1 Programmabegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 - 2814280
Tekst van het document
(Doorlopend) Via Stichting Buurtgezinnen brengen we gezinnen die steun nodig hebben in contact met steungezinnen in hun eigen omgeving. (Doorlopend) We ondersteunen bewonersinitiatieven en stimuleren betrokkenheid in wijken via wijkgericht werken, de Adviesgroep Bewonersinitiatieven en de subsidieregeling voor Bewonersinitiatieven. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 62 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Meedoen en zelfredzaamheid. Meer inwoners kunnen meedoen in de samenleving én wonen zo veel en zo lang mogelijk thuis, zo nodig met ondersteuning. We stellen een Lokale Inclusie Agenda (LIA) op. Dit is de verdere uitwerking van het Convenant Inclusief Culemborg. (Ontwikkeling) We voeren het Uitvoeringsplan Vergrijzing Sociale Basis uit (Doorlopend): • We bieden laagdrempelige activiteiten aan voor inwoners met geheugenproblemen en hun mantelzorgers. • We ontwikkelen nieuwe vormen van respijtzorg. • We vergroten de bewustwording onder ouder wordende inwoners, zodat zij goed voorbereid ouder worden en hun actieve bijdrage aan de gemeenschap kunnen blijven leveren. • We versterken het programma Vitaal Ouder Worden, met aandacht voor dementievriendelijkheid en mantelzorgondersteuning. • We onderzoeken de mogelijkheden naar nieuwe vergeet-mij- nietpaden, vergelijkbaar met de looproute in Parijsch.
We subsidiëren diverse projecten en voorliggende voorzieningen voor ouderen, zoals: het Odensehuis, Alzheimer café, seniorenbeurs, activiteiten in onze buurthuizen met specifieke aandacht voor de diversiteit van mensen zoals ouderen met een migratieachtergrond, de Doe mee(r) regeling voor ouderen met een smalle beurs. (Doorlopend) We ondersteunen diverse projecten en voorliggende voorzieningen voor psychisch kwetsbare inwoners, zoals onze buurthuizen, Wijk- GGZ en Inloop-GGZ, de crisisbeoordelingskamer en het Meldpunt Bijzondere Zorg. (Doorlopend) Via de Wmo-consulenten van het Sociaal Team Culemborg kunnen inwoners op verschillende manieren ondersteund worden (Doorlopend): • Fysieke hulpmiddelen en overige voorzieningen voor mensen met een fysieke beperking. • Dienstverlening voor de ondersteuning van zelfstandig wonen, zoals huishoudelijke ondersteuning, individuele en groepsbegeleiding en vervoer. Programmabegroting 2027-2030 63 3.5. Rondkomen Dit thema gaat over het versterken van bestaanszekerheid en het voorkomen van financiële problemen. We ondersteunen inwoners bij inkomen, armoede, schulden en financiële zelfredzaamheid. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Grip op financiën. Meer inwoners hebben grip op hun financiën of krijgen hulp daarbij.
We faciliteren ondersteunende voorzieningen zoals de Formulierenbrigade, het Leerhuis (werken aan basisvaardigheden) en SchuldHulpMaatje Culemborg. Inwoners kunnen ook ondersteund worden door de budgetcoach vanuit het STC. (Doorlopend) We geven informatie en voorlichting over grip op financiën: verjaardagskaart 18-jarigen, week van de armoede in middelbaar onderwijs, Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) vanuit de bibliotheek, voorlichting gerelateerd aan landelijke campagnes. En we zijn aangesloten bij gezondverzekerd.nl, Geldfit.nl en de potjescheck.nl. (Doorlopend) We zetten de pilot met een sociaal raadslid voort. Het sociaal raadslid adviseert inwoners over waar ze recht op hebben, ondersteunt bij de aanvragen en andere sociaal-juridische vraagstukken. (Doorlopend) Minder armoede. Minder inwoners leven in armoede. Werkzaak Rivierenland verstrekt bijstandsuitkeringen aan onze inwoners. Daarnaast voert Werkzaak het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) uit. (Doorlopend) We voeren via het Sociaal Team Culemborg verschillende inkomensondersteunende maatregelen uit waaronder de bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag. (Doorlopend) We faciliteren een uitgebreid pakket aan regelingen en voorzieningen.
Hierdoor kunnen inwoners met een laag inkomen meedoen in de samenleving: Jeugd- en Volwassenenfonds Sport en Cultuur, Doe mee(r) regeling, Stichting Leergeld West Betuwe, voedselvoorzieningen, kleding- en speelgoedbank, collectieve ziektekostenverzekering, kwijtschelding gemeentelijke belastingen. (Doorlopend) We verkennen of we het brede scala inkomensondersteunende maatregelen en aanvullende regelingen kunnen vereenvoudigen. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 64 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Schuldenvrij. Meer inwoners zijn schuldenvrij. Signalen van beginnende schulden worden vroeg gedeeld (vroegsignalering). Inwoners met betalingsachterstanden worden actief benaderd door Team Vroeg Eropaf (vanuit het STC). (Doorlopend) Inwoners met geldzorgen of schulden wordt door Schuldhulpverlening (vanuit het STC) passende begeleiding en hulpverlening geboden gericht op financiële zelfredzaamheid op de lange termijn. Inwoners met problematische schulden worden een schuldregeling geboden. Voor jongeren tot en met 27 jaar en voor ondernemers hebben we specifiek ondersteuningsaanbod. (Doorlopend) 3.6. Werk & Maatschappelijke bijdrage Dit thema richt zich op het vergroten van participatie en ontwikkeling. We ondersteunen inwoners bij het vinden van werk, het ontwikkelen van vaardigheden en het leveren van een maatschappelijke bijdrage.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Arbeidsparticipatie Meer inwoners werken of participeren, waar nodig met ondersteuning. Voor de landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur is in Rivierenland een Regionaal Werkcentrum opgericht. Dit wordt het centrale loket voor werkgevers, werkzoekenden en werkenden. (Doorlopend) Werkzaak Rivierenland ondersteunt (kwetsbare) inwoners bij deelname aan de arbeidsmarkt. (Doorlopend) Voor inwoners die dat nodig hebben zijn er aangepaste, veilige werkplekken beschikbaar. (Doorlopend) Ontwikkeling Meer inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt ontwikkelen zich. Inwoners die zich langdurig in een uitkeringssituatie bevinden (genoemd klantprofiel 4) ontvangen persoonlijke begeleiding van een participatiecoach (vanuit het Sociaal Team Culemborg). (Doorlopend) Laaggeletterde inwoners kunnen terecht bij het Leerhuis (voor het versterken van de basisvaardigheden), ROC Rivor (taalcursussen NT1, NT2) en de bibliotheek voor taal- en rekenlessen en het verbeteren van de digitale vaardigheden. (Doorlopend) We zetten in op een publiek-private samenwerking (PPS) volwasseneneducatie met ROC Rivor. Hierin werken gemeenten en het ROC samen om het aanbod van volwasseneneducatie (zoals taal- en rekenlessen en digitale vaardigheden) toegankelijk en duurzaam te organiseren.
(Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 65 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Ontwikkeling Meer inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt ontwikkelen zich. (vervolg) Het inburgeringsaanbod in Culemborg bestaat uit: intake en procesbegeleiding door Regio Rivierenland, praktische begeleiding (eerst door Vluchtelingenwerk, daarna door ElkWelzijn) en de inburgeringsroutes door ROC Rivor. (Doorlopend) We ronden het aanbestedingstraject voor de uitvoering van de inburgeringslessen, begeleid door Regio Rivierenland, af. Hiermee wordt geborgd dat de lessen kwalitatief goed, doelmatig en in lijn met de Wet inburgering worden aangeboden. (Ontwikkeling) 3.7. Wonen voor doelgroepen Dit thema gaat over passende huisvesting voor inwoners met specifieke woon- of ondersteuningsbehoeften. Daarbij verbinden we wonen, welzijn en zorg en werken we aan oplossingen voor kwetsbare doelgroepen. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Prettig en passend wonen Meer inwoners hebben een passende woonruimte in een passende woonomgeving. We sturen op voldoende woningen voor doelgroepen. (Doorlopend) In 2027 geven we samen met onze partners een uitvoering aan de woon-welzijn-zorgvisie 2026 voor Culemborg. (Doorlopend) We gaan door met de inrichting van Beschermd Thuis in Rivierenland.
(Doorlopend) Via de Wmo-consulenten van het Sociaal Team Culemborg kunnen inwoners woningaanpassingen aanvragen. (Doorlopend) We adviseren en beoordelen nieuwe woningbouwprojecten op het gebied van levensloopbestendigheid en toegankelijkheid. (Doorlopend) Op het gebied van wonen met zorg zorgen we voor (Doorlopend): • Een sociaal afwegingskader voor wonen met zorg initiatieven. • Voldoende plekken voor Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en de Maatschappelijke Opvang, • Indicering van Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en de Maatschappelijke Opvang door GGD Gelderland-Zuid, • Uitstroompunt Beschermd Wonen Rivierenland, • Beschikbaarheid van geclusterde woningen voor diverse groepen, • Vanuit STC: afstemming met CIZ over indicatiestelling voor verpleeghuis of VPT (VolledigPakket Thuis) en MPT (Modulair Pakket Thuis) Het Regionaal Uitstroompunt Beschermd Wonen werkt samen met nieuwe aanbieders en andere doelgroepen zoals dak -en thuisloze mensen uit de Maatschappelijke Opvang. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 66 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Dak boven je hoofd Minder inwoners zijn dak- of thuisloos. Na de vaststelling van de Visie op de Maatschappelijke Opvang Gelderland-Zuid stellen we een lokaal actieplan dak- en thuisloosheid op.
(Ontwikkeling) We maken regionale afspraken over de verdeling van doelgroepen en (woon-)voorzieningen over de regio ('fair share'). (Ontwikkeling) We bieden begeleiding aan dakloze EU-arbeidsmigranten via de inzet van stichting Barka. (Doorlopend) We ontwikkelen een beleidskader en uitvoeringsplan voor arbeidsmigranten, met daarin aandacht voor huisvesting, zorg en ondersteuning, integratie en participatie. (Ontwikkeling) We evalueren de pilot Housing First voor dakloze mensen en maken een voorstel voor de eventuele implementatie van Housing First in de gemeenten in Rivierenland. (Ontwikkeling) Regionaal breiden we het aantal plekken voor winternachtopvang uit. (Ontwikkeling) We realiseren met onze huisvestingspartner KleurrijkWonen een kleinschalige opvang voor dak- en thuislozen. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 67 3.8. Onderwijs Dit thema richt zich op gelijke ontwikkelkansen en toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen. We ondersteunen onderwijs, onderwijshuisvesting en samenwerking om ieder kind passende kansen te bieden. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kansengelijkheid van Culemborgse jeugdigen. Samen met de jeugdgezondheidszorg en de peuteropvang werken we aan verbetering van het bereik van doelgroeppeuters met voorschoolse educatie (VE)-indicatie.
(Ontwikkeling) We werken samen met het onderwijs rondom vroegschoolse educatie, zodat kinderen bij de start van groep 3 met een zo klein mogelijke achterstand beginnen aan het onderwijs. (Doorlopend) Samen met samenwerkingspartners binnen het onderwijskansenbeleid (jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, onderwijs, bibliotheek en ElkWelzijn) en ouders/opvoeders zorgen we voor een verrijkte leeromgeving. Er wordt een nieuw onderwijskansenbeleid opgesteld voor de activiteiten in aanvulling op de voor- en vroegschoolse educatie. (Ontwikkeling) We zijn onderdeel van coalities om gelijke kansen te bevorderen in het onderwijs, zoals de Gelijke Kansen Alliantie. (Doorlopend) We geven uitvoering aan de wettelijke taken van leerplicht en Doorstroompunt-functie voortijdig schoolverlaten en aan het organiseren van het leerlingenvervoer. Daarmee zetten we in op het verminderen van ziekteverzuim en voorkomen van schoolverlaters zonder startkwalificatie. (Doorlopend) Inclusief en passend onderwijs voor Culemborgse jeugdigen. We werken samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs aan onderwijs-zorgarrangementen, zodat elke leerling de ondersteuning krijgt die nodig is. (Doorlopend) We verkennen regionaal beschikbaarheidsfinanciering voor zorg in onderwijstijd op het speciaal onderwijs, om rust in de klas te vergroten en administratieve lasten te verminderen.
(Ontwikkeling) Nieuwkomers- onderwijs / onderwijs voor vluchtelingen. Nieuwkomerskinderen in het primair onderwijs kunnen gebruik maken van de lokale nieuwkomersklas. Samen met het onderwijs is aandacht voor voldoende onderwijsplekken, een doorlopende leerlijn en een tijdige inschrijving. (Doorlopend) Voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs aan nieuwkomerskinderen is een regionale verantwoordelijkheid. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 68 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Toekomst- bestendige en betaalbare onderwijs- huisvesting die aansluit op veranderingen in leerlingaantallen en onderwijs behoeften. We actualiseren het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) en ontwikkelen dit door naar een adaptief IHP waarbij we sturen op doelmatig gebruik van bestaande gebouwen, flexibiliteit, kwaliteit en betaalbaarheid. We werken in 2027 aan de volgende projecten (Ontwikkeling): • VO - KWC met sporthal • PO - Blink/ONS Molenzicht (ver)nieuwbouw • Brede School West We volgen de ontwikkeling van leerlingenaantallen en ruimtebehoefte en benutten de beschikbare onderwijscapaciteit zo doelmatig mogelijk. (Doorlopend) We nemen duurzaamheid, een gezond binnenklimaat en vergroening van schoolomgevingen binnen de mogelijkheden mee bij projecten onderwijshuisvesting.
(Doorlopend) Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2027? Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) Voor de jaren 2027-2029 ontvangen gemeenten voor de uitvoering van de AZWA-afspraken financiële middelen via een nieuwe specifieke uitkering, de SPUK AZWA. Deze wordt in overleg met de VNG en de ministeries van VWS, BZK en Financiën opgesteld. De uitkering wordt in deze jaren stap voor stap hoger. Vanaf 2030 is er structurele financiering beschikbaar. De middelen zijn onder meer bedoeld voor de basisfunctionaliteiten en basisinfrastructuur binnen het sociaal domein, en voor het verder ontwikkelen van regionale samenwerking en de verbinding tussen het medische en sociale domein. Het AZWA raakt daarmee verschillende programma's en beleidsterreinen binnen zorg, welzijn en het sociaal domein. Het akkoord hangt bovendien nauw samen met het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO), dat zich richt op het toekomstbestendig maken van de ouderenzorg. Jeugd: laatste jaar Van Ark-middelen en aanpassing jeugdhulpplicht De extra middelen die het Rijk naar aanleiding van het rapport van de commissie Van Ark aan gemeenten beschikbaar stelt, lopen tot en met 2027. Daarmee is 2027 voorlopig het laatste jaar met een extra vergoeding voor de niet-uitgevoerde bezuinigingen op de jeugdzorg uit 2023 en 2024.
Het eindadvies van de commissie Van Ark over de toereikendheid van het jeugdzorgbudget en de haalbaarheid van de hervormingen vanaf 2028 is vervroegd naar begin 2027, wat opnieuw grote invloed kan hebben op de meerjarenbegroting. Programmabegroting 2027-2030 69 Tegelijk ligt er nog het wetsvoorstel dat de jeugdhulpplicht moet afbakenen. Het doel is om duidelijker te maken wanneer professionele en betaalde jeugdhulp nodig is en wanneer kinderen en jongeren gebruik kunnen maken van gewone voorzieningen, zoals school of welzijnswerk. Zo willen we de druk op de jeugdzorg verminderen. Dit was begin 2026 in consultatie; de VNG concludeert dat het voorstel onvoldoende bijdraagt aan de beheersbaarheid van het stelsel en vraagt het Rijk het pas verder te brengen als er een samenhangend pakket aan keuzes ligt. Indiening bij de Tweede Kamer stond gepland voor het derde kwartaal van 2026; behandeling en eventuele invoering lopen daardoor waarschijnlijk door in 2027. Zowel de financiering als de juridische afbakening van de jeugdhulp blijven voor Culemborg dus onzeker. Abonnementstarief Wmo Het kabinet wil het abonnementstarief Wmo per 1 januari 2027 vervangen door een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage (maximaal 328 euro per maand, nu bedraagt het standaardtarief 21,80 euro).
Het bijbehorende wetsvoorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer, dus verdere vertraging (zoals van 2026 naar 2027 ook gebeurde) is niet uitgesloten. Bij invoering verandert de instroom in de Wmo naar verwachting: mensen met een hoger inkomen of vermogen zullen dan naar verwachting minder gebruikmaken van de Wmo. Het Rijk heeft hier al rekening mee gehouden door de rijksbijdrage aan gemeenten al te korten. Participatiewet in balans: tweede fase Per 1 januari 2027 treedt de tweede tranche wijzigingen van de Participatiewet in balans in werking, waaronder het bufferbudget, de nieuwe bijverdienregeling en bijbehorende ICT- aanpassingen. Ook krijgen gemeenten vanaf 2027 extra middelen voor het aanbieden van taalonderwijs aan nieuwe instroom en bijstandsgerechtigden. 2026 gold voor gemeenten als voorbereidingsjaar op deze wijzigingen. Programmabegroting 2027-2030 70 Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Werkzaak Rivierenland Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma Werkzaak Rivierenland voert voor Culemborg een groot deel van de Participatiewet uit. Werkzaak verstrekt bijstandsuitkeringen en helpt inwoners die kunnen werken bij het vinden en behouden van werk. Voor inwoners voor wie een gewone baan (nog) niet haalbaar is, biedt Werkzaak extra begeleiding, werkervaring of een aangepaste werkplek.
Daarmee draagt Werkzaak bij aan twee belangrijke doelen: zoveel mogelijk inwoners doen mee naar vermogen en inwoners zijn waar mogelijk minder afhankelijk van een uitkering. Werkzaak werkt hiervoor nauw samen met werkgevers en andere organisaties in de regio. Belangrijkste ontwikkelingen In 2027 krijgt Werkzaak te maken met de verdere invoering van de Participatiewet in Balans. Met deze wetswijziging wil het Rijk de regels rond de bijstand eenvoudiger maken en meer uitgaan van vertrouwen en de persoonlijke situatie van inwoners. Gemeenten en uitvoeringsorganisaties krijgen meer ruimte om maatwerk te bieden. Voor Werkzaak betekent dit dat werkwijzen en processen moeten worden aangepast en medewerkers meer ruimte krijgen om te kijken naar wat in een individuele situatie passend is. GGD Gelderland-Zuid Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma De GGD Gelderland-Zuid draagt bij aan de gemeentelijke doelen op het gebied van gezondheid, preventie, jeugd, zorg en veiligheid. De GGD voert taken uit op het terrein van publieke gezondheid, jeugdgezondheidszorg, gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering, Bijzondere Zorg en Veilig Thuis. Daarnaast adviseert de GGD gemeenten over gezondheidsbeleid en maatschappelijke ontwikkelingen.
Belangrijkste ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen in 2027 zijn de verdere uitvoering van de jeugdgezondheidszorg voor kinderen van 0 tot 4 jaar in Rivierenland, de uitvoering van nieuwe wettelijke taken waaronder de Wet integrale suïcidepreventie en de verdere uitwerking van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Daarnaast werkt de GGD aan de versterking van de regionale voorbereiding op infectieziekten en gezondheidscrises. Ook vraagt de toenemende complexiteit van vraagstukken binnen Bijzondere Zorg en Veilig Thuis blijvende aandacht. Verder werkt de GGD aan de verdere ontwikkeling van de eigen bedrijfsvoering. Indicatoren Indicator | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Meetinstrument 2023 | 2024 | 2025 Verplichte indicatoren Onderwijs 17. Absoluut verzuim per | 13,6 | 6,1 | 6,1 | Wsjg.nl- BBV 1.000 leerlingen | DUO/Ingrado 18. Relatief verzuim per | 21 | 19 | 23 | Wsjg.nl- BBV 1.000 leerlingen | DUO/Ingrado 19. Voortijdig | 2,5% | 1,9% | 1,8% | Wsjg.nl- BBV schoolverlaters zonder | DUO/Ingrado startkwalificatie Opgroeien 23. Kinderen in | 4,0% | 4,6% | n.n.b. | Wsjg.nl- BBV uitkeringsgezin | (Verwey Jonker) 30. Jongeren met | 0,8% | 0,7% | 0,4% | Wsjg.nl - BBV Jeugdbescherming | (CBS) 22. Jongeren met een | 1% | - | - | Wsjg.nl- BBV delict voor de rechter | (Verwey Jonker) 29.
Jongeren tot 18 jaar | 13,9% | 11,3% | 13,0% | Wsjg.nl - BBV met jeugdhulp | (CBS) 31. Jongeren met | 0% | 0,2% | 0,2% | Wsjg.nl - BBV jeugdreclassering | (CBS) Samen leven en ondersteunen 32. Cliënten met een | 62 | 63 | 65 | Wsjg.nl - BBV maatwerkarrangementen | (CBS) WMO. (Per 10.000 inwoners) Werk & Maatschappelijke bijdrage 21. Banen (per 1.000 | 737,2 | 726,8 | 723,5 | Wsjg.nl - BBV inwoners 15-64 jaar) | (LISA) 24. Netto | 74,1% | 74,1% | 74,5% | Wsjg.nl - BBV arbeidsparticipatie | (CBS) 26. Werkloze jongeren | 2% | 1% | n.n.b. | Wsjg.nl - BBV (Verwey Jonker) 27. Personen met een | 231,5 | 234,9 | 227,8 | Wsjg.nl - BBV bijstandsuitkering (per | (CBS) 10.000 inwoners) 28. Lopende re- | 84,9 | 95,8 | 105,5 | Wsjg.nl - BBV integratievoorzieningen | (CBS) per 10.000 inwoners) Programmabegroting 2027-2030 | 71 NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik.
Actueel beleid en regelgeving Wettelijke kaders • | Wet Kinderopvang (WKo) • | Wet Primair Onderwijs (WPO) • | Wet Voortgezet Onderwijs (WVO) • | Wet op de expertisecentra (WEC) • | Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) • | Leerplichtwet • | Jeugdwet (2015) • | Wet Maatschappelijke Ondersteuning (2015) • | Participatiewet in Balans (2026) • | Wet Publieke Gezondheid (Wpg) • | Wet Inburgering (2021) • | Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (2026) • | Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) • | Integraal Zorgakkoord (IZA, 2022) • | Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA, 2025) • | Hoofdlijnenakkoord Ouderen (HLO, 2025) • | Wet van School naar Duurzaam Werk (2026) Beleidskaders • | Uitvoeringsbesluit voorzieningen in de huisvesting PO/VO • | Regionaal programma vroegtijdig schoolverlaten 2021-2024 • | Onderwijskansenbeleid • | Actieplan Jeugdwerkloosheid regio Rivierenland 2021-2025 • | Algemene Subsidieverordening gemeente Culemborg 2026 • | Meerjaren Ontwikkelingsplan Subsidiebeleid 2023-2025 • | Beleidsnota WMO-Jeugd 2021-2024 • | Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp Culemborg 2020 • | Verordening Jeugdhulp gemeente Culemborg 2026 • | Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Culemborg 2026 • | Besluit maatschappelijke ondersteuning Culemborg 2024 • | Beleidsplan Rondkomen 2019 • | Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 • | Beleidsregels
Schuldhulpverlening gemeente Culemborg 2025 • | Beleidsregels Saneringskrediet 2021 • | Verordening kwijtschelding 2023 • | Beleidsregels bijzondere bijstand | gemeente Culemborg 2026 • | Beleidsregels tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek 2025 | -2027 • | Beleidsregels debiteuren bijzondere bijstand Culemborg 2021 Programmabegroting 2027-2030 | 72 • | Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid • | Beleidsplan Jeugd Kansrijk Opgroeien 0-12 jaar (2022) • | Beleidsplan Jeugd Kansrijk Opgroeien 12+ (2023) • | Verordening Tegemoetkoming Sociaal Medische Indicatie Kinderopvang gemeente Culemborg (2021) • | Besluit om te anticiperen op de Verzamelwet hersteloperatie toeslagen 2021 • | Beleidsregels Jeugdhulp gemeente Culemborg 2026 • | Beleidsregels handhaving Wet kinderopvang Culemborg 2021 • | Regioaanpak 'Samenwerken voor een sluitende aanpak jongeren' 2019 -2021 • | Meerjarenbeleidsplan Werkzaak Rivierenland 2024-2027 • | Verordening Cliëntenparticipatie Werkzaak Rivierenland 2026 • | Beleidsregels algemene en bijzondere bijstand, Participatiewet, IOAW, IOAZ en BBZ 2004 • | Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2019 • | Re-integratieverordening Participatiewet 2023 • | Verordening tegenprestatie Participatiewet gemeente Culemborg 2016 • | Verordening loonkostensubsidie Participatiewet 2017 • | Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet
Culemborg 2017 • | Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive 2017 • | Doe mee(r) regeling • | Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente Culemborg 2009 • | Regionaal beleidsplan beschermd wonen/maatschappelijke opvang 'Samen dichtbij' • | Sluitende aanpak psychisch kwetsbare mensen 2018/2019 • | Actieplan (visie) Dak -en Thuisloosheid Gelderland-Zuid • | Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming • | Actualisatie Woonvisie 2024 • | Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Culemborg 2022 Wat mag het kosten? Dit onderdeel laat zien welke baten en lasten onder dit programma vallen en hoe deze zich gedurende de begrotingsperiode ontwikkelen. De financiële gegevens zijn uitgesplitst naar de verschillende thema’s binnen het programma. Daarbij zijn zowel de begrotingsvoorstellen voor 2027-2030 als de financiële doorwerking van de najaarsrapportage 2026 verwerkt.
Programmabegroting 2027-2030 | 73 Baten en lasten van dit programma (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -51.722 | -58.827 | -57.425 | -60.195 | -58.890 | -58.731 3.1 | Sociaal team | -4.230 | -4.791 | -5.110 | -5.111 | -5.067 | -5.066 3.2 | Opgroeien | -10.106 | -11.165 | -11.998 | -10.316 | -10.336 | -10.313 3.3 | Gezondheid | -1.109 | -1.180 | -1.052 | -1.052 | -1.052 | -1.052 3.4 | Samen leven & ondersteunen | -10.912 | -14.092 | -13.283 | -17.687 | -16.383 | -16.305 3.5 | Rondkomen | -14.861 | -16.031 | -16.886 | -16.936 | -16.962 | -16.988 3.6 | Werk & Maatschappelijke bijdrage | -5.113 | -6.129 | -4.791 | -4.596 | -4.466 | -4.344 3.7 | Wonen voor doelgroepen | -331 | -249 | -257 | -257 | -255 | -255 3.8 | Onderwijs | -5.060 | -5.190 | -4.048 | -4.238 | -4.369 | -4.408 Baten | 12.117 | 15.480 | 12.505 | 17.046 | 17.030 | 17.019 3.1 | Sociaal team | 0 | 50 | 0 | 0 | 0 | 0 3.3 | Gezondheid | 348 | 207 | 0 | 0 | 0 | 0 3.4 | Samen leven & ondersteunen | 443 | 2.806 | 1.441 | 5.763 | 5.763 | 5.763 3.5 | Rondkomen | 9.012 | 9.506 | 10.377 | 10.377 | 10.377 | 10.377 3.6 | Werk & Maatschappelijke bijdrage | 355 | 1.075 | 0 | 0 | 0 | 0 3.7 | Wonen voor doelgroepen | 765 | 368 | 330 | 531 | 515 | 515 3.8 | Onderwijs | 1.194 | 1.468 | 356 | 374 | 374 | 363 Saldo van baten en lasten | -39.605 | -43.347 | -44.920 | -43.149 |
-41.860 | -41.713 Stortingen reserves | 0 | -2.147 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 58 | 1.196 | 1.054 | 117 | 117 | 117 Mutaties reserves | 58 | -950 | 1.054 | 117 | 117 | 117 Iedereen doet mee | -39.547 | -44.298 | -43.866 | -43.033 | -41.743 | -41.596 Overzicht van wijzigingen in het programma De tabel hierna laat zien hoe het financiële meerjarenperspectief van dit programma is opgebouwd. De primitieve begroting, inclusief de wijzigingen uit de voorjaarsrapportage 2026, vormt het vertrekpunt. Vervolgens zijn de financiële gevolgen van de najaarsrapportage 2026 en de wijzigingen in deze begroting weergegeven. De wijzigingen zijn gecategoriseerd in acht groepen. Drie groepen bevatten inhoudelijke ontwikkelingen die relevant zijn voor het beleid en de uitvoering van het programma (ombuigingen, ontwikkelingen en gemeentefonds). Deze wijzigingen worden afzonderlijk weergegeven en nader toegelicht. De overige groepen zijn voornamelijk technisch of financieel van aard en worden op hoofdlijnen toegelicht.
Programmabegroting 2027-2030 | 74 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve Begroting | -43.363 | -42.761 | -42.774 | -44.288 Voorjaarsrapportage 2026 | -153 | 78 | 78 | 79 Uitgangspositie voor programmabegroting | -43.516 | -42.683 | -42.696 | -44.210 Najaarsrapportage 2026 | -171 | -257 | -116 | -127 Ontwikkelingen | -150 | -236 | -95 | -106 - | Lokale belastingen gemeentelijk vastgoed | -8 | -8 | -8 | -8 - | Beschermd wonen en maatschappelijke opvang | -241 | -327 | -186 | -186 - | Brandverzekeringen | 49 | 49 | 49 | 49 - | Hogere huur - en horecaopbrengsten De Salaamander | 39 | 39 | 39 | 39 - | Extra verhuur gemeentelijk vastgoed | 12 | 12 | 12 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | -15 | -15 | -15 | -15 Overige mutaties < 10.000 | -6 | -6 | -6 | -6 Begroting 2027-2030 | -179 | -93 | 1.068 | 2.741 Gemeenschappelijke regelingen | 164 | 128 | 279 | 293 Ombuigingen | 100 | 100 | 125 | 150 - | Verlaging subsidieplafond | 100 | 100 | 125 | 150 Ontwikkelingen | 683 | 607 | 413 | 2.013 - | Extra middelen nieuwe traditie jaarwisseling | -45 | -45 | -23 | 0 - | Uitbreiding formatie Sociaal Team met 2 FTE | -209 | -209 | -209 | -209 - | Vertraging nieuwbouw KWC en activering tijdelijke | 0 | 862 | 645 | 2.222 huisvesting - | Vrijval reserves programma 'Iedereen doet mee' | 938 | 0 | 0 | 0 Gemeentefonds | -315 | -8 | 1.228 | 1.255 - | Meicirculaire 2026: Overige posten |
-7 | -7 | -7 | -7 - | Meicirculaire 2026: Uitstel vervanging abonnementstarief | -287 | 0 | 0 | 0 Wmo - | Meicirculaire 2026: Kinderopvang pleegouders | -20 | 0 | 0 | 0 - | Meicirculaire 2026: Huishoudelijke hulp uit de Wmo | 0 | 0 | 1.762 | 1.806 - | Meicirculaire 2026: Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit | 0 | 0 | -526 | -539 de Wmo - | Meicirculaire 2026: Weeffout jeugdzorg | 15 | 15 | 15 | 15 - | Meicirculaire 2026: Re-integratiedienstverlening gericht op | -16 | -16 | -16 | -20 jongeren Loon- en prijsontwikkeling | -906 | -896 | -894 | -893 Kapitaallasten | 138 | 11 | -48 | -42 Budgetneutrale wijzigingen | -38 | -40 | -40 | -40 Overige mutaties < 10.000 | -5 | 5 | 5 | 5 Totaal meerjarenperspectief | -43.866 | -43.033 | -41.743 | -41.596 Programmabegroting 2027-2030 | 75 Programmabegroting 2027-2030 76 Ombuigingen Verlaging subsidieplafond 100 Om de gemeentelijke financiën ook op langere termijn gezond te houden, kijken we kritisch naar het niveau van onze voorzieningen en subsidies. Dit betekent dat het subsidieprogramma de komende jaren wordt aangepast. Het subsidieplafond wordt geleidelijk verlaagd, oplopend tot € 150.000 vanaf 2030.
Ontwikkelingen Extra middelen nieuwe traditie jaarwisseling -45 Samen met inwoners, ondernemers, organisaties en maatschappelijke partners wordt gewerkt aan een veilige, feestelijke en toegankelijke jaarwisseling die kan uitgroeien tot een nieuwe Culemborgse traditie. Hiermee wordt ingespeeld op de veranderende regels rond de jaarwisseling en wordt ingezet op een gezamenlijke en verbindende invulling. Voor de ontwikkeling en uitvoering van deze nieuwe traditie wordt gedurende drie jaarwisselingen een budget van € 45.000 per jaarwisseling beschikbaar gesteld. De kosten worden gedekt uit de algemene reserve. Uitbreiding formatie Sociaal Team met 2 FTE -209 We willen dat inwoners ondersteuning dichtbij en op een passende manier kunnen krijgen. Tegelijkertijd willen we maximaal sturen op beheersing van de kosten, zoals afgesproken in de hervormingsagenda Jeugd. Om de ingezette besparingen op de zorgkosten vol te houden, is een goed functionerend Sociaal Team essentieel. Door de toenemende en complexere ondersteuningsvragen staat de beschikbare capaciteit onder druk. Daarom versterken we het Sociaal Team structureel met 2 fte.
Hiermee geven we uitvoering aan de afspraak uit het coalitieakkoord om voldoende capaciteit beschikbaar te hebben voor integrale ondersteuning Vertraging nieuwbouw KWC en activering tijdelijke huisvesting 0 De realisatie van de nieuwbouw van het KWC loopt vertraging op. Hierdoor verschuiven de financiële lasten van de investering naar een later moment. In 2030 leidt dit tijdelijk tot lagere kapitaallasten. Tevens ontstaat er een voordeel in 2028 en 2029 vanwege het activeren van de kosten voor tijdelijke huisvesting KWC. De kosten van de tijdelijke huisvesting waren aanvankelijk in het regulier budget begroot. Echter deze lasten hangen rechtstreeks samen met de realisatie van de nieuwe school en zijn daarmee, conform de geldende financiële regels, onderdeel van de investering in de nieuwbouw. Hierdoor worden deze kosten over de gebruiksduur van de investering verdeeld. Vrijval reserves programma 'Iedereen doet mee' | 938 Binnen het programma ‘Iedereen doet mee’ wordt voorgesteld om de reserves Vluchtelingenopvang en Maatschappelijke Grote Projecten te laten vrijvallen. De reserve Vluchtelingenopvang is destijds gevormd omdat er mogelijk nog fiscale vraagstukken waren in de afronding van de noodopvang. Deze aanleiding is inmiddels niet meer aan de orde, er blijkt geen vennootschapsbelasting verschuldigd.
Er bestaat daarom geen concrete verplichting om deze middelen beschikbaar te houden en de reserve kan vrijvallen. De reserve Maatschappelijke Grote Projecten is gevormd om middelen beschikbaar te hebben voor mogelijke maatschappelijke grote projecten. Op dit moment rust hierop geen concrete claim of verplichting. Deze middelen kunnen daarom worden vrijgemaakt en betrokken bij de bredere financiële opgave. De vrijval van deze reserves draagt bij aan het sluitend presenteren van de begroting en aan de beschikbare financiële ruimte voor de instandhouding, het beheer en de noodzakelijke vervanging van de openbare voorzieningen in onze stad. Gemeentefonds Meicirculaire 2026: Overige posten | -7 De begroting wordt aangepast voor enkele kleinere wijzigingen uit de meicirculaire 2026. Het gaat om verschillende taakmutaties en middelen die het Rijk voor specifieke doelen beschikbaar stelt. Meicirculaire 2026: Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo | -287 De invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Hierdoor ontvangt Culemborg in 2027 extra middelen via het gemeentefonds. Voor Culemborg gaat het om € 287.000.
Meicirculaire 2026: Kinderopvang pleegouders | -20 Het Rijk stelt ook in 2026 en 2027 extra middelen beschikbaar om pleegouders tegemoet te komen in de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang. Culemborg ontvangt hiervoor in 2026 en 2027 € 20.000. Meicirculaire 2026: Huishoudelijke hulp uit de Wmo | 0 Vanaf 1 januari 2029 wordt de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo anders vormgegeven. Als gevolg hiervan wordt het gemeentefonds structureel verlaagd. Voor Culemborg betekent dit een verlaging van het beschikbare Wmo-budget. Omdat de precieze beleidsmatige uitwerking en de gevolgen voor gemeenten nog niet duidelijk zijn, is vooralsnog uitgegaan van een stelpost voor de financiële effecten van deze maatregel. Programmabegroting 2027-2030 | 77 Meicirculaire 2026: Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo | 0 Voor inwoners die niet in staat zijn om zelf in huishoudelijke ondersteuning te voorzien, blijft de gemeente verantwoordelijk voor een vangnet. Het Rijk stelt hiervoor vanaf 2029 aanvullende middelen beschikbaar. De precieze vormgeving van dit vangnet en de voorwaarden waaronder inwoners hiervan gebruik kunnen maken, zijn nog niet bekend. Daarom kunnen de daadwerkelijke financiële gevolgen voor Culemborg op dit moment nog niet duidelijk.Vooralsnog is uitgegaan van een stelpost voor de financiële effecten van deze maatregel.
Meicirculaire 2026: Weeffout jeugdzorg | 15 Het Rijk corrigeert een eerder ontstane fout in de verdeling van middelen voor jeugdzorg over gemeenten. Voor Culemborg betekent dit vanaf 2026 een structurele verlaging van de algemene uitkering met € 15.000. Meicirculaire 2026: Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren | -16 Het Rijk stelt extra middelen beschikbaar om jongeren tot 27 jaar beter te ondersteunen bij het vinden van werk. Culemborg ontvangt hiervoor in de periode 2026-2030 extra middelen. Gemeenschappelijke regelingen De gemeentelijke bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast op basis van de begrotingen 2027 van de betreffende gemeenschappelijke regelingen. Deze begrotingen zijn eerder aan de gemeenteraad voorgelegd. Loon- en prijsontwikkeling Voor de loon- en prijsontwikkeling van de gemeentelijke uitgaven sluiten we aan bij de uitgangspunten van de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Voor 2027 bedraagt de in deze circulaire opgenomen prijsontwikkeling van het bbp 2,5%. Deze index wordt als uitgangspunt gebruikt voor de indexatie van de daarvoor in aanmerking komende, inflatiegevoelige budgetten Kapitaallasten De investerings- en vervangingsplannen zijn herijkt en op basis daarvan zijn de te verwachten investeringsplanning en de kapitaallasten die daaruit voortvloeien bijgesteld.
Zie ook hierna: "wat gaan we investeren?" Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de baten en lasten tussen de programma's. Het gaat hierbij om lasten die zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma of er zijn extra middelen ontvangen via een andere programma ter dekking van extra lasten. Overige mutaties < 10.000 De begroting wordt op enkele kleinere onderdelen geactualiseerd. Het gaat om wijzigingen met een zeer beperkt financieel effect. Programmabegroting 2027-2030 | 78 Wat gaan we investeren? In onderstaand overzicht geven we inzicht in de geplande investeringen per programma. De kapitaallasten van onderstaande investeringen zijn meegenomen in de Programmabegroting 2027-2030. Omschrijving investering (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderwijsleerpakket | 129 | 83 | 0 | 0 Nieuwbouw Koningin Wilhelmina College | 8.079 | 17.335 | 15.534 | 0 Inventaris Salaamander | 37 | 0 | 0 | 0 Onderwijsleerpakket Door de uitbreiding van het aantal schoollokalen bij Blink en Parijsch hebben de scholen op grond van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs recht op een eenmalige bijdrage voor onderwijsleerpakketten.
Met deze investering wordt de inrichting van de onderwijsvoorzieningen afgestemd op de uitbreiding van de onderwijshuisvesting. Nieuwbouw Koningin Wilhelmina College De komende jaren wordt gestart met de (ver)nieuwbouw van het Koningin Wilhelmina College (KWC). De gemeenteraad heeft al besloten over de volgende stap richting de ontwerpfase. Voor de meerjarenbegroting is uitgegaan van eerdere berekeningen. Er is nog geen definitieve investeringsraming. De omvang van de investering kan daarom nog wijzigen. Bij de verdere uitwerking wordt gekeken naar de balans tussen onderwijskundige kwaliteit, duurzaamheid, flexibiliteit en betaalbaarheid. Inventaris Salaamander De tafels en stoelen in de ontmoetingsruimte van de Salaamander zijn aan vervanging toe. Met deze investering wordt de bestaande inventaris vervangen, zodat de ruimte geschikt blijft voor de verschillende gebruikers. Programmabegroting 2027-2030 | 79 Programmabegroting 2027-2030 80 4. Samen voor onze stad Visie Culemborg maken we samen. We werken aan een gemeente die dichtbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties staat, aansluit bij wat er leeft in de wijken en ruimte biedt aan initiatief. We investeren in een toegankelijke en betrouwbare overheid, met heldere communicatie, een zichtbaar bestuur en een professionele organisatie.
Door sterke verbindingen met de gemeenteraad, initiatiefnemers en regionale partners zijn we in staat maatschappelijke opgaven aan te pakken en kansen voor Culemborg te benutten. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Voor de periode 2027-2030 hebben we binnen dit programma onze doelen uitgewerkt in vier thema's. Per thema geven we aan wat we willen bereiken en welke activiteiten daaraan bijdragen. De vier thema's zijn: 4.1. Dienstverlening, participatie en communicatie 4.2. Wijkgericht werken 4.3. Bestuur & samenwerking 4.4. Ambtelijke organisatie Programmabegroting 2027-2030 81 4.1. Dienstverlening, participatie en communicatie Dit thema gaat over toegankelijke dienstverlening, duidelijke communicatie en betrokkenheid van inwoners en ondernemers. We zorgen voor begrijpelijke informatie, goede dienstverlening en passende participatie bij plannen en ontwikkelingen. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Toegankelijke, gebruiksvriendelijke en betrouwbare dienstverlening via alle kanalen. We voeren de Uitvoeringsagenda Dienstverlening 2026 – 2027 verder uit, waarin onder andere is opgenomen dat we de digitale toegankelijkheid van onze dienstverlening verder willen verbeteren. (Doorlopend) We leggen servicenormen vast en ontwikkelen een werkwijze om deze te monitoren.
(Ontwikkeling) We verbeteren continu de toegankelijkheid en inclusiviteit van onze dienstverlening ten behoeve van minder taal- en digitaalvaardige inwoners. (Doorlopend) We besteden extra aandacht aan het bewustzijn over onze dienstverleningsvisie binnen de organisatie, zodat medewerkers het perspectief van inwoners en ondernemers nog beter toepassen in hun dagelijkse werk. (Ontwikkeling) We blijven inspelen op digitale ontwikkelingen en benutten -binnen onze mogelijkheden- kansen om onze digitale dienstverlening verder te verbeteren. (Doorlopend) Transparante, begrijpelijke en tijdige communicatie met inwoners en ondernemers. We zetten vaker visuele middelen in, zoals video's, foto's en infographics, om informatie toegankelijker te maken. (Doorlopend) We communiceren zoveel mogelijk op B1-niveau, zodat informatie begrijpelijk is voor een brede doelgroep. (Doorlopend) We onderhouden actief onze relaties met lokale en regionale mediapartijen, zodat inwoners en ondernemers goed geïnformeerd blijven over gemeentelijke ontwikkelingen. (Doorlopend) We maken meer gebruik van laagdrempelige communicatiemiddelen, zoals reels en/of memes, om verschillende doelgroepen te bereiken. (Ontwikkeling) We evalueren de huidige kanalenstrategie en actualiseren deze waar nodig. Door de ontwikkeling van nieuwe media en de vraag waar onze doelgroep zich bevindt, is een herijking op zijn plaats.
(Ontwikkeling) We versterken onze webcare door social media actief te monitoren, om zo sneller in te spelen op vragen en signalen van inwoners en ondernemers. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 82 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Inwoners en ondernemers weten wat zij van de gemeente mogen verwachten en wat de gemeente van hen verwacht. We stimuleren tweerichtingsverkeer in onze communicatie, door on- en offline in gesprek te gaan. Naast het informeren van inwoners en ondernemers bieden we hun ook de ruimte en mogelijkheid om eenvoudig met de gemeente in contact te komen. (Ontwikkeling) We werken vanuit een communicatievisie en ondersteunen medewerkers bij de vertaling van vakinhoudelijke informatie naar begrijpelijke externe communicatie. (Doorlopend) We helpen de medewerkers in de organisatie om duidelijk en begrijpelijk te communiceren. Daarbij zetten we ook nieuwe technologie in, zoals AI. (Ontwikkeling) Inwoners worden vroegtijdig betrokken bij plannen en ontwikkelingen die hun leefomgeving raken. We kiezen per project, indien zinvol, de participatievorm die het beste aansluit bij de opgave en de doelgroepen, zodat meer Culemborgers kunnen meedenken en meebeslissen over hun leefomgeving. (Doorlopend) We zetten online én fysieke participatievormen in, zodat zoveel mogelijk mensen de mogelijkheid hebben om mee te doen.
(Doorlopend) We betrekken kinderen via de kinderraad bij gemeentelijke plannen, zodat ook zij hun ideeën en ervaringen kunnen inbrengen. (Doorlopend) We werken volgens het Culemborgs Stappenplan Participatie en versterken de participatievaardigheden van medewerkers met trainingen en advies. (Doorlopend) We herijken de participatievisie en -verordening op basis van een evaluatie, zodat deze aansluiten bij nieuwe ontwikkelingen en ambities. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 83 4.2. Wijkgericht werken Dit thema richt zich op sterke, leefbare en betrokken wijken. We werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan opgaven die spelen in de verschillende buurten van de stad. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We hebben leefbare wijken waarin onze inwoners zich gezien en prettig voelen en betrokken zijn bij hun leefomgeving. We actualiseren de wijkprofielen op basis van de resultaten Gemeentelijke Belevingsmonitor (GBM) 2026 en andere beschikbare informatiebronnen. (Ontwikkeling) We voeren het leefbaarheidsproject ‘community building Terweijde’ uit en borgen het binnen de bestaande structuren. (Doorlopend) Een zichtbare en toegankelijke gemeente die in contact staat met inwoners, ondernemers en initiatiefnemers in de wijken. We organiseren activiteiten om 30 jaar wijkgericht werken in Culemborg te vieren.
(Ontwikkeling) We vergroten de kennis over de subsidiemogelijkheden voor bewonersinitiatieven onder inwoners in de wijken (communicatiecampagne) (Ontwikkeling) We hervatten de structurele leefbaarheid overleggen in de winkelcentra Koopmansgildeplein en Chopinplein met een vertegenwoordiging van ondernemers en omwonenden (zie ook 1.5 Economie en ondernemersklimaat) (Ontwikkeling) 4.3. Bestuur en samenwerking Dit thema gaat over goed bestuur en effectieve samenwerking. We versterken de verbinding met inwoners en partners en behartigen de belangen van Culemborg actief in regionale en landelijke samenwerkingsverbanden. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een zichtbaar en toegankelijk bestuur dat in contact staat met inwoners, ondernemers en initiatiefnemers. We organiseren inloopspreekuren waarin collegeleden rechtstreeks in gesprek gaan met inwoners en ondernemers. (Doorlopend) We bieden ruimte aan initiatieven uit de samenleving en denken mee over mogelijkheden om deze verder te brengen. (Doorlopend) We stimuleren binnen de organisatie een oplossingsgerichte werkwijze, waarbij we denken vanuit mogelijkheden binnen de geldende kaders. (Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 84 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een betere samenwerking tussen gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie.
We sluiten aan bij het voorstel voor een nieuw raadsmodel dat op initiatief van een werkgroep van de raad wordt ontwikkeld. Dit model ondersteunt de raad om beter inzicht te krijgen in de samenhang, financiële ruimte, risico’s en uitvoerbaarheid van maatschappelijke opgaven. (Ontwikkeling) We bieden ruimte voor het politieke debat door inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties actief te betrekken bij plannen die hun leefomgeving raken. (Doorlopend) Bij gebiedsontwikkelingen worden via Nota's van Uitgangspunten, omgevingsplannen en grondexploitaties de uitgangspunten en financiële consequenties aan de raad voorgelegd. (Ontwikkeling) Een stevige regionale positie om de belangen van Culemborg effectief te behartigen. We werken waar mogelijk samen met gemeenten in de regio's Rivierenland en Utrecht aan gezamenlijke opgaven en wisselen kennis en ervaring uit. (Doorlopend) We behartigen de belangen van Culemborg actief in regionale samenwerkingsverbanden, bij de provincie, binnen de VNG en in het netwerk van middelgrote gemeenten (M50). (Doorlopend) We zetten ons in voor vertegenwoordiging van Culemborg in bestuurlijke netwerken en commissies van de VNG. (Ontwikkeling) Grip op de gemeen- schappelijke regelingen vergroten.
We brengen het standpunt van Culemborg actief in binnen de besturen van de gemeenschappelijke regelingen – waar mogelijk en relevant door zitting te nemen in het Dagelijks Bestuur - en zoeken daarbij samenwerking met gemeenten die vergelijkbare belangen hebben. (Ontwikkeling) We stimuleren dat de belangen van Culemborg ook via contacten tussen de gemeenteraad en raden van andere gemeenten onder de aandacht worden gebracht, onder meer via raadsrapporteurs. (Ontwikkeling) We zetten ons ervoor in dat de financiële ontwikkeling van gemeenschappelijke regelingen aansluit bij de financiële mogelijkheden van gemeenten en volgen daarbij het uitgangspunt dat begrotingen niet harder stijgen dan de indexatie van het Gemeentefonds. (Ontwikkeling) Programmabegroting 2027-2030 85 4.4. Ambtelijke organisatie Dit thema richt zich op een professionele, wendbare en toekomstbestendige organisatie. We investeren in medewerkers, samenwerking en slagkracht, zodat de organisatie maatschappelijke opgaven effectief kan uitvoeren. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een deskundige, wendbare en toekomst- bestendige organisatie die maatschappelijke opgaven kan oppakken. We investeren in het ambtelijk vakmanschap van medewerkers, zodat kennis en vaardigheden aansluiten bij de opgaven waar de gemeente voor staat.
We stellen hiervoor een strategisch opleidingsplan op en bieden organisatie brede opleidingstrajecten aan. (Ontwikkeling) We investeren in de vitaliteit, weerbaarheid en onderlinge verbinding van medewerkers. Daarmee versterken we een gezonde en aantrekkelijke organisatie waarin medewerkers met plezier werken en zich kunnen blijven ontwikkelen. (Ontwikkeling) We blijven ons inzetten om aantrekkelijk werkgever te zijn in een krappe arbeidsmarkt en versterken onze werving en selectie om voldoende talent aan te trekken en te behouden. (Doorlopend) Een organisatie die integraal samenwerkt, flexibel inspeelt op nieuwe ontwikkelingen en doelmatig omgaat met beschikbare mensen en middelen. We werken vanuit duidelijke organisatiedoelen en zorgen ervoor dat teams en medewerkers hier gezamenlijk aan bijdragen. (Doorlopend) We versterken het planmatig denken en doen binnen de organisatie. Door een gezamenlijke werkwijze te ontwikkelen, werken teams meer integraal samen. (Ontwikkeling) We stellen realistische ambities en prioriteiten die passen bij de uitvoeringskracht en financiële mogelijkheden van de gemeente. (Ontwikkeling) Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2027? In dit programma zijn er verder geen ontwikkelingen in 2027.
Programmabegroting 2027-2030 86 Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Regio Rivierenland Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Betuwe, Bommelerwaard, Culemborgerwaard, Tielerwaard en het westen van het Land van Maas en Waal. De gemeenten die in de gemeenschappelijke regeling (GR) deelnemen zijn Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Regio Rivierenland is opgericht om gemeenschappelijke belangen van gemeenten op diverse gebieden te behartigen, onder andere op het gebied van verkeer & vervoer, economische zaken, ruimtelijke ordening, Volkshuisvesting en onderwijs. Daarnaast voert Regio Rivierenland via dienstverleningsovereenkomsten voor de gemeenten taken uit die door samenwerking effectiever, efficiënter en/of minder kwetsbaar uitgevoerd kunnen worden. Voorbeeld daarvan zijn leerplichttaken, sociale recherche, leerlingenvervoer, Wmo vervoer, inkoopondersteuning (in het algemeen en specifiek voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet) en inburgering. Regio Rivierenland is het overheidsonderdeel van FruitDelta Rivierenland, een overkoepelende samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs/onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners.
FruitDelta Rivierenland heeft als doel om de economische speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme te stimuleren en te versterken. Programmabegroting 2027-2030 87 Regio Rivierenland Belangrijkste ontwikkelingen In 2027 staat de regionale samenwerking in Rivierenland nadrukkelijk in het teken van de uitvoering van nieuwe beleidskaders en programma’s. • Wonen: Er wordt verder gewerkt aan de realisatie van 18.000 woningen. Er wordt een regionale versnellingstafel ingericht met gemeenten, corporaties en marktpartijen. Daarnaast vindt er lobby richting provincie, en Rijk plaats om ruimte, financiering en uitvoeringskracht voor de regionale woonopgave veilig te stellen. • Mobiliteit: het nieuwe uitvoeringsprogramma 2027-2032 gaat van start, gericht op bereikbaarheid, verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit. • Economie: Er wordt uitvoering gegeven aan het nieuwe Regionaal Economisch Ambitiedocument (REA) 2027-2031, met aandacht voor een sterke arbeidsmarkt, een aantrekkelijk vestigingsklimaat en brede welvaart. • Energie: Het Regionaal Programma Energiesysteem verder uitgewerkt en uitgevoerd om de energietransitie richting 2030 te versnellen. • Ruimte: Het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief krijgt verder vorm. Hiermee worden keuzes gemaakt voor wonen, economie, energie, natuur en klimaat.
• Onderwijs en arbeidsmarkt: de Meerjarenagenda Arbeidsmarkt 2026-2030 wordt uitgevoerd, waarbij regionale partners samenwerken aan het aanpakken van personeelstekorten, het stimuleren van leven lang ontwikkelen en het versterken van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. • Regiodeal Regio Rivierenland II, Vitaliteitsfonds: In de periode 2026- 2029 is bijna € 1,7 mln beschikbaar om kleinschalige projecten met een regionale meerwaarde in Rivierenland te stimuleren. Programmabegroting 2027-2030 88 Regionaal Archief Rivierenland (RAR) Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma Het Regionaal Archief Rivierenland houdt toezicht op het beheer van de niet- overgebracht archieven en brengt hier jaarlijks verslag over uit. Verder geven zij adviesnotities over, onder andere, de Wet Open Overheid, archivering sociale media, archiveren chatberichten, anonimiseren en archiveren. Het Regionaal Archief Rivierenland beoordeelt de vernietigingslijsten en geeft machtiging tot vernietiging af. Het Regionaal Archief Rivierenland organiseert tentoonstellingen, lesprogramma’s en activiteiten om het erfgoed onder de aandacht te brengen bij inwoners en scholieren. Belangrijkste ontwikkelingen De migratie (verplaatsing) van archieven uit afgesloten Document Management Systemen naar het E-depot (digitaal archief) van het Regionaal Archief Rivierenland (RAR) vindt op dit moment plaats.
Het RAR heeft voor 2026-2029 een nieuw beleidsplan opgesteld. De speerpunten en prioriteiten uit het beleidsplan uit 2022-2025 zijn verwerkt in het nieuwe programmaplan dat in 2026 is ingegaan. Het thema “data” staat centraal en is gelinkt aan de dienstverlening en interne processen. In het Beleidsplan 2026-2029 is geen nieuw beleid opgenomen. De nieuwe Archiefwet 2026 is gepubliceerd en daarmee definitief. Deze treedt in werking op 1 januari 2027. Het Regionaal Archief Rivierenland onderzoekt voortdurend mogelijkheden om te besparen en te verduurzamen. Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe werkt aan een Informatiebeheerplan en -plattegrond. Hierin staat waar informatie zich bevindt en hoe wij (Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe en de 3 gemeenten Culemborg, West Betuwe en Tiel) moeten omgaan met onze informatie en “in controle” blijven van deze informatie. Indicatoren Indicator | Werkelijk | Raming | Raming | Meetinstrument 2025 | 2026 | 2027 Verplichte indicatoren Zie paragraaf Bedrijfsvoering Gemeentelijke indicatoren Percentage digitale | 93,3% | 85% | 85% | Geautomatiseerd aangifte geboorte, | systeem huwelijk en overlijden Voldoen aan normen BRP | 98,7% | 95% | 95% | Kwaliteitsmonitor en BIG | BRP van MinBZK/ RVIG, interne audits Voldoen aan normen PUN | 99,7% | 95% | 95% | Kwaliteitsmonitor en BIG | BRP van MinBZK/ RVIG, interne audit NB.
de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik. Actueel beleid en regelgeving Wettelijk kader • | Gemeentewet • | Wet gemeenschappelijke regelingen • | Wet- en regelgeving op het gebied van burgerlijke stand (Burgerlijk wetboek 1 BRP) Reisdocumenten, rijbewijzen, Kieswet, Wmo, minima • | PUN: Paspoortuitvoeringsregeling Nederland. • | Regeling beheer en toezicht BRP • | Verordening BRP • | Reglement BRP • | Kieswet • | Wet op de lijkbezorging Beleidskaders • | Nota verbonden partijen • | Reglement van Orde van de gemeenteraad van Culemborg 2026 • | Participatieverordening 2022 • | Participatievisie gemeente Culemborg 2022 • | Visie op Wijkgericht Werken 2021 • | Visie op dienstverlening 2025 Programmabegroting 2027-2030 | 89 Wat mag het kosten? Dit onderdeel laat zien welke baten en lasten onder dit programma vallen en hoe deze zich gedurende de begrotingsperiode ontwikkelen. De financiële gegevens zijn uitgesplitst naar de verschillende thema’s binnen het programma. Daarbij zijn zowel de begrotingsvoorstellen voor 2027-2030 als de financiële doorwerking van de najaarsrapportage 2026 verwerkt.
Baten en lasten van dit programma (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -17.524 | -17.491 | -17.930 | -17.941 | -17.745 | -17.809 4.1 | Dienstverlening, participatie en | -1.287 | -1.072 | -1.129 | -1.109 | -975 | -975 communicatie 4.2 | Wijkgericht werken | -27 | -99 | -61 | -91 | -60 | -90 4.3 | Bestuur en samenwerking | -3.437 | -2.866 | -2.655 | -2.655 | -2.655 | -2.655 4.4 | Ambtelijke organisatie | -12.773 | -13.455 | -14.085 | -14.086 | -14.055 | -14.089 Baten | 1.176 | 1.025 | 1.008 | 967 | 737 | 737 4.1 | Dienstverlening, participatie en | 653 | 671 | 749 | 708 | 478 | 478 communicatie 4.4 | Ambtelijke organisatie | 523 | 355 | 259 | 259 | 259 | 259 Saldo van baten en lasten | -16.348 | -16.466 | -16.922 | -16.974 | -17.008 | -17.072 Stortingen reserves | -30 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 200 | 254 | 285 | 12 | 0 | 0 Mutaties reserves | 170 | 254 | 285 | 12 | 0 | 0 Samen voor onze stad | -16.178 | -16.212 | -16.637 | -16.962 | -17.008 | -17.072 Overzicht van wijzigingen in het programma De tabel hierna laat zien hoe het financiële meerjarenperspectief van dit programma is opgebouwd. De primitieve begroting, inclusief de wijzigingen uit de voorjaarsrapportage 2026, vormt het vertrekpunt.
Vervolgens zijn de financiële gevolgen van de najaarsrapportage 2026 en de wijzigingen in deze begroting weergegeven. De wijzigingen zijn gecategoriseerd in acht groepen. Drie groepen bevatten inhoudelijke ontwikkelingen die relevant zijn voor het beleid en de uitvoering van het programma (ombuigingen, ontwikkelingen en gemeentefonds). Deze wijzigingen worden afzonderlijk weergegeven en nader toegelicht. De overige groepen zijn voornamelijk technisch of financieel van aard en worden op hoofdlijnen toegelicht. Programmabegroting 2027-2030 | 90 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve Begroting | -15.799 | -15.762 | -15.695 | -15.732 Voorjaarsrapportage 2026 | -227 | -276 | -285 | -285 Uitgangspositie voor programmabegroting | -16.026 | -16.038 | -15.980 | -16.017 Najaarsrapportage 2026 | -41 | -41 | -41 | -41 Ontwikkelingen | -26 | -26 | -26 | -26 - | Lokale belastingen gemeentelijk vastgoed | -2 | -2 | -2 | -2 - | Brandverzekeringen | 9 | 9 | 9 | 9 - | Continuering van het raads- en bestuursinformatiesysteem | -33 | -33 | -33 | -33 iBabs Budgetneutrale wijzigingen | -15 | -15 | -15 | -15 Begroting 2027-2030 | -571 | -883 | -987 | -1.014 Gemeenschappelijke regelingen | -491 | -483 | -485 | -519 Ontwikkelingen | 309 | 15 | -80 | -80 - | Uitbreiding formatie Griffie 0,38 FTE | -23 | -23 | -23 | -23 - | Actualisatie meerjarige legesopbrengsten burgerzaken | 59 |
38 | -57 | -57 - | Vrijval diverse reserves 'Samen voor de Stad' | 273 | 0 | 0 | 0 Loon- en prijsontwikkeling | -413 | -414 | -414 | -414 Kapitaallasten | 22 | -3 | -10 | -4 Budgetneutrale wijzigingen | 1 | 1 | 1 | 1 Overige mutaties < 10.000 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal meerjarenperspectief | -16.637 | -16.962 | -17.008 | -17.072 Ontwikkelingen Uitbreiding formatie Griffie 0,38 FTE | -23 Om de samenwerking tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie verder te versterken, wordt de formatie van de Griffie met 0,38 fte uitgebreid. Een deel van de kosten kan binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. De resterende structurele kosten bedragen circa € 22.700 per jaar Actualisatie meerjarige legesopbrengsten burgerzaken | 59 De verwachte opbrengsten uit leges voor paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen zijn opnieuw geraamd. Daarbij is rekening gehouden met het moment waarop eerder afgegeven documenten verlopen en moeten worden vernieuwd. Hierdoor veranderen de verwachte legesopbrengsten de komende jaren. Programmabegroting 2027-2030 | 91 Programmabegroting 2027-2030 92 Vrijval diverse reserves 'Samen voor de Stad' 273 Binnen het programma ‘Samen voor de Stad’ wordt voorgesteld om de reserves Buurtbudgetten, Flexibele Arbeidsvoorwaarden, Flexibiliteit en Mobiliteit en Ravijnjaar te laten vrijvallen voor de dekking van de opgaven in deze begroting.
De middelen uit de reserves Flexibele Arbeidsvoorwaarden en Flexibiliteit en Mobiliteit kunnen vrijvallen omdat in deze begroting investeringen worden gedaan in een robuuste ambtelijke organisatie. Er is een budget opgenomen om de ambtelijke organisatie op sterkte te houden voor het groenonderhoud en de uitvoering van de hervormingsagenda Jeugd. Meer hierover is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. Op de reserves Buurtbudgetten en Ravijnjaar rust voor de komende jaren geen concrete claim of verplichting. Deze middelen kunnen daarom worden vrijgemaakt en betrokken bij de bredere financiële opgave. De vrijval van deze reserves draagt daarmee bij aan het sluitend presenteren van de begroting en aan de beschikbare financiële ruimte voor de instandhouding, het beheer en de noodzakelijke vervanging van de openbare voorzieningen in onze stad. Gemeenschappelijke regelingen De gemeentelijke bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast op basis van de begrotingen 2027 van de betreffende gemeenschappelijke regelingen. Deze begrotingen zijn eerder aan de gemeenteraad voorgelegd. Loon- en prijsontwikkeling Voor de loon- en prijsontwikkeling van de gemeentelijke uitgaven sluiten we aan bij de uitgangspunten van de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Voor 2027 bedraagt de in deze circulaire opgenomen prijsontwikkeling van het bbp 2,5%.