CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

1 Programmabegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 - 2814280

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente CulemborgBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-203056.759 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 7

Gemeenschappelijke regelingen De gemeentelijke bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast op basis van de begrotingen 2027 van de betreffende gemeenschappelijke regelingen. Deze begrotingen zijn eerder aan de gemeenteraad voorgelegd Loon- en prijsontwikkeling Voor de loon- en prijsontwikkeling van de gemeentelijke uitgaven sluiten we aan bij de uitgangspunten van de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Voor 2027 bedraagt de in deze circulaire opgenomen prijsontwikkeling van het bbp 2,5%. Deze index wordt als uitgangspunt gebruikt voor de indexatie van de daarvoor in aanmerking komende, inflatiegevoelige budgetten Kapitaallasten De investerings- en vervangingsplannen zijn herijkt en op basis daarvan zijn de te verwachten investeringsplanning en de kapitaallasten die daaruit voortvloeien bijgesteld. Zie ook hierna: "wat gaan we investeren?" Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de baten en lasten tussen de programma's. Het gaat hierbij om lasten die zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma of er zijn extra middelen ontvangen via een andere programma ter dekking van extra lasten. Overige mutaties < 10.000 De begroting wordt op enkele kleinere onderdelen geactualiseerd.

Het gaat om wijzigingen met een zeer beperkt financieel effect. Wat gaan we investeren? In onderstaand overzicht geven we inzicht in de geplande investeringen per programma. De kapitaallasten van onderstaande investeringen zijn meegenomen in de Programmabegroting 2027-2030. Omschrijving investering (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Wegen (Rehabilitatie) | 1.243 | 1.243 | 1.243 | 1.243 Civiele Kunstwerken | 196 | 196 | 196 | 196 Openbare verlichting | 1.282 | 1.274 | 557 | 712 Rehabilitatie wegen Het beheerplan wegen wordt in 2027 voorgelegd. Daaruit blijkt dat de komende jaren een grotere investeringsopgave nodig is dan in de afgelopen jaren. De investeringen zijn gericht op het tijdig rehabiliteren van wegen die het einde van hun technische levensduur bereiken. Hiermee houden we de kwaliteit en veiligheid van het wegennet op peil en voorkomen we dat noodzakelijk onderhoud wordt uitgesteld. Bij werkzaamheden wordt waar mogelijk een integrale aanpak van de openbare ruimte toegepast, bijvoorbeeld door werkzaamheden te combineren met verbeteringen op het gebied van verkeersveiligheid, groen, wandelen, fietsen en klimaatadaptatie. Civiele kunstwerken Uit het in 2026 geactualiseerde beheerplan civiele kunstwerken blijkt dat de komende jaren 34 bruggen moeten worden vervangen.

Het gaat voornamelijk om houten fiets- en voetgangersbruggen die het einde van hun technische levensduur bereiken. De vervanging vindt planmatig plaats op basis van de technische staat en verwachte levensduur, zodat de bruggen veilig en bruikbaar blijven en de bereikbaarheid op peil blijft. Programmabegroting 2027-2030 | 32 Programmabegroting 2027-2030 33 Openbare verlichting Op basis van het in 2026 opgestelde beheerplan openbare verlichting worden de komende jaren lichtmasten en armaturen vervangen. Daarbij wordt toegewerkt naar een meer uniforme inrichting en komt waar mogelijk dimverlichting. Met deze investeringen blijft de openbare verlichting technisch op orde en houden we bij de inrichting rekening met verkeers- en sociale veiligheid, duurzaamheid en doelmatigheid. Programmabegroting 2027-2030 34 2. Levendige en veilige stad Visie Culemborg is een groene, historische stad aan de Lek waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich welkom, verbonden en veilig voelen. Een aantrekkelijke openbare ruimte zorgt voor een prettige leefomgeving, waar mensen elkaar ontmoeten, bewegen, spelen en ontspannen. Bij de verdere ontwikkeling van de stad versterken we groen, water en biodiversiteit, zodat Culemborg niet alleen een prettige plek blijft om te verblijven, maar ook veerkrachtig is in het licht van klimaatverandering.

Zo behouden en versterken we het unieke karakter van onze stad en haar bijzondere omgeving. De kracht van Culemborg ligt in haar betrokken inwoners, rijke historie en bruisende culturele en sportieve leven. Cultuur en sport inspireren, brengen mensen van alle leeftijden en achtergronden samen en dragen bij aan welzijn, gezondheid en de aantrekkelijkheid van Culemborg als plek om te wonen, werken en recreëren. We investeren in voorzieningen voor de toekomst, laten de geschiedenis van Culemborg zien en moedigen inwoners, verenigingen en organisaties aan om samen te zorgen voor een fijne en veilige stad. Zo bouwen we aan een levendige stad waar ontmoeting, ontwikkeling en omzien naar elkaar centraal staan. Culemborg moet ook een stad zijn waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. Veiligheid is niet alleen een verantwoordelijkheid van de overheid, maar van de hele samenleving. Sterke wijken, betrokken inwoners, actieve verenigingen, ondernemers, scholen en maatschappelijke organisaties vormen samen de basis van een veilige stad. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? De komende jaren werken we verder aan onze doelen binnen dit programma. Deze doelen zijn onderverdeeld in zeven thema's. Per thema lichten we toe wat we willen bereiken en welke activiteiten we daarvoor uitvoeren. De zeven thema's zijn: 2.1. Fysieke leefomgeving 2.2.

Klimaatadaptatie 2.3. Sport 2.4. Kunst en cultuur 2.5. Cultureel erfgoed 2.6. Openbare orde en veiligheid 2.7. Weerbaarheid en crisisbeheersing Programmabegroting 2027-2030 35 2.1. Fysieke leefomgeving Dit thema gaat over het behouden en versterken van een schone, groene, veilige en aantrekkelijke leefomgeving. We investeren in biodiversiteit, groen, water, circulariteit en een kwalitatief goede openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten, spelen en bewegen. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We werken toe naar een passende en robuuste soortenrijkdom (flora en fauna) voor Culemborg en directe omgeving in 2040. We versterken minimaal één groenblauwe verbinding. (Ontwikkeling) We onttegelen en vergroenen ieder jaar 1000 m2 versteende gebieden. (Doorlopend) We beheren onze groene openbare ruimte op een ecologische manier. Daarbij maken we ieder jaar 500 m² openbaar groen biodiverser door gerichte verbeteringen. (Doorlopend) Bij de vergroening van Pavijen zorgen we dat de inrichting biodiversiteit stimuleert. (Ontwikkeling) We starten met de uitvoering van het soortenmanagementplan. (Ontwikkeling) We willen een openbare ruimte waarin groen, water, spelen, ontmoeten en bewegen vanzelfsprekend onderdeel zijn van een gezonde en robuuste openbare ruimte.

We behouden zoveel mogelijk groen en bomen, wanneer kap nodig is, herplanten we zoveel mogelijk in overeenstemming met de aanwezige groeiruimte. (Doorlopend) In het Stationskwartier hebben we dertig procent van de ruimte gereserveerd voor groen en water. Bestaande bomenrijen bij het station blijven behouden en een nieuw wijkpark wordt gefaseerd gerealiseerd. (Doorlopend) We versterken groen en biodiversiteit door bij ontwerp en beheer rekening te houden met de natuur. We richten de openbare ruimte klimaatbestendig in, met aandacht voor wateropvang, schaduw en verkoeling. (Doorlopend) We behouden aantrekkelijke speel- en ontmoetingsplekken in de stad en zoeken samen met inwoners naar passende alternatieven wanneer speeltoestellen of de ondergrond verwijderd moeten worden vanwege veiligheid. Daarbij werken we volgens de uitgangspunten van Spelen met speelruimte, stimuleren we bewonersinitiatieven en investeren we in de ontwikkeling van natuurlijke speelplekken. (Ontwikkeling) We werken aan een paddenvriendelijk Culemborg. We starten samen met Vereniging Nederlands Cultuurlandschap, RAVON en IVN natuureducatie het project 'Pad uit de put' met betrekking tot het beschermen van padden en andere amfibieën. (Ontwikkeling) We werken volgens het Water- en rioleringsprogramma 2025 -2029 met aandacht voor klimaatadaptatie.

In de wijken Goilberdingen (Dijkzicht) en Terweijde (Staatsliedenbuurt) scheiden we de inzameling van het hemelwater en afvalwater. We leggen hiervoor een regenwaterriool en een drainage aan. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 36 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een schone, groene, veilige en goed onderhouden openbare ruimte. We faciliteren de Zwerfafvalbrigade (ZAB) in hun opruimacties door het leveren van knijpers, veiligheidshesjes en afvalzakken, we stemmen af met Avri over de bijplaatsingen bij ondergrondse afvalcontainers en we geven voorlichting op lagere en middelbare scholen over zwerfafval. (Doorlopend) We faciliteren hondenbezitters om overlast van hondenpoep te beperken door het aanbieden van hondenpoepzakjes via dispensers bij de afvalbakken. (Doorlopend) We schaffen de hondenbelasting af. (Ontwikkeling) We voeren het groenbeheerplan uit. (Doorlopend) We werken richting een circulaire economie in 2050. Afhankelijk van de uitkomsten van de materialeninventarisatie bereiden we de circulaire sloop van het voormalige Gispen-pand voor. (Ontwikkeling) We zetten samen met Avri in op het verminderen van huishoudelijk restafval door meer restafval om te zetten in grondstoffen. Dit doen we onder meer door inwoners te stimuleren om te afval te scheiden en materialen opnieuw te gebruiken.

(Doorlopend) We stellen duidelijke regels op voor circulariteit. Die gebruiken we voor advies bij ruimtelijke ontwikkelingen. (Ontwikkeling) We werken aan het behouden van kinderboerderij De Heuvel als maatschappelijk waardevolle voorziening. We voeren samen met het (beoogd) bestuur de implementatie van de verzelfstandiging van kinderboerderij De Heuvel uit (afhankelijk van besluitvorming door de raad). (Ontwikkeling) We werken aan een duurzame en financieel gezonde exploitatie van de kinderboerderij, onder meer door aanvullende inkomstenbronnen te ontwikkelen, zodat de gemeentelijke bijdrage kan afnemen. (Ontwikkeling) We maken afspraken over rollen, taken en verantwoordelijkheden tussen de gemeente en de (op te richten) stichting. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 37 2.2. Klimaatadaptatie Dit thema richt zich op het klimaatbestendig maken van Culemborg. We nemen maatregelen om de gevolgen van hitte, droogte en extreme neerslag op te vangen en benutten kansen om de openbare ruimte toekomstbestendig in te richten. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We richten Culemborg klimaatbestendig in om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. We implementeren en borgen de uitvoering van het regionale kader voor klimaatadaptief bouwen door controles op ontwikkelplannen en bouwaanvragen via de omgevingsvergunningen.

(Doorlopend) We ondersteunen inwoners financieel via een subsidie bij het realiseren van groenblauwe daken. (Doorlopend) Bij herinrichtingsprojecten richten we de openbare ruimte zo in dat deze beter bestand is tegen klimaatverandering. We stimuleren en helpen inwoners om regenwater op eigen terrein op te vangen. Dit past binnen het Water- en rioleringsprogramma 2025-2029. (Doorlopend) We stellen een nieuw hitteplan op en bereiden inwoners, organisaties en de leefomgeving beter voor op periodes van extreme warmte. (zie ook in 3.3 Gezondheid) (Ontwikkeling) We gebruiken actuele onderzoeken en kaarten over de bodem en het water bij de inrichting van de stad. Zo houden we beter rekening met bijvoorbeeld droogte, hitte en wateroverlast. (Doorlopend) 2.3. Sport Dit thema richt zich op het stimuleren van sport en beweging voor alle inwoners. We zorgen voor toegankelijke en toekomstbestendige sportvoorzieningen en ondersteunen verenigingen bij hun maatschappelijke rol. Wat willen we | Wat gaan we daarvoor doen? bereiken? We zetten sport in als middel om een gezonde leefstijl te stimuleren door gerichte beweegprogramma’s te organiseren voor inwoners met een verhoogd gezondheidsrisico, in nauwe Sporten en | samenwerking met zorg- en welzijnspartners.

(Doorlopend) bewegen maken | We versterken de lokale sportinfrastructuur door trainers, een vanzelfsprekend | buurtsportcoaches en zorgprofessionals te scholen in onderdeel uit van | leefstijlinterventies en vroegsignalering. (Doorlopend) het leven van iedere | Daarnaast bouwen we aan een integrale keten waarin inwoner, en levert | sportaanbieders, huisartsen, fysiotherapeuten en het sociaal daarmee een | domein inwoners actief begeleiden van eerste motivatie tot bijdrage aan de | duurzame gedragsverandering en duurzaam plezier in bewegen. gezondheid van | (Doorlopend) Culemborgers. | We organiseren herkenbare events waaronder het Feel Alife Event, het Sportcafé en het Sportgala. (Ontwikkeling) Kinderen kunnen gebruik maken van het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Volwassenen van het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. (Doorlopend) We voeren het vervangingsinvesteringsplan uit voor de bestaande buitensportaccommodaties wanneer die technisch afgeschreven zijn. (Doorlopend) We versterken de exploitatiekracht van sportverenigingen door maatregelen te ondersteunen die kosten kunnen verlagen en nieuwe leden kunnen bereiken, zodat meer inwoners kunnen Een aantrekkelijk | sporten, bewegen en gezond opgroeien.

(Doorlopend) aanbod van | We stimuleren verenigingen om accommodaties slimmer te buitensport- | benutten en intensiever samen te werken (met een inzet op lagere accommodaties | lasten) in combinatie met aangepaste huurtarieven. We zetten in voor de planperiode | op sterke verenigingen met meer leden en een grote 2025-2040 binnen | maatschappelijke impact. (Doorlopend) de financiële | We kennen de prognose van de bevolkingsgroei in 2040 naar mogelijkheden van | 37.000 inwoners (nu ruim 30.000 inwoners) en de bijbehorende de gemeente. | sportbeoefening. In het bijzonder voor de voetbalsport stimuleren we de betreffende verenigingen om hierop te anticiperen en bieden we passende verenigingsondersteuning. (Doorlopend) We evalueren met de exploitant van sporthal Parijsch (Stichting Turnen) het gehanteerde exploitatiemodel over de periode 2015 | - 2027 en bekijken samen of er verbeteringen mogelijk zijn. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 | 38 Wat willen we | Wat gaan we daarvoor doen? bereiken? Multifunctioneel gebruik van een | We gaan verder met de ontwikkeling om sporthal Interweij te nieuwbouw | integreren in de nieuwbouw van de sporthal bij het KWC. binnensport- | (Ontwikkeling) accommodatie in Culemborg Oost.

Een | In de tweede helft 2027/eerste helft 2028 stellen we een (concept) toekomstbestendige | aanbestedingsdocument op, omdat de huidige overeenkomst met en veilige zwembad- | Optisport Culemborg B.V. in september 2029 afloopt. We brengen in voorziening De | de kadernota 2029 (zomer 2028) de financiële consequenties in beeld. Waterlinie. | (Ontwikkeling) 2.4. Kunst en cultuur Dit thema gaat over een levendig, toegankelijk en toekomstbestendig cultureel aanbod. We stimuleren cultuurparticipatie, talentontwikkeling en culturele initiatieven die bijdragen aan ontmoeting, ontwikkeling en sociale samenhang. Wat willen we | Wat gaan we daarvoor doen? bereiken? We vernieuwen de Cultuurvisie met realisatiedoelen tot 2030 als richtinggevend kader voor de verdere ontwikkeling van de culturele Cultuur is levendig, | sector en de verbinding met maatschappelijke opgaven. (Ontwikkeling) toegankelijk, | We geven prioriteit aan initiatieven die aantoonbaar bijdragen aan een zichtbaar en van | levendig, toegankelijk en maatschappelijk relevant cultureel aanbod. betekenis voor alle | (Doorlopend) inwoners. | We dragen er zorg voor dat inwoners gebruik kunnen maken van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en het Volwassenfonds Sport en Cultuur.

(Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 | 39 Programmabegroting 2027-2030 40 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Cultuur geeft ruimte voor ontmoeting, talent- ontwikkeling, creativiteit en maatschappelijke betrokkenheid. We geven speciale aandacht aan jongeren, ontmoeting, sociale samenhang in wijken en het behoud van immaterieel erfgoed. (Doorlopend) We behouden ruimte voor creatieve en circulaire makers, initiatieven en jong talent. (Doorlopend) We versterken de maatschappelijke rol van de bibliotheek op het gebied van lezen, ontmoeting, educatie en digitale vaardigheden in aanloop naar de zorgplicht. (Doorlopend) We zetten in op de doorontwikkeling van een divers en laagdrempelig cultuuraanbod specifiek voor kwetsbare groepen inwoners aansluitend bij de basisfunctionaliteiten van het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) (zie paragraaf 3.3.) (Doorlopend) We zetten via provinciale en landelijke regelingen in op cultuureducatie in het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs. (Doorlopend) Toekomst- bestendige culturele infrastructuur passend bij de financiële mogelijkheden. We hanteren duidelijke kaders voor subsidies en het Cultuurfonds, met een kritische beoordeling van de effectiviteit van beschikbare middelen. (Doorlopend) We stimuleren cultureel initiatief, samenwerking en cultureel ondernemerschap om de sector toekomstbestendig te maken.

(Doorlopend) We sluiten aan bij regionale en landelijke ontwikkelingen om extra kennis, middelen en netwerken naar Culemborg te halen. (Doorlopend) We benutten actief kansen die samenwerking met de Provincie Gelderland, Regio Rivierenland en landelijke investeringen bieden. (Doorlopend) 2.5. Cultureel erfgoed Dit thema richt zich op het behoud en de versterking van het cultureel erfgoed van Culemborg. We beschermen historische waarden en benutten erfgoed als onderdeel van de identiteit en aantrekkelijkheid van de stad. Programmabegroting 2027-2030 41 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Behoud van cultureel erfgoed en het versterken en uitdragen van de historisch-culturele identiteit. Op basis van de vastgestelde kerkenvisie vervolgen we de dialoog met de beheerders van de kerkelijke gebouwen over hun toekomst in de binnenstad. We ondersteunen alle kerken in Culemborg met de ontwikkelingen van de kerkgebouwen. (Doorlopend) We ondersteunen particuliere eigenaren en erfgoedorganisaties met de instandhouding en verduurzamen van erfgoed en het uitdragen van de geschiedenis van de stad. (Doorlopend) 2.6. Openbare orde en veiligheid Dit thema gaat over het bevorderen van een veilige en leefbare stad. We zetten in op het voorkomen en aanpakken van criminaliteit, overlast en ondermijning en versterken de samenwerking tussen zorg, veiligheid en handhaving.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een veilige en leefbare gemeente waarin criminaliteit, overlast en ondermijning effectief worden aangepakt. We versterken het Interventieteam De Waarden (IDW), zodat het samen met partners ondermijnende criminaliteit beter kan aanpakken. Daarbij werken we op basis van informatie, signalen en concrete situaties. (Doorlopend) We voeren (integrale) controles uit met de politie en andere instanties om verschillende vormen van criminaliteit aan te pakken. (Doorlopend) Wij evalueren het Beleid cameratoezicht in 2027 en herijken waar nodig het beleid. (Ontwikkeling) We vergroten samen met onze partners de meldingsbereidheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties door bewustwording, voorlichting en het beter onder de aandacht brengen van meldmogelijkheden. (Ontwikkeling) We geven stapsgewijs uitvoering aan het Gelders Akkoord en werken aan een weerbare overheid. (Doorlopend) We versterken de informatiegestuurde inzet van handhaving. Door signalen, meldingen en data beter te benutten, zetten we onze capaciteit gericht in op locaties en thema's waar de veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek het grootst is. Hiervoor ontwikkelen we een dashboard.

(Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 42 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kwetsbare inwoners ontvangen tijdig passende ondersteuning en complexe zorg- en veiligheidsvraagstukken worden integraal aangepakt. We zetten voor complexe situaties de Doorbraakmethode in om tot duurzame oplossingen te komen. (Doorlopend) In 2027 borgen we de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) door het sociaal team te trainen in de basismethodiek, periodieke opfristrainingen aan te bieden en procesregie op te leiden via train- de-trainer. (Ontwikkeling) We verbeteren de registratie, monitoring en rapportage van zorg- en veiligheidszaken. In 2027 voeren we een nieuw registratiesysteem in voor veiligheidszaken. (Ontwikkeling) We versterken de samenwerking tussen zorg, veiligheid en handhaving door gezamenlijke casusoverleggen en zichtbare samenwerking richting inwoners en partners. (Doorlopend) We nemen deel aan het Lokaal Zorg Netwerk (LZN) en regisseren het Jeugd Interventieteam Culemborg (JIC) en de Lokale Jeugdtafel. Vanuit deze integrale samenwerking worden gerichte acties uitgezet. (Doorlopend) Minder jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit door een integrale aanpak gericht op preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning.

We zoeken actief naar structurele financiering voor het JIC, zodat de aanpak van jeugdoverlast en -criminaliteit ook vanaf 2028 kan worden voortgezet en versterkt. In 2027 volgt een concreet voorstel voor het vervolg. We houden toezicht op overlastlocaties, stemmen snel af met bewoners en partners, treden handhavend op waar nodig en evalueren periodiek om de aanpak te verbeteren. We werken samen met partners aan het realiseren van passende voorzieningen en activiteiten, zoals bijvoorbeeld een jongeren ontmoetingsplek (JOP). We investeren in het weerbaarder maken van jongeren die dreigen af te glijden in de wereld van de ondermijnende criminaliteit, door inzet van het JIC. We maken daarbij gebruik van erkende en effectieve interventies van Nederlands Jeugdinstituut en proberen meer zicht te krijgen op criminele uitbuiting van de doelgroep. (Doorlopend) Voor de doelgroep jonge aanwas en jongvolwassenen met zorgelijk en/of crimineel gedrag zetten we intensieve casemanagers (ICM) in. (Doorlopend) Bij signalen van zorgelijk gedrag bij jeugdigen op straat of op school voert de gemeente met partners vroegtijdig thuisgesprekken. Ouders worden actief betrokken en er wordt passende ondersteuning geboden aan de jeugdige en het gezin.

(Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 43 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Minder jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit door een integrale aanpak gericht op preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning. (vervolg) We organiseren en borgen structureel de lokale jeugdtafel als consultatief overleg, waar ketenpartners (zoals Veilig Thuis, Jeugdbescherming, leerplicht, sociaal domein en de gemeente) complexe casuïstiek bespreken en de integrale samenwerking versterken. (Doorlopend) We versterken de aandacht voor de online leefwereld van jongeren door de inzet van digitaal jongerenwerk als aanvulling op het reguliere jongerenwerk. (Doorlopend) 2.7. Weerbaarheid en crisisbeheersing Dit thema richt zich op het vergroten van de weerbaarheid van inwoners, organisaties en de gemeentelijke organisatie. We bereiden ons voor op fysieke en digitale crises en versterken de samenwerking met onze veiligheidspartners. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een weerbaar en veerkrachtig Culemborg dat voorbereid is op risico's, verstoringen en crises. Ontwikkelingen en risico's monitoren die de veiligheid, leefbaarheid en continuïteit van de samenleving beïnvloeden. (Doorlopend) Versterken van de weerbaarheid van inwoners, organisaties uit de stad en de gemeentelijke organisatie. We organiseren 'BHV' voor de stad.

(Doorlopend) Bewust zijn van en voorbereid zijn op de gevolgen van klimaatverandering, langdurige verstoringen van vitale voorzieningen en andere maatschappelijke ontwikkelingen. (Doorlopend) Een digitaal veilige gemeente die bestand is tegen cyber- dreigingen en digitale verstoringen. Versterken van de digitale weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie door het vergroten van bewustzijn en het beschermen van systemen. (Doorlopend) We werken met regionale en landelijke partners op het gebied van digitale veiligheid via ambtelijke en bestuurlijke overleggen die periodiek plaatsvinden. (Doorlopend) We vergroten samen met onze partners de digitale weerbaarheid van inwoners en ondernemers door voorlichting, bewustwording en preventieve activiteiten. (Doorlopend) Een slagvaardige crisis- organisatie die effectief samenwerkt met partners. Intensief samenwerken met de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, hulpdiensten, maatschappelijke organisaties en omliggende gemeenten. (Doorlopend) Actueel houden van crisisprocessen, rollen en verantwoordelijkheden. (Doorlopend) Oefenen, evalueren en continu verbeteren van de crisisaanpak. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 44 Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2027? De Europese Natuurherstelverordening (NHV) is op 18 augustus 2024 aangenomen en direct in werking getreden.

De wet bevat doelstellingen voor ecosystemen op land, aan de kust, in zoet water en zee, bos, landbouwgebieden en steden. Op 1 september 2026 diende Nederland het Ontwerp Natuurplan bij de Europese Commissie (EC) in. Het definitieve Natuurplan wordt uiterlijk 1 september 2027 ingediend bij de EC. Om tot het definitieve Natuurplan te komen is er voor een aantal onderwerpen nog verdere uitwerking nodig. Het Rijk neemt hierbij de leiding. Welke gevolgen dit exact heeft voor Culemborg is op het moment van schrijven nog niet helemaal duidelijk. In 2027 vernieuwen we de cultuurvisie. Daarin staan doelen tot 2030 voor de ontwikkeling van cultuur en de bijdrage van cultuur aan maatschappelijke opgaven. Het ministerie van VWS heeft op 13 juli 2026 een belangrijke stelselwijziging aangekondigd: de SPUK Stimulering Sport en de Brede Regeling Combinatiefuncties worden vanaf 2027 samengevoegd tot één nieuwe SPUK -regeling met een looptijd van 2027–2029. Het ministerie VWS heeft gemotiveerd dat deze ontwikkeling past in een bredere ambitie: "Gezondheid begint niet in het ziekenhuis, maar in het dagelijks leven: thuis, op school én op de sportclub." Daarbij spelen sport en bewegen een cruciale rol in het realiseren van de 'gezondste generatie ooit'.

Integraal veiligheidsplan 2027-2030 De gemeente voert de regie op het integraal veiligheidsbeleid en stemt hierbij af met (veiligheids)partners zoals politie en Openbaar Ministerie. Vanaf 2027 gaan we werken met een nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP)/regionaal veiligheidsbeleid in de regio De Waarden met duidelijke prioriteiten en inzet van capaciteit. Wams Het wetgevingstraject van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) is in 2026, na een periode van stilstand, weer opgepakt. De wet moet gemeenten een duidelijkere wettelijke basis bieden voor gegevensverwerking en gegevensuitwisseling bij de aanpak van meervoudige problematiek. Daarnaast verduidelijkt de Wams de regierol van gemeenten bij complexe situaties, versterkt zij de samenwerking tussen partners in het sociaal domein en biedt zij een wettelijke basis voor meldpunten zorgwekkend gedrag en de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ). Hierdoor kunnen inwoners sneller passende ondersteuning ontvangen en kan escalatie van problemen beter worden voorkomen. Programmabegroting 2027-2030 45 Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Avri Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma De Avri draagt bij aan een circulair Culemborg door meer huishoudelijk restafval geschikt te maken als grondstof. Tevens heeft de Avri een rol om te zorgen voor een schone openbare ruimte bij afvalcontainers.

Belangrijkste ontwikkelingen De Avri werkt aan de ontwikkeling van een circulair ambachtscentrum op Medel in Tiel. Begin 2027 vindt de besluitvorming hierover plaats. De Avri stelt een grondstoffenplan op dat de komende jaren uitgevoerd zal worden. Programmabegroting 2027-2030 46 Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma De VRGZ ondersteunt de gemeente Culemborg bij het bevorderen van een veilige woon-, werk- en leefomgeving. Dit doet zij door uitvoering te geven aan haar wettelijke taken op het gebied van brandweerzorg, crisisbeheersing, rampenbestrijding, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) en ambulancezorg. Daarnaast adviseert en ondersteunt de VRGZ de gemeente op het gebied van risicobeheersing, crisisvoorbereiding en het versterken van de weerbaarheid van inwoners, organisaties en de gemeentelijke crisisorganisatie. De veiligheidsregio draagt bij aan de voorbereiding op zowel reguliere incidenten als grootschalige crises, zoals de gevolgen van extreem weer, uitval van vitale voorzieningen en digitale dreigingen. Dankzij deze inzet is de gemeente beter voorbereid op incidenten, rampen en crises en kunnen risico’s voor inwoners, bedrijven en bezoekers worden beheerst. Daarmee levert de VRGZ een belangrijke bijdrage aan een veilige, veerkrachtige en weerbare samenleving.

Belangrijkste ontwikkelingen De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) blijft investeren in een veilige, weerbare en veerkrachtige regio. De focus ligt op het versterken van de crisisbeheersing, maatschappelijke weerbaarheid en de voorbereiding op zowel reguliere incidenten als grootschalige crises. Daarbij wordt rekening gehouden met veranderende risico's en de toenemende complexiteit van incidenten en maatschappelijke ontwrichtingen. Bijzondere aandacht gaat uit naar de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreem weer, natuurbranden, droogte en wateroverlast, evenals naar digitale dreigingen, cyberincidenten en mogelijke uitval van vitale voorzieningen. De VRGZ werkt samen met gemeenten en veiligheidspartners aan de voorbereiding op deze risico's en het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners en organisaties. Daarnaast investeert de VRGZ in toekomstbestendige brandweerzorg, vakbekwaam personeel en vrijwilligers, informatieveiligheid en een sterke multidisciplinaire samenwerking. Ook wordt verder ingezet op risicogericht werken om risico's vroegtijdig te signaleren en de gevolgen van incidenten, rampen en crises zoveel te beperken.

Voor de gemeente Culemborg blijft de VRGZ een belangrijke partner bij het versterken van de veiligheid, weerbaarheid en veerkracht van de samenleving en het bevorderen van een weerbare samenleving die beter is voorbereid op incidenten, rampen en crises. Indicatoren Indicator | Werkelijk | Raming | Raming | Meetinstrument 2025 | 2026 | 2027 Verplichte indicatoren Openbare orde en veiligheid 6. Verwijzingen Halt | 9 | 10 | 10 | Stichting Halt 8. Winkeldiefstallen | 47 | 25 | 35 | CBS/opendata. 9. Geweldsmisdrijven | 80 | 50 | 60 | politie.nl/ (lichamelijke integriteit) | waarstaatje 10. Diefstal uit woningen | 31 | 30 | 30 | gemeente.nl 11. Vernielingen | 95 | 100 | 95 Sport 20. Niet-Sporters | n.b.* | niet | 37% | Waarstaatjegemeente.nl opgenomen Afval 33.

Omvang huishoudelijk | 73 | <75 | <75 | AVRI restafval (in kg per inwoner) Gemeentelijke indicatoren Openbare orde en veiligheid Verward gedrag | 180 | 150 | 180 | CBS/Opendata.politie.nl Cybercrime | 5 | 10 | 10 | CBS/Opendata.politie.nl Drugshandel | 9 | 10 | 10 | CBS/Opendata.politie.nl Jeugdoverlast | 237 | 210 | 220 | CBS/Opendata.politie.nl Sport Personen aangesloten bij | - | - | 54% | Eigen data sportverenigingen** Vergroening Aantal subsidies | - | 20 | 25 | Eigen data groenblauwe daken** Aantal vierkante meters | - | 500 m2 | 500 | Eigen data groen dat biodivers | extra beheerd wordt** Aantal vierkante meters | - | 500 m2 | 1.000 | Eigen data verharding dat verwijderd | extra is voor vergroening** NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), eventueel ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik. Programmabegroting 2027-2030 | 47 * Deze data zijn niet bekend, de Gezondheidsmonitor volwassenen wordt eens per vier jaar afgenomen. ** Deze indicatoren zijn voor het eerst opgenomen in de Programmabegroting 2026 of 2027, daarom ontbreken data in eerder jaren.

Actueel beleid en regelgeving Wettelijke kaders • | Gemeentewet • | Alcoholwet, Alcoholbesluit en Alcoholregeling • | Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) • | Algemene wet bestuursrecht (Awb) • | Opiumwet • | Politiewet • | Wegenverkeerswet 1994 • | Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob) • | Wetboek van Strafvordering / Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar / Beleidsregels buitengewoon opsporingsambtenaar • | Wet Gemeenschappelijke Regelingen • | Wet goed verhuurderschap • | Wet op de veiligheidsregio’s • | Wet op de kansspelen • | Wet ruimtelijke ordening • | Wet verplichte ggz • | Wet zorg en dwang • | De Omgevingswet • | Wet veilige jaarwisseling Beleidskaders • | Algemene plaatselijke verordening Culemborg (APV) • | Beleidsregel artikel 13b van de Opiumwet • | Beleidsregels drugshandel op straat • | Beleidsregels Wet Bibob Culemborg • | Beleidsregel veilige jaarwisseling Culemborg • | Kadernota Integrale Veiligheid (in 2023 gezamenlijk op- en vastgesteld binnen de Gezagsdriehoek De Waarden) en uitvoeringsplannen • | Meerjarenbeleidsplan politie 2024-2027 • | Toezicht- en handhavingsbeleid Culemborg en uitvoeringsplannen • | Veiligheidsstrategie Oost-Nederland • | Cultuurvisie 2027-2030 (wordt in 2027 vastgesteld) • | Rijk verleden, Sterke toekomst.

Cultuurhistorisch beleid (2006) • | Nota kerkenvisie (2023) • | Cultuurhistorische waardenkaart (2012) • | Archeologisch beleidsplan Culemborg (2017) • | Algemene Subsidieverordening gemeente Culemborg 2026 Programmabegroting 2027-2030 | 48 • | Sportakkoord Culemborg 'In Culemborg beweegt iedereen met plezier, want sport versterkt' (2023) • | Gezond en Actief Culemborg (2023) • | Beleidsplan 'Culemborg in Beweging' (2025) • | Detailhandelsvisie • | Evenementenvisie en handboek evenementen • | Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan 2021-2030 (GVVP) • | Horecavisie en handboek horeca • | Notitie wijkgericht werken • | Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 • | Uitvoeringsagenda Duurzaamheid • | Programma Energietransitie • | Windvisie gemeente Culemborg • | Startnotitie Circulaire Economie • | Groenbeleidsplan Culemborg • | Biodiversiteitsplan • | Hondenbeleid • | Schone Lucht Akkoord • | De Transitievisie Warmte • | De regionale energiestrategie • | De regionale adaptatiestrategie • | Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie • | Kader leefbare verstedelijking (klimaatadaptatie) • | Notitie toekomstbestendig bouwen (onderdeel van de woonvisie) • | Water- en rioleringsprogramma 2025-2029 • | Avri strategisch koersplan 2024-2030 Programmabegroting 2027-2030 | 49 Wat mag het kosten? Dit onderdeel laat zien welke baten en lasten onder dit programma vallen en hoe deze zich gedurende de

begrotingsperiode ontwikkelen. De financiële gegevens zijn uitgesplitst naar de verschillende thema’s binnen het programma. Daarbij zijn zowel de begrotingsvoorstellen voor 2027-2030 als de financiële doorwerking van de najaarsrapportage 2026 verwerkt. Baten en lasten van dit programma (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -24.133 | -25.446 | -24.989 | -24.935 | -25.282 | -25.597 2.1 | Fysieke leefomgeving (openbare ruimte) | -12.932 | -11.723 | -12.996 | -13.096 | -13.335 | -13.515 2.2 | Klimaatadaptatie | -589 | -2.311 | -1.597 | -1.378 | -1.378 | -1.378 2.3 | Sport | -3.379 | -4.228 | -3.162 | -3.221 | -3.300 | -3.398 2.4 | Kunst en cultuur | -1.481 | -1.463 | -1.247 | -1.240 | -1.209 | -1.209 2.5 | Cultureel erfgoed | -1.325 | -1.341 | -1.382 | -1.450 | -1.448 | -1.449 2.6 | Openbare orde en veiligheid | -1.882 | -1.595 | -1.624 | -1.382 | -1.374 | -1.354 2.7 | Weerbaarheid en crisisbeheersing | -2.545 | -2.786 | -2.982 | -3.168 | -3.237 | -3.294 Baten | 12.645 | 11.909 | 11.570 | 12.483 | 12.618 | 12.786 2.1 | Fysieke leefomgeving (openbare ruimte) | 10.735 | 9.790 | 10.382 | 10.546 | 10.712 | 10.880 2.2 | Klimaatadaptatie | 508 | 989 | 288 | 1.038 | 1.038 | 1.038 2.3 | Sport | 1.028 | 919 | 741 | 741 | 741 | 741 2.4 | Kunst en cultuur | 214 | 67 | 31 | 31 | 0 | 0 2.5 | Cultureel erfgoed | 92 | 81 | 83 | 83 | 83 | 83

2.6 | Openbare orde en veiligheid | 68 | 63 | 45 | 45 | 45 | 45 Saldo van baten en lasten | -11.489 | -13.537 | -13.419 | -12.452 | -12.663 | -12.811 Onttrekkingen reserves | 218 | 218 | 210 | 200 | 200 | 200 Mutaties reserves | 218 | 218 | 210 | 200 | 200 | 200 Levendige en veilige stad | -11.271 | -13.319 | -13.209 | -12.252 | -12.463 | -12.611 Overzicht van wijzigingen in het programma De tabel hierna laat zien hoe het financiële meerjarenperspectief van dit programma is opgebouwd. De primitieve begroting, inclusief de wijzigingen uit de voorjaarsrapportage 2026, vormt het vertrekpunt. Vervolgens zijn de financiële gevolgen van de najaarsrapportage 2026 en de wijzigingen in deze begroting weergegeven. De wijzigingen zijn gecategoriseerd in acht groepen. Drie groepen bevatten inhoudelijke ontwikkelingen die relevant zijn voor het beleid en de uitvoering van het programma (ombuigingen, ontwikkelingen en gemeentefonds). Deze wijzigingen worden afzonderlijk weergegeven en nader toegelicht. De overige groepen zijn voornamelijk technisch of financieel van aard en worden op hoofdlijnen toegelicht.

Programmabegroting 2027-2030 | 50 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve Begroting | -11.367 | -11.115 | -11.159 | -11.226 Voorjaarsrapportage 2026 | -21 | -20 | -17 | -17 Uitgangspositie voor programmabegroting | -11.388 | -11.135 | -11.176 | -11.243 Najaarsrapportage 2026 | -14 | -14 | -14 | -14 Ontwikkelingen | -29 | -29 | -29 | -29 - | Slachtofferhulp | -12 | -12 | -12 | -12 - | Lokale belastingen gemeentelijk vastgoed | 1 | 1 | 1 | 1 - | Hoger tarief boa's door ontvlechting handhavingstaken | -48 | -48 | -48 | -48 - | Krediet vervanging lichtmasten en armaturen | -8 | -8 | -8 | -8 Vriendenschaar - | Brandverzekeringen | 28 | 28 | 28 | 28 - | Huuropbrengst pand Triosingel | 10 | 10 | 10 | 10 Budgetneutrale wijzigingen | 15 | 15 | 15 | 15 Begroting 2027-2030 | -1.807 | -1.103 | -1.273 | -1.354 Gemeenschappelijke regelingen | -189 | -348 | -413 | -471 Ontwikkelingen | -585 | -592 | -621 | -652 - | Actualisatie beheerplan groen | -270 | -270 | -270 | -270 - | Extra kosten bomenonderhoud binnenstad wegens | -10 | -10 | -10 | -10 vergroening markt - | Extra tijdelijke middelen buurtparticipatie rondom | -50 | -50 | -50 | 0 speeltuinen.

- | Onderhoud aan sportvoorzieningen | -35 | -35 | -35 | -35 - | Vervangingsinvesteringen Buitensport | -24 | -32 | -60 | -141 - | Uitbreiding formatie Realisatie en beheer met 3 FTE | -196 | -196 | -196 | -196 Gemeentefonds | -975 | -3 | -3 | -3 - | Meicirculaire 2026: Capaciteit decentrale overheden | -968 | 0 | 0 | 0 klimaat- en energiebeleid (CDOKE) - | Meicirculaire 2026: Overige posten | -7 | -3 | -3 | -3 Loon- en prijsontwikkeling | -137 | -128 | -129 | -128 Kapitaallasten | 61 | -65 | -141 | -133 Budgetneutrale wijzigingen | 18 | 33 | 33 | 33 Overige mutaties < 10.000 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal meerjarenperspectief | -13.209 | -12.252 | -12.463 | -12.611 Programmabegroting 2027-2030 | 51 Programmabegroting 2027-2030 52 Ontwikkelingen Actualisatie beheerplan groen -270 Culemborg groeit. We willen deze groei combineren met een groene, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Daarom zetten we in op het behoud van groen en bomen en op een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten, bewegen en recreëren. Uit het geactualiseerde beheerplan blijkt dat hiervoor structureel extra middelen nodig zijn. Extra kosten bomenonderhoud binnenstad wegens vergroening markt -10 De vergroening van de binnenstad zorgt voor extra groen dat ook onderhouden moet worden. Voor het beheer en onderhoud van de nieuwe beplanting is daarom vanaf 2027 jaarlijks € 10.000 extra nodig.

Extra tijdelijke middelen buurtparticipatie rondom speeltuinen. -50 Speel- en ontmoetingsplekken zijn belangrijk voor leefbare buurten. Bij de aanpassing van speelplekken willen we inwoners daarom nadrukkelijk betrekken bij de inrichting en het gebruik van hun buurt. Ook willen we ruimte bieden aan inwoners om zelf bij te dragen aan het beheer en activiteiten rondom speelplekken. Hiervoor wordt gedurende drie jaar € 50.000 per jaar beschikbaar gesteld. Onderhoud aan sportvoorzieningen -35 De sportvoorzieningen van de gemeente Culemborg worden op een sobere en doelmatige wijze onderhouden. Goede sportvoorzieningen zijn belangrijk voor een gezonde en actieve stad. We willen bestaande sportlocaties en velden behouden en tegelijkertijd zorgen voor doelmatig beheer en gebruik. Uit het beheerplan blijkt dat hiervoor structureel extra middelen nodig zijn. Vanaf 2027 wordt het budget daarom met € 35.257 per jaar verhoogd. Vervangingsinvesteringen Buitensport -24 Culemborg groeit en daarmee neemt ook de druk op de buitensportvoorzieningen toe. Om de bestaande voorzieningen op een passend niveau te houden, is in beeld gebracht welke vervangingsinvesteringen de komende jaren nodig zijn. De financiële gevolgen hiervan worden verwerkt in de meerjarenbegroting.

Uitbreiding formatie Realisatie en beheer met 3 FTE -196 Culemborg groeit en deze areaaluitbreiding betekent dat er meer onderhoud in de openbare ruimte is. De afgelopen jaren is de groei van de gemeente niet vertaald in groei van het team dat verantwoordelijk is voor het onderhoud. We willen dat inwoners kunnen wonen in een aantrekkelijke, groene en goed onderhouden openbare ruimte. Goed beheer van het bestaande groen en de openbare ruimte is daarbij essentieel. Om het bestaande kwaliteitsniveau op peil te houden en het groenareaal goed te kunnen onderhouden, is formatieuitbreiding noodzakelijk. Daarom versterken we de formatie structureel met 3 fte. Hiermee ontstaat voldoende capaciteit om het beheer en onderhoud van het groen op het afgesproken kwaliteitsniveau uit te voeren. Programmabegroting 2027-2030 53 Gemeentefonds Meicirculaire 2026: Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) -968 De gemeente ontvangt van het Rijk middelen voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. Deze middelen zetten we volledig in voor de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen en het programma Energiesysteem. Hiermee financieren we onder meer capaciteit, onderzoek en projecten rond de energietransitie en netcongestie.

Voorbeelden hiervan zijn het onderzoek naar een warmtenet in het Stationskwartier, de impactanalyse netcongestie en het opstellen van het programma Energiesysteem. Meicirculaire 2026: Overige posten -7 De begroting wordt aangepast voor enkele kleinere wijzigingen uit de meicirculaire 2026. Het gaat om verschillende taakmutaties en middelen die het Rijk voor specifieke doelen beschikbaar stelt. Gemeenschappelijke regelingen De gemeentelijke bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast op basis van de begrotingen 2027 van de betreffende gemeenschappelijke regelingen. Deze begrotingen zijn eerder aan de gemeenteraad voorgelegd. Loon- en prijsontwikkeling Voor de loon- en prijsontwikkeling van de gemeentelijke uitgaven sluiten we aan bij de uitgangspunten van de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Voor 2027 bedraagt de in deze circulaire opgenomen prijsontwikkeling van het bbp 2,5%. Deze index wordt als uitgangspunt gebruikt voor de indexatie van de daarvoor in aanmerking komende, inflatiegevoelige budgetten. Kapitaallasten De investerings- en vervangingsplannen zijn herijkt en op basis daarvan zijn de te verwachten investeringsplanning en de kapitaallasten die daaruit voortvloeien bijgesteld.

Zie ook hierna: "wat gaan we investeren?" Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de baten en lasten tussen de programma's. Het gaat hierbij om lasten die zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma of er zijn extra middelen ontvangen via een andere programma ter dekking van extra lasten. Overige mutaties < 10.000 De begroting wordt op enkele kleinere onderdelen geactualiseerd. Het gaat om wijzigingen met een zeer beperkt financieel effect. Wat gaan we investeren? In onderstaand overzicht geven we inzicht in de geplande investeringen per programma. De kapitaallasten van onderstaande investeringen zijn meegenomen in de Programmabegroting 2027-2030. Omschrijving investering (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Riolering | 2.260 | 1.529 | 1.255 | 1.807 Buitensport | 167 | 444 | 899 | 141 Binnensport | 55 | 53 | 15 | 19 Huis van de Stad | 0 | 29 | 0 | 0 Speelvoorzieningen | 211 | 211 | 210 | 210 Tractie | 415 | 603 | 479 | 1.086 Riolering De investeringen in riolering zijn gericht op het in stand houden en waar nodig verbeteren van het gemeentelijke rioolstelsel. In 2027 ligt de nadruk onder andere op Molenzicht/Dijkzicht en de Staatsliedenbuurt.

Bij de uitvoering wordt waar mogelijk aangesloten bij andere werkzaamheden in de openbare ruimte, zodat werkzaamheden kunnen worden gecombineerd en tegelijkertijd aandacht kan worden besteed aan groen, wateropvang en klimaatadaptatie. Buitensport In 2027 worden de korfbalvelden vervangen. Hiermee blijft de bestaande sportvoorziening beschikbaar en veilig voor de gebruikers. De vervanging maakt onderdeel uit van het meerjarige vervangings- en investeringsplan voor sport, waarbij wordt ingezet op het behoud en doelmatig gebruik van bestaande voorzieningen. Binnensport Voor de gemeentelijke binnensportvoorzieningen is een meerjarig vervangings- en investeringsplan opgesteld. Hierin zijn onder andere vervangingen van materialen en sporttoestellen opgenomen. Met deze vervangingen blijven de sportvoorzieningen veilig, bruikbaar en geschikt voor de verschillende gebruikers. De financiële gevolgen zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. Huis van de Stad In 2028 is een investering opgenomen voor de vervanging van de lichtwering in het Huis van de Stad. Hiermee blijft de functionaliteit en bruikbaarheid van het gebouw op peil. Speelvoorzieningen De investeringen in speelvoorzieningen zijn onderdeel van de uitvoering van het speelbeleidsplan. Jaarlijks worden speeltoestellen vervangen die niet meer veilig zijn.

Programmabegroting 2027-2030 | 54 Programmabegroting 2027-2030 55 Een speelplek wordt daarbij niet automatisch één-op-één vervangen. Waar dat passend is, kan de plek worden ingericht voor spelen, bewegen en ontmoeten, met ruimte voor initiatieven van bewoners. Tractie Voor team Realisatie en Beheer staat de vervanging van diverse tractiemiddelen gepland, waaronder een tractor, een reinigingsvoertuig en een menginstallatie. Deze middelen zijn nodig voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Met tijdige vervanging kunnen deze werkzaamheden betrouwbaar en doelmatig worden uitgevoerd. Programmabegroting 2027-2030 56 3. Iedereen doet mee Visie Kinderen en jongeren groeien op in een omgeving waarin zij gezond en veilig kunnen opgroeien en waarin zij hun talenten kunnen ontwikkelen. Inwoners hebben een betekenisvolle invulling van hun dag, werken of participeren op een andere manier in de maatschappij en vinden hun plek in de samenleving. In Culemborg willen we dat inwoners zich geen zorgen hoeven te maken over hun bestaanszekerheid en dat iedereen kan meedoen, ongeacht leeftijd, beperking, culturele achtergrond of financiële mogelijkheden. Op verschillende momenten in het leven kan een mens extra zorg of ondersteuning nodig hebben.

Mantelzorgers, buren, vrijwilligers en verenigingen geven elkaar steun; wij staan als gemeente naast onze inwoners en zorgen waar nodig voor aanvullende hulp of professionele zorg. De afgelopen jaren is hiervoor een belangrijke basis gelegd: de sociale basis is versterkt, het sociaal team heeft zich verder ontwikkeld en er is meer inzicht in kosten en resultaten. In de komende bestuursperiode ligt de nadruk op continuïteit, borging, gerichte versterking van wat werkt en het verkleinen van verschillen op het gebied van gezondheid, onderwijskansen en inkomen. Tegelijkertijd staan de budgetten onder druk, zeker wanneer de extra rijksmiddelen vanaf 2028 wegvallen, terwijl de arbeidsmarkt krap blijft en de financiële ruimte beperkt is. Landelijke en regionale ontwikkelingen vragen daarom om een andere manier van werken, zoals de Hervormingsagenda Jeugd, die de jeugdzorg financieel houdbaar moet maken, en het landelijke Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), gericht op het toegankelijk en betaalbaar houden van zorg en welzijn. Daarom houden we vast aan de ingezette Koers Sociaal Domein, waarin samenredzaamheid en preventie centraal staan. Inwoners ondersteunen elkaar waar dat kan en maken gebruik van hun eigen kracht en netwerk. En wie dat nodig heeft kan rekenen op professionele ondersteuning.

Over de voortgang op deze thema's, waaronder de Hervormingsagenda Jeugd en AZWA, informeren en betrekken we de raad periodiek. Zo kunnen we keuzes over ambitie en betaalbaarheid met de juiste informatie maken. Hiermee blijft het sociaal domein toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig voor iedereen in Culemborg. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma werken we de komende jaren aan verschillende doelen. Deze zijn verdeeld over acht thema's. Hieronder beschrijven we per thema wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. De acht thema's zijn: 3.1. Sociaal Team Culemborg 3.2. Opgroeien 3.3. Gezondheid 3.4. Samen leven & ondersteunen 3.5. Rondkomen 3.6. Werk & Maatschappelijke bijdrage Programmabegroting 2027-2030 57 3.7. Wonen voor doelgroepen 3.8. Onderwijs 3.1. Sociaal Team Culemborg Dit thema gaat over het bieden van toegankelijke, passende en tijdige ondersteuning aan inwoners. Het Sociaal Team Culemborg is daarbij de verbindende schakel tussen de sociale basis, preventie en specialistische ondersteuning. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een toegankelijk en toekomstbestendig Sociaal Team Culemborg dat inwoners snel helpt, de verbinding met de sociale basis versterkt en waar nodig passende ondersteuning organiseert.

We investeren in een robuust en wendbaar lokaal team in relatie tot ontwikkelingen zoals Hervormingsagenda Jeugd, vergrijzing, toekomstscenario verbeterde kind- en gezinsbescherming en kwetsbare bestaanszekerheid. Dit vraagt om het op orde brengen van de vaste formatie (Wmo en jeugd) en doorlopend ontwikkelen van kennisopbouw en actieve regievoering. (Doorlopend) Vanuit de Visie Sociaal Domein werkt het Sociaal Team Culemborg aan de volgende speerpunten (Doorlopend): • Normaliseren, netwerkversterking en verbinding met de sociale basis. • Doen wat nodig is, met oog voor het geheel. • Meer zelf hulp verlenen: minder toeleiden naar specialistische hulp en het stimuleren van duurzame uitstroom. Inwoners kunnen bij het Sociaal Team Culemborg terecht voor informatie, advies, lichte ondersteuning en toeleiding naar voorzieningen vanuit Wmo, Jeugdwet, armoedebeleid en schuldhulpverlening. Hiertoe werken we in netwerkverband samen met onze maatschappelijke partners zoals Mooi Sociaal en ElkWelzijn. (Doorlopend) We helpen inwoners snel en deskundig. Inwoners weten het Sociaal Team Culemborg te vinden en zijn tevreden over de dienstverlening. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 58 3.2. Opgroeien Dit thema richt zich op het creëren van een veilige, gezonde en kansrijke omgeving voor kinderen en jongeren.

We stimuleren ontwikkeling, ondersteunen gezinnen en zetten in op preventie en vroegsignalering. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kansrijk opgroeien Meer jeugdigen kunnen hun talenten ontwikkelen en opgroeien tot volwassenen die volwaardig deelnemen aan de samenleving Voor alle Culemborgers t/m 17 jaar is een gratis bibliotheekpas beschikbaar. Jeugdigen uit gezinnen met minimale financiën kunnen een beroep doen op Stichting Leergeld voor ondersteuning bij het aanschaffen van schoolmaterialen. Ook kunnen zij gebruik maken van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en de tegemoetkoming voor ouders die geen kinderopvangtoeslag (KOT) krijgen voor peuteropvang. (Doorlopend) Talentontwikkeling van Culemborgse jeugdigen stimuleren we via onder meer het programma Brede School en de doorgaande leeslijn 0- 18 jaar (Bibliotheek Rivierenland). (Doorlopend) We versterken het pedagogisch klimaat en ondersteuning van gezinnen onder andere door ouders en opvoeders toegang tot laagdrempelige opvoedondersteuning te bieden en respijtzorgmogelijkheden in te zetten wanneer ouders/opvoeders overbelast zijn. (Doorlopend) Goed in je vel Meer jeugdigen zitten fysiek en mentaal goed in hun vel en groeien op in een gezond opvoedklimaat.

Vanuit het programma Hervormingsagenda Jeugd continueren we de implementatie van Jouw Ingebracht Mentor (JIM), de jeugdondersteuner, verminderen van verlengde jeugdzorg en monitoring van de duurste casuïstiek. In 2027 zetten we extra in op (Ontwikkeling): • samen met partners normaliseren in de praktijk brengen; • versterken van het fundament rondom jeugdigen — gezin, kinderopvang en school, buurt en informele netwerken; • kortdurende hulpverlening door het Sociaal Team Culemborg; • het voeren van regie bij complexe meervoudige problematiek door gezinsregisseurs. Via de Jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau, gezondheidsonderzoeken op school en de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma) stimuleren we een gezonde ontwikkeling. Ook signaleren we waar dit mogelijk niet goed loopt om mensen actief ondersteuning te bieden. (Doorlopend) Met het programma Kansrijke Start werken zorgorganisaties en sociale organisaties beter samen in de eerste 1.000 dagen van een kind. Zo stimuleren we de gezondheid, ontwikkeling en het welzijn van kinderen en krijgt ieder kind een gezonde en kansrijke start. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 59 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Goed in je vel Meer jeugdigen zitten fysiek en mentaal goed in hun vel en groeien op in een gezond opvoedklimaat.

(vervolg) Vanuit het programma Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) werken we samen met lokale partners aan een sluitende ketenaanpak voor kinderen en jongeren met licht tot ernstig overgewicht. Hiermee bevorderen we een gezonde leefstijl, voorkomen we gezondheidsproblemen op latere leeftijd en dragen we bij aan gelijke kansen voor een gezonde ontwikkeling. (Doorlopend) We bieden inzet van schoolmaatschappelijk werk en kind- en jongerenwerk op het primair en voortgezet onderwijs voor korte, preventieve en laagdrempelige ondersteuning aan kinderen, jongeren en ouders. (Doorlopend) Ketenpartners geven voorlichting en toegankelijke hulp rondom mentale weerbaarheid. Zij helpen jongeren mentaal sterker te worden en het gebruik van verslavende middelen te voorkomen. (Doorlopend) We voeren onze wettelijke taken uit voor de registratie-, toezicht en handhaving kinderopvang. Zo zorgen we ervoor dat de kwaliteit van de kinderopvang in Culemborg goed blijft. (Doorlopend) Veilig opgroeien Meer jeugdigen groeien op in een veilige omgeving (thuis, op school en op straat) en maken veilige keuzes. Het Sociaal Team Culemborg pakt problemen aan die de kans op (huiselijk) geweld in afhankelijkheidsrelaties vergroten. Als dat nodig is, maken we een veiligheidsplan. Zo werken we aan een blijvende en veilige oplossing.

(Doorlopend) Binnen het Sociaal Team Culemborg werken deskundigen op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zij helpen bij de aanpak hiervan door voorlichting te geven en collega's te trainen. (Doorlopend) De regisseur Jeugdbescherming is vanuit het Sociaal Team Culemborg een vast aanspreekpunt voor de Gecertificeerde Instellingen (GI). Het is de schakel tussen vrijwillig- en gedwongen jeugdhulp. (Doorlopend) We zetten het project Jongerenwerk op school op het voortgezet onderwijs voort vanuit het budget dat het Rijk voor 2026 en 2027 extra beschikbaar heeft gesteld n.a.v. het rapport Groeipijn van de Commissie van Ark. (Doorlopend) We zorgen voor een goede verbinding tussen de lokale teams en regionaal georganiseerde expertise (Jeugdbeschermingstafel en expertise van partners zoals Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming). (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 60 3.3. Gezondheid Dit thema gaat over het bevorderen van gezondheid, vitaliteit en gelijke kansen op een gezonde leefstijl. We richten ons op preventie, mentale gezondheid, gezond ouder worden en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Inwoners leven gezond en vitaal en hebben gelijke kansen op een gezonde leefstijl.

We zetten bewezen effectieve onderdelen uit het programma Gezond en Actief Culemborg voort en stimuleren bewegen, gezond gedrag en actieve deelname aan de samenleving (zie ook paragraaf 2.3 Sport). (Doorlopend) We voeren de belangrijkste onderdelen van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) uit en werken samen met onze partners aan passende ondersteuning voor inwoners. Daarbij richten we ons op vitaal ouder worden, mentale gezondheid, leefstijl, kansrijk opgroeien en gezondheidsachterstanden verminderen en voorkomen. (Doorlopend) We richten ons extra op wijken waar gezondheidsachterstanden en gezondheidsrisico's het grootst zijn, met een integrale aanpak van gezondheid, leefbaarheid en ontwikkelkansen. (Doorlopend) We stimuleren kinderen en jongeren om hun talenten te ontwikkelen via sport, cultuur en andere activiteiten (zie ook paragraaf 2.3 Sport en 2.4 Kunst en cultuur). (Doorlopend) Inwoners voelen zich mentaal gezond, ontmoeten elkaar en kunnen actief deelnemen aan de samenleving. We versterken de sociale basis door samenwerking met verenigingen, vrijwilligersinitiatieven en maatschappelijke organisaties (zie ook 3.4 Samen leven & ondersteunen). (Doorlopend) We zetten in op vroegsignalering en preventie, zodat problemen zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt.

(Doorlopend) We ondersteunen mantelzorgers, vrijwilligers en inwoners die zich maatschappelijk inzetten (zie ook 3.4 Samen leven & ondersteunen). (Doorlopend) We intensiveren de samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, huisartsen, welzijnsorganisaties en zorgpartners. (Doorlopend) We versterken de mentale gezondheid van inwoners, stimuleren ontmoeting en zetten in op het voorkomen van eenzaamheid. (Doorlopend) We verbeteren de verbinding tussen de sociale basis, het sociaal team en specialistische ondersteuning, zodat inwoners sneller passende hulp krijgen. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 61 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Inwoners wonen in een gezonde en veilige leefomgeving die bijdraagt aan hun gezondheid en welzijn. We stellen een nieuw hitteplan op en bereiden inwoners, organisaties en de leefomgeving beter voor op periodes van extreme warmte (zie ook paragraaf 2.2 Klimaatadaptatie). (Ontwikkeling) We besteden extra aandacht aan kwetsbare inwoners die gezondheidsrisico's lopen tijdens hitte. (Doorlopend) We voeren het Rijksvaccinatieprogramma uit en bewaken samen met de GGD de publieke gezondheid. (Doorlopend) 3.4. Samen leven & ondersteunen Dit thema richt zich op een sterke sociale basis waarin inwoners elkaar ontmoeten, ondersteunen en actief deelnemen aan de samenleving.

We versterken sociale verbindingen, vrijwilligerswerk, mantelzorg en inclusie. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Sociale verbinding. Meer inwoners ontmoeten elkaar, voelen zich verbonden en minder inwoners ervaren eenzaamheid. Vanuit het beleidsplan Sociale Basis leggen we de focus op het versterken van de gemeenschappelijke sociale basis. Dat doen we door het stimuleren en faciliteren van levendige wijkcentra, verenigingen, netwerken en buurtinitiatieven. We werken hierin samen met verenigingen, vrijwilligersinitiatieven en maatschappelijke organisaties. (Doorlopend) We versterken de functie van BonVie (vanaf het najaar BonAmi) als centrale ontmoetingsplek voor inwoners en ondersteunen een gevarieerd activiteitenaanbod. (Doorlopend) Subsidies aan evenementen en het verenigingsleven dragen bij aan de sociale verbinding in de stad. (Doorlopend) De gemeente sluit via haar antidiscriminatievoorziening Vizier aan bij landelijke campagnes tegen discriminatie. (Doorlopend) Omzien naar elkaar. Meer inwoners zetten zich in voor elkaar en voor de directe leefomgeving. Via ElkWelzijn ondersteunen we vrijwilligers, mantelzorgers en inwoners die zich voor anderen inzetten. Ook voeren we het maatjesproject uit en verstrekken we het mantelzorgcompliment.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://culemborg.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/6b69637f-9f1e-488b-8d82-b2ee3fbe8457?agendaItemId=7e43b9cd-422d-4599-9ca7-f5892fa82f08