CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

1 Jaarstukken 2023 gemeente Culemborg - 1487446

Commissie Stadszaal 17 juni 2024, gemeente CulemborgBij agendapunt: Jaarrekening 202326.459 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Onderwijs. Taakveld

Omschrijving

Portefeuillehouder

4.1

Openbaar basisonderwijs

Daphne Bijvoet

4.2

Onderwijshuisvesting

Daphne Bijvoet

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Daphne Bijvoet

Doelen en prestaties taakvelden Onderwijs Openbaar basisonderwijs Doelen en prestaties Inwoners hebben de mogelijkheid om voor hun kinderen openbaar onderwijs te kiezen. 1. We zorgen dat er – vanuit de toezichthoudende rol van de gemeente – voldoende en kwalitatief goed onderwijs is op openbare scholen, daar waar die aantoonbaar in het gedrang komt.

Onderwijshuisvesting Doelen en prestaties We verduurzamen en vergroenen schoolpleinen en -gebouwen. 1. We volgen de trends van leerlingenaantallen en spelen in op de gevolgen van deze trends om onze schoolgebouwen zo optimaal mogelijk in te zetten voor het Culemborgs onderwijs 2. We stimuleren de vergroening van schoolpleinen 3. We leggen een integraal huisvestingsplan voor aan de gemeenteraad

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Doelen en prestaties We stimuleren een soepele verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt. 1. Via de Stichting HUB Rivierenland wordt de band onderwijs-arbeidsmarkt (bedrijfsleven) 37

versterkt. 2. Volwassenen en ouderen met weinig basisvaardigheden stimuleren we om zich bijvoorbeeld via het Leerhuis - verder te ontwikkelen. We werken aan samenwerking tussen onderwijsinstellingen met een Lokale Educatieve Agenda. 1. We zorgen er voor dat jonge kinderen met een (risico op) leerachterstand gebruik maken van een verrijkte leeromgeving. Dat wil zeggen: een aanvullend aanbod op het curriculum van de school.

Verplichte indicatoren: #

Indicator

Werkelijk 2022 6,6

Begroot 2023 6,6

Werkelijk 2023 Nog niet bekend

periode

Bron

17

Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen

schooljaar 2022/202 3

Waar staat je gemeente

18

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen

18

18

Nog niet bekend

schooljaar 2023/202 3

Waar staat je gemeente

19

Vroegtijdige schoolverlaters, zonder startkwalificatie

1,7%

1,7%

2,5%

schooljaar 2022/202 3

Waar staat je gemeente

Bedragen x € 1.000

Onderwijs

Werkelijk 2022

Primitief Begroot na begroot wijziging 2023 2023

Werkelijk 2023

Verschil 2023

Lasten

4.719

4.109

4.293

5.903

-1.610

Baten

-1.403

-310

-310

-2.041

1.731

Saldo van baten en lasten

-3.316

-3.799

-3.982

-3.862

121

0

0

0

0

76

69

69

69

0

-3.240

-3.729

-3.913

-3.792

121

Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Onderwijs

38

6 Programma Sport, Cultuur en Recreatie

39

Programma Sport, Cultuur en Recreatie

Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Culemborg bruist van de culturele initiatieven, kent een rijk verenigingsleven en biedt mooie mogelijkheden om te ontspannen en recreëren. We zetten in op het ondersteunen van (sport) verenigingen en vrijwilligers, cultuuronderwijs binnen en buiten de scholen, het behoud van het cultureel erfgoed en het creëren van kansen voor iedereen om hier aan mee te doen. Kunst en cultuur De uitvoering van onze cultuurvisie bepaald onze inzet voor kunst en cultuur. We zetten ons in om het culturele aanbod te behouden. We stimuleren de samenwerking tussen culturele instellingen en particuliere initiatieven, onder andere door middel van een gezamenlijke cultuuragenda. Samen met de culturele sector werken we aan een toekomstbestendige culturele podium-infrastructuur. Hiervoor is het podiumplan 2024-2026 opgesteld.. Cultuureducatie vinden we belangrijk en continueren we via de Brede School programmering en via Kunst Educatie Culemborg. Cultuur kan groepen in de samenleving kennis laten maken met elkaar en zo ook bijdragen aan ontmoeting in de samenleving. Naast dat kunst en cultuur op zichzelf staande waarde hebben, dragen ze hiermee ook bij aan de integrale aanpak van maatschappelijke opgaven.

Cultureel erfgoed Onze ‘Leefstad’ werd in 1318 een échte stad en is ruim 700 jaren later nog altijd en om meerdere redenen een parel in het hart van ons land. Cultureel erfgoed is echter ook immaterieel, zoals de activiteiten van de Corsoclub, LekArt, Culemborg Blues en het luiden van de Papklok. We willen dat ons cultureel erfgoed in stand blijft en waar nodig wordt versterkt, bijvoorbeeld door multifunctioneel gebruik en het toegankelijk maken van erfgoed. We zetten ons in voor het behoud van de Volencampen als waardevol onderdeel van de cultuurhistorie van Culemborg en zetten de samenwerking vanuit de kerkenvisie voort. Daarnaast wordt de reguliere erfgoedzorg voortgezet. We houden het erfgoed in stand door het uitvoeren en begeleiden van restauraties en herbestemmingen. Via het programma duurzaamheid werken we aan duurzame monumentenzorg. Via het programma binnenstad werken we aan een gastvrije historische en toekomstbestendige binnenstad. We zetten de inspanningen voort om het werelderfgoed Nieuwe Hollandse waterlinie beleefbaar te maken, planontwikkeling te begeleiden en militair erfgoed in stand te houden. Evenementen Dat Culemborg een bruisende culturele stad is, wordt onder meer zichtbaar in de evenementen die plaatsvinden. Deze evenementen worden veelal door Culemborgers zelf georganiseerd.

In 2023 zijn De Toffeldagen als winnaar uit de bus gekomen voor een nieuw evenement. Samen met organisatoren van evenementen zetten we in op het gebruik van duurzame materialen en een duurzame energievoorziening. De evenementencommunicatie wordt opgepakt in samenhang met de communicatie van Culemborg Klopt. Sport en cultuur voor iedereen

40

De ambitie is om sport toegankelijk te maken voor iedereen. Sport is belangrijk als vrijetijdsbesteding, maar draagt daarnaast ook bij aan de volksgezondheid en aan het welzijn van de bevolking. Bewegen is een van de voorwaarden voor een betere bescherming tegen het ontstaan van ziektes. We hebben in Culemborg een geweldige infrastructuur met vele sportverenigingen en sportaanbieders om Culemborg verder in beweging te brengen en houden. En te werken aan een samenleving waar bewegen en sporten het nieuwe normaal zijn. De inzet is om de sportwereld te versterken en te professionaliseren om zo ook de mensen die niet wekelijks sporten te bereiken (nu voldoet meer dan de helft niet aan deze beweegnorm). Het is ook juist deze groep die we graag willen bereiken waaronder kwetsbare ouderen, mensen die leven in armoede, mensen met een beperking, nieuwkomers en mensen met GGZ-problematiek. Dit kan betekenen het ontwikkelen en bekostigen van een gemeentelijke structurele brede beweegprogrammering voor meerdere doelgroepen, uitgevoerd door beweegprofessionals. Dit heeft in 2023 plek gekregen in het geactualiseerde lokale sportakkoord en het plan Gezond en Actief Culemborg. Voor kinderen en jongeren bestaat de mogelijkheid om financiële ondersteuning te krijgen uit het Jeugdfonds Sport en Cultuur.

Om daarnaast volwassenen te ondersteunen, hebben we ons vanaf 2023 aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. Buiten spelen en bewegen We vinden het belangrijk dat mensen, jong en oud, zoveel mogelijk buiten kunnen zijn. Dat vraagt dat de buitenruimte geschikt en aantrekkelijk is om te bewegen, te sporten en te spelen. Dit kan door vergroening, meer en aantrekkelijker trage verbindingen en een stimulerend aanbod van speel- en sportvoorzieningen. Buiten spelen is van groot belang voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Hiertoe is het speelruimteplan uitgevoerd. Daar waar wij kunnen wordt dit plan uitgevoerd. Speel- en beweegplekken en -routes richten we zoveel mogelijk natuurlijk, groen, circulair en gevarieerd in. Inclusieve voorzieningen worden geconcentreerd op de grotere speelplekken. Tot halverwege 2023 werd flink geïnvesteerd om de openbare (speel)ruimte een kwaliteitsimpuls te geven met enkele grotere, nieuwe plekken. Daarna zijn de financiële middelen niet meer toereikend om te vernieuwen of te vervangen. Bij de begroting 2024 wordt een afweging gemaakt of en op welke wijze er verder geïnvesteerd wordt in de uitvoering van het speelbeleidsplan. Wat hebben we bereikt? 1. In juli 2024 komt de eerste editie van De Toffeldagen. Dit nieuwe culturele evenement is in 2023 als winnaar uit de bus gekomen uit de vijf plannen die waren ingediend.

De vijf initiatiefnemers reageerden op de vraag: welk evenement gaat Culemborg nog leuker maken? Ruim 1100 mensen hebben via het platform of via een stemstrookje hun voorkeur uitgesproken. 2. Samen met de diverse partijen binnen de culturele sector is voor een toekomstbestendige culturele podia-infrastructuur een podiumplan 2024-2026 opgesteld, waarbij de vier podia afspraken hebben gemaakt over meer samenwerking. 3. De gemeente heeft in 2023 aan diverse verenigingen een bijdrage geleverd. Wij hebben voor paardensportvereniging de Lekzoomruiters budget beschikbaar gesteld om de buitenrijbak met 10 meter te verlengen. Wij hebben met Vriendenschaar afspraken gemaakt over eigendom en multifunctioneel gebruik van de kleedkamers. In 2023 is, na besluit door de gemeenteraad, Zwembad de Waterlinie in eigen beheer genomen. 4. Op 7 oktober 2023 vond het ‘Feel Alive’ Event plaats in de binnenstad van Culemborg. Deze dag stond in het teken van bewegen, leefstijl, voeding, gezondheid en opvoedondersteuning. Op de markt konden inwoners informatie vinden over de vele verschillende trainingen, workshops en groepsaanbod.

41

5. Door middel van de Brede School geven we invulling aan de ‘rijke schooldag’. Dit (gratis) binnenen buitenschools programma op alle basisscholen in Culemborg zorgt ervoor dat alle kinderen kunnen meedoen aan sport- en cultuur activiteiten. Overige ontwikkelingen Wij hebben 20.000 euro opstartsubsidie gegeven aan HAAKS, een broedplaats voor culturele activiteiten. Vanuit HAAKS gebeuren er vele mooie dingen vanuit samenwerking met diverse partijen. Bovendien worden hier nu ook beeldende kunst lessen gegeven. In 2023 is besloten tot een wijziging van de governance van zwembad de Waterlinie. De gemeente heeft het volle eigendom van het zwembad op zich genomen en is daarmee direct contractpartner geworden van Optisport Culemborg BV. Voorheen had de gemeente een eigendomsrecht afgegeven (via een erfpacht) aan Stichting Zwembad Culemborg SZC. SZC wordt in de loop van 2024 opgeheven. Daarbij is er in de loop van 2022 corrosie geconstateerd op meerdere roestvrijstalen onderdelen van gebouwconstructie. Er wordt een plan van aanpak voorbereid dat – op basis van de nadere uitkomst van begrotingsspoor twee - in de tweede helft van 2024 aan de raad wordt voorgelegd.

Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Sport, Cultuur en Recreatie. Taakveld

Omschrijving

Portefeuillehouder

5.1

Sportbeleid en activering

Mischa Peters

5.2

Sportaccommodaties

Mischa Peters

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Mischa Peters / Daphne Bijvoet

5.4

Musea

Mischa Peters

5.5

Cultureel erfgoed

Daphne Bijvoet

5.6

Media

Mischa Peters

Doelen en prestaties taakvelden Sport, Cultuur en Recreatie Sportbeleid en activering Doelen en prestaties We maken sport en cultuur toegankelijk voor iedereen 1. We ontwikkelen samen met alle partijen in de stad een vervolg op het sportakkoord (de Rijksfinanciering van de lokale sportakkoorden stopt per 31 december 2022) 2. Op basis van dit nadere resultaat maken we meerjarige ondersteuningsafspraken met

42

het oog op een effectieve integrale netwerksturing van de bestaande coalities

Sportaccommodaties Doelen en prestaties We maken sport en cultuur toegankelijk voor iedereen 1. We stellen een plan op voor de vervangingsinvesteringen voor de jaren 2024-2027 in de buitensportvoorzieningen en in sporthal Parijsch. Toelichting Ad 1. Met het oog op de nadere bestuurlijke besluitvorming in 'begrotingsspoor twee' is de planontwikkeling getemporiseerd. Op basis van de uitkomsten van het betreffende 'begrotingsspoor twee' kunnen nadere prioriteiten worden gesteld en nadere besluitvorming worden voorbereid.

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Doelen en prestaties We maken (sport en) cultuur toegankelijk voor iedereen 1. We organiseren cultuurplatformbijeenkomsten en stimuleren zo samenwerking en afstemming. 2. We zetten Cultureel Vermogen in, in de wijk Achter de Poort 3. Er worden 8 culturele activiteiten georganiseerd in samenhang met het sociaal domein. 4. We benutten het Cultuur- en Erfgoedpact 2022-2024 om een breed toegankelijk cultureel aanbod te ontwikkelen. 5. We faciliteren de ‘Brede School Culemborg’ waarin docenten cultuur werken aan de (talent)ontwikkeling van een kind, tijdens en na schooltijd Toelichting Ad 2. Op basis van voortschrijdend inzicht hebben we dit plan niet uitgevoerd. We zetten in op het behoud en versterking van het aanbod van cultuur en evenementen 1. We onderzoeken een verdergaande samenwerking tussen de podia en maken een gezamenlijke toekomstvisie op het gebied van de infrastructuur. 2. We borgen de samenwerking in het cultuurplatform en de Uit-agenda en zorgen voor een goede samenwerking met de uitingen van Culemborg Klopt. 3. We zetten de samenwerking met Kunst Educatie Culemborg voort. 4. We verlenen structureel subsidie aan Cultuurfonds Culemborg om culturele activiteiten te ondersteunen. 5. We voeren het regioplan Inspirerend Rivierenland verder uit in 2023/2024.

Musea Doelen en prestaties Culemborg heeft een levendig en leerzaam cultureel klimaat. 1. Alle kinderen in Culemborg maken kennis met het culturele erfgoed in Culemborg door middel van de erfgoedlessen vanuit de Brede School Culemborg. 2. We stimuleren dat het Museum Elisabeth Weeshuis het culturele erfgoed in zijn collectie toegankelijk maakt voor bezoekers en inwoners van Culemborg.

43

3. Het ’Verhaal van Gelderland’ zal in Culemborg in de kelder van het Elisabeth Weeshuismuseum een plek krijgen als onderdeel van het versterken van de identiteit van Gelderland. 4. We stimuleren de samenwerking tussen culturele partners. Toelichting Ad 3. In Culemborg zijn het Elisabeth Weeshuismuseum, het Jan van Riebeeckhuis en de Kasteeltuin de partijen om gezamenlijk de geschiedenis van Culemborg te vertellen. In 2022 en 2023 zijn de invalshoeken verkend en trainingen gevolgd. In 2024 wordt als uitkomst hiervan een Erfgoedtour ontwikkeld waarmee historische verhalen over Culemborg via een smartphone op verschillende locaties in de stad beluisterd kunnen worden. In oktober 2024 zal een gezamenlijke tentoonstelling te zien zijn in de kapel van de bibliotheek

Cultureel erfgoed Doelen en prestaties Levendige en aantrekkelijke binnenstad. 1. Op basis van de vastgestelde kerkenvisie vervolgen we dialoog met kerken over hun toekomst in de binnenstad. 2. We ondersteunen de Stichting Grote Barbara (i.o.) met een jaarlijkse erfgoedsubsidie. 3. We ondersteunen de eigenaar en initiatiefnemer in het zoeken van een passende herbestemming voor de Heilige Barbarakerk Versterken en beter uitdragen historisch-culturele identiteit. 1. We betrekken cultuurhistorie bij en geven het een plek in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. 2. We onderzoeken hoe we de bewaarcondities van de archeologische collectie uit de Groene Schuur het beste kunnen verbeteren. 3. Er wordt een commissie omgevingskwaliteit ingesteld (verplicht in de Omgevingswet) waarin integraal wordt geadviseerd over welstand en erfgoed. 4. We zetten onderzoek voort naar instandhouding van de oostelijke stadsmuur. 5. We doen een voorstel voor uitbreiding van de monumentenlijst met monumenten in buitengebied en jong erfgoed (vanaf naoorlogse periode) 6. We actualiseren en digitaliseren de cultuurhistorische waardenkaart. 7. We laten de Monumentenwacht een conditiemeting van de gemeentelijke monumenten uitvoeren. 8. We ondersteunen de Stichting Honswijk - Everdingen met een plan voor restauratie van muurschilderingen op Fort Everdingen 9.

We ondersteunen particuliere eigenaren en erfgoedorganisaties met raad en daad bij de instandhouding van erfgoed en het uitdragen van de geschiedenis van de stad. We voeren waar nodig van gemeentewege bouwhistorisch onderzoek uit. Toelichting Ad 2. De gemeente is eigenaar van de schuur, de Stichting Kasteeltuin beheert de collectie. We voeren momenteel overleg met de stichting Kasteeltuin over het verbeteren van de bewaarcondities met het oog op het behoud van de vondsten en ook met het oog op het nog beter ontsluiten van de collectie, en met name de razend interessante verhalen die er achter zitten, voor het publiek. Ad 7. We hebben eerst samen met ODR een goede inventarisatie van de monumenten gemaakt

44

(afgerond 2022). De conditiemeting van de huidige monumenten is nog niet gedaan, deze staat gepland met het oog op financieel instrumentarium ondersteuning van monument eigenaren bij onderhoud en verduurzaming.

Media Doelen en prestaties Culemborg heeft een waardevrije plek waar inwoners elkaar ontmoeten, kennis vergaren en informatievaardigheden leren. 1. Om hun kennis en vaardigheden te vergroten stimuleren we inwoners om gebruik te maken van de laagdrempelige voorzieningen, waaronder de dienstverlening van Bibliotheek Rivierenland, waar ze zich kunnen ontwikkelen. 2. We faciliteren de lokale omroep.

Verplichte indicatoren: #

Indicator

20

Niet-sporters

Werkelijk 2022 45,0

Begroot 2023 *1

Werkelijk 2023 niet voorhanden

Vergelijkbare gemeenten * 46,4% *

periode

Bron

2022

Waarstaatjege meente

Bedragen x € 1.000

Sport, Cultuur en Recreatie

Werkelijk 2022

Primitief Begroot na begroot wijziging 2023 2023

Werkelijk 2023

Verschil 2023

Lasten

5.691

5.420

5.990

6.188

-198

Baten

-785

-547

-547

-1.019

471

-4.906

-4.873

-5.443

-5.169

274

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves

467

383

383

383

0

Sport, Cultuur en Recreatie

-4.438

-4.489

-5.060

-4.786

274

45

7 Programma Sociaal Domein en Gezondheid

46

Programma Sociaal domein en Gezondheid

Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Op verschillende momenten in het leven kan een mens extra zorg of ondersteuning nodig hebben. De samenleving met haar gezinnen, mantelzorgers, buren en verenigingen levert veel ondersteuning. In bepaalde gevallen is aanvullende hulp van de gemeente noodzakelijk. Met het programma sociaal domein en gezondheid proberen we te voorkomen dat professionele zorg nodig is. Waar dat wel nodig is, willen wij er voor onze inwoners zijn en hen helpen de zorg te krijgen die ze nodig hebben. Zodat iedereen kan meedoen in de samenleving. Druk op de samenleving, druk op het sociaal domein De druk in de samenleving neemt toe. De bestaanszekerheid van steeds meer inwoners wordt kwetsbaar, inwoners kunnen niet doorstromen naar een passende woning en onze bevolking vergrijst. Daarnaast zien we een toenemende polarisatie in de samenleving. Dit zet ook druk op de inzet van de gemeente binnen het sociaal domein. Daarbij is onzeker welke maatregelen het Rijk gaat nemen om de bestaanszekerheid te ondersteunen en is ook de krapte van de arbeidsmarkt van invloed op onze mogelijkheden binnen het sociale domein. Dit alles vraagt een flexibiliteit van ons om afhankelijk van de ontwikkelingen onze inzet te richten op dat wat het meest nodig is.

Hieronder worden deze ontwikkelingen en de impact op het sociaal domein beschreven: Doorontwikkeling sociaal domein: integrale toegang in het Sociaal Team Culemborg Per 1 april 2024 zijn het Sociaal Wijkteam en de gemeentelijke toegangsteams (Wmo/jeugd/financiële ondersteuning) samengevoegd tot het Sociaal Team Culemborg. Het Sociaal Team Culemborg is een integrale toegangspoort voor het sociaal domein. We stimuleren dat wijkteams integraal kijken naar Culemborgers met problemen en hulpvragen. Zo kunnen we de benodigde zorg leveren en de kernproblemen die hun doorwerking hebben in overige problematiek als eerste oplossen. Hier leggen we verbindingen tussen het sociaal domein, schuldhulpverlening, werk en inkomen, welzijn en veiligheid. Deze wijkteams zijn voor iedereen toegankelijk. Inwoners kunnen de wijkteam makkelijk en effectief vinden. Regionale samenwerking in het sociale domein Gemeente Culemborg werkt binnen regio Rivierenland samen met zeven andere gemeenten op het gebied van de wettelijke verplichtingen Jeugdhulp en Wmo. Dit betreft Buren, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en West Maas en Waal. Met Maasdriel en Zaltbommel zijn gesprekken gaande om de samenwerking verder uit te breiden. Rode draad in dit geheel is de nieuwe inkoopstrategie. De uitgangspunten hiervan zijn meer gezamenlijk inzicht, grip en sturing op de kwaliteit en uitgaven voor Jeugdhulp en Wmo.

Dit heeft zijn beslag gekregen in de nieuwe contracten van aanbieders van Jeugdhulp en Wmo en een nieuwe samenwerkingsovereenkomst (SOK) tussen de gemeenten. Verder is tegen deze achtergrond een nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) geformuleerd voor Regio Rivierenland waarin een Serviceorganisatie zorgt voor onder andere het contract- en leveranciersmanagement met de gecontracteerde partijen. Sociale basis Een onmisbaar onderdeel van de samenleving is de “sociale basis”. De sociale basis bestaat uit alle informele en formele hulp en ondersteuning die in Culemborg vrij toegankelijk is. Bij de sociale basis 47

draait het om inwoners die samen redzaam zijn, die hun leven op basis van wederkerigheid met en voor elkaar inrichten, zin en betekenis geven. We zien graag dat inwoners vroegtijdig op een vertrouwde plek ondersteuning krijgen. We willen voorkomen dat problemen van inwoners escaleren. Het versterken van de sociale basis is deze bestuursperiode een belangrijk speerpunt. We versterken verbindingen tussen verschillende beleidsterreinen, bijvoorbeeld met sport en cultuur. We intensiveren de samenwerking met de vrijwilligers en organisaties, zoals sportverenigingen en culturele verenigingen, die een onmisbare rol vervullen in de sociale basis. We stimuleren en ondersteunen de inzet van betrokken buurtbewoners of een groep van vrijwilligers. Dit doen we onder andere door de inzet van Elk-Welzijn. Maar ook door maatschappelijke initiatieven met elkaar in contact te brengen, samenwerking te stimuleren en van elkaar te laten leren. Maatschappelijke initiatieven We werken samen met onze inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke partners aan een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige stad met de inzet van het Initiatievenloket, het Buurtpanel en andere Culemborgse fondsen ondersteunen en faciliteren we initiatieven uit de samenleving. Vanuit wijkgericht werken wordt gewerkt aan de evaluatie en actualisatie van de werkwijze van het Buurtpanel.

Jeugd In 2023 hebben diverse ontwikkelingen plaatsgevonden rondom de jeugdwet en meer in het bijzonder jeugdbescherming. De samenwerking van lokale teams en organisaties in de jeugdbescherming wordt intensiever; de verwachting is dat hier meer door lokale teams uitgevoerde werkzaamheden uit voortkomen. Verder zullen er meer activiteiten gaan plaatsvinden vanuit de aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. In 2023 is gestart met de uitwerking van positief jeugdbeleid 12 jaar. De nadruk komt meer te liggen op versterken van de sociale basis en de samenwerking met scholen. Hierin komt het accent meer op preventie te liggen. Zo is in 2023 het schoolmaatschappelijk werk uitgebreid. Bestaanszekerheid Het vergroten van bestaanszekerheid vraagt om diverse, landelijke maatregelen. In het verlengde van de diverse voornemens en activiteiten van het Rijk wil het college deze periode extra inzetten op het voorkomen van armoede en schulden, dan wel het zo snel mogelijk aanpakken van schuldenproblematiek. In 2023 hebben we dat gedaan door in te blijven zetten op een samenwerking tussen alle partijen die inwoners met financiële vragen kunnen bijstaan, zodat inwoners zo goed mogelijk worden geholpen.

Daarnaast blijven we inzetten op de vroegsignalering van schulden, door de pilot perspectief traject jongvolwassenen uit te voeren en inwoners met problematische schulden zoveel mogelijk te helpen via een saneringskrediet. Ook zijn we in 2023 gestart met het Volwassenenfonds sport en cultuur, waardoor het voor iedereen makkelijker wordt om aan sport en cultuur mee te doen. Beschermd Thuis Beschermd Thuis is een lichte variant van Beschermd Wonen waarbij mensen thuis blijven wonen met 24-uurs bereikbaarheid en beschikbaarheid van zorg, plus ambulante ondersteuning zoals individuele begeleiding, dagbesteding en vervoersvoorzieningen. Het product Beschermd Thuis wordt nu al ingezet in de gemeenten in Gelderland-Zuid. De financiering loopt de komende jaren nog via Nijmegen, als centrumgemeente van regio Gelderland-Zuid. Het is de bedoeling dat Beschermd Thuis op termijn in regio Rivierenland wordt georganiseerd. De voorbereidingen hiervoor zijn gestart. 48

Inburgering Culemborgers helpen elkaar mee te doen aan de maatschappij. Zo helpen we nieuwkomers de taal te beheersen en breed in te burgeren in de samenleving. De gemeente ondersteunt ontmoeting en contact tussen nieuwkomers en inwoners die hier al langer wonen. Wat hebben we bereikt? Sociaal domein 1. In april 2023 is de doorontwikkelde netwerksamenwerking onder de naam het Sociaal Team met onze kernpartners Santé, Mee en ElkWelzijn gestart. Het Sociaal Team is een laagdrempelige integrale toegangspoort waar Culemborgers, jong en oud, voor ondersteuning terecht kunnen. 2. De gemeente heeft samen met partners en inwoners uit Culemborg een plan gemaakt en vanuit het ministerie is budget ontvangen om activiteiten uit te voeren voor een gezond en actief Culemborg (GAC). Voorbeelden zijn Welzijn op recept, val- en hersteltrainingen en beweeglessen. 3. De gemeente is gestart met de coalitie Kansrijke Start. Partners in de stad werken samen om de (gezondheids)verschillen in de eerste 1000 dagen van een kind terug te dringen. Er zijn afspraken gemaakt om alle gezinnen − en specifiek gezinnen in een kwetsbare situatie − effectief te ondersteunen. Hiervoor versterken we de bestaande activiteiten rondom de eerste 1000 dagen van een kind (voor, tijdens en na de zwangerschap) en verbinden we het sociaal en het medisch domein. 4.

Wij zijn gestart met een ketenaanpak ‘Kinderen Naar Gezond Gewicht’ waar kinderen in het primair onderwijs een op maat gemaakt individueel traject volgen om onderliggende problemen rondom overgewicht aan te pakken. In 2023 zijn er 45 kinderen gestart met een traject. 5. Op het voortgezet onderwijs is er structureel aandacht geweest voor mentale weerbaarheid en preventie middelengebruik, d.m.v. voorlichtingsbijeenkomsten en collectieve trainingen en (voorliggende) individuele trajecten gericht op jeugdigen, ouders en onderwijspersoneel. 6. Eind 2023 liep de tweejarige proeftuin ‘Buurtgezinnen’ af in Culemborg. Er zijn 17 koppelingen (31 kinderen) gemaakt tussen steun- en (overbelaste) vraaggezinnen. O.b.v. de effectrapportage stellen we dat er veelvuldig (dure) inzet van jeugdhulp is voorkomen en Buurtgezinnen een duurzame oplossing kan zijn voor gezinnen in een kwetsbare situatie. 7. In 2023 startte in samenwerking met Kinderopvang Dichtbij de pilot BSO+. Dit biedt uitkomst voor kinderen waarbij buitenschoolse opvang (BSO) nodig is, maar die - i.v.m. een te grote zorgvraag - niet terecht kunnen op een reguliere BSO. In dit geval biedt de BSO+ een tussenoplossing tussen reguliere BSO en naschoolse behandeling (jeugdhulp). 8. De gemeente heeft samen met andere gemeenteraden in de regio Rivierenland de Regiovisie Jeugd vastgesteld.

In deze visie is opgenomen op welke manier de specialistische jeugdhulp de komende jaren moet gaan doorontwikkelen. 9. Wij hebben gezamenlijk met de gemeenten in de regio Rivierenland het inkooptraject jeugdhulp en Wmo afgerond. Voor de komende jaren zijn er langjarige contracten getekend waardoor inwoners die dit nodig hebben de juiste ondersteuning kunnen krijgen. 10. De gemeente is in 2023 een dagbesteding gestart voor migrantenouderen in de locatie van het Odensehuis. 11. 1 op de 5 mensen krijgt dementie. Culemborg heeft het predicaat “dementievriendelijke gemeente”. Een dementievriendelijke gemeente zet zich actief in om mensen met dementie en hun naasten zo lang mogelijk mee te laten doen in de samenleving. Het afgelopen jaar zijn er diverse activiteiten gestart. 12. We zijn hernieuwde gesprekken met de huisartsen gestart. Vier keer per jaar gaan we bestuurlijk in gesprek met het HAGRO bestuur. 13. In het kader van de coalitie tegen eenzaamheid zijn er door het jaar heen diverse activiteiten georganiseerd met een concentratie in de week van de eenzaamheid en rond de kerstdagen.

49

Bestaanszekerheid 1. De rekenkamer heeft een onderzoek uitgevoerd naar het Armoedebeleid. Het overall beeld is een betrokken samenleving op armoedevlak en relatief weinig inwoners tot of onder 120% van het sociaal minimum. Culemborg kent nauwelijks urgente armoede. De rekenkamer heeft drie aanbevelingen gedaan: 1)stel meetbare doelen, 2) bouw aan een meer lerende organisatie en het datagedreven werken en 3) zorg voor nog meer preventie en nog meer coördinatie van al die maatschappelijke organisaties. 2. Het Nibud onderzocht het effect van landelijke en lokale inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen met een minimaeffectrapportage. Hieruit bleek dat nagenoeg alle onderzochte huishoudtypes in 2023 hun maandbegroting rond kregen. Dat geldt niet voor gezinnen met oudere kinderen en paren, zij zijn gebaat bij extra ondersteuning. Het Nibud doet negen aanbevelingen, één daarvan is het inzetten op deze huishoudens met specifieke maatregelen. 3. We hebben op verschillende momenten en d.m.v. diverse media maximaal ingezet op verbetering van de communicatie. We hebben we de uitnodiging voor het inloopspreekuur over de Gemeentepolis herschreven en naar een groot aantal inwoners met een laag inkomen gestuurd. Het inloopspreekuur was een groot succes: 190 nieuwe verzekerden.

Ook zijn er in 2023 maar liefst 302 kinderen die met hulp van het Jeugdfonds Sport en Cultuur kunnen sporten of aan een culturele activiteit deelnemen. 4. Team schuldhulpverlening heeft in 2023 de audit van de NVVK behaald met een beperkt aantal verbeterpunten. Eén daarvan was een gezamenlijk werkplan (coördinatie kwaliteit en beleid) waarmee het team aan de slag gaat. 5. In het doorontwikkelde Sociaal Team Culemborg is geborgd dat er ook ondersteuning is voor inwoners met financiële vragen. 6. Werkzaak is op verzoek van Culemborg akkoord gegaan met de wijziging van de beleidsregels giften voor mensen met een bijstandsuitkering (de ophoging van de vrijlatingsgrens van €1200 naar €1800). 7. Het Taalakkoord is gesloten in de regio waarbij veel partners aansluiten bij de aanpak van laaggeletterdheid. 8. Om er aan bij te dragen dat iedereen kan deelnemen aan sport en cultuur is de gemeente Culemborg aangesloten bij het Volwassenfonds Sport en Cultuur. 193 volwassenen hebben hier in 2023 gebruik van gemaakt. Inburgering VluchtelingenWerk Culemborg is weer een onderdeel van ons voorzieningenaanbod en deze organisatie begeleidt vluchtelingen in Culemborg. 1. De leefgeldregeling voor Oekraïners is succesvol aangepast en uitgevoerd. 2. De gemeente heeft een speciale woontraining voor nieuwkomers opgezet (en gaat verder in 2024), waardoor zij beter kunnen integreren in onze samenleving.

3. De re-integratie-verordening is vastgesteld, waardoor jobcoaching ten behoeve van duurzaam werken nu officieel is geworden. Inclusie 1. De gemeente is samenwerking aangegaan met Queeremborg (LHBTI) en met Jobhulp voor klantprofiel 4 bijstandsgerechtigden. Overige ontwikkelingen In het kader van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is een Regioplan opgesteld in samenwerking met lokale gemeenten, welzijnsorganisaties, huisartsen, ziekenhuizen, en de gemandateerde zorgverzekeraar (Menzis). Dit plan richt zich op de transformatie van zorg en gezondheid, rekening houdend met de lokale behoeften en uitdagingen. Met als doel de zorg en ondersteuning toekomstbestendig te maken voor de inwoners van Rivierenland. 50

De gemeente is eind 2023 een relatiedesk gestart om met name ouders op een tijdig moment te helpen een eventuele scheiding of hun relatieproblematiek beter aan te kunnen. Dat is ook met het oog op het voorkomen van complexe scheidingen (escalatie) die een sterk negatief effect hebben op een goede ontwikkeling van kinderen.

Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Sociaal domein en Gezondheid. Taakveld

Omschrijving

Portefeuillehouder

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

Mischa Peters

6.2

Wijkteams

Mischa Peters

6.3

Inkomensregelingen

Daphne Bijvoet

6.4

Begeleide participatie

Daphne Bijvoet

6.5

Arbeidsparticipatie

Daphne Bijvoet

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

Mischa Peters

6.71A

Hulp bij het huishouden (WMO)

Mischa Peters

6.72B

Jeugdhulp behandeling

Mischa Peters

6.81A

Beschermd wonen (WMO)

Mischa Peters

6.82A

Jeugdbescherming

Mischa Peters

7.1

Volksgezondheid

Mischa Peters

Doelen en prestaties taakvelden Sociaal domein en Gezondheid Samenkracht en burgerparticipatie Doelen en prestaties We stimuleren inwoners om meer betrokken te zijn bij elkaar en bij hun eigen leefomgeving, en werken daarmee aan sociale cohesie en inclusie. 1. Met het Initiatievenloket en het Buurtpanel faciliteren we een netwerk van vrijwilligers en bewonersinitiatieven om zelfredzaamheid en maatschappelijk initiatief te stimuleren. 2. We onderzoeken de mogelijkheden om de zichtbaarheid van maatschappelijke initiatieven in Culemborg te vergroten. 3. We onderzoeken de mogelijkheid om voor het Initiatievenloket een aparte regeling te maken, met een heldere en eenvoudige procedure, om de toegang zo laagdrempelig mogelijk te houden. 4. We evalueren en actualiseren de werkwijze van het Buurtpanel. We bieden nieuwkomers, samen met inwoners, een goede inburgering aan. 1. Op basis van een tussenevaluatie van de implementatie van de nieuwe inburgeringswet

51

(1 januari 2022), waarin we aandacht hebben voor de huidige betrokkenheid van inwoners bij de inburgering, zetten we in 2023 verbeteracties uit.

Wijkteams Doelen en prestaties We bieden één duidelijke toegang voor inwoners met ondersteuningsvragen. 1. We helpen inwoners snel en deskundig. Enkelvoudige vragen worden snel een efficiënt afgehandeld. De toegang is voldoende toegerust om complexe en meervoudige vragen effectief op te pakken. We werken samen over de grenzen van teams en domeinen heen 2. De gemeentelijke toegangsteams en het Sociaal Wijkteam zijn functioneel geïntegreerd in een netwerkorganisatie. 3. We zorgen voor sterke verbindingen en samenwerking met de sociale basis, het onderwijs en de eerstelijnszorg. We realiseren een verschuiving van geïndiceerde zorg naar voorliggende voorzieningen/ sociale basis (zorg en welzijn). Toelichting Ad 1. Inwoners worden door het Sociaal Team Culemborg deskundig geholpen. Domein overstijgend werken is versterkt door het trainen van alle STC medewerkers in het herkennen van financiële problemen en door het voeren van een integraal casusoverleg. Het lukt helaas niet om alle inwoners snel te helpen. Voor aanvragen voor bijzondere bijstand en de wmo is de werkvoorraad groot, waardoor inwoners soms te lang moeten wachten voordat ze geholpen worden. Hierbij wordt bij binnenkomst van aanvragen wel kritisch gekeken welke vragen zo urgent zijn dat deze prioriteit moeten krijgen.

Inkomensregelingen Doelen en prestaties Inwoners met financiële vragen weten waar ze terecht kunnen en worden daar adequaat geholpen. 1. We blijven inzetten op een goede samenwerking tussen partijen die inwoners met financiële vragen kunnen helpen, om tot een effectief ondersteuningsaanbod te komen dat gericht is op verstrekken van advies en informatie over geldzaken en regelingen 2. We sluiten daarbij zoveel mogelijk aan bij de ontwikkeling van de integrale toegang.

Begeleide participatie Doelen en prestaties Alle inwoners beschikken over voldoende (digitale) basisvaardigheden op het gebied van lezen, schrijven en rekenen, om naar vermogen mee te kunnen doen aan de samenleving. 1. We stimuleren inwoners om hun lees-, schrijf-, reken- en digitale basisvaardigheden te verbeteren. We werken vindplaatsgericht en zorgen voor een aantrekkelijk en vraaggericht aanbod. 2. Inwoners ervaren meer eigen regie en een verbeterde zelfredzaamheid. 3. We stimuleren activiteiten in het Leerhuis, zodat deelname hieraan toeneemt. 4. Inwoners voelen zich gestimuleerd om meer vrijwilligerswerk te doen ter versterking van hun eigen basisvaardigheden. 5. Door inzet van de versterkte sociale basis signaleren we vroegtijdig isolement en stimuleren we participatie. 52

6. We zorgen voor voldoende aanbod om laaggeletterdheid te signaleren en te bestrijden. Inwoners van Culemborg hebben voldoende digitale basisvaardigheden om mee te doen in de samenleving. 1. We bieden digitale geletterdheid als onderdeel van de doorgaande leerlijn cultuur binnen de Brede School Culemborg. 2. We investeren in laagdrempelige toegang tot informatie op het gebied van gezondheid, schulden en laaggeletterdheid. Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt werken aan de ontwikkeling van hun basisvaardigheden en/of startkwalificaties of werken beschut, begeleid of vrijwillig. 1. Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt stromen door naar beschut of begeleid werk of vrijwilligerswerk. 2. We zetten extra in op individuele coaching en begeleiding van inwoners met een Participatiewet uitkering met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. 3. In 2022 zorgen we voor een zorgvuldige overdracht van inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt naar Werkzaak Rivierenland. 4. We verbeteren de kansen voor mensen met grotere afstand tot de arbeidsmarkt op werk door in te zetten op inclusie en sociaal ondernemerschap. Toelichting Ad 3. De besluitvorming over overdracht van klantprofiel 4 is uitgesteld naar voorjaar 2024.

Arbeidsparticipatie Doelen en prestaties Inwoners kunnen naar vermogen deelnemen aan de arbeidsmarkt 1. We volgen hoe Werkzaak Rivierenland (kwetsbare) inwoners ondersteunt op de arbeidsmarkt, voorzien hen van input voor verbeteringen met lokale ontwikkelingen en initiatieven. Als opdrachtgever zijn we ook partner. Het verminderen van regeldruk voor de meeste kwetsbare inwoners 1. Inwoners van Culemborg kunnen via de integrale toegang eenvoudig achterhalen waar zij terecht kunnen voor vragen over werk en inkomen. 2. We zorgen dat Werkzaak ook fysiek lokaal bereikbaar is voor inwoners. We streven ernaar dat elke inwoner persoonlijk contact kan hebben met een werkcoach van Werkzaak. 3. We borduren voort op de uitkomsten van de experimenten rond de regelarme bijstand. De belangrijkste conclusie, namelijk de persoonlijke aandacht, voeren we door bij alle ketenpartners op het gebied van werk en inkomen.

Maatwerkvoorzieningen (WMO) Doelen en prestaties Het behouden en/of bevorderen van de zelfredzaamheid van inwoners met een beperking, zodat zij zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. 1. We stimuleren inwoners met een beperking om zelfstandig of met behulp van ondersteuning/hulpmiddelen alle dagelijkse verrichtingen uit te voeren. 2. We investeren in laagdrempelige dagactiviteiten voor mensen met dementie en/of 53

geheugenproblemen. 3. We investeren in laagdrempelige (inloop-) voorzieningen voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen.

Maatwerkdienstverlening 18+ Doelen en prestaties Volwassenen zijn gezond, zelfredzaam en participeren actief in de samenleving. Indien nodig ontvangen zij passende ondersteuning. 1. We ronden een regionaal inkooptraject voor Wmo -en Jeugd maatwerkvoorzieningen af. 2. We nemen de verschillende doelgroepen (waaronder mensen met een beperking) mee in de woningbouwopgave van Culemborg. 3. In het kader van het Wmo-vervoer (Versis) starten we met nieuwe aanbieders van vraagafhankelijk vervoer. 4. Om grip te houden op de kosten binnen het sociaal domein hebben we in 2023 een doorontwikkeld dashboard. 5. We zetten het programma 'Coalitie tegen eenzaamheid' voort en werken aan een dementievriendelijke omgeving. Daarnaast implementeren we aanbevelingen uit lopend onderzoek naar de dagactiviteitenbehoefte van mensen met dementie. Toelichting Ad 4. De initiële ambitie was om het dashboard Wmo en jeugd uit te breiden met stuurinformatie met betrekking tot rondkomen. In plaats daarvan hebben we een minima effect rapportage laten uitvoeren en wordt er momenteel gewerkt aan de benchmark armoedebeleid.

We signaleren schulden zo snel mogelijk en helpen inwoners en ondernemers met schulden met een passende ondersteuning om zo snel mogelijk uit de schulden te komen. 1. We blijven streven naar samenwerking tussen partijen die inwoners met financiële vragen kunnen helpen, voor effectieve ondersteuning, gericht op voorkomen of snel oplossen van schulden. We passen ons aan op ontwikkelingen in de integrale toegang. 2. We blijven inzetten op vroegsignalering van schulden door middel van inzicht in betalingsachterstanden. 3. Inwoners met problematische schulden helpen we zoveel als mogelijk met een saneringskrediet. 4. We voeren de pilot perspectief traject jongvolwassenen uit. 5. We bestendigen ons hulpaanbod aan ondernemers met schulden. Toelichting Ad 4. De pilot perspectieftraject verloopt moeizaam. Bij de pilot is uitgegaan van jongvolwassenen zonder betalingscapaciteit. Die zijn er in Culemborg nauwelijks, de meeste jongvolwassenen werken. Bovendien is van rechtswege vorig jaar de termijn van het saneringskrediet gehalveerd waardoor schuldeisers met minder genoegen moeten nemen. Een regulier saneringskrediet kan wel bij deze doelgroep maar dan ontbreekt de 'wortel' van deze pilot, namelijk inzet op het perspectief van de jongere. Derde argument is dat voor de begeleiding van de jongvolwassenen op meerdere leefgebieden een jongerenwerker minder geschikt blijkt dan een ICM'er.

Op dit moment wordt aan een nieuw plan voor de pilot gewerkt, deze gaat met de evaluatie z.s.m. naar de raad.

54

Maatwerkdienstverlening 18Doelen en prestaties Jeugdigen groeien veilig, gezond en kansrijk op. Indien nodig ontvangen zij passende ondersteuning. 1. Onze ondersteuning verschuift van zwaar naar licht en van lang- naar kortdurend. 2. We bieden een kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod van maatwerkvoorzieningen 3. We zetten er op in dat jongeren en hun ouders / opvoeders vaker gebruik maken van voorliggende voorzieningen i.p.v. maatwerkvoorzieningen. We helpen ouders en opvoeders met laagdrempelige opvoedondersteuning, we doen dit samen met inwoners verenigingen en maatschappelijke initiatieven. 1. We ontwikkelen verschillende vormen van lichte hulp, professioneel of informeel (vrijwilligers). 2. We maken bestaande lokale initiatieven (meer) zichtbaar. Hulpverlening aan gezinnen wordt versterkt, we kijken daarin steeds meer naar het gezinsperspectief. 1. Binnen de inkoop stellen we inhoudelijke voorwaarden aan aanbieders, systeemgericht werken is daar onderdeel van. 2. We versterken het gezinsperspectief als onderdeel van de doorontwikkeling van de integrale toegang. 3. We werken methodisch middels 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur. Toelichting Ad 3. Er wordt wel steeds meer gekeken naar de context van de cliënt die zorg vraagt. Ook wordt er bij complexe casuïstiek regie toegepast en ligt er aan een beschikking een plan ten grondslag.

Het is niet zo dat er 'strikt' genomen 'altijd' wordt gewerkt middels 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur. Verbinding jeugdzorg, het preventieve jeugdbeleid en passend onderwijs 1. Wet ontwikkelen samen met jeugdhulp aanbieders, gemeente (toegang en beleid) en het onderwijs. 2. We leren van elkaar en de regio Rivierenland.

Geëscaleerde zorg 18+ Doelen en prestaties De-escalatie en uitstroom naar lichtere vorm van ondersteuning. De zorg is doeltreffend van aard, zo kort mogelijk en vindt zoveel mogelijk in de eigen woonomgeving plaats. 1. We brengen zorg en welzijn voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen dichterbij huis door het opzetten van beschermd thuis in Rivierenland. We ontwikkelen ambulante voorzieningen, zoals de wijk GGZ en inloop GGZ, in de gemeente. 2. We zorgen dat bij crisis of spoed hulp snel is geregeld. Zo streven we ernaar de regionale crisisbeoordelingskamer in 2023-2024 operationeel te maken. 3. We maken een start met de optimalisatie van de Woonladder in Rivierenland via de uitwerking van de aanbevelingen uit de evaluatie van de Woonladder. 4. We maken een plan van aanpak voor het terugdringen van dak -en thuisloosheid.

55

5. We nemen de doelgroep (mensen met ernstige psychiatrische problemen) mee in de woonopgave van Culemborg.

Geëscaleerde zorg 18Doelen en prestaties De-escalatie en uitstroom naar lichtere vormen van ondersteuning. De zorg voor de jeugdige is doeltreffend van aard, zo kort mogelijk en vindt zoveel mogelijk in de eigen woonomgeving plaats. 1. We zorgen voor de aanwezigheid van kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod, zowel lokaal als (sub)regionaal. We werken regionaal samen aan een meerjarig verbeterplan rondom contractering en innovatie van het veiligheidsbeleid. 2. We zorgen dat bij crisis of spoed hulp snel is geregeld. 3. De zorg wordt geschoven van zwaar naar lichter en van lang- naar kortdurend. 4. We werken nog meer samen met jeugdbeschermingsorganisaties in het belang van kind en gezin. De Gelderse Verbeteragenda is hierbij een belangrijke leidraad.

Volksgezondheid Doelen en prestaties We werken met Culemborgers, vrijwilligers, onderwijs en zorg- en welzijnsorganisaties samen aan het voorkomen van zware en complexe zorg. 1. We steunen Uitvoeringsprogramma Preventieakkoord 2021-2023 met doelen: beweging/gezond gewicht inwoners, weerbaarheid/mentale gezondheid jeugd, verminderd middelengebruik en vitale ouderen deelnemen aan maatschappij. 2. We voeren periodiek bestuurlijk overleg met de samenwerkingspartners. 3. We voeren periodiek overleg met de kartrekkers (veelal een medewerker van een de samenwerkingspartners) met het oog op het optimaliseren van de programmatische samenhang in de uitvoering van de verschillende activiteitenplannen.

Verplichte indicatoren: #

Indicator

21

Banen (Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar)

22

Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen) Kinderen in uitkeringsgezin (% kinderen tot 18 jaar) Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame

23 24

Werkelijk 2022 756

Begroot 2023 750

Werkelijk 2023 Nog niet bekend

Bron

1%

0%

Nog niet bekend

Waarstaatjege meente

5%

5%

72,9%

71%

Nog niet bekend 74,1%

Waarstaatjege meente Waarstaatjege meente

56

Waarstaatjege meente

26

beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking) Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen)

1%

1%

Nog niet bekend

Waar staat je gemeente

27

Bijstandsuitkeringen (aantal per 10.000 inwoners)

286,5

340

287

Waarstaatjege meente

28

Lopende reintegratievoorzieningen (per 10.000 inwoners 15-64 jaar)

85,2

80

84,9

Waarstaatjege meente

29

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar)

14,3%

14,5%

11,3%

Waarstaatjege meente

30

Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)

0,7%

0,8%

0,6%

Waarstaatjege meente

31

Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) Cliënten met een maatwerkarrangement WMO (aantal per 10.000 inwoners)

Geen data

--

Geen data

Waarstaatjege meente

620

600

620

Nog niet bekend Waarstaatjege meente

32

Bedragen x € 1.000

Sociaal domein en Gezondheid

Werkelijk 2022

Primitief Begroot na begroot wijziging 2023 2023

Werkelijk 2023

Verschil 2023

Lasten

43.741

39.293

43.757

48.228

-4.471

Baten

-11.039

-8.114

-9.217

-13.585

4.368

Saldo van baten en lasten

-32.701

-31.179

-34.540

-34.644

-103

Stortingen in reserves

21

30

30

30

0

Onttrekkingen aan reserves

247

33

602

602

0

-32.475

-31.176

-33.969

-34.072

-103

Sociaal domein en Gezondheid

57

8 Programma Duurzaamheid

58

Programma Duurzaamheid

Wat is het maatschappelijk effect van het programma? In 2023 hebben we de voorbereiding getroffen voor het Water- en Rioleringsplan 2024-2029. Dit is gericht op het zoveel mogelijk inbedden van klimaat adaptieve maatregelen om hittestress en overlast van hemelwater te beperken. Daarmee zien we mooie koppelkansen in relatie tot de uitvoering van doelen binnen het programmaplan duurzaamheid. Hiermee richten wij ons ook op het afkoppelen van regenwaterafvoer daar waar dit in het civiele werk kan worden meegenomen. Samen met een delegatie van de Raad heeft verbonden partij Avri in 2023 een Strategisch Koersplan 2024-2030 opgesteld. Hierin wordt ingezet op circulariteit, grondstofkwaliteit en leefbaarheid. Op bedrijventerrein Medel in Tiel is een perceel grond aangekocht door Avri om daar de milieustraat voor de toekomst te realiseren. In 2023 hebben we een mooi succes behaald in het kader van de strijd tegen zwerfafval. De zogeheten zwerfafvalbrigades zijn een groot succes gebleken in Culemborg. Er zijn verschillende groepen actief in Culemborg die het zwerfafval opruimen. Dat is goed zichtbaar gebleken in de openbare ruimte. Ook is in 2023 de jaarlijkse WorldCleanUpDay georganiseerd waaraan o.a. scholen, winkeliers en de zwerfafvalbrigades deelnamen.

Wij hebben in 2023 een eerste pilot gehouden in samenwerking met horeca-ondernemers om tijdens het evenement Culemborg Blues plastic bekers in te zamelen en gescheiden aan te leveren aan Avri voor recycling. Op het gebied van milieubeheer hebben wij een aantal bijdragen verstrekt aan onze samenwerkingspartners. Zo hebben wij een bijdrage gegeven ter financiering van ondersteuningskosten voor de MilieuAdviesRaad (MAR) en voor samenwerkingspartner Vrijstad Energie in de uitvoering van acties energiebesparing met inwoners (zoals locatiehuur, etc.). Ook hebben wij een bijdrage gedaan ter compensatie van gemaakte kosten voor de deelname van de gemeente aan het Schone Lucht Akkoord (SLA).

Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Duurzaamheid. Taakveld

Omschrijving

Portefeuillehouder

7.2

Riolering

Daphne Bijvoet

7.3

Afval

Daphne Bijvoet

7.4

Milieubeheer

Daphne Bijvoet

Doelen en prestaties taakvelden Duurzaamheid 59

Riolering Doelen en prestaties Een gezond en veerkrachtig stedelijk watersysteem waarbij Culemborg is voorbereid op de klimaatveranderingen. 1. We houden het oppervlaktewater op goede kwaliteit. 2. We bieden een goed werkend, beheerd en onderhouden rioolstelsel/watersysteem. 3. We zamelen en verwerken hemelwater doelmatig en voorkomen structurele (grond)wateroverlast. 4. We houden het water langer vast in de zomer om droogte te verminderen. Door klimaatadaptatie kan de regio en de stad zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. 1. We continueren de vier vastgestelde opgaven uit de Regionaal Adaptatie Strategie (RAS). 2. De negen regionaal vastgestelde speerpunten voor klimaatadaptatie worden met stakeholders tot producten uitgewerkt en lokaal ingepast in het lokale uitvoeringsprogramma. 3. We maken lokale Adaptatiesagenda obv klimaatstresstest, gekoppeld aan investeringsagenda-projecten en betrekken Culemborgers in groene initiatieven. Financiering wateraanpak komt uit gemeentelijk rioleringsplan en Rijk dekt overstromingsrisico's. 4. Bij de uitvoering van projecten wordt klimaatadaptatie integraal meegenomen bij de aanpak van groot onderhoud, de uitvoeringsagenda groen en buurtgerichte groenprojecten. 5. In openbaar gebied vervangen we bij groot onderhoud van wegen in elke wijk in specifieke parkeervakken de klinkers door halfverharding, zoals grasbetonstenen.

In nieuwbouw- en transitieprojecten leggen we parkeervakken alleen aan in halfverharding 6. We werken aan de uitvoering van de binnenstadsprojecten het Jach en het Hof, groot onderhoud in de wijk Voorkoop en het Regiodealproject Pavijen noord met wandelpadenproject Pavijen. 7. We werken aan het ontwerp van de binnenstadsprojecten Prijssepoort/Vianense poort, Lekpoort/brug Havendijk, Goilberdingerpoort en de waterberging Beesdseweg. 8. We creëren meer bewustzijn over biodiversiteit en klimaatadaptatie. We stimuleren daarmee meer groen in de tuinen. (project Culemborgers in het Groen). 9. We onderzoeken of we subsidie mogelijk kunnen maken voor groene daken en het vervangen van tegels door groen. Toelichting Ad 5. Uit kostenefficiëntie is het meest praktische om groot onderhoud te koppelen aan projecten voor onderhoud van wegen. De uitvoering is complex omdat de ondergrond vaak weinig doorlatend is in Culemborg, wat uitvoering soms moeilijk maakt.

Afval Doelen en prestaties Een schone stad behouden samen met de bewoners, bedrijven en partners waarbij ingezet wordt op een circulaire economie. 1. We zorgen voor een schone leefomgeving.

60

2. We dragen bij aan bewustwording, met name bij de jeugd, over de gevolgen van zwerfafval. 3. We beperken hondenpoep op verharding en in het groen. 4. We faciliteren initiatieven van bewoners, scholen en andere partijen voor een schone leefomgeving. 5. We nemen onze eigen afvalinzameling onder de loep in het kader van de circulariteit. 6. We verkennen in 2023 de behoeftes van ondernemers, lokale initiatieven en coöperaties die werken aan een circulair economie en kijken hoe de gemeente deze partijen kan ondersteunen. 7. We starten een pilot duurzaam inkopen en laten duurzaamheid zwaarder wegen bij aanbestedingen in 2023. Toelichting Ad 6. Geen capaciteit beschikbaar Ad 7. Geen capaciteit medewerkers (o.a. wegens uitval en vertrek) Ook in 2023 te streven naar een hoeveelheid te verbranden restafval van maximaal 75 kg per inwoner per jaar. 1. We faciliteren inwoners bij de doelstelling om het restafval te verminderen. 2. Er wordt waarde toegevoegd aan grondstoffen door intensief samen te werken met partijen die slim werken aan de circulariteit van grondstofstromen. 3. Door efficiënt te opereren worden reële en voorspelbare uitvoeringslasten gerealiseerd en daarmee een voorspelbare afvalstoffenheffing. 4. Het weerstandsvermogen van Avri wordt verbeterd wat ook leidt tot minder financieel risico voor de gemeente. 5.

We onderzoeken of het wenselijk is om luier- en incontinentiemateriaal apart in te gaan zamelen.

Milieubeheer Doelen en prestaties Klimaatmitigatie (energietransitie) 1. We stellen een participatieagenda voor de energietransitie op. 2. We bestrijden energiearmoede actief. 3. We voeren de communicatiecampagne over de energietransitie verder uit. 4. We voeren de transitievisie warmte uit. 5. We besteden bijzondere aandacht aan de verduurzaming van monumenten. 6. We voeren de Regionale Energiestrategie uit. 7. Wanneer een nieuw initiatief zich aandient gaan we met inwoners en initiatiefnemers in gesprek over windenergie. 8. Faciliteren innovatieve experimenten onder meer met waterstof. 9. We werken aan de verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed. Om een energieneutrale stad te bereiken, realiseren we duurzame mobiliteit 1. We maken een start met het zichtbaar maken van de Sustainable Development Goals om als integraal instrument in te zetten bij beleidsontwikkeling en initiatieven uit de stad. 2. We starten met de verkenning van het toekomstbestendig maken van Kinderboerderij

61

De Heuvel met onder andere als doel een knooppunt te creëren voor laagdrempelige kennismaking met duurzaamheid in Culemborg Oost. 3. We vernieuwen het vraaggerichte educatieve aanbod en laten de activiteiten op kinderboerderij De Heuvel meer aansluiten op de uitvoering van het gemeentebeleid (klimaat/energie/groen/spelen/cultuur/gezondheid/afval). 4. We verbinden de Natuur- en Milieueducatie (NME) activiteiten met de sociale basis (verschillende beleidsterreinenpreventie akkoord, cultuur, gezonde leefomgeving, natuurlijk spelen). Toelichting Ad 3. In afwachting van de verkenning van de resultaten gebiedsverkenning Oost, is hier nog geen concrete actie op ondernomen. Behoud en versterking van de fysieke leefomgevingskwaliteit 1. We adviseren integraal over diverse milieuthema's in het kader van beleidsvoorbereiding, bestemmingsplanprocedures en Omgevingsvergunningen. 2. We voeren maatregelen in het kader van het schone luchtakkoord uit. Toelichting Ad 2. We hebben ook dit jaar een decentraal uitvoeringsplan ingediend. Er is op dit moment beperkt capaciteit voor extra inspanningen voor het Schone Luchtakkoord.

Verplichte indicatoren: #

Indicator

33

Omvang huishoudelijk restafval kg per inwoner

34

Hernieuwbare elektriciteit MJ per inwoner

Werkelijk 2022 68

Werkelijk 2023 69

3.209

3.168

Bron Avri RWS klimaatmonitor

Bedragen x € 1.000

Duurzaamheid

Werkelijk 2022

Primitief Begroot na begroot wijziging 2023 2023

Werkelijk 2023

Verschil 2023

Lasten

5.861

5.730

6.162

7.064

-902

Baten

-7.299

-7.252

-7.252

-8.790

1.538

Saldo van baten en lasten

1.438

1.522

1.090

1.726

636

Stortingen in reserves

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

0

0

55

55

1.522

1.090

1.781

691

Duurzaamheid

1.438

62

9 Programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte

63

Programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte

Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Culemborg is een fijne stad. Het overgrote deel van de inwoners woont hier prettig en waardeert de aanwezigheid van voldoende voorzieningen. Dit in combinatie met de historische uitstraling van de binnenstad, de bereikbaarheid en de aantrekkelijkheid van het buitengebied. In Culemborg wonen eind 2023 bijna 30.000 inwoners in verschillende woonbuurten met een eigen identiteit. Het aantal huishoudens groeit. We worden steeds ouder en ouderen blijven steeds langer in hun eigen huis wonen. Onze huishoudens zijn kleiner in omvang. Culemborgers zijn, in het algemeen, zeer betrokken bij wat er in hun stad gebeurt en ontwikkelen zelf initiatieven die soms tot bijzondere resultaten leiden. Zo hebben verschillende buurtbewoners samen hun pleintje of straat groener gemaakt, onder andere bij de Zomertaling en ’t Jach/’t Hof. En werkt een collectief van Culemborgse jongeren samen met Kleurrijk Wonen aan een eigen woningbouwontwikkeling. Daarnaast is Culemborg ‘Nederland in het klein’. De uitdagingen waar we in Nederland voor staan, vinden we ook terug in Culemborg. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het zorgen voor voldoende woningen, de overgang naar energie uit bijvoorbeeld zon en wind, veiligheid (sociaal, verkeer en milieu), gezondheid en verkeer en vervoer. De ruimte voor deze opgaven is schaars.

De uitdaging is om slimme combinaties van oplossingen te bedenken. In 2023 zijn we gestart met het masterplan voor de stationsomgeving. We hebben een intensief participatietraject gedaan met bewoners, ondernemers en partners. Ook zijn de eerste onderzoeken met NS, Provincie en ProRail gestart naar de OV Hub. We werken toe naar een vastgesteld masterplan in 2024. Om de transformatie naar wonen in dit gebied mogelijk te maken hebben wij een nieuw bestemmingsplan vastgesteld waarbij de milieucategorie verlaagd is. Dat wacht op de behandeling van twee bezwaren. We hebben in 2023 twee panden aangekocht, met als doel de verplaatsing van bedrijven mogelijk te maken. En we hebben de start bouw gevierd van 55 sociale huurappartementen in Phanta Rei. Daarmee hebben we de basis gelegd om in de stationsomgeving een nieuwe woningbouwontwikkeling van circa 2.000 woningen te realiseren. Ondanks de ingewikkelde woningmarkt bouwden wij dit jaar met de CV Parijsch stevig door. In de voorzieningenstrook zijn twintig starterswoningen gebouwd. Kleurrijk wonen bouwt een complex van 34 volledig houten sociale huurwoningen en daarnaast veertien tijdelijke woningen. Ook in Borg en Buiten is in 2023 de bouw van veertig sociale huurappartementen gestart. Tegelijkertijd worden vrije kavels uitgewerkt (architectenkavels en fortenkavels) en is het tweede deel van de woningen op Forteneiland gerealiseerd.

Dichtbij de voorzieningen van het centrum is een appartementencomplex opgeleverd, en langs het park en het sportveld zijn bijzondere grote woningen gerealiseerd. Het park is aangelegd en ingericht, en Parijsch Zuid en Buiten kan zich presenteren als een woonbuurt met veel biodiversiteit. Op het Pioniersveld zijn eind 2023 al zeven van de tien duurzame woningen door de bewoners zelf gebouwd. Eind 2023 is het ontwerp bestemmingsplan van de Honddijk vastgesteld. In 2023 is de vergunning voor de Werfterp Noord- en Zuid aangevraagd en is de voorbereiding voor de procedure van de Driehoek Rijksstraatweg vrijwel afgerond. Voor al deze projecten is de anterieure overeenkomst getekend. We hopen ook hier in 2024 te kunnen starten met de bouw. Wij ronden Project Sprokkelenburg begin 2024 af met de realisatie van de laatste openbare ruimte. 64

Wij hebben verschillende wijkacties uitgevoerd waarbij we met het leefbaarheidswijkteam in de buurten actief waren. Dit jaar waren we onder andere in de Pinksterbloem en in Achter de Raaf. In de parkstrook zijn wij gestart met een prachtige inclusieve speeltuin op het speeleiland, en de plannen voor de Bosboomgaard zijn in 2023 afgerond. Zo werken wij samen met bewoners aan fijne, groene ontmoetingsplekken voor alle bewoners uit de buurt. Wij leggen met het ontwerp omgevingsvisie de basis voor ons nieuwe ruimtelijke instrumentarium. Wij bieden een kader waarin onze initiatieven tot hun recht kunnen komen, en we blijven zorgen voor een fijne, gezonde en veilige stad voor alle inwoners. Na een participatieronde wordt de input verwerkt en kan deze in 2024 aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd. Daarna kunnen we starten met het omgevingsplan. Ook hebben wij onze werkwijze aangepast aan de omgevingswet. Wij hebben onze werkwijze waar mogelijk efficiënter gemaakt, en helder beschreven voor bewoners, initiatiefnemers en bestuurders. Dit is sinds eind 2023 op onze website te vinden. We hebben onze nieuwe werkwijze afgestemd met de Omgevingsdienst Rivierenland, die onze vergunningen en handhaving uitvoert.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=237ffcdb-eab5-492f-a096-e90a7aa1219d