te vergroten; de perrons zijn te smal voor het aantal reizigers, en de reizigerstunnel te krap. De gemeente wil het oosten en westen van de stad beter met elkaar verbinden met een nieuwe onderdoorgang. Daarmee wil zij een impuls geven aan de stad en de stationsomgeving. Voor NS is de drempelloze overstap een kans om meer reizigers uit de regio aan te trekken, en ook de nieuwe woonwijk zal een impuls geven. Dat betekent een nieuwe opgave voor de inrichting van de domeinen van aankomst, informatie en ontvangst voor de reizigers. Uiteindelijk hebben alle partijen zich uitgesproken om dit verder te gaan onderzoeken en uitwerken.

De ambitie is om het station een grote impuls te geven door de aanleg van bredere perrons, door de verbreding van de onderdoorgang tot een volwaardige interwijkverbinding voor fietsers, voetgangers en reizigers en het vernieuwen van de daarbij behorende opgangen. In de nieuwe Stationsomgeving zal het station een centrale plek innemen en een belangrijk element zijn. Over deze ontwikkeling maakt de gemeente aparte afspraken met het Rijk (via ProRail), de Provincie en NS. Nieuwe onderdoorgang Het belangrijkste voor de Stationsomgeving is de bouw van een volwaardige spooronderdoorgang of ‘interwijkverbinding’. De nieuwe volwaardige spooronderdoorgang bij het station met levendige pleinen verbindt de nieuwe woongebieden aan weerszijden van het station met elkaar. Deze verbinding is noodzakelijk om aan weerszijden van het spoor wijken te kunnen realiseren die verbonden zijn met elkaar en met de rest van Culemborg. Belangrijke functies liggen aan beide zijden van het station en kunnen zo door alle bewoners eenvoudig en snel bereikt worden. Zo ligt de supermarkt aan de westkant, en de scholen aan de oostkant. Daarnaast draagt de bouw van deze verbinding bij aan betere samenhang tussen oost en west Culemborg, een betere en veiligere overstapcapaciteit van het station en veiligere fietsroutes in de stad, in het bijzonder draagt het bij aan veiligere fietsroutes naar de scholen.

Enkele gebouwde P+R aan de westzijde De gemeente zet, met NS, ProRail en de provincie in op de realisatie van één enkele gebouwde P+R voorziening. De P+R voorziening is primair voor reizigers, bewoners parkeren voornamelijk in andere parkeervoorzieningen in de nieuwe wijk. Uiteraard benutten we mogelijkheden voor dubbelgebruik maximaal. Een belangrijk argument hiervoor is dat het forenzenverkeer op de Multatulilaan en Parallelweg Oost, waar ook twee scholen zitten, verhuist naar de westzijde. Daar wordt de infrastructuur via een aparte rotonde op de provinciale weg direct naar de P+R geleid. Met de verhuizing naar West nemen de parkeerproblemen af in de oostelijke wijken Achter ’t Zand en Lanxmeer. Door het verplaatsen van de P+R naar West ontstaan mogelijkheden om andere locaties te ontwikkelen naar woningbouw of waardevolle openbare ruimte. Voor de NS leidt één centrale P+R voorziening tot eenvoudiger beheer, betere service voor bezoekers, een hoger comfort en een betere herkenbaarheid. De provincie wil van het station 33

inclusief bijbehorende voorzieningen één effectieve en eenvoudige regionale OV-Hub maken. Ook daarbij past een enkele voorziening aan de westzijde. De gemeente maakt over de P+R nog afspraken samen met partners. Inzet is om met inbreng van partners tot maximale meerwaarde te komen voor de doelen van de gemeente. Om deze nieuwe P+R goed bereikbaar te maken wordt er een aansluiting gemaakt op de Provinciale weg, mede gefinancierd door de provincie, zie ook onder paragraaf 4.5.3. Fietsen naar station Bewoners uit Culemborg worden gestimuleerd om met de fiets naar het station te komen. 98% van de inwoners van Culemborg woont binnen 10 minuten fietsen van het station. Om fietsgebruik te stimuleren worden de fietsroutes verbeterd en maken we een hoogwaardige fietsenstalling. Ook wordt onderzocht of beprijzing van de P+R een mogelijkheid is. In de uitwerking wordt gezocht naar de beste locatie voor een fietsenstalling. Belangrijk is dat de fietsenstalling vanuit beide zijden goed toegankelijk is. Uitgangspunt is om te komen tot 1 of 2 gebouwde fietsenstallingen met service. Bus Naast het spoor is ook de busverbinding een belangrijk onderdeel in het openbaar vervoernetwerk van de Stationsomgeving en Culemborg. Momenteel halteert de bus aan de oostzijde.

In het kader van het programma Stationsomgeving wordt er ingezet op een haltevoorziening met hogere verblijfskwaliteit voor de reizigers. Daarnaast blijft de gemeente lobbyen voor meer busvoorzieningen voor Culemborg. Voorkeur voor bushalte aan de westzijde In de nadere uitwerking zijn er twee opties onderzocht: Verbeteren van de voorzieningen aan de oostzijde of verplaatsing van de bushalte naar de westzijde van het spoor. De gemeente zet in op de realisatie van een bushalte aan de westkant van het station om de volgende redenen: • • •

Het gewenste profiel van de Parallelweg Oost (30 km/h) is niet goed te realiseren wanneer daar ook een bus gaat rijden. Met een bus aan oostzijde is er een keerlus nodig die veel ruimte vraagt. Aan de westzijde kan de bus waarschijnlijk doorrijden. Aan de westzijde is er kans op extra reizigers om het draagvlak van de bus te vergroten.

Voordat definitief besloten wordt waar de bus komt moet er zicht zijn op de volgende aspecten: • • •

Is een afslag voor de bus in te passen in het ontwerp van de Ovonde, ook omdat hier voor auto’s een knip komt. Is de bushalte aan de westzijde in te passen, is hiervoor voldoende ruimte beschikbaar en wordt het niet te druk? Wat wordt het karakter van de oostzijde, is hier nog voldoende levendigheid?

In de verdere uitwerking wordt hier een definitieve keuze in gemaakt, ook in overleg met NS en ProRail. Kiss and Ride Kiss and Ride moet aan alle kanten goed mogelijk zijn. We gaan uit van drie mogelijke locaties voor Kiss and Ride. 34

1. Aan de oostzijde op Parallelweg Oost, komende vanaf de Stationssingel of vanaf de Multatulilaan. 2. Aan de westzijde vanaf de N320 bij de Park en Ride (Parallelweg West) 3. Aan de westzijde vanuit het noorden Wethouder Schoutenweg – Houtweg.

4.5 VERKEERSSTRUCTUUR We willen met dit plan een nieuwe wijk maken waarin de bewoners als vanzelf meer duurzame keuzes maken voor hun bewegingen. Daarom worden in het hele plangebied straten autovrij gemaakt. In Pavijen I wordt de auto via de Randweg buiten om de wijk geleid en komen er verder enkel inprikkers of verkeerslussen het gebied in. Autoverkeer, fietsverkeer en voetgangers worden zo veel mogelijk van elkaar gescheiden. Langzaam verkeer routes Fietsers en voetgangers zijn de belangrijkste verkeersdeelnemers in het Stationsgebied. Fietsers en voetgangers krijgen dan ook meer ruimte dan auto’s. Voor fietsers en voetgangers kiezen we voor korte en directe routes. Aan de westzijde is het de inzet om de Industrieweg autovrij te maken en in heel Pavijen I autoverkeer zoveel mogelijk te beperken tot de randen van de wijk. Aan de oostzijde krijgt op de Parallelweg Oost de fietser meer ruimte en wordt de P+R hier weggehaald. Onder het spoor komt een nieuwe onderdoorgang voor fietsers en voetgangers. Fietsstructuur Door nieuwe routes over de Industrieweg, Houtweg en door de nieuwe tunnel ontstaat er een volwaardige fietsstructuur in het plangebied. Aan de oostzijde sluit de structuur van de Stationsomgeving naadloos aan op de geplande fietsstructuur langs het project DriehoekRijksstraatweg. De Stationsomgeving wordt zo een essentieel onderdeel in het stedelijke fietsnetwerk.

Bijzondere aandacht in de uitwerking is er voor een veilige en overzichtelijke oversteek voor fietsers over de Wethouder Schoutenweg. Nieuwe loper Centraal door het plan komt een nieuwe loper over de Industrieweg die via de nieuwe tunnel aansluit op de Parallelweg Oost en de Frederik van Eedenlaan. Hiermee krijgt ook de route naar de binnenstad een impuls. Industrieweg autovrij Een belangrijke doelstelling van het plan is een autovrije Industrieweg. Dit zal niet mogelijk zijn zolang er nog veel bedrijvigheid aanwezig is in het gebied. Het is wel wenselijk om al in vroege fasen te onderzoeken of het mogelijk is om delen van de Industrieweg en eventueel de Parallelweg West autovrij te maken. Fijnmazigheid en aansluiting op de omgeving In Pavijen I krijgt de buurt een fijnmazig karakter met verschillende kleine routes voor voetgangers en fietsers tussen de bouwblokken. De wandelroutes in het gebied sluiten aan op het wandelpadenplan voor Pavijen. We maken aansluitingen op de wandelroute langs de wethouder Schoutenweg, op het pad voor recreatief wandelen langs de Beesdseweg en op de oversteek via het 35

viaduct over de N32. We onderzoeken of het mogelijk en wenselijk is om op het viaduct voor voetgangers en fietsers de route veiliger en comfortabeler te maken. Verkeersroutes overstijgen de contouren van dit project. In de uitwerking kijken we ook buiten de grenzen van de Stationsomgeving zelf en onderzoeken we of de fiets- en wandelverbindingen binnen de Stationsomgeving ook aansluiten op logische en veilige routes daarbuiten. Een aandachtspunt genoemd in de participatie genoemd is de route van het station naar Terweijde over de MeerlaanBeethovenlaan en de oversteek van de Rijksstraatweg. Verbinding binnenstad Momenteel is er geen herkenbare, aantrekkelijke en eenduidige verbinding tussen het station van Culemborg en de binnenstad. Met het programma stationsomgeving wordt er een grote stap gezet om de verbinding met de binnenstad te verbeteren. Hiervoor wordt het station aangepakt, wordt het stationsplein heringericht en krijgt de Parallelweg Oost een nieuw profiel. Maar om de route als geheel aantrekkelijk te maken moet ook de schakel tussen de Stationsomgeving en de binnenstad nog een upgrade krijgen. In een ideale situatie wordt de voetganger gedurende de gehele route begeleid door aangename plekken en kan deze overal gebruik kunnen maken van veilige en comfortabele voetpaden. Ook is er aandacht voor duidelijke en veilige oversteeklocaties.

In de ruimtelijke verkenning in de bijlage is hiervoor een route ingetekend via de Stationssingel met een suggestie voor een steiger in de Singel. Basis voor de verdere uitwerking is echter het voorstel in het regieplan Binnenstad waarbij wordt ingezet op een route naar de binnenstad via de Triosingel. In de uitwerking van de Stationsomgeving wordt de Parallelweg Oost heringericht. Hierbij is er aandacht voor de route vanaf het station tot aan de Triosingel. Wanneer vanuit het regieplan Binnenstad de route langs de Triosingel wordt aangepakt wordt zo de volledige route verbeterd. Autoverkeer Rotonde N320 De provincie heeft toegezegd te starten met de realisatie van een volwaardige aansluiting van de Beesdseweg op de N320, waarschijnlijk in de vorm van een rotonde. Met deze aansluiting wordt de verbinding gemaakt naar de nieuwe P+R. De provincie onderzoekt nog wat de beste plek en de beste vorm is voor deze aansluiting. In de plannen nu wordt uitgegaan van een rotonde ter hoogte van de Beesdseweg. Aanleg van deze rotonde heeft positieve effecten op andere knelpunten in de stad. Zonder deze rotonde is het niet goed mogelijk om het verkeersonveilige kruispunt Ovonde aan te pakken. Ook heeft de aanleg van de rotonde positieve effecten op het kruispunt Rijksstraatweg – Multatulilaan – Van Limburg Stirumstraat aan de oostzijde van het plangebied.

Aanleg van de rotonde is een goed voorbeeld van koppelkansen: De bijdrage van de provincie om de nieuwe P+R goed bereikbaar te maken helpt de gemeente ook bij het bereiken van andere doelen in het gebied. Bij de aanleg van de rotonde vragen we aandacht voor de mogelijkheden om een tunnel te maken voor bijvoorbeeld padden en kleine zoogdieren om de provinciale weg te passeren. Aansluiting op Wethouder Schoutenweg Voor fietsers komt er een veilige en overzichtelijke oversteek vanuit Pavijen naar het fietspad ten noorden van de Wethouder Schoutenweg. De bus rijdt vanaf de Wethouder Schoutenweg naar het 36

station en weer terug naar de Wethouder Schoutenweg. Voor de huidige Ovonde zoeken we op integrale wijze naar de beste en meest veilige oplossing. Het streven hierbij is dat de fietsroute helder en veilig is, dat er een prettige en veilige oversteek is voor voetgangers en dat het autoverkeer goed kan doorstromen. Bestemmingsverkeer voor de nieuwe wijk kan het gebied ook bereiken vanaf de Wethouder Schoutenweg. Maatregelen worden genomen om te voorkomen dat verkeer zonder bestemming in de Stationsomgeving door de wijk rijdt. Daarom wordt voorkomen dat verkeer direct vanaf de Wethouder Schoutenweg naar de nieuwe rotonde op de provinciale weg kan rijden. In de Parallelweg West komt een knip voor autoverkeer. Deze knip maakt het ook mogelijk de Ovonde te vereenvoudigen en veiliger te maken. In de uitwerking wordt onderzocht hoe dit het beste kan worden ingevuld. De Randweg is niet breed genoeg om veel verkeer aan te kunnen. De Randweg blijft voorlopig vooral in gebruik voor verkeer van de aangelegen bedrijfspanden. In de uitwerking wordt gezocht naar een invulling waarbij er zo min mogelijk doorgaand autoverkeer over de Randweg gaat rijden. Het doel is om voor zowel auto’s als fietsers een heldere structuur te maken. Aandachtspunt in de uitwerking is de beschikbare ruimte bij de kruising van de Randweg met de Wethouder Schoutenweg.

Ontsluiting bouwvelden Pavijen I De verdere invulling van de verkeersstructuur in Pavijen I wordt nader uitgewerkt in de projecten in het plangebied. De doelstelling is zo min mogelijk autoverkeer in het gebied en een voornamelijk groene inrichting. Tegelijkertijd willen we wel op strategische plekken in het gebied parkeergebouwen realiseren op acceptabele loopafstanden van de bebouwing. Het uitgangspunt is om met inprikkers voor autoverkeer in het gebied de parkeergarages te ontsluiten. De definitieve uitwerking van de structuur wordt uitgewerkt in projecten of nadere ruimtelijke studies. Aandachtspunten in de uitwerking zijn bereikbaarheid voor hulpdiensten (met name ambulance / brandweer), fietsroutes door het gebied en de beschikbare ruimte bij de kruising Beesdseweg, Randweg en aansluiting provinciale weg. Parkeervoorzieningen In de Stationsgebied worden er centrale parkeergebouwen gerealiseerd die het omringende gebied bedienen. Zie ook paragraaf 5.4.3. Op de kaart zijn mogelijke locaties aangegeven. Werkelijke locaties worden gevonden in de uitwerking van projecten. Autoverkeer vanuit Culemborg Voor inwoners uit Culemborg is het station en de Stationsomgeving het makkelijkste te bereiken met de fiets.

We willen stimuleren dat inwoners uit Culemborg voor alledaagse ritjes naar het station, naar de supermarkt of andere functies of naar bewoners van de Stationsomgeving in eerste instantie kiezen om te fietsen of te lopen. Daarnaast blijft het natuurlijk mogelijk om met de auto het gebied te bereiken. Voor mensen die slecht ter been zijn, voor zeer slechte weersomstandigheden en voor hulpdiensten en bijvoorbeeld zorgverleners blijven deze verbindingen in stand. Agrarisch verkeer In de uitwerking is er aandacht voor agrarisch verkeer dat nu over de Parallelweg West vanuit het zuiden naar de pont aan de noordzijde van Culemborg rijdt.

37

4.6 UITWERKINGSGEBIEDEN Uitwerkingsgebied Tunnelweg en Ovonde De Ovonde is een knelpunt in verkeersveiligheid en doorstroming. Door de realisatie van een nieuwe rotonde op de Provinciale weg bij de Beesdseweg is het mogelijk de Parallelweg West hier af te koppelen. Daarmee wordt het mogelijk dit knooppunt te vereenvoudigen en verkeersveiliger te maken. De gemeente werkt in een project aan de herinrichting van deze verkeersknoop. Dit wordt afgestemd met de geplande ontwikkeling van het naastgelegen perceel. Op het horecapaviljoen in de Ovonde is de Wvg gevestigd om deze te verwerven. Aandachtspunten bij de uitwerking zijn de aansluiting van de Otto van Reesweg voor autoverkeer, de veiligheid van de noord-zuid fietsverbinding, de mogelijkheid en wenselijkheid van een fietsverbinding door de tunnel, en de kansen voor een busaansluiting richting Pavijen I. Uitwerkingsgebied Parallelweg Oost Rondom de Parallelweg Oost spelen er verschillende opgaven die vragen om een integrale uitwerking. Deze route wordt veel verkeersluwer ingericht en krijgt het profiel van een fietsstraat. De fietser en voetganger staan centraal en de auto is te gast. De maximum snelheid voor autoverkeer wordt 30 km/h. Bij het station komt er extra ruimte voor de oversteek van fietsers/voetgangers vanuit de te bouwen tunnel onder het spoor (‘Interwijk-tunnel’) richting de Frederik van Eedenlaan / Meerlaan.

Het doel van de herinrichting is om een aantrekkelijkere, groenere, verkeersluwere straat te maken. Daarnaast is er de wens om een waterverbinding te maken, ontstaat er behoefte aan parkeercapaciteit vanwege nieuwe ontwikkelingen in het gebied maar ontstaat er tegelijkertijd ook ruimte wanneer P+R capaciteit verschuift naar de westzijde. Ook is er de opgave om de route naar de binnenstad te verduidelijken. Er wordt gekeken naar de ontwikkelmogelijkheden van de Gelderlandfabriek en de kansen om deze beter te verbinden met de buurt. Het parkeerterrein aan de zuidoostkant van het station kan transformeren tot woningbouwlocatie. De gemeente werkt aan een integrale ontwerpstudie naar deze locatie om te komen tot een gewenste invulling.

38

5 Basisprincipes 5.1 WAAROM BASISPRINCIPES Het projectgebied Stationsomgeving is ruim 40 hectare groot. De eerste fase zal over een periode van meer dan tien jaar ontwikkeld worden. Tegen die tijd, rond 2030, onderzoeken we of en hoe de tweede fase tot ontwikkeling gebracht kan worden. De uitwerking van het gebied zal in die periode stapsgewijs plaatsvinden. Een blauwdruk neerleggen voor zo’n lange periode biedt niet de flexibiliteit die nodig is om in zo’n lange periode te kunnen bijsturen als de situatie daarom vraagt. Maar we kunnen en willen ook niet alle ontwikkelingen open laten. In dit hoofdstuk wordt voor de ontwikkeling als geheel een set basisprincipes vastgelegd. Met de basisprincipes leggen we vast wat we willen met de ontwikkeling. De basisprincipes zijn een uitwerking van de doelen uit hoofdstuk 3. Vergelijking met eerste versie basisprincipes In juli 2021 heeft de gemeenteraad van Culemborg een set van basisprincipes vastgesteld voor het woonmilieu in de stationsomgeving, te gebruiken voor het haalbaarheidsonderzoek1. De basisprincipes van juli 2021 zijn voor deze visie verder uitgewerkt tot dit hoofdstuk. In bijlage drie is een schematisch overzicht opgenomen van de basisprincipes op hoofdlijnen inclusief vergelijking met de basisprincipes zoals vastgesteld in juli 2021.

Intermezzo referentiebeelden Om meer gevoel te geven bij de te verwachten openbare ruimte, gebouwen en woon- en leefomgeving is na hoofdstuk 5 Basisprincipes een intermezzo referentiebeelden opgenomen.

1

Djuma 102980/193144 (https://culemborg.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/9cb1f87a-eebf-4f52b068-275d19dd2984)

39

5.2 WOONOMGEVING De stationsomgeving van Culemborg wordt een duurzame, eigentijdse en stedelijke nieuwe wijk. We zetten in op een woonmilieu passend bij Culemborg. Aan de randen voegt het plan zich in de omgeving. In het centrum van het gebied kan de bouwhoogte en de dichtheid hoger zijn. Referentiebeelden woonmilieu

Figuur 10. Funenpark Amsterdam

Figuur 9. De Hoef West, Amersfoort (Karres en Brands)

Figuur 11. Wisselspoor Utrecht (Delva / Studioninedots)

Stedelijke bouwhoogten De stationsomgeving wordt nadrukkelijk een stedelijk woonmilieu en daarbij horen ook stedelijke gebouwen. Woningbouwbehoefte vraag om verdichting en dat past op deze plek. Met name in Pavijen I kunnen appartementengebouwen vijf tot zeven lagen hoog worden. Daartussen is ruimte voor grondgebonden stadswoningen van 3 tot 5 lagen hoog. De doelstelling is om in de bebouwing voldoende verdichting te krijgen voor een stedelijk woonmilieu, maar wel te zorgen dat er overal een duidelijke relatie blijft bestaan tussen de binnenwereld van de woongebouwen en de openbare ruimte op straat. Door een combinatie van middenhoge appartementengebouwen en grondgebonden stadswoningen ontstaat er een stedelijk woonmilieu ontstaat waar de meeste gebouwen tussen de 4 en 6 lagen hoog zullen zijn. 40

Incidenteel in het gebied is het mogelijk om hoger te bouwen. Het uitgangspunt hierbij is dat de hoogbouw een ijkpunt in de omgeving maakt. Bij het station bijvoorbeeld is het wenselijk om aan de westzijde een gebouw te maken dat goed zichtbaar is boven de spoordijk. Zo wordt de nieuwe wijk aan de westzijde ook herkenbaar en zichtbaar vanuit de oostzijde. Daarbij is het uitgangspunt dat de hoogte aansluit bij andere gebouwen in Culemborg en niet interfereert met het beschermde stadsgezicht. Op de plekken waar de nieuwbouw direct aansluit op bestaande bouw zal de nieuwe bebouwing zich daar in voegen. Dit betekent dat met name aan de oostelijke rand van de Stationsomgeving een bouwhoogte van 3 lagen het meeste voor de hand ligt waar de bebouwing aansluit op rijwoningen van twee lagen met een kap. Referentiebeelden buurten:

Figuur 12. Naerheden Denemarken (Karres en Brands)

Figuur 13. Naerheden Denemarken (Karres en Brands)

Wonen en Werken Het stationsgebied wordt een aangenaam woongebied, gemengd met station- en bedrijfsfuncties dat daarnaast maatschappelijke, culturele en recreatieve voorzieningen herbergt. In de te transformeren delen van Pavijen I is de kracht van de maakindustrie en het ambacht van meubelmaken duidelijk voelbaar. De transformatie is er op gericht om dit te behouden en in te zetten als kracht van het gebied. Deels gebeurt dit door kenmerkende gebouwen te bewaren of te transformeren. Bij de Houtvijver aan de oostzijde van het spoor doen we dit door de vijver te bewaren en het verhaal van de geschiedenis hier herkenbaar te maken. Door de stapsgewijze ontwikkeling blijft de stationsomgeving nog heel lang een gemengd gebied. Maar ook in de nieuwe bouwblokken worden de mogelijkheden onderzocht om ateliers en werkruimtes op te nemen waar lokale ondernemers kunnen werken en mogelijk machines en apparatuur kunnen delen. Een bijzondere mix van wonen en werken draagt bij aan het karakter van het gebied, de levendigheid én houdt de verbinding met de historie in stand. Tot slot biedt dit nieuwe vormen van werkgelegenheid zodat niet iedereen elke ochtend vanuit het woongebied naar een werklocatie elders moet gaan met de trein of auto. De inzet van de visie is dat we bedrijfsfuncties uit Pavijen die verenigbaar zijn met wonen graag in het gebied willen behouden.

41

Referentiebeelden woon-werkmilieu:

Figuur 14. Broedplaats Contact Amsterdam

Figuur 15. NRE terrein Eindhoven (Tom van Tuijn Stedenbouw)

Functies De levendigheid en stedelijkheid van de Stationsomgeving krijgt vorm door de structuur van de wijk en de architectuur, door in te zetten op collectiviteit op verschillende niveaus, door menging van wonen en werken en door het grote aantal reizigers in het gebied. Daarnaast worden er veel mogelijkheden gezocht om sociale voorzieningen, maatschappelijke functies en onderwijs een plek te geven in het gebied. Denk hierbij bijvoorbeeld aan sportvoorzieningen, kinderdagverblijven, fysiotherapeut en tandarts. Deze functies krijgen een plek in de plinten van de bebouwing. Daardoor zullen er levendige stadsstraten ontstaan met een eigenwijs karakter. In de Spoorzone West komt een supermarkt. De Gelderlandfabriek heeft een invulling met culturele/recreatieve functies en flexwerken. Deze kan die mogelijk uitbreiden. Verdere toevoeging van commerciële functies zoals horeca en detailhandel in de Stationsomgeving volgt het horeca- en detailhandelsbeleid van de gemeente. Hierbij heeft de gemeente er altijd oog voor dat nieuwe functies geen bedreiging vormen voor de horeca en detailhandel in de binnenstad van Culemborg. Ook wil de gemeente voorkomen dat de komst van voorzieningen in de nieuwe wijk ten koste gaan van het voorzieningenniveau in bestaande wijken.

Uitgangspunt van het huidige beleid is dat verdere toevoeging van horeca en detailhandel in de Stationsomgeving alleen mogelijk is wanneer het functies betreft die gerelateerd zijn aan het station of aan werkfuncties in het gebied. Denk hierbij aan verkoop van bijvoorbeeld koffie en broodjes aan reizigers of werknemers. Dit betreft omzet die niet plaats zou vinden wanneer de functie zich in de binnenstad zou bevinden. Daarbij is er een voorkeur voor detailhandel of horeca van lokale ondernemers die aansluit op de cultuur van ambacht en creativiteit van de Stationsomgeving. Om het gebied bekend te maken voor Culemborgers en om levendigheid te introduceren in de transitiefase willen we inzetten op placemaking (zie ook paragraaf 6.1.4). Indien gewenst kan het college van de gemeente Culemborg er voor kiezen om aanvullend nog specifieke horeca en detailhandelsfuncties toe te laten in de Stationsomgeving. Zorg Voor de Stationsomgeving wordt onderzocht welke zorgvoorzieningen passend zijn in het gebied. Denk hierbij bijvoorbeeld aan zoals fysiotherapie, huisarts, apotheek en andere zorgvoorzieningen. Uit input van huisartsen in Culemborg blijkt dat er ruimte is voor een extra huisarts in Culemborg. De Stationsomgeving is daarvoor een geschikte plek. De gemeente blijft met huisartsen in overleg, om te zoeken naar een mogelijke plek in de Stationsomgeving (al dan niet eerst tijdelijk).

42

Sport en bewegen In de Stationsomgeving komt veel ruimte voor sport en bewegen. Dat kan in of op (publieke) gebouwen of in de openbare ruimte. Binnen de kaders van het leisurebeleid van de gemeente Culemborg is er ook ruimte voor commerciële sportvoorzieningen zoals fitnessruimtes en sportscholen in de plinten van gebouwen. Mogelijk kan hier ook de verbinding gezocht worden met zorgvoorzieningen. Onderwijs Voor Pavijen I wordt onderzocht of het mogelijk is om een onderwijsvoorziening te realiseren in het gebied. Onderwijs in het gebied draagt bij aan de gewenste levendigheid, helpt om de Stationsomgeving te verankeren in de stad en past in de gewenste ambitie van een levendige woonwerk- en leeromgeving. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een invulling met onderwijsinstellingen die aansluiten op de maakindustrie en het ambacht van meubelmaken ter plaatse. Ook onderzoeken we of er vraag is voor een basisschool in het gebied. Een eerste verkenning lijkt er op te wijzen dat het aantal te verwachten kinderen prima opgevangen kan worden door de bestaande scholen. De wijk zal langzaam groeien en in de start worden er nog relatief weinig gezinnen verwacht in de Stationsomgeving door de gewenste mix van doelgroepen. Om die reden is de inschatting op dit moment dat de aantallen kinderen jaarlijks te laag zijn om een school te legitimeren.

Basisonderwijs in de Stationsomgeving kan echter ook een kans bieden voor realisatie van onderdelen van het Integraal Huisvestings Plan. Voorzieningenniveau Culemborg Voor alle soort voorzieningen geldt dat de gemeente gedurende de realisatie van de Stationsomgeving in het vernieuwen van beleid rekening zal houden met de komst van nieuwe bewoners. Leefbaarheid en collectiviteit Rijke collectiviteit Een stedelijke woonomgeving gaat niet alleen over bouwhoogtes en dichtheid. Stedelijkheid wordt ook bepaald door een grote mate van collectiviteit. Met andere woorden: in een stedelijke omgeving is er veel gedeelde ruimte en minder privé (buiten)ruimte. In de stationsomgeving komen veel plekken om elkaar te ontmoeten en samen te leven en zullen bewoners niet met de auto de eigen garage inrijden zonder de buren tegen te komen. Referentiebeelden gedeelde ruimtes:

Figuur 16. Daktuin NRE terrein Eindhoven (Tom van Tuijn Stedenbouw)

Figuur 17. Speeltuin openbaar / kinderdagverblijf (Oostpoort Amsterdam)

43

Daarbij is er in de Stationsomgeving bijzondere aandacht voor het maken van veel verschillende plekken met variërende niveaus van collectiviteit. Straten en pleinen voor de hele wijk, kleinere buurtpleintjes, semi-openbare binnentuinen tussen bouwblokken en waar mogelijk ook nog stadstuinen of dakterrassen per gebouw. In Pavijen, waar zeker in de ontwikkelfase nog een mix zal bestaan van woningen en bedrijvigheid wordt in het bijzonder ingezet op luwe binnenwerelden. Al deze verschillende ruimtes bieden andere mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. In alle ruimtes wordt er gezocht naar mogelijkheden waarop bewoners voorzieningen delen en beheren. Gedeelde ruimten In woongebouwen zetten we in op realisatie van gedeelde voorzieningen zoals thuiswerkfaciliteiten, logeerverblijven, wasvertrekken, fietsenstallingen en dergelijke. Ook kunnen bewoners samen werken aan stadstuinen of urban farming (verticale landbouw). Hierdoor krijgt de nieuwe wijk geen anoniem, maar juist een sfeervol karakter. Uitgangspunt is dat pakketten worden bezorgd in centrale afgifteruimtes in de wijk.

Figuur 18. Niveau’s van collectiviteit (Bron: Karres en Brands / Royal HaskoningDHV)

Leefbaarheid Leefbaarheid staat centraal in de ontwikkeling. Daarom wordt er ingezet op de bouw van afgeronde buurtjes en is er volop ruimte voor groen en collectiviteit. In de uitwerking wordt aan ontwikkelaars de opgave meegegeven om te zorgen voor ruimtes waar mensen elkaar spontaan kunnen ontmoeten. Bij de uitwerking van de buurten zoeken we naar voorbeelden in bestaande wijken en andere steden waar deze dichtheid en de gewenste sfeer en kwaliteit van de openbare ruimte al gerealiseerd zijn. Referentiebeelden nieuwe collectiviteit:

44

Figuur 19. Huurcorporatie Wij_land (Amsterdam)

Figuur 20. Deeltuin Utrecht (Delva)

Openbare ruimte De openbare ruimte vormt de drager van het plan. In de hele stationsomgeving maken we een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte. Zie voor meer informatie ook de ruimtelijke verkenning (Bijlage 1). Openbare ruimte De basis wordt gevormd door een grotendeels autovrije vloer. De Parallelwegen en de Industrieweg krijgen extra aandacht als promenade: rode lopers vanuit de het station. Het centrale plein en het stationsplein (zowel aan west -als oostkant) krijgen een bijzondere inrichting die hun centrale functie benadrukt. Tussen de bouwvelden in Pavijen I liggen brinken en groene straten. Ook de groene hoven binnen in de bouwvelden kunnen (gedeeltelijk) een openbaar karakter krijgen. Referentiebeelden groen:

Figuur 21. Referentiebeeld spoordijk

Figuur 22. Deeltuin Utrecht (Delva)

Groen netwerk als drager van de wijk Groen wordt een belangrijk ingrediënt van de nieuwe wijk. Om op deze plek een aantrekkelijke en leefbare wijk te maken is een groene leefomgeving een van de belangrijkste voorwaarden. De ruggengraat van het plan wordt daarom gevormd door een netwerk van groene paden en linten door de nieuwe wijk. In de participatie zijn door bewoners veel suggesties genoemd voor het groen in de Stationsomgeving. De ambitie is om deze suggesties te verkennen in de uitwerking van de wijk: • • •

Boomgaard / fruitbomen voor algemeen gebruik Diervriendelijk groen met ruimte voor egels, vogels, insecten en andere dieren. Ook door middel van bijvoorbeeld nestgelegenheden in gebouwen Groen als aanleiding voor bewegen en ontmoeten 45

• • • • •

Groen met speelgelegenheid voor kinderen in alle leeftijden Varieer in locaties voor ecologisch groen, speelgroen en kijkgroen Gedeelten van het groen in collectief beheer van omwonenden Watertappunten Kleine moestuinen (bijvoorbeeld in hoge bakken)

Kengetal voor groen Omdat groen in de wijk een dragend onderdeel van deze visie is, willen we de groene inrichting voor de loopduur van het project stevig borgen. In uitwerking van de structuurvisie in een Masterplan wordt de hoeveelheid groen in het gebied gekwantificeerd, bijvoorbeeld in de vorm van hoeveelheden groen per woning. Daarbij is er aandacht voor alle soorten groen, waaronder parken, groene routes tussen woningen, water, privé groen en (semi)-collectief groen. Hiermee wordt de hoeveelheid in deze stedelijke woonwijk geborgd. Verspreid groen Het klimaatadapatiebeleid houdt in dat bij de ontwikkeling van elk deelgebied ingespeeld wordt op het voorkomen van hittestress. Groen is voor alle bewoners en gebruikers van het gebied dichtbij en bereikbaar. In de invulling wordt gezocht naar nieuwe concepten waaronder groene daken, groene gevels. Sociale veiligheid Sociale veiligheid is niet alleen een aandachtspunt in de inrichting van de openbare ruimte maar wordt al bij het stedenbouwkundig plan en de ontwerpen aan de structuur van het plangebied meegenomen in de overwegingen. Doel is een prettig, veilig en comfortabele woonomgeving waar iedereen zich vrijuit kan bewegen. Bewoners betrekken bij inrichting openbare ruimte Om eigenaarschap en betrokkenheid te vergroten onderzoeken we manieren waarop bewoners betrokken kunnen worden bij de inrichting van de openbare ruimte.

Dit kan door middel van participatie maar mogelijk ook door bewoners van een straat een eigen budget te geven. Beheer openbare ruimte De Stationsomgeving wordt een groene wijk met veel openbare ruimte. Dit vraagt op de lange termijn een inspanning voor beheer en onderhoud. Bij de verdere uitwerking van het project wordt onderzocht hoe dit ingevuld kan worden. De gemeente kan dit doen maar ook bewoners kunnen worden betrokken bij beheer en onderhoud.

46

5.3 WONINGBOUW Woningcategorieën De woningbouwopgave voor Culemborg is om tot 2030 tweeduizend woningen te bouwen. De stationsomgeving zal een substantieel deel van deze opgave realiseren. De Stationsomgeving volgt de verdeling over prijscategorieën uit de geldende woonvisie van Culemborg. In de later op te stellen nota’s van uitgangspunten per deelproject willen we nog een onderverdeling introduceren binnen de categorieën goedkoop en middel duur om te voorkomen dat in de Stationsomgeving alleen aan de bovenkanten van deze categorieën wordt gebouwd. De Stationsomgeving volgt de prijsgrenzen en kwaliteitseisen voor volwaardige woningen in diverse categorieën (sociaal, middelduur, duur, koop, huur e.d.) uit het woonbeleid van de gemeente Culemborg. In januari 2022 heeft de gemeente een herziening van deze bedragen vastgesteld uitgaande van de op dat moment geldende bouwkosten en grondprijzen. In de later op te stellen nota’s van uitgangspunten per deelproject kan indien nodig ingegaan worden op eventuele specifieke kenmerken van een locatie en actuele prijsontwikkelingen. Kansengelijkheid De inzet van de visie om bij te dragen aan kansengelijkheid op de woningmarkt. In de stationsomgeving worden woningen gebouwd voor een brede doelgroep waarbij de helft van de woningen wordt gerealiseerd in de categorie betaalbaar. Hiermee bieden we een brede groep bewoners kansen op een woning.

Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor ouderen én voor jongeren die het moeilijk hebben in de huidige woningmarkt. We maken woningen waar ouderen en zorgbehoevenden thuis kunnen blijven wonen en zorgen dat er ruimte is voor zorgverleners in de buurt. Eisen WBI betaalbaarheid Binnen (het woonbeleid van) Culemborg en in het programma Stationsomgeving wordt het begrip goedkope woningbouw gebruikt als synoniem voor de sociale sector. Dit is niet gelijk aan de definitie in het kader van de rijkssubsidie Woningbouwimpuls. De randvoorwaarden voor deze subsidie schrijven voor dat er tenminste 50% betaalbare woningbouw wordt gerealiseerd, maar hier wordt betaalbaar gedefinieerd als alle woningen tot aan de NHG grens. Een groot deel van de middel dure woningbouw in de Stationsomgeving past binnen de categorie ‘betaalbaar’ van de WBI subsidie. Met het sociale en middeldure programma voldoet de Stationsomgeving dan ook aan de eisen die de rijkssubsidie Woningbouwimpuls stelt. Tijdens realisatie is het van belang om de eisen die de rijksoverheid stelt aan de WBI subsidie goed te monitoren en te zorgen dat de ontwikkelen binnen de gestelde kaders blijft. We zetten in op de bouw van sterke buurten met veel aandacht voor leefbaarheid. We willen buurten maken waar mensen met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten en tegen komen.

Daarom zetten we in de stationsomgeving ook in op een combinatie van koopwoningen en huurwoningen. Het is de doelstelling om in alle deelgebieden een gemengd woonmilieu te maken met combinaties van verschillende prijsklassen en een menging van koop en huur.

47

Appartementen – grondgebonden Het realiseren van een verdicht stedelijk woonmilieu bij het station betekent dat de woningen voor een significant deel uit appartementen of gestapelde bouw bestaan. We gaan uit van een woningbouwprogramma dat voor circa 80-90% uit appartementen bestaat en circa 10-20% grondgebonden woningen. Waar mogelijk zal er per deelgebied gezocht worden naar een mix van grondgebonden en gestapeld maar het is geen harde eis om in elk deelgebied een combinatie te realiseren. Op locaties dichtbij het station en op plekken waar hogere bouw zonder problemen mogelijk is ligt een hoger percentage gestapelde woningen voor de hand. Verschillende prijscategorieën In het gebied wordt ingezet op een mix van verschillende prijscategorieën (goedkoop, midden, duur) en een mix van verschillende woningtypen (verschillende soorten grondgebonden en appartementen). Hierbij hoeft het niet zo te zijn dat dure woningen altijd grondgebonden woningen zijn. We zetten ook in op de bouw van luxere appartementen voor 1- en 2-persoonshuishoudens. Hiermee willen we ook oudere bewoners aantrekken uit de rest van Culemborg waarmee er ook in die wijken weer woningen vrijkomen voor gezinnen. Andersom is het niet te verwachten dat het haalbaar is om in dit gebied grondgebonden woningen te realiseren in de sociale sector.

Woningtypen Het is de nadrukkelijke ambitie om in de hele Stationsomgeving te komen tot een rijke mix van verschillende woningtypen in een stedelijk woonmilieu. Deze visie legt geen beperkingen op aan ontwikkelaars om tot creatieve eigentijds woningcategorieën te komen. Mogelijke woningtypen zijn grondgebonden stadswoningen (smalle en hoge rijwoningen), appartementen, maisonnettes, split level woningen en indien passend urban villa’s. Op specifieke locaties willen we kansen bieden aan innovatieve concepten, wooncoöperaties of collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) . De gemeente zal in gesprekken met initiatiefnemers een gevarieerd woningaanbod stimuleren. Waar mogelijk nemen we eisen hierover op in nota’s van uitgangspunten voor de deelprojecten. Tijdelijke woningen Deze visie richt zich op de realisatie van een nieuwe, hoogwaardige en permanente wijk in Culemborg. In een met aandacht ontworpen woongebied zonder tijdelijkheid kunnen we garanderen dat bewoners leven, wonen en verplaatsen in een hoogwaardige, aantrekkelijke en leefbare woonomgeving. Tegelijkertijd is de situatie op de woningmarkt op dit moment kritiek en is er ook op korte termijn behoefte aan woonruimte.

Wanneer duidelijk is dat tijdelijke woningbouw op een bepaalde locatie in het plangebied niet alleen een oplossing is voor een actuele wooncrisis maar ook bij kan dragen aan het verwezenlijken van de doelen van de Stationsomgeving op de lange termijn kan tijdelijke woningbouw in de Stationsomgeving een mogelijkheid zijn. Efficiënt ruimtegebruik - daken In de Stationsomgeving wordt ingezet op efficiënt ruimtegebruik. Deels door woningen te stapelen en te kiezen voor hogere en smallere stadswoningen, maar ook door mogelijkheden te bieden voor woningen boven werkplaatsen. De inpassing van de parkeervoorzieningen en de hoogteverschillen vergen slimme oplossingen van een dicht woonprogramma met dubbelgebruik. Daarmee ontstaat een wereld van verschillende maaiveldniveaus naast hergebruikte gebouwen tussen compacte bouwblokken waarin bezoekers, bewoners en forensen met elkaar mengen. 48

Daarnaast is het de ambitie om het dakoppervlak van de nieuwe bebouwing te benutten. Dit kan bij collectieve woongebouwen door de realisatie van een collectieve daktuin, sportvoorzieningen, maar ook voor de realisatie van de benodigde zonnepanelen. Wanneer er geen toegankelijke daktuin mogelijk is en het dakvlak niet benut wordt voor zonnepanelen wordt er gekozen voor een groen dak. Hierbij is het wenselijk om het groen ook te benutten voor waterberging en biodiversiteit. Doelgroepen 1 en 2 persoonshuishoudens Vanuit Culemborg is er momenteel een grote vraag naar woningen voor 1 en 2-persoonshuishoudens. Landelijk is de trend zichtbaar dat er steeds meer 1 en 2 persoonshuishoudens komen terwijl er voor deze huishoudens in Culemborg nu juist weinig woningen beschikbaar zijn. De stationsomgeving is binnen Culemborg bij uitstek de geschikte woonomgeving voor deze doelgroep. Woningen voor deze categorie zullen er dan ook voldoende gerealiseerd worden, en ook al direct in de eerste fasen. Woningen voor deze doelgroep zijn voornamelijk kleinere appartementen met 1 of 2 slaapkamers. Kleinere appartementen worden geschikt gemaakt voor zowel senioren als starters, en samenwonende studenten. Desgewenst kan studentenhuisvesting onderdeel van het programma worden.

Brede mix Maar de doelstelling voor het gebied is breder: We kiezen bewust voor een gemengd woonmilieu, waarin verschillende doelgroepen een plek kunnen vinden. In het hele gebied is ook volop ruimte voor (jonge) gezinnen en ouderen. Het is de nadrukkelijke wens om in alle deelgebieden een mix van doelgroepen te huisvesten. Het hoeft niet zo te zijn dat voor alle doelgroepen aparte woningen worden gerealiseerd. Door woningen levensloop bestendig uit te voeren kunnen woningen voor jonge 1 en 2 persoonshuishoudens ook gebruikt worden door ouderen. Kwetsbare doelgroepen De stationsomgeving moet geschikt zijn voor mensen die zorg aan huis nodig hebben. In de uitwerking kan gekeken worden of dit verspreid door het gebied mogelijk is of dat het wenselijk is om zorgwoningen te realiseren op specifieke locaties. Ook wordt er aan gedacht om locaties te realiseren waar bijvoorbeeld jonge mensen met een lichte vorm van begeleiding zelfstandig kunnen moeten wonen. Vanwege de benodigde begeleiding is het aan te bevelen om dit te clusteren. Daarbij moet goed gekeken worden naar de bereikbaarheid van locaties voor fiets, auto en openbaar vervoer. Ook moet worden gekeken naar veiligheid. In verband met externe veiligheidseisen is het niet mogelijk om in het invloedsgebied van het spoor mensen te huisvesten die niet zelfredzaam zijn.

Doorstroming Tijdens realisatie wordt ook onderzocht hoe het mogelijk is om met de ontwikkeling van de Stationsomgeving specifiek de doorstroming vanuit andere wijken op gang te brengen. In verschillende delen van Culemborg wonen momenteel 1 en 2-persoonshuishoudens in grote woningen die ook geschikt zijn voor gezinnen. Dit is overigens niet uniek voor Culemborg, maar in heel Nederland het geval. Het is de wens om met de realisatie van de Stationsomgeving doorstroming voor deze doelgroep op gang te brengen. Door in de Stationsomgeving een woonmilieu en woontypen te realiseren die aantrekkelijk zijn voor deze doelgroep komen in andere delen van Culemborg ook woningen beschikbaar voor gezinnen. In de Stationsomgeving onderzoeken we of we woningen voor ouderen kunnen bouwen op voor ouderen logische locaties (nabij deelmobiliteit en gebiedsgerichte voorzieningen). 49

Monitoren en communicatie De gemeente Culemborg voert, naast het in 2019 in regio-verband uitgevoerde woningbehoefte onderzoek, een aanvullend woningvraag-onderzoek uit. Dat is bedoeld om meer duidelijkheid te krijgen in de specifieke behoefte van de genoemde doelgroepen, en de bijbehorende omvang van de vraag. Dit zal input zijn voor de ontwikkeling. Gedurende de ontwikkeling zal er sprake zijn van blijvende monitoring en eventuele bijsturing van het programma. Waar mogelijk bouwen we flexibel zodat we kunnen inspelen op veranderende vragen uit de markt. Vanaf vroeg in het project communiceren we met doelgroepen om wensen en kansen op te halen, om mede op basis van input het plan te verfijnen. In de communicatie willen we ook duidelijk maken wat voor wijk we gaan bouwen. We brengen over voor wie deze wijk geschikt is en wat voor leef- en woonomgeving we gaan realiseren. Hierbij hebben we ook aandacht voor het stedelijke karakter van de wijk, de nadruk op collectiviteit, het mobiliteitsconcept en de gedeelde parkeervoorzieningen. Doelgroepen sociale huur Voor het deel sociale huur zal KleurrijkWonen (corporatie) zorgen voor de toewijzing aan doelgroepen. Hieronder vallen: starters, statushouders, uitstroom maatschappelijke opvang, uitstroom beschermd wonen, senioren, gezinnen, alleenstaanden en overige tot de lage inkomens klasse behorende inwoners.

Particuliere verhuurders zullen het middel dure en dure huursegment (boven € 750,-) verzorgen. In de koopsector zal de gemeente met name voor het betaalbare segment regels voor toewijzing implementeren, waarbij voorrang voor huurders in een sociale huurwoning een ketting beweging in gang zet. Daarnaast zullen lage inkomens voorrang hebben op de hogere inkomens. Voor ouderen met een kleine portemonnee willen we mogelijkheden onderzoeken voor kleinschalige gedeelde woongebouwen zoals bijvoorbeeld een Knarrenhof. Voor jongeren die nu een zwakke positie hebben op de woningmarkt zoeken we naar oplossingen op maat.

50

Referentiebeelden woningbouw:

Figuur 23. Diverse referentiebeelden woningbouw

Figuur 24. Combinatie van grondgebonden stadswoningen en appartementen (Defensie -eiland Woerden)

Figuur 25. Woongebouw Akropolis (Zeeburgereiland, Amsterdam: Studioninedots)

Sociale huur Corporaties De 25-30% goedkope woningbouw in de Stationsomgeving zal worden ingevuld door de bouw van sociale huurwoningen. Het uitgangspunt is dat sociale huurwoningen in portefeuille komen van de woningcorporatie KleurrijkWonen. Het kan ook gebeuren dat private ontwikkelaars sociale huurwoningen ontwikkelen en dat deze dan na realisatie worden geleverd aan Kleurrijk Wonen. 51

Wanneer de sociale huurwoningen worden ontwikkeld door een private partij eist de gemeente dat er voor realisatie afspraken zijn gemaakt met KleurrijkWonen over afname en kwaliteit van de woningen. De prestatieafspraken die de gemeente heeft met Kleurrijk Wonen zijn onverminderd van toepassing. De gemeente wil hiermee waarborgen dat de woningen duurzaam in deze categorie beschikbaar blijven. Wanneer er behoefte is aan een bepaald type woning in de sociale sector dat niet past in de portefeuille van betrokken corporaties dan is verhuur door marktpartijen voor de gemeente bespreekbaar. Denk daarbij bijvoorbeeld aan studio’s of starterswoningen. Daarbij zal de gemeente wel afspraken maken over de duurzame beschikbaarheid van woningen in het juiste segment en eventueel eisen stellen over toewijzing van woningen. Sociale koop Sociale koop wordt onderzocht als mogelijkheid. Uitgangspunt is dat de woningen duurzaam behouden blijven voor de doelgroep en dat de investering in het gebied niet enkel ten gunste komt van de eerste koper. Sociale huur verevenen Het uitgangspunt voor de hele ontwikkeling is dat in alle deelgebieden een mix gerealiseerd wordt van woningen in alle gewenste categorieën. Dit betekent ook dat in elk deelproject sociale huur of koopwoningen gebouwd worden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=9cb57f25-334e-4d71-9910-f748904759be