CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Aangepaste Visie Stationsomgeving 2mrt v10.pdf

Raadsvergadering 9 maart 2023, gemeente CulemborgBij agendapunt: Structuurvisie Stationsomgeving23.954 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Gemeente Culemborg

Stationsomgeving Culemborg Structuurvisie

november 2022

1

Colofon Opdrachtbeschrijving: Visie Stationsomgeving Culemborg Opdrachtgever: bestuurlijk

Portefeuille Ruimte M. Wichgers (wethouder)

ambtelijk

Programma Stationsomgeving S. Bosman (programmaregisseur)

Opdrachtnemer: procesmanager

B. Vellinga, M. Jurrius

auteur(s) Zaaknummer:

W. van Boekel, B. Vellinga, M. Jurrius, J. de Rooij, M. van Leest, W. Konings GZDGCB 508569/508592

Versie:

Definitief november 2022

Openbaarheid:

De informatie in deze rapportage is openbaar. 2

Samenvatting In de stationsomgeving werken we aan de toekomst van Culemborg. We maken een wijk met een duurzame en levendige woon- en werkomgeving waar de identiteit van de creatieve maakindustrie voelbaar is en blijft. Een wijk waar Culemborgers een passende woning kunnen vinden en gezond en prettig samen kunnen leven. Het hart van de wijk wordt gevormd door een modern multifunctioneel station. Met deze ontwikkeling versterken we de duurzame bereikbaarheid van onze stad en verbeteren we de verbinding tussen het Rivierenland en de Randstad. Opgave In de stationsomgeving komen verschillende ambities van de gemeente bij elkaar: op het gebied van wonen, mobiliteit, duurzaamheid, klimaat, economie, werkgelegenheid en onderwijs. Door diverse onafhankelijke ontwikkelingen is er in korte tijd een momentum ontstaan dat Culemborg de kans biedt veel van deze opgaven en ambities een plek te geven. Om die ontwikkeling richting te geven is deze visie opgesteld. De visie biedt een ruimtelijk kader voor de ontwikkeling van de stationsomgeving. De doelen die we met deze ontwikkeling willen realiseren zijn: • Een gemengde wijk, aansluitend bij Culemborgse woningvraag, met nadruk op woningen voor 1-2 persoons huishoudens. • Betere verbinding tussen oost en west Culemborg • Het realiseren van een levendige nieuwe stadswijk met een eigen identiteit.

We zetten in op het stimuleren van ontmoeten, samen leven, samen delen. • In de nieuwe wijk maken de bewoners als vanzelf meer duurzame keuzes voor hun bewegingen. • De nieuwe wijk zal tijdens de gebruiksfase netto geen CO2 uitstoten. Aandacht voor circulariteit, biodiversiteit en klimaatadaptatie. • We willen de werkgelegenheid behouden en de belangen van de Culemborgse bedrijven duurzaam waarborgen Participatieproces Op 30 juni 2022 stelde de gemeenteraad de ontwerp structuurvisie vast. Voor de inwoners, belangengroepen en ondernemers heeft hierover vervolgens een participatiedag plaatsgevonden en is ook online geparticipeerd. Hiervan is een participatieverslag beschikbaar. Waar mogelijk zijn belangrijke suggesties en ideeën die passen bij het schaalniveau opgenomen in deze definitieve structuurvisie. Overige suggesties en soms ook zorgen of risico’s, zijn voor de uitwerking in een volgende fase. Ruimtelijke verkenning Samen met NS, ProRail en de provincie Gelderland heeft de gemeente Culemborg een ruimtelijke verkenning gedaan naar het station en de omgeving. De verkenning laat zien hoe het huidige station kan worden ontwikkeld tot een toekomstbestendige regionale OV-hub en een levendige woonwijk, gericht op het OV en duurzame mobiliteit. In de wijk is naast de woningen ook ruimte voor bedrijvigheid en andere voorzieningen, zoals onderwijs.

Ook ontstaat de mogelijkheid voor een betere verbinding tussen Oost en West Culemborg. Deze verkenning is de basis geweest van de voorliggende visie.

3

De Visie De stationsomgeving van Culemborg wordt een duurzame, eigentijdse en stedelijke nieuwe wijk die zich voegt in de bestaande stad. Groen en water De spoordijk wordt versterkt als groene centrale as door Culemborg. De huidige P+R op het talud vormt als een toekomstig Stationspark daarin een belangrijke schakel. Het slagenlandschap wordt de drager van de ruimtelijke structuur van Pavijen. Bouwblokken krijgen groene luwe binnenwerelden. Karakteristieke bebouwing in het gebied blijft zo mogelijk behouden als industrieel erfgoed. Gebieden In de Stationsomgeving zijn kansen ontstaan voor het invullen van de grote woningbouwbehoefte en voor de realisatie van een eigentijds en aantrekkelijk stadsdeel worden. Deze kansen worden verzilverd in de gebieden rondom het station. Pavijen I ondergaat een stapsgewijze transformatie naar woningbouw. Collectiviteit, deelvoorzieningen, autoluwheid en duurzaam bouwen zijn de kernkwaliteiten van deze sfeer. In de eerste fase aan de stationszijde die de komende 10 jaar zal duren, wordt een deel van het gebied ontwikkeld. Het achterste deel aan de Randwegzijde is een tweede fase die voorlopig niet zal transformeren naar woningbouw. Dat onderzoeken we wanneer de eerste fase richting voltooiing gaat. Het deelgebied Spoorzone West vormt een belangrijke schakel in het gebied. In dit gebied komt een grote nieuwe P+R in een gebouwde voorziening.

Rondom de P+R komt een intensief woningbouwprogramma met onder meer een supermarkt. Aan de oostkant van het spoor komt minder doorgaand verkeer. Met goed ingepaste projecten maken we een aantrekkelijke overgang van het hoogstedelijke naar het kleinschaligere karakter van de aangrenzende wijken. Station We onderzoeken hoe we het station kunnen verbeteren met een voldoende brede onderdoorgang voor voetgangers en fietsers, met nieuwe perrons en opgangen. Ook zetten we in op één centrale gebouwde P+R aan de westzijde. Bij het station komen uitstekende voorzieningen voor fietsparkeren. Over deze ontwikkelingen maakt de gemeente aparte afspraken met het Rijk (via ProRail), de Provincie en NS. De ruimte rondom het station richten we opnieuw in. Functioneel, maar met karakter: je komt ècht aan in Culemborg. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om de bus te verplaatsen naar de westzijde.

4

Verkeersstructuur en mobiliteit De verkeersstructuur van Culemborg wordt veiliger, robuuster en duurzamer. Fiets- en wandelverbindingen naar het station en naar de binnenstad worden sterk verbeterd. Door een herinrichting van de Ovonde-Tunnelweg en een nieuwe aansluiting op de provinciale weg zal er minder lokaal verkeer door Culemborg zelf rijden. Het lokale autoverkeer zal meer gebruik maken van de Provinciale weg waarmee autoverkeer in Culemborg zelf afneemt. In de Stationsomgeving parkeert men op korte loopafstand van de woning in centrale parkeergebouwen. De inrichting van de nieuwe wijk verleidt bewoners om vaker te kiezen voor de fiets, trein of deelauto in plaats van een eigen auto te bezitten. De aansluiting van Pavijen op de Wethouder Schoutenweg wordt zo ontworpen dat fietsverkeer en autoverkeer zoveel mogelijk gescheiden worden. Basisprincipes Voor de ontwikkeling als geheel is een set basisprincipes vastgelegd om duidelijk te maken waar we heen willen met de ontwikkeling. De basisprincipes gaan in op het woonmilieu, woningbouw, bereikbaarheid / mobiliteit en duurzaamheid. Deze basisprincipes vormen een praktische uitwerking van de algemene doelen voor het gebied. Fasering In de ontwikkeling van de Stationsomgeving blijft er binnen deze overkoepelende visie ruimte om variabel te zijn in losse ontwikkelingen.

De gemeente maakt onderscheid in vier verschillende ontwikkelcategorieën. In Fase 2 is er de komende 10 jaar in principe geen sprake van ontwikkeling naar woningbouw. In gebieden met versnipperd eigendom zal de gemeente voornamelijk een afwachtende houding aannemen. In de overige gebieden zal de gemeente actief met grondeigenaren in gesprek proberen te komen om ontwikkeling tot woningbouw te stimuleren of actief proberen gronden te verwerven. Ontwikkelingen moeten tenminste een minimale maat hebben van een volledig bouwblok om een goed leefklimaat te garanderen. De gemeente ondersteunt tijdelijke culturele en/of maatschappelijke activiteiten in de transitiefase (placemaking) die het gebied levendig en bekend maken.

5

Inhoudsopgave Samenvatting ................................................................................................. 3 Opgave............................................................................................................................................. 3 De Visie ............................................................................................................................................ 4 Basisprincipes .................................................................................................................................. 5 Fasering ........................................................................................................................................... 5

Inhoudsopgave............................................................................................... 6 1

Inleiding ................................................................................................... 9 1.1 De Stationsomgeving in 2032 ............................................................................................ 9 1.2 Een visie als kader voor de toekomst .............................................................................. 11 1.3 Kansen in de Stationsomgeving ...................................................................................... 12 Een samenkomst van ontwikkelingen biedt kansen ....................................................... 12 De opgave voor woningbouwontwikkeling ..................................................................... 13 De opgave voor het station ............................................................................................. 13 Woningbouw in de Stationsomgeving beste kans om doelen te koppelen .................... 14 Ruimtelijke verkenning .................................................................................................... 15

2

Beleidskader en ruimtelijke opgave ........................................................16 2.1 Beleidsanalyse Culemborg .............................................................................................. 16 Stadsvisie ‘Culemborg’..................................................................................................... 16 Woonvisie 2017 - 2026 .................................................................................................... 18 GVVP ................................................................................................................................ 19 Detailhandel-, Horeca- & Evenementenbeleid en Regieplan Binnenstad ....................... 19 Groenbeleidsplan Culemborg .......................................................................................... 19 Rapport wandelen op Pavijen ......................................................................................... 19 2.2 Stedelijke identiteit ........................................................................................................ 20 Stedelijk weefsel .............................................................................................................. 21 2.3 Plangebied .....................................................................................................................

22 2.4 Ruimtelijke opgave en planopbouw ................................................................................ 23 Ruimtelijke opgave .......................................................................................................... 23 Planopbouw ..................................................................................................................... 24

3

Doelen voor de Stationsomgeving ...........................................................25 Wonen: ............................................................................................................................ 25 Verbinding ....................................................................................................................... 25 Wijk / Leefomgeving ........................................................................................................ 25 Mobiliteit: ........................................................................................................................ 26 6

Verduurzaming ................................................................................................................ 26 Bedrijvigheid .................................................................................................................... 26

4

Visie ........................................................................................................27 4.1 Groen en water .............................................................................................................. 28 Spoordijk als groene en biodiverse hoofdstructuur ........................................................ 28 Overige groene hoofdstructuur en bomenlanen ............................................................ 28 Water ............................................................................................................................... 29 4.2 Woongebieden ............................................................................................................... 30 Pavijen I............................................................................................................................ 30 Spoorzone West............................................................................................................... 30 Buiten Pavijen .................................................................................................................. 31 Fase 2 ............................................................................................................................... 32 4.3 Aandachtspunten bebouwing .........................................................................................

32 Bebouwingsaccenten....................................................................................................... 32 Commerciële functies ...................................................................................................... 32 Gelderlandfabriek en erfgoed ......................................................................................... 32 4.4 Station en openbaar vervoer .......................................................................................... 33 De toekomst van het station ........................................................................................... 33 Nieuwe onderdoorgang ................................................................................................... 33 Enkele gebouwde P+R aan de westzijde ......................................................................... 33 Bus ................................................................................................................................... 34 Kiss and Ride .................................................................................................................... 34 4.5 Verkeersstructuur .......................................................................................................... 35 Langzaam verkeer routes ................................................................................................

35 Verbinding binnenstad .................................................................................................... 36 Autoverkeer ..................................................................................................................... 36 4.6 Uitwerkingsgebieden...................................................................................................... 38 Uitwerkingsgebied Tunnelweg en Ovonde...................................................................... 38 Uitwerkingsgebied Parallelweg Oost ............................................................................... 38

5

Basisprincipes .........................................................................................39 5.1 Waarom basisprincipes .................................................................................................. 39 5.2 Woonomgeving .............................................................................................................. 40 Stedelijke bouwhoogten .................................................................................................. 40 Wonen en Werken........................................................................................................... 41 Functies............................................................................................................................ 42 Leefbaarheid en collectiviteit .......................................................................................... 43 Openbare ruimte ............................................................................................................. 45 7

5.3 Woningbouw ................................................................................................................. 47 Woningcategorieën ......................................................................................................... 47 Doelgroepen .................................................................................................................... 49 Sociale huur ..................................................................................................................... 51 Hoe houden we woningen betaalbaar ............................................................................ 52 5.4 Bereikbaarheid............................................................................................................... 54 Doelen:............................................................................................................................. 54 Fietser, voetganger en openbaar vervoer ....................................................................... 54 Deelmobiliteit en parkeren.............................................................................................. 55 Overig verkeer .................................................................................................................

58 5.5 Duurzaamheid................................................................................................................ 59 Energieprestatie .............................................................................................................. 59 Klimaatadaptatie ............................................................................................................. 60 Circulariteit ...................................................................................................................... 61 Natuurinclusief (biodiversiteit) ........................................................................................ 62 Gezondheid ...................................................................................................................... 62

Intermezzo: Referentiebeelden Stationsomgeving ........................................63 Referentiebeelden groene straten tussen bouwblokken Pavijen ................................................. 63 Referentiebeelden binnentuinen bouwblokken Pavijen............................................................... 67 Referentiebeelden Bouwblokken Pavijen ..................................................................................... 68

6

Fasering en ontwikkeling .........................................................................70 6.1 Fasering ......................................................................................................................... 70 Vier ontwikkelcategorieën............................................................................................... 70 Bloksgewijze ontwikkeling ............................................................................................... 72 Transitiefase .................................................................................................................... 72 Placemaking ..................................................................................................................... 72 6.2 Kostenverhaal Stationsomgeving Culemborg .................................................................. 73 6.3 Ruimtelijke aandachtspunten ......................................................................................... 74

Bijlagen: ........................................................................................................79 1.

Ruimtelijke verkenning Stationsomgeving ....................................................................... 79

2.

Essentiekaart en Tabel overzicht basisprincipes (incl. vergelijking met eerdere versie) ..... 79

8

1 Inleiding 1.1 DE STATIONSOMGEVING IN 2032 We maken een ambitieus plan voor de Stationsomgeving in Culemborg. Bij elk ambitieus plan hoort een droom. Hoe ziet de Stationsomgeving er uit over 10 jaar? Wat heeft deze ontwikkeling de stad in 2032 opgeleverd? Wie wonen er dan, wie komen er heen, hoe wordt het gebied gebruikt? En hoe ziet het er uit? Onderstaande droom is een weergave van hoe het zou kunnen zijn. Droom Met de realisatie van de Stationsomgeving heeft ook Culemborg als geheel een impuls gekregen. Er zijn betere verbindingen tussen oost en west Culemborg. Hierdoor zijn de delen ook mentaal meer met elkaar verbonden. De nieuwe wijk is voor veel bewoners hun nieuwe thuis geworden. Een wijk met een eigen identiteit waar je de rijke meubeltraditie van Culemborg nog op allerlei plekken terugziet. De Stationsomgeving is een gemengde wijk waar jonge en oude inwoners naar elkaar omkijken. De bewoners zijn niet eenzaam en zorgen voor elkaar als dat nodig is. De woonvormen in de wijk en de structuur van de wijk maakt dat mensen elkaar ontmoweten en een gemeenschap vormen. We zijn er trots op dat er ook ontwikkelingen in de wijk zijn voortgekomen uit initiatieven van inwoners. Nieuwe bewoners van Pavijen I en Houtvijver hebben de buren uit de wijken Achter ’t Zand en Lanxmeer al ontmoet op een van de culturele activeiten in de Gelderlandfabriek.

De eerste keer was het nog zoeken waar ze moesten zijn, nu is de Gelderlandfabriek veel meer betrokken bij de buurt. Vanuit de wijk loop je zo via ruime trappen naar boven. Steeds meer bewoners en bezoekers lopen en fietsen vanuit de Stationsomgeving naar de Binnenstad, bijvoorbeeld voor de markt op dinsdag. Via de nieuwe route over de Triosingel en de Prijssestraat ben je er zo. Elke ochtend en avond fietsen er grote groepen scholieren tussen de scholen in Lanxmeer en westCulemborg door de nieuwe stationsonderdoorgang en over de autovrije industrieweg. Wat een opluchting voor al die ouders! Op het talud van de spoordijk wat ooit een P+R was is nu een Stationspark. Kinderen uit Pavijen I en uit Houtvijver, Achter ’t Zand en Lanxmeer ontmoeten elkaar hier om samen te voetballen. Het water en groen in de wijk maken dat het in het gebied ook in de zomer heerlijk verblijven is. Het rondje Culemborg is een populaire wandelroute over de Meerkade, door Lanxmeer, over de Parallelweg Oost, door de nieuwe onderdoorgang, door Pavijen I en via de Jan van Riebeeckstraat door de Binnenstad. Sinds de herinrichting van de Ovonde zijn er hier geen ongevallen meer geweest. Door de nieuwe rotonde op de Provinciale Weg is er duidelijk minder verkeer op de Stationssingel en de Tunnelweg.

En het aantal gebruikers van het openbaar vervoer is zoveel toegenomen dat er extra sprinters en zelfs een extra buslijn bij zijn gekomen. Diana vanuit Buren komt vandaag met de e-bike naar station Culemborg om de trein naar Utrecht Centraal te pakken. Ze parkeert haar fiets in de overdekte en bewaakte fietsenstalling en wandelt naar het perron. Bij het station koopt ze nog iets te eten bij een lokale broodjeszaak. Dit is een tweede vestiging van een bakker uit de binnenstad die hierdoor meer omzet kan maken. Op regenachtige dagen komt ze met de auto en rijdt ze vanaf de provinciale weg zo de P+R in. 9

Het oudere echtpaar De Vries heeft in Pavijen eindelijk een passend appartement kunnen vinden in Culemborg zelf. Door de nabijheid van het spoor kunnen ze naar hun kinderen in Utrecht. Doordat ze nu hier wonen hebben ze hun oude woning kunnen verkopen aan een jong gezin uit Culemborg dat ook al heel lang naar een passende woning zocht. Eerst kwamen ze eigenlijk nooit hier op Pavijen. Ze leerden het gebied kennen toen het bluesfestival van Culemborg een jaar werd georganiseerd op een tijdelijk leegstaand terrein. In Pavijen wandelen bewoners vanuit hun nieuwe woning door het groengebied naar hun werk. De werkplek in Pavijen I is een werkplaats in een bedrijfsgebouw voor creatieve bedrijvigheid. De werkplekken hier zijn behouden toen er woningen boven zijn gerealiseerd. Alle bedrijven hebben hier hun werkplek kunnen behouden. Het aantal werkplaatsen wordt zelfs uitgebreid want door de nabijheid van het station en de nieuwe wijk is het veel makkelijker geworden om personeel te krijgen in Culemborg. Tussen alle nieuwe woningen vormen enkele karakteristieke bedrijfsgebouwen een referentie aan de historie van het gebied. De historie wordt het meest duidelijk zichtbaar in het design-meubelmuseum. In dit museum is de geschiedenis van bekende lokale meubelmakers te zien. Het biedt daarnaast een podium aan nieuwe creatieve meubelmakers.

De wijk is nog steeds een mix van wonen en werken, soms boven elkaar in hetzelfde pand en soms naast elkaar. Enkele grotere industriële bedrijven uit Pavijen I zijn verhuisd naar een nieuwe locatie verderop in Pavijen. Door de verhuizing hebben ze meer ruimte gekregen en een veel lagere energierekening. Boven alle verwachtingen is het gebied trouwens vanaf de start al energieneutraal. Mogelijk kan door slim gebruik van restwarmte van Pavijen het gebied binnenkort zelfs energie gaan leveren! De Spoordijk is niet alleen veel groener geworden maar is ook veel meer gebruikt als ecologische verbindingszone voor planten en dieren. De groene en groenblauwe assen door de nieuwe wijk Pavijen werken als een kleinschalig ecologisch raamwerk. Zo is de wijk niet alleen levendig voor mensen maar ook voor plant en dier. Met deze ontwikkeling is de Stationsomgeving echt een nieuw hoofdstuk geworden van de stad. Het is een echte Culemborgse wijk, waar heel veel mensen uit Culemborg een nieuwe woning hebben gevonden. Maar het is ook een moderne en stedelijke wijk. In 2021 was Culemborg Nederland in het klein. Met de bouw van de Stationsomgeving is duidelijk geworden dat ook de toekomst van Nederland hierin een plek heeft gevonden.

10

1.2 EEN VISIE ALS KADER VOOR DE TOEKOMST Opgaven, doelen en ambities voor Culemborg vragen om een visie De gemeente Culemborg heeft voor de stad opgaven en ambities op de gebieden van wonen, mobiliteit, duurzaamheid, klimaat, economie, werkgelegenheid en onderwijs. In de Stationsomgeving is er door diverse onafhankelijke ontwikkelingen in korte tijd een momentum ontstaan dat Culemborg de kans biedt om hier veel van deze opgaven en ambities een plek te geven. De gemeente wil die kans verzilveren. Om die ontwikkeling richting te geven is deze visie opgesteld. De druk op de stationsomgeving van Culemborg neemt toe en verschillende initiatieven voor uiteenlopende projecten dienen zich aan. Zonder heldere visie is het lastig om te bepalen waar je als gemeente wel aan mee wilt werken en waar niet. Doel van de visie is een ruimtelijk kader bieden Het doel van deze visie is om vanuit een ambitie op meerdere thema’s een ruimtelijk kader te bieden voor de ontwikkeling van de stationsomgeving. Het geeft onderbouwd richting en inhoud aan de transformatie van dit deel van onze stad. De visie biedt daarmee zowel een afwegingskader als een startpunt om met initiatiefnemers de visie op onderdelen uit te werken. Zo werken we van grof naar fijn. De visie is integraal opgesteld.

Dat wil zeggen dat vanuit de verschillende beleidsthema’s gezamenlijk naar de opgave is gekeken om zoveel mogelijk kansen te benutten. De Omgevingswet vereist deze manier van werken ook. Door nu al zo te werken maken we ons dat meteen eigen. Een ontwikkelstrategie en gebiedsexploitatie om de visie te kunnen uitvoeren Tegelijk met deze visie wordt er ook een ontwikkelstrategie en gebiedsexploitatie opgesteld. De ontwikkelstrategie geeft aan hoe de gemeente de ontwikkeling van het gebied wil gaan uitvoeren. De gebiedsexploitatie geeft een overzicht van de financiële onderbouwing en de dekking ervan. Zonder goede strategie over de uitvoering van de visie of financiering ervan zou een visie immers een papieren tijger blijven en in een la verdwijnen. Een Programma Stationsomgeving om de visie te sturen en uit te werken Voor de uitvoering van de visie is een goed bezette, professionele en ervaren organisatie nodig die werkt aan het realiseren van doelen. Hiertoe is het Programma Stationsomgeving in het leven geroepen. Een programma is een tijdelijke werkstructuur gericht op het realiseren van (maatschappelijke) doelen. De kern van een programma bestaat uit doelen, activiteiten/projecten en een organisatie (mensen, middelen, en faciliteiten). De programmadoelen voor de visie stationsomgeving worden toegelicht in hoofdstuk 2.

De doelen helpen om keuzes te maken in het ondernemen van activiteiten en projecten, op basis van hun bijdrage aan het realiseren van de doelen.

11

Vervolg proces en visie 2.0 Voor u ligt de Visie Stationsomgeving. Met de vaststelling geeft de gemeenteraad de visie vrij voor participatie met de stad. We starten dan het gesprek met de stad over de doelen, ambities en randvoorwaarden uit deze visie. Tegelijkertijd wordt er met initiatiefnemers en partners samen doorgewerkt aan het onderzoeken van verdere mogelijkheden in het gebied. Na het participatieproces, in september 2022, stelt de raad de definitieve Visie Stationsomgeving vast. Leeswijzer Dit document bevat de volgende onderdelen: 1. Overzicht van achtergrond, aanleiding en proces 2. Beleidskader en ruimtelijke opgave 3. Doelen van het programma stationsomgeving 4. Weergave van de visie op hoofdlijnen 5. Principes en thema’s van de ontwikkeling Hoofdstuk vier geeft een toelichting op de belangrijke ruimtelijke hoofdlijnen uit de visie. Hoofdstuk vijf geeft algemene principes voor de ontwikkeling die overal geldend zijn.

1.3 KANSEN IN DE STATIONSOMGEVING Een samenkomst van ontwikkelingen biedt kansen In de loop van 2020 deden zich verschillende ontwikkelingen voor die bij elkaar tot kansen leidden om in de stationsomgeving van Culemborg diverse opgaven en ambities te laten landen. 1. In de ontwikkeling van de Spoorzone West is al vaker de wens uitgesproken voor woningbouw. Dit leek lange tijd een onmogelijke opgave omdat het gebied tegen een aantal grote bedrijven met een hoge milieucategorie aan lag. 2. De gemeente heeft een flinke woningbouwopgave voor de komende 20 jaar. Daarbij is zij primair op zoek naar woningbouwlocaties binnen de bebouwde kom.; 3. Met NS, ProRail en de provincie kwam er een gesprek op gang over de toekomst voor het station. ProRail ziet noodzaak tot het aanpassen van het station, de provincie zet in op Regionale OV-hubs (RegioHub) en Culemborg past in dat plaatje. Dit gesprek heeft geleid tot het gezamenlijk opstellen van een visie voor het plangebied.; 4. De wens om de verbindingen tussen oost- en west Culemborg te versterken werd concreet in het Gemeentelijk Verkeers en Vervoer Plan (GVVP) met het formuleren van ambities voor de Tunnelweg/Ovonde, en de wens voor een extra langzaam verkeersverbinding; 5.

Door individuele situaties bij bedrijven in het gebied ontstonden kansen om ruimte vrij te maken voor substantiële woningbouw en het verlagen van de milieucategorieën. De aangekondigde subsidie ‘Woningbouwimpuls’ bood daarbij een kans waarop we zijn aangesloten. Dit alles samen maakte het logisch om naar de stationsomgeving te kijken als nieuw ontwikkelgebied.

12

De opgave voor woningbouwontwikkeling Onze woningmarkt staat onder hoge druk. Veel mensen kunnen geen passende woning vinden. Het middensegment wordt onbereikbaar voor de doelgroep waar deze woningen voor bedoeld zijn. Uit het regionaal woningbehoefteonderzoek is gebleken dat er, bovenop het huidige woningbouwprogramma, tot 2030 een extra vraag is van circa 2.000 woningen, en na 2030 nog ongeveer 1.000. Daarbij is er behoefte aan diverse woningtypes, zodat we ook betaalbare woningen en woningen voor één- en tweepersoons huishoudens aan onze woningvoorraad toevoegen. Vanuit deze omvangrijke vraag naar woningen in onze stad zocht de gemeente naar nieuwe locaties om op afzienbare termijn nieuwe woningen te kunnen realiseren. De gemeente kijkt daarbij in eerste instantie naar binnenstedelijke locaties. Het buitengebied van Culemborg is beperkt, het grootste deel ervan ligt in het Unesco Werelderfgoed ‘de Nieuwe Hollandse Waterlinie’. Bouwen in de stationsomgeving voorkomt noodzaak bebouwen van ons groene buitengebied Bouwen in de stationsomgeving biedt voor onze stad deze mogelijkheden. Hier bouwen zorgt ervoor dat het waardevolle groene buitengebied open kan blijven voor natuur en agrarische bedrijven. Bovendien is de druk op onze verkeersstructuur groot, en ook de A2 is overbelast.

Het zou vanuit duurzaamheid en mobiliteit zeer gewenst zijn om substantiële woningbouw te realiseren op een plek waar een goede openbaar vervoerverbinding de beste optie is. Dat is een landelijke trend, en Rijk en meerdere gemeentes in de randstad zetten dus in op ontwikkelingen nabij het station, met een bijbehorend mobiliteitsconcept. De wijk is gericht op gebruik van de trein, en de (deel)auto alleen als secundair vervoersmiddel. Dit maakt het ook logisch om minder parkeerplaatsen, en dus meer groen en klimaatadaptatie in de wijk te realiseren. De opgave voor het station Stationsgebieden als stedelijke knooppunten In de afgelopen tien jaar is ons wereldbeeld enorm veranderd. Ruimtelijke ontwikkelingen worden geleid door geheel nieuwe inzichten rond klimaatadaptatie, de energietransitie, duurzame mobiliteit, de woningbouwopgave en de omgevingswet. Onderwerpen die eerder niet aan de orde waren. Ook het denken over stationsgebieden is in de afgelopen 5 - 10 jaar flink veranderd. Op zoek naar een leefbare, gezonde en duurzame stad zien we nu ook beter alle kansen die een stationsgebied biedt. Een station is niet alleen een opstapplek voor treinreizigers maar is ook een aankomst- en verblijfsplek, een visitekaartje van de stad. Ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit gaan hand in hand en versterken elkaar.

Een station als knooppunt voor duurzame vervoerskeuzen en een kans voor een dichter bebouwd gebied met diverse functies en een hoge kwaliteit openbare ruimte. In deze gebieden is er prioriteit voor wandelen, fietsen en openbaar vervoer en minder voor gemotoriseerd verkeer. Maar juist voor een station is bereikbaarheid voor alle soorten van vervoer ook heel belangrijk. Het station als knoop en als ontmoetingsplaats. Culemborg heeft een regionale functie voor werkenden en scholieren Culemborg ligt centraal in Nederland en is goed bereikbaar via de weg, het water en het spoor. Met de trein ben je in 16 minuten in Utrecht. Veel mensen die in de dorpen wonen in Rivierenland/ Betuwe gebruiken Culemborg als opstapplek. Een groot deel van de liefst 600 parkeerplaatsen zijn doorgaans dan ook goed bezet. Openbaar vervoer naar de dorpen is beperkt. De forenzen komen aan en gaan direct weg, er is nu nog geen aanleiding om in het gebied te verblijven, laat staan om er te wonen. Culemborg is ook een belangrijke uitstapplaats voor scholieren die met de trein naar Culemborg reizen; die groep vormt de helft van het aantal reizigers. 13

Culemborg heeft dus een regionale hub-functie. Er liggen kansen om betere verbindingen te maken, te voet, per fiets of bus van het station naar de vele bedrijven in Pavijen en de onderwijsvoorzieningen in Lanxmeer. Stationsomgeving als poort voor bezoekers Tot slot heeft Culemborg alles in huis om zowel recreatie als toerisme tot een succes te maken. De stationsomgeving vormt hiervoor de poort. De plek waar je als bezoeker aankomt en zo de historische binnenstad in loopt. Herkenbaar aan het (beschermde) stadssilhouet als je de spoorbrug over komt, en (het erfgoed) van de meubelindustrie aan beide zijden van het station. Of de plek waar vandaan je zo de uiterwaarden en de Betuwe in wandelt of fietst. Upgrade van het station om klaar te zijn voor de toekomst Om deze kansen te benutten wil de gemeente graag het station vernieuwen. De provincie, ProRail en NS willen van station Culemborg een zogenaamde RegioHub maken. Dit betekent dat reizigers vanuit de regio hier drempelloos kunnen overstappen op de trein richting ’s-Hertogenbosch en Utrecht. Realisatie van een RegioHub in Culemborg moet zo indirect ook bijdragen aan het verminderen van de hoeveelheid verkeer op de A2.

Vanuit deze opgave willen de gemeente, de provincie, ProRail en NS een P+R bouwen, de transfercapaciteit vergroten, het station moderniseren en met een nieuw onderdoorgang een impuls geven aan de stad en de stationsomgeving.

Woningbouw in de Stationsomgeving beste kans om doelen te koppelen We pakken dus met provincie, ProRail en NS het station aan, en realiseren woningbouw naast het station. Maar dit is ook een grote kans om andere doelen van de gemeente aan te koppelen. Zo is het een kans om een onderdoorgang te maken en verbeterde veilige fietsroutes van en naar het station hierop aan te laten sluiten. Zo kunnen we oost en west Culemborg beter met elkaar te verbinden, een lang gekoesterde wens. Daardoor ontstaan er ook kansen om de te drukke Tunnelweg met ovonde aan te passen en verkeersveilig te maken. Verder is het een aanleiding de gewenste verbinding naar de binnenstad te verbeteren, en kunnen we opgaven als waterberging een plek geven. In de integrale afweging van de hiervoor omschreven doelen en kansen is door de gemeenteraad van Culemborg besloten de haalbaarheid van woningbouw in de Stationsomgeving te onderzoeken. Deze visie is daar de uitwerking van.

14

Ruimtelijke verkenning Naar aanleiding van de geïdentificeerde kansen heeft de gemeente Culemborg samen met NS, ProRail en de provincie Gelderland een ruimtelijke verkenning gemaakt voor het station en de omgeving. Het resultaat van dit proces is bijgevoegd in bijlage 1. Deze ruimtelijke verkenning is het startpunt geweest van de planvorming en ook de basis voor deze visie Stationsomgeving. Zoals bij elke gebiedsontwikkeling is er ook in de Stationsomgeving Culemborg sprake van voortschrijdend inzicht en verfijning van plannen binnen de opgestelde doelen. Om die reden is er nu op enkele punten sprake van tegenstrijdigheid tussen deze uitgewerkte visie in dit document en de voorstellen die zijn gedaan in de eerste ruimtelijke verkenning. Waar dit het geval is (bijvoorbeeld gewenste locatie bushaltes, route naar de binnenstad) prevaleren de tekst en beelden uit deze visie boven de ruimtelijke verkenning. De analyse van de stedelijke identiteit, stedelijk weefsel, ruimtelijke opgave en gewenste stedenbouwkundige opzet van Pavijen I zijn onverminderd van toepassing en zijn daarom ook vrijwel een-op-een overgenomen in deze structuurvisie.

Figuur 1. Visiekaart

15

2 Beleidskader en ruimtelijke opgave Dit hoofdstuk geeft een beknopte samenvatting van die aspecten uit het beleid van de gemeente Culemborg die bepalend zijn voor de Stationsomgeving, en een analyse van het projectgebied zelf.

2.1 BELEIDSANALYSE CULEMBORG In de stationsomgeving komen in de uitwerking vele beleidsvelden bij elkaar. In de uitwerking zullen de beleidsprincipes ook zoveel mogelijk worden opgenomen. Op sommige terreinen werkt de gemeente momenteel aan een modernisering van beleid en kaders, zoals de omgevingsvisie of parkeerbeleid. We benoemen hieronder enkele richtinggevende beleidsdocumenten die op het schaalniveau van de visie zijn gebruikt om richting en inhoud te geven. • • • •

Stadsvisie ‘Culemborg stroomt’ Woonvisie 2017-2026 GVVP Detailhandel-, Horeca- & Evenementenbeleid en Regieplan Binnenstad

Stadsvisie ‘Culemborg’ De stadsvisie Culemborg Stroomt benoemt de volgende kernpunten: • Meervoudig duurzaam • Verbindend – stad van verbindingen • Proeftuin en innovatie Enkele quotes uit de stadsvisie:

“Ook besefte je al vroeg dat de druk op jouw beperkte ruimte groot is; jij legde je niet neer bij eenzijdig gebruik van je ruimte, een functie moet meerdere doelen dienen.” “De stationsomgeving is een bruisende mobiliteitshub waar volop gewoond, gewerkt en gereisd wordt. Met twee aantrekkelijke poorten naar de twee zijden van de stad. Zowel vanuit de Randstad 16

als vanuit het Rivierenland is station Culemborg goed en snel bereikbaar en daarmee echt een hotspot in de regio.” “Het naast het station gelegen Pavijen heeft zich ontwikkeld van een bedrijventerrein naar een groen en duurzaam bedrijvenpark waar een mix van werkgelegenheid te vinden is: van maakindustrie tot start-ups. Wat hen bindt is dat deze bedrijven niet stilstaan maar in beweging willen blijven en innoveren waar dat kan.”

In de stadsvisie dagen we al onze initiatieven uit om een antwoord te geven op een aantal vragen die we onszelf steeds willen stellen. Ook voor het project stationsomgeving hebben we onszelf die vragen gesteld: Maakt het verbinding in de stad? •

• • •

Oost en West worden beter verbonden. Fysiek, door verbetering van de tunnelweg en de extra langzaam verkeerstunnel bij het station. Maar ook in de beleving omdat er direct naast het station ook een levendige woonwijk ontstaat, die de overgang van Oost naar West versterkt; De gemengde buurt met collectiviteit als basis (voor mobiliteit, maar ook met de binnentuinen en andere voorzieningen) zorgt voor verbinding tussen de bewoners De verbinding tussen station en centrum wordt versterkt; En ook buiten Culemborg maakt het verbinding: met Utrecht (station), met Rivierenland, en ook tussen Rivierenland en Utrecht

Maakt het verbinding met andere plannen? •

•

Met de ontwikkeling van de spoorzone realiseren we een substantieel deel van het GVVP en de woningbouwopgave. We zetten met de verhuiscarrousel in op het versterken van het bedrijventerrein. Ook vanuit het groenbeleid worden doelen gehaald: de groene ader van de spoordijk wordt versterkt en zichtbaar gemaakt. Het maakt ook verbinding met plannen van andere overheden: o de OV-hub, een pilotproject voor provincie en ministerie van I&W; o het ontwikkelperspectief verstedelijking ‘Utrecht Nabij’; o Het toekomstbeeld OV van ProRail en het ministerie van I&W

Is het meervoudig duurzaam Allereerst zet het gebied in op duurzame mobiliteit. Niet alleen van de bewoners van het gebied, maar ook voor de bewoners van het Rivierenland die richting randstad reizen. Ook het meervoudig inzetten van de ruimte, en het collectieve gebruik van voorzieningen sluiten naadloos aan bij deze 17

ambities. Daarnaast zal gezocht worden naar functiecombinaties waarbij duurzaamheid meerdere lagen heeft zoals: • Energiebesparing en opwekking • Biodiversiteit • Goede gezondheid en welzijn • Klimaatbestendigheid • Woonkwaliteit en sociale verbondenheid met omgeving en gemeenschap • Circulair bouwen Proberen we iets nieuws? Het mobiliteitsconcept dat we toepassen is nieuw, en zeker voor een kleinere gemeente in het Rivierenland. We sluiten direct aan bij een aantal prachtige proeftuin-projecten in onze stad: de Gelderlandfabriek, Gaasbeek en van Tiel en de Boerderij. Ook vernieuwend voor Culemborg is dat we in het hele gebied vooral woningen voor één en tweepersoons huishoudens in een stedelijk woonmilieu realiseren. Dat doen we wel op de Culemborgse manier: met relatief veel groen en met zorg voor duurzaamheid en samenleven.

Woonvisie 2017 - 2026 In de Woonvisie zet de gemeente de ambitie neer op het beleidsveld wonen. Het doel is dat Culemborg een fijne stad is om in te wonen. Buurten met een eigen identiteit, een diversiteit aan woningtypen en doelgroepen waar iedereen een leven lang op een prettige manier kan wonen. De visie zet in op de volgende doelen: • Differentiatie en menging o Met nieuwbouw voorzien de lokale woningbehoefte tot 2025; o Beter faciliteren van Culemborgse doelgroepen; o Kansen bieden aan bijzondere woningbouwprojecten; o Differentiëren van de woningvoorraad; o Flexibele en aanpasbare woningvoorraad. • Wonen en zorg voor bijzondere doelgroepen o Innovatieve woonvormen voor bijzondere doelgroepen; o Nieuwbouwwoningen zijn toegankelijk, levensloopbestendig, geschikt voor brede doelgroep en nabij voorzieningen. o We onderzoeken mogelijkheden voor het huisvesten statushouders in passende woonvormen; • Doorstroming en betaalbaarheid o Vergroten van de bereikbaarheid van de Culemborgse woningmarkt.

• Leefbaarheid en een prettige woonomgeving o Prettig wonen in alle wijken van Culemborg, dus ook in de stationsomgeving o Ruime opzet van nieuwbouwprojecten met ruimte voor overzicht/veiligheid en groen • Duurzaamheid en kwaliteit o Na 2020 alle nieuwbouwwoningen EPC van 0 o Corporatiewoningen in 2023 verduurzaamd tot gemiddelde energie-index van 1,25 o Vanaf 2022 geen nieuwe gasnetten meer in nieuwbouwwijken o Vanaf 2050 is de gebouwde omgeving van Culemborg duurzaam In januari 2022 zijn er nieuwe prijsgrenzen en kwaliteitsniveau’s vastgesteld.

18

GVVP Het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) van Culemborg laat zien hoe de infrastructuur in Culemborg er over tien jaar uit ziet. Hoofdpunten uit het plan zijn: • Goede verbindingen voor voetgangers en fietsers o Fietsverbindingen tussen oost en west. Van Parijsch via de Vianense Poort naar het centrum en verder o Veiliger maken van de dijken voor langzaam verkeer o Fietsverbinding over de Lek o Tunnel bij het station voor voetgangers en fietsers o Betere toegankelijkheid voor voetgangers, met name voor minder valide mensen • Aantrekkelijker openbaar vervoer o Station Culemborg als regionaal knooppunt waar je gemakkelijk kunt overstappen: trein, bus, auto en fiets bij elkaar o Met aandacht voor het delen van vervoersmiddelen zoals deelfietsen en deelauto’s • Veilige routes gemotoriseerd verkeer o Extra aansluiting op de N320 voor auto’s o Elektrische laadpalen in de stad o Beperken overlast bevoorrading in de binnenstad o Oplossing voor pakketbezorging in de wijken Concreet voor de stationsomgeving is in het GVVP benoemd dat de Parallelweg Oost een 30 km gebied wordt . Het grootste knelpunt genoemd in het GVVP is de Tunnelweg/ovonde. De situatie wordt ervaren als onoverzichtelijk en de doorstroming is niet goed. Aanpassingen van deze situatie is daarom een noodzaak.

Detailhandel-, Horeca- & Evenementenbeleid en Regieplan Binnenstad De gemeente Culemborg heeft een detailhandelsvisie, horecavisie, evenementenvisie, regieplan binnenstad en Kaders voor de Compacte Binnenstad 2021. De gemeente zet in op het stimuleren van verplaatsing van winkels en horeca naar het kerngebied en eventueel aanloopgebied van de binnenstad. De komende tijd ligt de focus op de binnenstad, en daarbinnen het kernwinkelgebied om het centrum vitaal te houden en leegstand te beperken. Het woon-, verblijfs- en ondernemersklimaat van de binnenstad vraagt om weinig leegstand en voldoende kritische massa van horeca en detailhandel. Horeca en detailhandel aanbod op andere locaties in Culemborg is ondergeschikt aan het aanbod in het kernwinkelgebied. Ruimtelijke sturing van nieuwe horeca blijft noodzakelijk. Evenementen worden verdeeld om overlast te beperken en zijn optimaal ingepast voor synergie met de stad. Groenbeleidsplan Culemborg Het ‘Groenbeleidsplan Culemborg’ is het beleidskader voor het groen in de stad Culemborg. Het Groenbeleidsplan geeft richting aan hoe de gemeente nu en op de lange termijn in Culemborg met het groen willen omgaan in alle (ruimtelijke) ontwikkelingen.

Kernpunten zijn een groener Culemborg in 2030, groen op alle niveaus van de stad, aansluitend op de identiteit van de stad, voor een gezondere leefomgeving, voor een grotere biodiversiteit en een klimaatbestendig Culemborg. Rapport wandelen op Pavijen Ondernemers op Pavijen hebben zelf het initiatief genomen om een wandelpadenplan te maken voor Pavijen. Hiermee wordt het voor werknemers op Pavijen aantrekkelijker om een rondje te lopen door over het bedrijventerrein en de omgeving. De wandelroutes in de Stationsomgeving zullen aansluiten op dit netwerk. 19

2.2 STEDELIJKE IDENTITEIT De stedelijke identiteit van Culemborg vormt de basis voor deze visie. We bouwen voort op de bestaande kijk op de stad zoals die hierboven is beschreven in de visie en beleidsstukken. Culemborg is een stad met vele gezichten. Het is een oud stadje, met een historisch centrum dat trots is op zijn tradities. Het is een plek in het weidse Hollandse rivierenlandschap met zijn grootschalige structuur van dijken, rivier en uiterwaarden. Het is ook een stad van maken en pionieren, zoals de meubelindustrie. De creatieve maakindustrie is kenmerkend voor Culemborg en is op veel plekken in de stationsomgeving nog zichtbaar. Zo is er aan de oostzijde de Houtvijver, staat tegen het spoor de voormalige Gelderlandfabriek en direct aan de westzijde van het spoor staan diverse panden van voormalige en nog lopende meubelbedrijven. En dan duurzaamheid. Wie kent niet EVA-Lanxmeer, een voorbeeld van pionieren op gebied van duurzaam wonen wat daarmee bekendheid verwierf tot ver buiten de landsgrenzen Tot slot is het is ook Nederland in het klein. Niet een gemiddelde stad, maar eentje met grootstedelijke en dorpse kenmerken tegelijk, met de sociale en infrastructurele problematiek die daarbij hoort.

Figuur 2. Beelden Stedelijke Identiteit

20

Stedelijk weefsel In de ruimtelijke verkenning (zie bijlage 1) die in opdracht van ProRail, Provincie, NS en gemeente is uitgewerkt staat een heldere analyse van het stedelijk weefsel van Culemborg in vier lagen. Deze analyse is de basis van de ruimtelijke uitwerking in deze visie. 1. Het slagenlandschap van het rivierengebied is dominant aanwezig en heeft de stad gevormd. Het is bijzonder aan Culemborg dat deze structuur over vrijwel het gehele grondgebied leesbaar is en dat deze lijnen lang doorlopen. 2. Een tweede laag is die van de hoofdinfrastructuur. Het spoortracé in noord-zuidrichting snijdt de stad in twee stukken. De as van de Wethouder Schoutenweg-Stationssingel loopt in oost-westrichting door de hele stad. Deze twee assen delen de stad op in vier kwadranten. Deze assen geven een duidelijke oriëntatie en houvast, maar ze vormen ook grote barrières. 3. Het groen van Culemborg is de vierde laag. Het dringt op veel plekken de stad in vanuit het landschap, als fragmenten en als wiggen. Dit geeft een landelijk karakter aan de stad Culemborg. 4. De vierde laag wordt gevormd door de Culemborgse Parels: de markt, het stadhuis, de molens De Hoop en Johanna, de watertoren, de kasteeltuin en de Gelderlandfabriek. Plekken die nieuwe ankers kunnen worden zijn het winkelcentrum van Terweijde en de Gispenfabriek.

Figuur 3. Stedelijk weefsel (uit: Ruimtelijke verkenning Stationsomgeving , Royal Haskoning DHV & Karres+Brands)

21

2.3 PLANGEBIED Projectgebied Stationsomgeving Het projectgebied Stationsomgeving wordt aan de zuidzijde begrensd door de Provinciale weg N320 en aan de westzijde door de Randweg. Aan de noordzijde wordt het projectgebied in principe begrensd door de as Wethouder Schoutenweg – Tunnelweg – Stationssingel maar met een uitbreiding net ten westen van het spoor waar twee kavels tussen Jorisvicarie, Schoolhof Oost en de Otto van Reesweg ook bij het plangebied horen. Aan de oostzijde wordt het projectgebied in principe begrensd door de Parallelweg-Oost maar met een uitbreiding bij de locatie Houtvijver en het gebied grenzend aan het stationsplein. Samenhangende ontwikkeling Stationsomgeving De ontwikkeling Stationsomgeving is een samenhangende ontwikkeling aan weerszijden van het spoor inclusief Lanxmeer. Voor de ontwikkeling van de zuidelijke afronding Lanxmeer en de Driehoek Rijksstraatweg blijft het huidige vastgestelde kader op alle aspecten onverminderd van toepassing. Voor het projectgebied Stationsomgeving wordt met de visie Stationsomgeving een nieuw ruimtelijk kader, ontwikkelstrategie en gebiedsexploitatie opgesteld.

Figuur 4. Projectgebied Stationsomgeving

22

2.4 RUIMTELIJKE OPGAVE EN PLANOPBOUW bron: Ruimtelijke verkenning, bijlage 1

Ruimtelijke opgave In hoofdstuk 1 is de opgave geschetst voor woningbouw, het station en mobiliteit. Maar wat is nu de ruimtelijke opgave voor het stationsgebied en Pavijen? 1. Ten eerste is het plangebied een passtuk in de stad, een stukje die de gehele puzzel compleet maakt. In ruimtelijke zin betekent dit dat het aan alle kanten moet reageren op zijn omgeving en de omliggende stadsdelen aan elkaar moet hechten. 2. Een tweede belangrijke opgave is het opheffen of verminderen van de barrières, met name tussen oost en west. De fysieke verbindingen verlopen nu via figuurlijke muizengaten. Dat is niet alleen verkeerskundig problematisch maar ook voor de mentale verbinding tussen de stadsdelen. In het plan wordt dit aangepakt bij de Tunnelweg en de stationspassage. 3. Het oriënteren vanaf het station zelf is een derde opgave. Aangekomen bij het station zal het een onbekende reiziger niet altijd duidelijk zijn waar hij heen moet, zeker bij de parkeerplaatsen aan de westzijde. De oostzijde voelt iets meer welkom aan, maar biedt vanaf het stationsplein geen aanknopingspunten om te weten waar de binnenstad is. De voor en achterkanten van het station zijn evenmin verbonden door openbare ruimtes zodat er geen voetgangers of fietsersstroom is, die richting geeft. De situatie biedt veel aanleiding om de oriëntatie te verbeteren middels ruimtelijke ingrepen. 4.

Het laatste thema is een extra kans. Het vervlechten van de stad gebeurt niet alleen via structuren en overgangen maar ook door plekken. Met de realisatie van de Stationsomgeving kunnen plekken die strategisch liggen en die een onbenutte potentie hebben worden getransformeerd naar betekenisvolle richtinggevende plekken. Zo kan er een herkenbare reeks van bijzondere openbare plekken gemaakt worden. Een sterk voorbeeld is de strook tussen Gelderlandfabriek de parallelweg Oost. Daar kan de overmaat, groen, water en bebouwing komen die de loop naar de binnenstad begeleiden.

Figuur 5. Kader Ruimtelijke opgave (uit: Ruimtelijke verkenning Stationsomgeving, Royal HaskoningDHV & Karres+Brands)

23

Planopbouw 1. De basis voor de planstructuur is de bestaande ondergrond. Het samenkomen van twee richtingen van het stedelijke slagenlandschap in Pavijen leidt logischerwijs naar een helder grid. 2. In de directe zone langs het spoor liggen gebouwen, taluds, overgangen en tunnels parallel of haaks op het spoor. Dit is aanleiding om de dominante richting van het slagenlandschap te onderbreken. Daardoor wordt ter plaatse van het station een licht gedraaid plein gemaakt. Daarmee wordt zijn bijzondere functie en ligging benadrukt. Fietsers kunnen niet achteloos doorgaan maar remmen af en maken een kleine bocht op het oostelijk stationsplein 3. Vanaf het station worden de lopers, of promenades, naar de oude stad als tentakels uitgestrekt. Ze volgen de richtingen van de omliggende structuur en worden begeleid door groen. Het grid in de spoorzone wordt wisselend ingevuld met groen en bebouwing. 4. Het grofmazige grid wordt verder verfijnd door nieuwe dwarsstraten, pleinen en parken in te voegen. Daarmee wordt de schaal van een stedelijke woonomgeving geïntroduceerd.

Figuur 6. Kader Planopbouw (uit: Ruimtelijke verkenning Stationsomgeving, Royal HaskoningDHV & Karres+Brands)

24

3 Doelen voor de Stationsomgeving De stationsomgeving van Culemborg vraagt om een nieuwe visie op de toekomst. De ambitie voor het gebied zelf, en voor de impact die we met de ontwikkeling willen hebben op de rest van Culemborg is samengevat in onderstaande missie: We maken een wijk met een duurzame en levendige woon- en werkomgeving waar de identiteit van de creatieve maakindustrie voelbaar is en blijft. Een wijk waar Culemborgers een passende woning kunnen vinden en gezond en prettig samen kunnen leven. Het hart van de wijk wordt gevormd door een modern multifunctioneel station. Met deze ontwikkeling versterken we de duurzame bereikbaarheid van onze stad en verbeteren we de verbinding tussen het Rivierenland en de Randstad. De missie is uitgewerkt in zes thematische hoofddoelen die de gemeente wil realiseren: • Wonen • Stad • Wijk en Leefomgeving • Mobiliteit • Verduurzaming • Bedrijvigheid In dit hoofdstuk worden deze doelen verder toegelicht. Wonen: We realiseren in de stationsomgeving een groot deel van de Culemborgse woningbouwopgave. We realiseren een gevarieerd woningbouwprogramma dat aansluit op de woningvraag, met de nadruk op 1-2 persoons huishoudens. Vormen van collectiviteit (bijv. gezamenlijke binnentuinen, collectieve energievoorziening en deelmobiliteit) zijn een belangrijk uitgangspunt bij de bouw van nieuwe woningen.

Verbinding Voor de stad willen we met deze ontwikkeling een sterkere verbinding tot stand brengen tussen Oost en West Culemborg. De nieuwe onderdoorgang moet voor langzaam verkeer een betere fysieke verbinding realiseren tussen Oost en West Culemborg. De nieuwe wijk moet een schakel worden tussen beide zijden van de stad. Ook willen we bereiken dat bezoekers van buiten Culemborg de binnenstad beter kunnen vinden en zich beter kunnen oriënteren wanneer ze aankomen op het station. Wijk / Leefomgeving Met deze ontwikkeling realiseren we een levendige nieuwe stadswijk met een eigen identiteit. We zetten in op het stimuleren van ontmoeten, samen leven, samen delen en samen bewegen. We maken een bereikbare wijk waarin het aantrekkelijk wonen en werken is. We onderzoeken de komst van maatschappelijke voorzieningen in de wijk op het gebied van onder meer onderwijs, sport, welzijn en zorg. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een onderwijs instelling die aansluit op de maakindustrie. Een groot deel van de nieuwe wijk wordt gebouwd in een functionerend bedrijventerrein. De treinverbinding en de provinciale weg kunnen overlast geven in de vorm van trillingen en geluid. Om de leefbaarheid in het gebied te waarborgen zetten we onder meer in op de bouw van gesloten 25

woonblokken, rustige binnentuinen, bewegen in een groene omgeving, placemaking en strategische fasering. In hoofdstuk 5 basisprincipes en hoofdstuk 6 fasering wordt hier verder op ingegaan. Mobiliteit: We willen met dit plan een nieuwe wijk maken waarin de bewoners als vanzelf meer duurzame keuzes maken voor hun bewegingen. Te voet naar het station, met de fiets naar andere plekken in Culemborg, met de trein naar ’s-Hertogenbosch en Utrecht en met de deelauto naar andere plaatsen. Met de bouw van de RegioHub verbeteren we de duurzame verbindingen tussen Culemborg en ommeland met de stedelijke kernen Utrecht en Den Bosch. Hiermee willen we bewoners rondom Culemborg verleiden om de auto te laten staan. Daarmee wordt de A2 ontlast en de treinverbinding gestimuleerd. In het huidige verkeerssysteem van Culemborg willen we de veiligheid en doorstroming verbeteren. Door de Ovonde en Tunnelweg verkeersveiliger te maken, door betere fietsverbindingen te maken en door de nieuwe rotonde op de N320. In hoofdstuk 4 en 5 staat nader toegelicht wat we hiervoor gaan doen. Verduurzaming Culemborg streeft naar een duurzame ontwikkeling van de stad. Een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder de behoefte van toekomstige generaties in gevaar te brengen.

De ambitie voor de stationsomgeving is het realiseren van een gebiedsontwikkeling waarbij tijdens de gebruiksfase netto geen CO2 wordt uitgestoten. We hebben bij de ontwikkeling ook oog voor het voorkomen van verspilling van materialen en energie. Voor circulariteit houden we rekening met normen die de komende jaren verder aangescherpt zullen worden. We nemen klimaatadaptieve maatregelen waarmee ook de leefbaarheid van het gebied wordt verbeterd op het gebied van neerslag, voorkomen van wateroverlast, droogte, hitte en biodiversiteit. De stationsomgeving wordt, ondanks het stedelijke karakter, ontwikkeld tot een natuurinclusief gebied. Bedrijvigheid Pavijen I is een bedrijventerrein met bijzondere betekenis voor Culemborg. Het is de plek waar de wieg heeft gestaan van de meubelindustrie van Culemborg. De transformatie van de Stationsomgeving heeft uiteraard impact op de bedrijven in het gebied. Het is het doel van het programma om er voor te zorgen dat we de werkgelegenheid willen behouden en de belangen van de Culemborgse bedrijven duurzaam waarborgen. Dit betekent dat we alle Culemborgse bedrijven willen faciliteren in hun huisvestingsbehoeften. Bedrijven die niet passen in de nieuwe ontwikkeling van de Stationsomgeving zullen we dan ook ondersteunen bij herhuisvesting.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=9cb57f25-334e-4d71-9910-f748904759be