15-61 Cultuurvisie Cuijk - Definitief 24 maart 2019_4 - Bijlage 5 Cultuurvisie Cuijk 2020-2024.pdf

Als voor deze benadering zou worden gekozen heeft dat gevolgen voor Muzelinck, dat nu het muziekonderwijs aanbiedt. In beeld moet worden gebracht wat de financiële gevolgen zijn van het plan van de muziekverenigingen: zowel voor de gemeente als voor Muzelinck.

1

Actiepunten

Actoren

Instrumenten

Onderzoeken of het financieel

Gemeente i.o.

Subsidiebeschikkingen

haalbaar is om het model toe te

verenigingen en

passen dat ook in Mill geldt:

Muzelinck

docenten die het muziekonderwijs verzorgen voor de hafabrainstrumenten gaan voortaan via de muziekverenigingen hun lessen aanbieden, niet meer via Muzelinck. De leslocatie is in principe de door de vereniging gehuurde locatie. Het lesgeld wordt aan de verenigingen voldaan. De subsidies van de verenigingen en van Muzelinck worden hierop aangepast. 2

Een coördinator aan (laten) wijzen

Gemeente en

Deze rol kan worden

die voor de verenigingen e.e.a. in

verenigingen

belegd bij de Culturele

goede banen leidt

Aanjager (zie speerpunt 1).

3

De amateurverenigingen via de

Gemeente en

voorwaarden bij de reguliere ak-

Ak-

subsidies prikkelen om met nieuwe

verenigingen

Subsidiebeschikking

initiatieven te komen om ouderen te bereiken en te activeren. Zie ook speerpunt 5.

25

CULTUURVISIE CUIJK 2020-2024

Speerpunt 5. Het inzetten van cultuur voor hulp- en zorgtrajecten (ontmoeting, ontplooiing) De gemeente Cuijk heeft een goed cultureel basisaanbod. Voor bezoekers en voor de cultuurliefhebbers die in de kernen wonen is dit plezierig. In aansluiting op de Structuurvisie Sociaal Domein kan er ook voor andere doelgroepen een extra inspanning worden geleverd. Cultuur heeft namelijk ook een belangrijke functie waar het gaat om sociale verbondenheid, integratie, ontspanning en de bestrijding van eenzaamheid. Er zijn interessante perspectieven:  Overal ontwikkelen ouderen tegenwoordig hun artistieke talenten: van dans tot dichtkunst, van keramiek tot computeranimaties. Het deelnemen aan culturele activiteiten heeft een positief effect op de vitaliteit, de gezondheid en het welzijn van ouderen. De gemeente kan aan de maatschappelijke en culturele organisaties vragen om projecten te bedenken en uit te voeren die de cultuurdeelname door ouderen bevorderen. Denk bijvoorbeeld aan het realiseren van producties (kunstuitingen door ouderen, in welke vorm dan ook: van rockkoor tot schrijfgroep) en aan netwerkprojecten waarbij de kloof wordt gedicht tussen de wereld van kunst & cultuur en de wereld van zorg & welzijn.  De inzet van cultuur in het Sociaal Domein begint met het erkennen van het belang van deze wisselwerking. Dit Informatiedocument is hiervoor de geëigende plaats.

Veelal zal blijken dat een ontschotting van subsidiestromen nodig is. Wmo-gelden en zorgbudgetten moeten ook op het snijvlak van cultuur en zorg ingezet kunnen worden. Wij stellen de volgende actiepunten voor:

1

Actiepunten

Actoren

Instrumenten

De amateurverenigingen via de

Gemeente en

Subsidiebeschikkingen

voorwaarden bij de reguliere ak-

Ak-verenigingen

(stimuleringsbeleid in

subsidies prikkelen om met nieuwe

kader WMO)

initiatieven te komen om ouderen te bereiken en te activeren. 2

Inzet WMO-budget voor

Gemeente

experimenten met cultureel aanbod

Creatief kijken naar de inzet van WMO-middelen

voor ouderen en alleenstaanden. Vrijwilligers-, welzijns-, culturele organisaties, zorgaanbieders, burgerinitiatieven, buurtverenigingen e.d. kunnen een aanvraag indienen voor financiële ondersteuning van een project op het snijvlak van zorg, participatie en cultuur. 3

Bevorderen dat mensen met een

Gemeente,

Overleg;

arbeidshandicap aan het werk

schouwburg en

Subsidiebeschikking

kunnen in culturele organisaties. De

bibliotheek

gemeente kan in het kader van de participatiebevordering hierover een intentieovereenkomst sluiten met bijvoorbeeld de schouwburg en de bibliotheek. 4

Stimuleren dat de bibliotheek

Gemeente i.o.m.

Subsidiebeschikking 26

CULTUURVISIE CUIJK 2020-2024

netwerken opbouwt in de wijken om

de bibliotheek

laaggeletterdheid en eenzaamheid te bestrijden. 5

Alert zijn op initiatieven en/of

Schouwburg

Aandachtspunt in

mogelijkheden tot samenwerking

Bibliotheek

voortgangsoverleg.

met zorginstellingen.

Sociom

Ook een aandachts-punt voor de Culturele Aanjager

6

Bevorderen dat de bibliotheek

Gemeente en

uitgroeit tot dé hulpplek informeel

bibliotheek

Oplettendheid

en formeel) voor burgers in de ‘doehet-zelf-maatschappij’. Aanhaken als er nieuwe initiatieven zijn van de nationale bibliotheek samen de Manifest-groep (i.e. landelijke uitvoeringsorganisaties: het CAK, de Belastingdienst, het UWV, DUO, het CIZ, het CJIB, het CBR en de SV) 7

Aanhaken bij het gedachtegoed

Gemeente i.s.m.

van de ‘age friendly cities’. We

de culturele

kunnen initiatiefnemers helpen om

organisaties

Ontvankelijkheid

kansrijke plannen verder te brengen die zijn gericht op het bestrijden van ziekte, eenzaamheid en immobiliteit. Er zijn provinciale en landelijke fondsen voor.

Speerpunt 6. Cultuureducatie beter uitlijnen (ontwikkeling, ontplooiing) Het is belangrijk dat in principe ieder kind in Cuijk met cultuur in aanraking komt. Op het terrein van cultuureducatie zijn nu binnen Cuijk twee organisaties actief: - Muzelinck: biedt de basisscholen nu een pakket aan van culturele activiteiten en bemiddelt bij vraag en aanbod van muzieklessen. - Stichting Doejemee: ondersteunt scholen bij het ontwikkelen van een doorgaande cultuureducatieve leerlijn en verbindt scholen met hun culturele omgeving (i.v.m. een aanbod dat past bij de leerlijnen(en): aanbod dat afkomstig kan zijn uit alle cultuurdisciplines; Beeldend, Dans, Drama, Erfgoed, Lezen en literatuur, Media-educatie en Muziek. De gemeente subsidieert thans Muzelinck voor haar werk en faciliteert het primair onderwijs met een cultuurcoach die bij Doejemee is gestationeerd. Dit laatste gebeurt op basis van de landelijke Regeling voor combinatiefuncties. De cultuurcoach heeft een zeer kleine aanstelling: 1 dag per week (0,2 fte). Naast Muzelick en Doejemee zijn ook andere organisaties nog actief op het terrein van de cultuureducatie (schouwburg, bibliotheek), of hebben plannen in de richting. Daarnaast zijn de 27

CULTUURVISIE CUIJK 2020-2024

muziekverenigingen op dit terrein actief en hebben zij de wens om meer zaken in eigen hand te nemen (zie speerpunt 4). Wij stellen vast dat er wel erg veel actoren op dit terrein actief zijn. Van verschillende kanten is aangegeven dat de gemeente hierin meer lijn zou kunnen aanbrengen. Wij stellen voor om dit te doen door: Doejemee verantwoordelijk te blijven houden voor de leerlijnen binnenschools; de muziekverenigingen verantwoordelijk te maken voor het muziekonderwijs aan hun leden (zie speerpunt 4) en te onderzoeken of de schouwburg tot coördinator gemaakt kan worden van al het aanbod (cursussen voor jongeren en ouderen) dat niet via de verenigingen loopt. Als dit zo wordt uitgewerkt zou de subsidierelatie met Muzelinck mogelijk kunnen komen te vervallen. Wij zullen nader onderzoeken en in beeld brengen wat de gevolgen zijn van een dergelijke herschikking. Cultuureducatie is overigens niet alleen een thema voor de jeugd, maar ook voor ouderen. Op latere leeftijd kan culturele belangstelling opnieuw een vlucht nemen, wanneer mensen na hun arbeidzame leven veel vrije tijd krijgen. Juist bij deze actieve ouderen is veel belangstelling voor kunst en cultuur, voor historie en erfgoed. Het verrijkt hun leven. Een andere groep ouderen is die in zorgcentra leeft.

Deze ouderen zijn meer en meer door hun lichamelijke of geestelijke beperkingen gebonden aan hun directe leefomgeving; hun actieradius is gering. Bij hen kan actieve cultuurdeelname (op locatie of in de directe omgeving) hun kwaliteit van leven verhogen (zie ook het volgende punt). De gemeente kan de culturele organisaties vragen in hun programmering en hun educatief aanbod aan deze beide groepen van ouderen meer aandacht te besteden. De bibliotheek is bij uitstek een plek is om kennis op te doen en te delen. Onderzocht kan worden of de rol van de bibliotheek verder kan worden versterkt, bijvoorbeeld door de openingstijden te verruimen of te streven naar een (nog) groter activiteiten-aanbod. De bibliotheek zou zich met een geleidelijk groeiend cursusaanbod kunnen ontwikkelen in de richting van het concept van de Volksuniversiteit. Een variant hierop is het project KennisMakers, dat van origine stamt uit Den Bosch en ook in Cuijk al wel wordt uitgeprobeerd. Dit concept houdt in Cuijkenaren die ergens veel van af weten (van tuinieren in de stad of van filmklassiekers uit de jaren ’50 of van zeezeilen) de gelegenheid krijgen om – daarbij begeleid door de bibliotheek – een lezing of workshop of serie van bijeenkomsten te verzorgen. Op die manier wordt gestimuleerd dat mensen hun unieke kennis kunnen verspreiden en zo een bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij.

En ook wordt bevorderd dat mensen nader met elkaar en met elkaars interesses kennismaken. Wij zien de volgende actiepunten:

1

Actiepunten

Actoren

Instrumenten

Onderzoeken of de bemiddelende taak

Gemeente

Subsidiebeschikkingen

kan worden belegd bij de schouwburg (=

i.o.

bemiddeling tussen de scholen en de

schouwburg.

culturele organisaties). De muziekverenigingen gaan de muzieklessen zelf coördineren en verzorgen (zie hiervoor) 2

De culturele organisaties (i.h.b.

Gemeente

schouwburg, bibliotheek en museum)

i.o. culturele

Subsidiebeschikking,

28

CULTUURVISIE CUIJK 2020-2024

vragen in de programmering en in het

organisaties

educatief aanbod aandacht te besteden aan twee leeftijdsgroepen in het bijzonder: de jongeren en gepensioneerden. 3

Bevorderen dat de bibliotheek zich met

Bibliotheek

een geleidelijk groeiend cursusaanbod

en

ontwikkelt in de richting van een modern

schouwburg

Inzet bibliotheek. Inhoudelijk en qua kosten

concept van de Volksuniversiteit.

bezien in samenhang met

Samenwerking met de schouwburg is

de herhuisvesting.

een must. 4

Onderzoeken of een TechLab kan

Gemeente

worden gerealiseerd om kinderen tussen

i.o.m

Eenmalige investering.

8 en 18 te leren werken met nieuwe

schouwburg

Wellicht ook scholing

technieken en media (robots bouwen,

en

bibliotheek-medewerker(s).

programmeren, leren ontwerpen, printen

bibliotheek.

in 3D etc). 5

Bevorderen dat jeugd- en

Gemeente

schoolvoorstellingen vaker in de

en

schouwburg kunnen plaatsvinden. Dit

schouwburg

Subsidiebeschikking

onder meer door het aanbrengen van een doek in de Grote Zaal om zo de ruimte te kunnen verkleinen (veranderen in een middenzaal, oa beter geschikt voor jeugdtheater). Daarnaast overleg over de tarieven voor schoolgebruik. Zie ook speerpunt 3 7

Cultuureducatie in het Voortgezet

Gemeente

Onderwijs bevorderen in het kader van

en VO-

doorgaande leerlijnen

school

Overleg

Speerpunt 7. Het Romeins verleden aandacht geven en benutten (ontwikkeling) Het laatste speerpunt heeft ook betrekking op cultuur, maar valt buiten het kader van de Cultuurvisie. In november 2018 kwam ook het adviesrapport Promotie Romeins verleden Cuijk uit van communicatiebureau Di-visie. Het rapport geeft een inventarisatie van wat er zoal met antieke vondsten te doen en te communiceren valt, geeft een analyse van de situatie in Cuijk en schetst drie scenario’s (in oplopende mate van ambitie) om werk te maken van het Romeinse erfgoed van Cuijk. De raad heeft niet geopteerd voor het hanteren van een scenario. De uitwerking van dit speerpunt zal zijn beslag krijgen op basis van een nog door de raad vast te stellen plan van aanpak.

29

CULTUURVISIE CUIJK 2020-2024

Bijlage: belangrijke beleidsdocumenten (kader) De toekomst van cultuur in Cuijk wordt mede bepaald door de beleidsvisies die in voorgaande jaren zijn vastgesteld. Hieronder worden de relevante doelen die centraal staan in de recente beleidsvisies kort weergegeven Coalitieprogramma Het coalitieakkoord is getiteld ‘Samen bouwen aan een duurzame toekomst’. Het programma onderscheidt vier domeinen waarbinnen de ambities zijn gegroepeerd rond negen thema’s. Cultuur komt als zelfstandig thema niet in het programma voor. Wel wordt benadrukt dat binnen de lokale economie recreatie en toerisme één van de pijlers vormen (zie ook bijlage 2). Het college wil recreatie en toerisme van impulsen voorzien, onder meer door het “vermarkten van het rijke Romeinse en pré-historische verleden”. Een ander belangrijk thema is leefbaarheid, op te vatten als: “sociale cohesie (samenhang), veiligheid, voorzieningen en een aangename fysieke omgeving”. De aanwezigheid van voorzieningen wordt van belang gevonden. Daarnaast wordt onderkend dat de diverse verenigingen (op het terrein van toneel, dans, muziek, carnaval etc) veel bijdragen aan de sociale cohesie. De gemeente moet de verenigingen “faciliteren en ondersteunen”, zowel door “het beschikbaar stellen en in stand houden van accommodaties, als door het verstrekken van subsidies” (pag. 7).

Gesteld wordt dat deze nodig zijn en blijven: “Bezuinigingen wegen niet op tegen het belang dat verenigingen vertegenwoordigen in het leefbaar houden van onze kernen. We zullen daarom niet overgaan tot bezuinigingen op de subsidies”. Met de sport- en cultuurorganisaties wil het college “in gesprek om duurzame langetermijnperspectieven te ontwikkelen om verenigingen ook voor de toekomst vitaal te houden.” Strategische Visie Cuijk 2030 De Raad van de gemeente Cuijk heeft in juni 2012 de ‘Strategische Visie Cuijk 2030’ vastgesteld. Per thema worden hierin ontwikkelingsdoelen beschreven. Het doel hiervan was om actief sturing te geven aan de toekomst. Centraal in de visie staat dat Cuijk moet uitgroeien tot de toeristisch/recreatieve poort naar de regio. Met het oog hierop zijn x profieldoelen geformuleerd waaraan moet worden gewerkt. Een van die doelen is het versterken van het centrum van Cuijk opdat de horeca en detailhandel kunnen profiteren van de toeloop. Als gerichte activiteit om dit doel te bereiken wordt genoemd het geven van een kwaliteitsimpuls aan het centrum.

Andere belangrijke speerpunten die worden genoemd zijn (a) het stimuleren en versterken van de maatschappelijke deelname door alle (doel)groepen in de Cuijkse samenleving en (b) het faciliteren van bestaande en nieuwe culturele en sportieve evenementen, het moderniseren van de schouwburg (inmiddels gebeurd) en het realiseren van een informatieve archeologische route. In de visie wordt vastgesteld dat het culturele profiel van Cuijk (opgebouwd dankzij onder meer de evenementen, de organisaties van vrijwilligers, de schouwburg, het museum, de beeldentuin en de archeologische vondsten) moet worden “gekoesterd en verder uitgebouwd, zodat het betekenis heeft voor de eigen inwoners, maar ook bijdraagt aan het imago van de gemeente Cuijk en de regio” (pag. 26). Bovendien wordt gezegd dat het bewustzijn van de (Romeinse) geschiedenis veel plekken in het centrum interessant en spannend maakt. Het cultuurbeleidsplan 2014: Cultuur verbindt en onderscheidt Cuijk Ook bij beleid is het belangrijk om het goede te behouden en waar mogelijk voort te bouwen op wat voorheen is gedaan en bereikt. Het cultuurbeleidsplan uit 2014 (Cultuur verbindt en onderscheidt Cuijk) gaf een definitie van cultuur en recapituleerde een algemene visie op 30

CULTUURVISIE CUIJK 2020-2024

cultuur die nog stamde uit Cuijk cultureel beschouwd (de Cultuurnota 2008-2012), maar die ook nu nog niets aan relevante heeft verloren:  Een actief cultureel klimaat vergroot de leefbaarheid en vormt een schakel tussen de ruimtelijke, sociale en economische pijlers van de gemeente.  De pijlers van een ruimtelijk en sociaal cultureel klimaat zijn: de ordening/waar, de inrichting/wat, het gebruik/hoe en het oogmerk/voor wie.  Culturele voorzieningen vergroten de aantrekkelijkheid als vestigingsplaats voor bedrijven en dragen zelf weer bij aan de kracht van de lokale economie. Zo werkt de aanwezigheid van een museum en schouwburg katalyserend voor horeca en middenstand.  Cultuur laat mensen genieten.  Cultuur bepaalt mede de identiteit van een gemeente; hierop zijn de inwoners trots; hiermee onderscheidt de gemeente zich van andere gemeenten.  Cultuur bevordert de sociale samenhang; het biedt mogelijkheden tot ontmoeting.  Actieve cultuurdeelname draagt bij aan creativiteit, zelfvertrouwen en sociale vaardigheden van mensen en zo aan het maatschappelijk welbevinden, aan de kwaliteit en samenhang van de maatschappij.  Cultuur biedt mensen de mogelijkheid tot emotionele verrijking door reflectie en verdieping  Cultuur is een stimulans voor het regionale klimaat.  Cultuur lokt bestedingen uit van mensen en organisaties.  Cultuur promoot een gemeente.

Voor de periode 2014-2018 werden er vier ‘ontwikkelkansen’ onderscheiden voor Cuijk: erfgoed, (cultuur)promotie, samenwerking en cultuureducatie. Structuurvisie sociaal domein In het najaar van 2018 is de Structuurvisie Sociaal Domein ‘Een sociale en vitale gemeenschap’ door de gemeenteraad van Cuijk vastgesteld. Deze visie is een equivalent van de ruimtelijke structuurvisie die gemeenten moeten hebben. De gemeente geeft met de visie aan wat de sociale opgaven voor de komende jaren zijn. De structuurvisie fungeert als kader en kapstok waaraan initiatieven worden getoetst, op zichzelf en in hun (integrale) samenhang met andere plannen. De ambitie zoals verwoord in de visie is: een vitale gemeenschap, waarin iedereen mee kan doen. Dit houdt voor Cuijk in dat ernaar wordt gestreefd dat inwoners zelfredzaam zijn (eigen kracht), voor elkaar zorgen (samenkracht) en dat er een goede sociale basisinfrastructuur is. Als het een inwoner niet lukt om op eigen kracht en met behulp van het sociale netwerk oplossingen te vinden, dan is de rol van de gemeente om aanvullende maatregelen te bevorderen. De inzet van vangnet-voorzieningen is, daar waar mogelijk, gericht op het versterken van de eigen kracht.

Er zijn twee concrete sociale opgaven waar de gemeente Cuijk de komende jaren mee aan de slag gaat:  Het bouwen aan een stevige sociale basisinfrastructuur, waartoe ook de culturele voorzieningen en verenigingen wordt gerekend.  Het organiseren van ondersteuning op een effectieve en efficiënte manier. Hierin kunnen ook culturele activiteiten een rol spelen.

31