08.10 - Bijlage 5.0 - BKP+ Rivium DEF 2462578
Tekst van het document
Kaart fietsstructuur 52
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
betreft de aansluiting aan de noordzijde richting Fascinatio en Kralingse Zoom, een goede verbinding aan de westzijde tussen het Rivium en de Rotterdamse wijk De Esch via het Toepad, en een versterking van de verbinding aan de oostzijde met de Rotterdamse wijk Kralingseveer. Tot slot vormt aan de zuidzijde de hoofdfietsroute over de Rivium Promenade een belangrijke schakel tussen Capelle en Rotterdam. De locatie van de ParkShuttle - halte Rivium 1e straat, in combinatie met de nieuwe metropolitane fietsverbinding (MFR) naar Kralingse Zoom, zorgt ervoor dat Campus/Blok 1 een schakel vormt als entreegebied voor langzaamverkeer en openbaar vervoer. Binnen Blok 1 moeten de informele routes gekoppeld worden aan deze doorgaande verbindingen voor langzaam verkeer en openbaar vervoer. Bij voorkeur zijn er geen erfafscheidingen binnen heel Blok 1, of zijn deze groen vormgegeven met openingen, zodat informele routes kunnen ontstaan en voetgangers de drukke Rivium 1e straat kunnen mijden.
Fietsparkeren in de buitenruimte • Aan de Rivium Boulevard (Marktplein en Riviumpark), op het Maasplein en langs de Schaardijk (m.u.v. de waterbushalte) worden geen faciliteiten aangeboden voor het fietsparkeren op straat; • In de andere straten wordt wel fietsparkeren gefaciliteerd op straat aan één zijde tot maximaal 1/3 van de straatlengte; • Het plan voor de buitenruimte biedt voldoende flexibiliteit om extra fietsparkeerplaatsen op te vangen, zodat ingespeeld kan worden op onvoorziene omstandigheden; • De fietsparkeermogelijkheden die gerealiseerd worden in de 2e en 4e straat bieden ruimte voor gebruikers van de ParkShuttle aan de Westlaan • Bij de haltes van de ParkShuttle waar fietsen moeten worden geparkeerd, komen er fietsrekken en plekken voor deelfietsen. Dit wordt meteen geregeld bij de aanleg. Fietsparkeren - normen en aantallen • Het aantal fietsparkeerplaatsen voor bewoners en bezoekers voldoet aan de geldende normen voor fietsparkeren. Daarnaast dient het aantal plaatsen te voldoen aan de Parkeernormen Rivium, waarbij altijd de meest recente, vastgestelde versie van toepassing is. Voor de inrichting van de parkeerfaciliteiten wordt aangesloten bij de Capelse richtlijnen voor
• •
•
stallingen. Bewoners stallen hun fiets in hun eigen- of in een collectieve berging binnen het bouwblok; Bezoekersparkeren vindt plaats in openbaar toegankelijke stallingen binnen de blokken. In gevallen dat dit niet volledig mogelijk is zal maximaal 20% van de benodigde fietsparkeerplaatsen voor bezoekers gerealiseerd worden in de openbare ruimte; Voor de school zal uit moeten worden gegaan van exclusief fietsparkeren voor personeel en fietsparkeren van de leerlingen van de school, zonder dubbelgebruik (uit praktische en veiligheidsoverwegingen).
Collectieve fietsenberging op de verdieping ook goed toegankelijk (foto: Petra Appelhof).
Fietsparkeren in blokken - positie • Het fietsparkeren wordt gemaximaliseerd op de begane grond. Indien de verdieping aanvullend benut wordt, dient deze goed en rechtstreeks toegankelijk te zijn vanaf de begane grond bijvoorbeeld middels een toegankelijke ontsluiting, zoals een passende fietshelling en/of trap (naar boven of beneden kunnen fietsen) en/of een lift van voldoende omvang; • Fietsparkeerplaatsen liggen op een logische plek vanaf de naderingsroute. Hiermee wordt bedoeld: goed zichtbaar, tussen aanrijroute en bestemming /reisdoel en op loopafstand van
Entrees naar fietsenstallingen zijn ruim, zichtbaar en herkenbaar (impressie : MEI Architects and Planners).
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
53
•
•
•
•
•
•
54
de bestemming; De fietsentree ‘s aan het Marktplein vergen een goed ontworpen ruimtelijke "begeleider". De entrees in de blokken zijn snel en handig. Er wordt voorkomen dat de kruising van bijvoorbeeld fietsers en terrassen/voetgangers leidt tot gevaarlijke situaties; Entrees van fietsenstalling zijn goed zichtbaar en aantrekkelijk (uitnodigend) vanaf het openbaar gebied. Extra aandacht vraagt de zichtbaarheid van de publieke fietsenstalling, op die manier dat bezoekers van een voorziening (zoals supermarkt, horeca) verleid worden hun fiets binnen te stallen; In de blokken aan het Marktplein wordt openbaar fietsparkeren gefaciliteerd binnen het blok met zoveel mogelijk een toegang vanaf het Marktplein. De fietsenstalling ligt zeer nabij de (commerciële) bestemming, denk eerder aan 25m dan 100m; Het blok aan het Maasplein heeft voor bezoekers openbaar toegankelijke fietsenstallingen welke goed en eenduidig zijn te bereiken vanaf de Rivium Promenade of; Schaardijk; Bouwblokken kennen aan zoveel mogelijk zijden toegangen voor fietsenstallingen voor bewoners; De fietsenstallingen voor bewoners (en bezoekers van bewoners) hebben een rechtstreekse verbinding met de lobby/ Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
publieke ruimte binnen en zitten in een logische routing voor gebruikers.
Ruime opzet, goed verlicht en zichtbaarheid voor sociale veiligheid (foto: Robin van Lonkhuijsen).
Goede verbinding fietsenstalling en lobby bewoners (impressie : MEI Architects and Planners).
Fietsparkeren in blokken - kwaliteit en veiligheid • De ruimtelijke opzet van een fietsenstalling heeft oog voor sociale veiligheid in de vorm van overzichtelijkheid, zichtbaarheid, vluchtroutes en verlichting; • Entrees zijn ruim (in breedte/hoogte), voelen ruim aan en hebben daglicht; • Fietsenstallingen kennen een zekere transparantie en zichtbaarheid vanuit publieke omgevingen als de straat, lobby's en parkeergarages; • Eenheid en herkenbaarheid in beeldmerk van de (publieke) fietsenstallingen binnen Rivium wordt nagestreefd. Denk daarbij aan kleurgebruik, logo, maatvoering en andere visuele eigenschappen (vraagt een uitwerking in beeldkwaliteit); • Er is aandacht voor de menselijke schaal en het tegenkomen van je eigen buren (communiteit) bij het stallen van je fiets; • Verbindingen binnen en tussen stallingen intern zijn overzichtelijk en kennen voldoende comfort en veiligheid; • Fietsenstallingen kunnen zichtbaar zijn in de gevelwanden, zijn daarin maximaal
•
• •
•
geïntegreerd en zijn zodanig qua gevellengte en vormgeving dat zij de levendigheid van het openbaar gebied niet aantasten; De publieke fietsenstallingen moeten kunnen worden bemensd met bijvoorbeeld een conciërge, ten behoeve van veiligheid, service, bewaking en comfort in de stalling en het gebouw. Deze hebben een koppeling met andere diensten (pakketpost, printservice, reparatie, openbaar toilet), dit vergroot de aantrekkelijkheid en het gebruik van de (bewaakte) stalling; Publieke fietsenstallingen zijn ruim geopend t.o.v. de openingstijden van de voorzieningen; Het is wenselijk dat de liften die gebruikt zullen worden voor scooters en bakfietsen doorloopliften zijn; Alle deuren waar je met je fiets of scooter doorheen moet, zijn eenvoudig te openen en voldoende breed, bijvoorbeeld door toepassing van (automatische) schuifdeuren of deurdrangers.
Fietsparkeren in blokken - flexibiliteit • Fietsenstallingen kennen een flexibiliteit qua inrichting (i.r.t. type vervoersmiddel, regulering, compartimentering) en sluiten zodanig aan
op autoparkeergarages dat uitbreidingen van de fietsenstallingen eenvoudig te realiseren zijn indien de behoefte van autoparkeren naar fietsparkeren verschuift. Deelmobiliteit • Deelmobiliteit voor bewoners is gelegen binnen het bouwblok direct bij de entree; • Openbaar toegankelijke deelmobiliteit in de buitenruimte leidt niet tot een verrommeling en dominante uitstraling in de buitenruimte. Tevens wordt het aangeboden op een beperkt aantal herkenbare plekken. Parkeren bijzondere vervoersmiddelen • Er is een toenemend aantal categorieën voertuigen die niet in de fietsenstalling past. Voor deze voertuigen is een (lege) ruimte beschikbaar van voldoende grootte, een ruimte zonder rekken, met voorzieningen voor aanbinden (denk aan fietsnietjes, ringen en voor scooters een lage ring).
Fietsparkeren combineren met bij voorkeur andere functies (foto: Steve Remich).
Voorbeeld deelmobiliteit in het bouwblok (foto: Eric Fecken).
Overig • In overleg met de belangrijkste stakeholders (o.a. ontwikkelaars, gemeente, aanbieders van mobiliteit) worden mobiliteitsarrangementen
Ruimte voor parkeren bijzondere vervoersmiddelen (foto: Nanda Sluijsman) Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
55
afgesproken om het gebruik van ov, deelmobiliteit en de fiets te vergroten. Mensen die afzien van een parkeerplaats kunnen bijvoorbeeld gunstige(re) condities krijgen voor het gebruik van deze alternatieven.
5.4
Openbaar vervoer
In de mobiliteitsstrategie van het Rivium speelt het OV, bestaand uit de zelfrijdende shuttle en de waterbus, een belangrijke rol. De ParkShuttle is een first and last mile oplossing met metrostation Kralingse Zoom als verbinding met de nieuwe stedelijke woonwijk met verschillende haltes langs de Westlaan, de Boulevard met als mogelijke eindhalte het Waterfront. Het huidige traject wordt uitgebreid met haltes aan de Rivium Boulevard en Rivium Promenade. In de toekomst kan er gedacht worden aan een uitbreiding van routes. De waterbus met de halte aan het Waterfront Legenda
ParkShuttle halte
W
Waterbus halte ParkShuttle route Toekomstige route Waterbus route
Kaart OV-circulatie 56
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
vormt op dit moment een goede verbinding met Rotterdam Centrum, Dordrecht en Kinderdijk voor zowel dagelijks- als recreatiefvervoer. Op korte termijn vormt de waterbus ook een belangrijke schakel naar nieuwe ontwikkelingen in Rotterdam-zuid.
5.5
Principes auto
Auto-ontsluiting • De Rivium Boulevard, de centrale as, wordt getransformeerd tot een verblijfsgebied. De auto gaat uit deze zone, de fietser en voetganger krijgen hier alle ruimte; • Het zogenaamde model ‘harde knip’ is uitgangspunt voor de ontsluiting voor autoverkeer. Dit houdt in dat er geen doorgaande autoverbinding is via de Rivium Boulevard. De ontsluitende route loopt buitenom via de Rivium 1e straat, Rivium Quadrant, Toepad en Rivium Promenade. Op deze structuur sluiten de noordelijke en zuidelijke lus aan waarmee de blokken (voor bestemmingsverkeer) worden ontsloten. De harde knip omvat afsluitingen van de Rivium Boulevard tussen 1e en 4e Straat én Westlaan en Oostlaan tussen 2e en 3e Straat; • De noordelijke lus en zuidelijke lus verschillen van elkaar. De zuidelijke lus (m.u.v. het Waterfront) heeft het accent op voornamelijk wonen. De noordelijke lus is meer een combinatie tussen wonen en
noordelijke lus
PP zuidelijke lus
Legenda
Tweerichtingsverkeer Eenrichtingsverkeer
P
In- en uitrit parkeervoorziening bouwblok, positie indicatief
P
Keuze tot aanvullende uitrit t.b.v. logistiek Mogelijk aanvullende in- en uitrit (mits kwalitatief in te passen in woonstraat), positie indicatief Expeditiestraat Verkeersroute voor noodiensten
Kaart autoverkeerscirculatie Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
57
•
•
publieke voorzieningen. Daarnaast zijn de bouwblokken veel groter op de noordelijke lus dan op de zuidelijke lus. De noordelijke lus heeft door de publieke voorzieningen meer bezoekersverkeer en in zijn geheel meer parkeerbewegingen. Om de Schaardijk autovrij te houden is er een logistieke route gewenst langs de zijde van de Rivium Promenade om de gebouwen te bevoorraden en de parkeergarages te bereiken. Deze ligt er nu ook maar vraagt extra aandacht in de uitwerking, op die manier dat de plinten van de gebouwen, openbaar gebied en mobiliteit prettig beleefd worden. Maar ook op dat er voldoende hoogte is voor een logistieke route. Gezien de complexe eigendomsgrenzen en beperkingen door de dijkstructuren in het Waterfront is het uitgangspunt dat er een integraal plan en gezamenlijke afspraken worden gemaakt t.a.v. mobiliteit en parkeren in samenhang met de bebouwing en buitenruimte van het gehele Maasplein en omgeving.
Toegangen parkeergarages Marktpleinblokken • De toegangen van autogarages worden in principe aan de Rivium Straten geplaatst; • De uitzondering hierop zijn de ontsluiting van
• •
•
•
•
•
58
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
blokken 2 en 4 aan de (Verlengde) Oostlaan en blok 11 met een inprikker aan de Rivium Promenade/Schaardijk. (De exacte plaatsing van de toegangen is een nadere uitwerking van ontwerp van het gebouw binnen het blok i.r.t. het ontwerp van de straat.); Een toegang van een parkeergarage voor auto’s omvat zowel een inrit als een uitrit; Blok 5 en 6 hebben de primaire in-uitrit aan de 2e Straat. Optioneel is een aanvullende in-uitrit aan de 3e Straat voor deze blokken mogelijk, maar wel op die manier dat sluipverkeer door de garages onmogelijk wordt gemaakt. Deze mogen niet tot sociaal- en verkeersonveilige situaties leiden; In verband met verkeersveiligheid en ruimtelijke inpassing is een nieuwe toegang voor autoparkeergarages minimaal 30 meter van de blokhoeken gesitueerd. In overleg met gemeente kan hiervan met een onderbouwing van worden afgeweken; Toegangen van autoparkeerterreinen voor bestaande bedrijven blijven bestaan, tenzij in combinatie met ontwikkelingen binnen hetzelfde blok een geoptimaliseerde inpassing kan worden gevonden; Autotoegangen tot de parkeergarages zijn vormgegeven als integraal onderdeel van de architectuur van de gebouwen; De entrees en looproutes van garages voor
voetgangers zijn goed herkenbaar, sociaal veilig en aantrekkelijk. Toegangen parkeergarages in Campus-Blok 1 • Om de verkeersveiligheid te bevorderen en een goede doorstroming te waarborgen, wordt gebruik gemaakt van een gezamelijk in- en uitrit. Toegangen parkeergarages Waterfront- Blok 11 • De autogarage wordt mogelijk ontsloten vanaf de parallelweg, de Rivium Promenade of aan de Schaardijk. De inpassing van de in- uitrit vraagt o.a. door de hoogteverschillen nog een nadere uitwerking en onderzoek. • Parkeergarages zijn niet zichtbaar in het openbaar gebied en verhinderen niet het verblijfskwaliteit.
5.6 •
•
Overig autoparkeren In de openbare ruimte zijn geen parkeerplaatsen m.u.v. de parkeervakken in het Rivium Quadrant. Parkeren wordt per blok opgelost. In een
•
•
•
•
blok is er sprake van gedeeltelijke free flow. Bewoners en bezoekers hebben geen vaste parkeerplaats en mogen gebruik maken van alle parkeerplekken in de parkeergarage. Hierdoor kan er optimaal gebruik gemaakt worden van de beschikbare parkeercapaciteit. Door middel van een dynamisch parkeerroute informatiesysteem (PRIS) worden bezoekers en bewoners van de wegen buiten/rondom Rivium al verwezen naar beschikbare parkeerplaatsen op de route. Door de coalitie van ontwikkelaars wordt een verder uitwerking van het PRIS systeem opgesteld. Er is aandacht voor de menselijke schaal en het tegenkomen van je eigen buren (communiteit) bij het stallen van je auto; Parkeergarages worden waar mogelijk gebouwd op die manier dat deze later getransformeerd kunnen worden naar een ander gebruik. Aandachtspunten daarbij zijn voldoende hoogte, een minimaal aantal kolommen en daglicht waar mogelijk; Het aantal autoparkeerplaatsen voldoet aan de normen voor parkeren zoals opgenomen in de Mobiliteitsaanpak Rivium. Daarnaast is altijd de meest recente, vastgestelde versie van de
•
•
Parkeernormen Rivium van toepassing. De parkeergarages voor de Marktpleinblokken strekken zich inclusief dek uit tot maximaal twee bouwlagen boven maaiveld, met uitzondering van blok 3; Alle parkeerplaatsen zijn EV-ready: Voor de auto’s zal er voor 20% van het aantal parkeerplaatsen een oplaadmogelijkheid zijn. De parkeervoorzieningen worden zo ingericht dat dit aantal in de toekomst eenvoudig uitgebreid kan worden indien daar behoefte aan is.
Autoparkeren Campus-Blok1 • Geparkeerde auto's zijn niet zichtbaar in het landschap. Het uitgangspunt is een hoogwaardige landschappelijke inpassing van de parkeeroplossing. Dit betekent dat er duidelijke zichtlijnen door de binnenruimte zijn en beperkte hoogteverschillen, zodat het binnengebied openbaar toegankelijk en doorwaadbaar is voor voetgangers. De toegang naar de parkeervoorziening verstoort zo min mogelijk de kwaliteit en samenhang van het binnengebied. • In het gebied is sprake van combinatie van (bestaande) kantoren en woningbouw. Bij het realiseren van een gedeelde parkeeroplossing kan er gebruik gemaakt worden van
meervoudig ruimte gebruik volgens de gestelde parkeernorm.
Halfverdiept parkeergarage en begaanbaar groen dak Zeeburgereiland door studioninedots (foto: Peter Cuypers).
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
59
Seperate collectieve parkeergarages • Tot de mogelijkheden behoort het realiseren van een of meer collectieve parkeergarages voor de volgende fases. Deze parkeergarage mag hoger zijn dan 7m boven maaiveld. Een loopafstand van niet meer dan 200 meter tussen woning of wooncomplex en parkeerplaats geldt als uitgangspunt. Een combinatie met een MobilityHub, waar OV, deelmobiliteit en logistieke services kunnen worden aangeboden, lijkt interessant.
5.7
Principes logistiek en afval
Afvalinzameling en expeditie Afvalinzameling en expeditie en de daarbij behorende logistiek dienen zorgvuldig te worden ingepast, zodanig dat het niet ten koste gaat van de kwaliteit van de leefomgeving. Met name is er aandacht voor de kwaliteit van de openbare ruimte met het oog op het minimaliseren van overlast zoals verminderde veiligheid, geluid en geur. De uitgangspunten voor de afvalinzameling zijn opgenomen in de Bijlage Afval. Op hoofdlijnen geldt het volgende: •
60
Parkeergebouw Calandplein, Den Haag, Moke architecten (foto:
Parkeergebouw AZ Sint-Lucas en Volkskliniek Gent, Abscis
Moke architecten)
Architecten (foto: Dennis De Smet).
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
•
Laden- en lossen wordt grotendeels inpandig en/of binnen de rooilijnen van de blokken gefaciliteerd en afgewikkeld; Voor grote voertuigen (bijvoorbeeld bij functies
•
zoals supermarkt) wordt het laden en lossen via een extra (inpandige) expeditiestraat geregeld. Daarnaast is er in de straatprofielen binnen het wegprofiel (geldt niet voor Rivium Boulevard) ruimte voor incidenteel laden en lossen met dergelijke voertuigen; Er zijn in de wijk voorzieningen voor
Voorbeeld toekomstbestendige afvalinzameling,
•
•
gescheiden afvalinzameling in minimaal de fracties textiel, glas, papier, gft en restafval; Verzameling en zoveel mogelijk ook verwijdering van alle fracties buiten glas en textiel vindt inpandig c.q. binnen de rooilijnen van de bouwblokken plaats; Het systeem voor afvalinzameling is toekomstbestendig (flexibel), heeft een beperkt ruimtebeslag in openbaar gebied, heeft een beperkt aantal verkeersbewegingen in openbaar gebied, levert een bijdrage aan duurzaamheid en is gebruiksvriendelijk.
•
de Rivium 1e Straat geldt een stopverbod. Op deze wegen is laden en lossen helemaal niet toegestaan. Voor blok 1 betekent dit dat laden en lossen en verhuizingen volledig op eigen terrein moet plaatsvinden. Voor blok 3 geldt deze beperking alleen voor de zijde aan de Rivium 1e Straat. De complexen dienen minimaal 1 lift te hebben waar ook grotere objecten in vervoerd kunnen worden. Denk hierbij aan een lift met extra hoogte, flexibele bescherming van de wanden en een service om aan te melden bij bijvoorbeeld verhuizingen.
Bezorgdiensten, laden en lossen en verhuizen • Het afleveren van pakketjes en bezorgservice wordt zoveel mogelijk per blok of gebouw centraal georganiseerd. Communiteit apps en een huismeester kunnen hier een centrale rol spelen. De bezorgers gebruiken hierbij zoveel mogelijk de laad- en losmogelijkheden binnen de garage van het complex; • Laden en lossen en verhuizen vindt in principe inpandig plaats. Voor uitzonderingen is voldoende ruimte voor kortstondig laden en lossen en voor verhuizen op de rijbaan van de Riviumstraten, de Oostlaan en de Westlaan. Uiteraard kan het verkeer passeren tijdens dit kortstondig laden en lossen. Op de Rivium Boulevard-Noord, Rivium Boulevard-Zuid en
miniperscontainer (bron: liftboxx.com)
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
61
House of Switzerland Pavilion; Mextropoli International Festival; door Dellekamp Arquitectos
62
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
6. Landschap, ecologie, recreatie en openbare ruimte
In dit hoofdstuk worden de principes voor het openbaar gebied uiteengezet. Het beschrijft ambities en inrichtingsprincipes voor landschappelijke en ecologische waarde voor het gehele plangebied.
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
63
6. 6.1
Landschap, ecologie, recreatie en openbare ruimte Landschap, ecologie en recreatie
6.1.1 Rivium in landschappelijke context Het bedrijvenpark Rivium ligt op een voormalig havenslibdepot en is verhoogd ten opzichte van het omliggende maaiveld. Rivium ligt tussen verschillende landschappen. Aan de noordzijde van Rivium ligt een infrastructureel landschap van de Abram van Rijckevorselweg (AVR), die de verbinding vormt van Rotterdam naar Capelle en het achterland van de Krimpenerwaard. Op een ander voormalig slibdepot ligt verhoogd de wijk Fascinatio. Deze wijk vormt aan de noordzijde de begrenzing van de AVR. Aan de oostzijde ligt op niveau van het oorspronkelijke landschap het Park Kralingse Veer, waar het kenmerkende slagenlandschap met slotenpatroon nog zichtbaar is. Het rivierenlandschap van de Nieuwe Maas vormt aan de zuidzijde de begrenzing van Rivium. De primaire waterkering met de Rivium Promenade en de Schaardijk met het tussenliggende komgebied zijn kenmerkende onderdelen van het rivierenlandschap. Rijksweg A16 is een belangrijke verbinding tussen Rotterdam en Dordrecht en ligt aan de westzijde van Rivium. Tussen Rivium en de A16 ligt het landschap van de afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI). Rivium is omzoomd met een blauwgroene structuur, die bestaat uit groene taluds van dijken en grondlichamen met boomgroepen,
heesterpartijen en boomrijen. Door het hart van Rivium, de Rivium Boulevard, loopt een groenstructuur van platanen in een doorlopende grasstrook.
ingesloten door drukke verkeersaders. Deze wegen vormen nu aanzienlijke barrières voor de uitwisseling van flora en fauna met de omgeving.
6.1.2 Rivium in ecologische context Het Rivium ligt ecologisch gezien op een strategische plaats binnen de wijdere omgeving en vervult daarmee een belangrijke schakelfunctie in het grotere ecologische netwerk in de metropoolregio MRDH. De robuuste ecologische structuur rondom Rivium versterkt en ondersteunt de fijnmazige ecologische structuur binnen het Rivium. Het Rivium is een overgangszone tussen riviergebonden getijdennatuur en van oorsprong moerasrijk achterland. Door de ophoging met havenslib is een uniek landschap ontstaan met specifieke natuurwaarden. De directe link met ecologische hoofdstructuren bevindt zich aan de zuidzijde van het gebied, langs de oever van de Nieuwe Maas. De Nieuwe Maas is onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en vervult een rol als verbindingszone op regionale schaal. In de omgeving zijn het Eiland van Brienenoord en Polder de Esch als landgebieden onderdeel van het NNN. Het Rivium bevindt zich op het punt waar de Hollandsche IJssel als zijarm uitkomt in de Nieuwe Maas. Langs de noord- en westgrens wordt het Rivium Ecologisch natuurgebied Kralingse Veer Park (foto: Renu Ganpat)
64
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
Natuurgebied Kralingse Plas in Rotterdam (foto: Christa Walgaard)
Legenda
Kerngebieden ecologie Plangebied Rivium Regio netwerk ecologie
Het Rivium draagt bij aan een breder, samenhangend natuurnetwerk dat de biodiversiteit in de regio versterkt.
Natuurgebied Schollebos, Capelle aan den IJssel (foto: Brenda van der Malen) Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
65
6.1.3 Rivium in recreatieve context In het Rivium ontbreken verenigingsleven en recreatieve voorzieningen. Sportverenigingen zijn er wel in de Oostflank van Rotterdam en in Kralingse Veer. In Kralingse Veer bevinden zich diverse speelplaatsen en een volkstuinvereniging. In Fascinatio zijn er enkele buurtspeelplekken. Momenteel is er geen recreatieve route of aantrekkelijk ommetje in het Rivium. Het Rivium bevindt zich op een kruispunt van bestaande fietsen wandelroutes, waarmee het aansluit op het regionale netwerk. 6.1.4 Visie op Leefomgeving in het Rivium De landschappelijke en ecologische context vormen samen met recreatie de basis voor een gezonde leefomgeving in het Rivium. Het Rivium wordt ontwikkeld met een hoge kwaliteit van leven door een sterke combinatie van natuurwaarde, biodiversiteit en ecologische verbindingen. De brede groene oost- en westflank van het Rivium worden ingericht als een gradiënt van biotopen tussen rivier, dijk en park. De ecologische verbindingen in het Rivium volgen historische water en groenstructuren in het landschap. Het Rivium wordt een groene natuurnetwerk-wijk, waar natuur en bebouwing naadloos in elkaar overgaan. Dit maakt het een prettige woonplek voor mens, dier en plant, nu en in de toekomst.
66
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
De unieke landschappelijke en cultuurhistorische kenmerken blijven herkenbaar en de menselijke maat zorgt voor een ontspannen en gezonde sfeer tussen de hoge woontorens. Rust, recreatie en ontmoeting staan centraal in een klimaatbestendig, duurzaam en groen ingericht gebied, met veel aandacht voor biodiversiteit en ecologische waarde. De volgende principes staan hierbij centraal: • Elke inwoner heeft toegang tot een groene leefomgeving. Deze is te vinden binnen de bouwblokken (binnengebieden), binnen de wijk (Riviumpark) en ook daarbuiten (Park Kralingse Veer). Dit biedt ontspanning en stimuleert de fysieke en mentale gezondheid. De natuur is altijd binnen handbereik op enkele minuten loopafstand. De groene leefomgeving bevordert actieve recreatie, ontspanning en ontmoeting voor alle leeftijden. De buitenruimte wordt sociaal veilig en verkeersveilig ingericht. • De buitenruimte in het Rivium is toekomstbestendig ingericht met aandacht voor duurzaamheid (bovengrondse materialisatie en ondergrondse infrastructuur) en klimaat (hitte, droogte en water). Het Rivium biedt voldoende bescherming tegen hitte door het creëren van schaduwrijke plekken. De leefomgeving is minimaal 40%
•
•
beschaduwd. De recreatieve plekken zijn tenminste voor 50% ingericht met groen en water. De koele routes naar recreatieplekken zijn minstens 40% beschaduwd. De onbalans tussen verhard en onverhard oppervlak wordt verbeterd. Naast het behoud van bestaande bomen, wordt het groenoppervlak vergroot en ingericht met groene wadi’s om het hemelwater te laten infiltreren. Het Rivium behoudt en versterkt het samenhangend natuurnetwerk door het toevoegen van faunapasages. De groenblauwe verbindingen om het Rivium zijn voedend voor het natuurnetwerk binnen het Rivium. Hierin onderscheiden we hoofdverbindingen, nevenverbindingen en fijnmazig netwerk. De gevels, daken en binnengebieden zijn ook onderdeel van het fijnmazige netwerk. De inrichting van de buitenruimte is aangepast op de maatregelen die nodig zijn voor wettelijk beschermde soorten en de voor dit gebied geselecteerde doelsoorten. De focus ligt op het toepassen van inheemse bomen en meerlaagse beplanting. Hiermee realiseren we een ecologisch waardevolle en biodiverse leefomgeving voor mens, plant en dier. Het Rivium wordt beter toegankelijk voor recreanten uit de regio. Bestaande wandel- en fietsroutes in het Rivium worden verbeterd
•
door een uitgebreid voet- en fietsnetwerk en verbonden aan speel- en sportplekken. Deze recreatieplekken zijn herkenbaar, uniek en vernieuwend en refereren aan het rivierenlandschap. De recreatieplekken zijn inclusief, waardoor ze toegankelijk zijn voor iedereen. De hele leefomgeving binnen het nieuwe Rivium wordt integraal en beheerbewust ontworpen. Mobiliteit, landschap, stedenbouw, beheer, samenleving, recreatie, ecologie en duurzaamheid worden goed op elkaar afgestemd. Het Rivium fungeert daarmee als een belangrijke schakel in de regio voor mobiliteit, ecologie, landschap en recreatie. De buitenruimte wordt op een hoog niveau (A) beheerd. Dit zorgt ervoor dat de wijk goed onderhouden blijft en prettig is om in te wonen, passend bij de hoge bevolkingsdichtheid en het intensieve gebruik van de openbare ruimte.
Legenda
Deze principes zorgen voor een leefbare, duurzame en veerkrachtige wijk, waar natuur, ontspanning en veiligheid in balans zijn, met oog voor zowel het welzijn van de bewoners als het behoud en de versterking van de natuurlijke omgeving.
Hoofdfietsroute Secundaire fietsroute Fietsnetwerk gemengd Hoofdwandelroute Parkzones Speelaanleiding Speelelement Locatie sportplek T
Terras
Recreatiefnetwerk: de recreatieplekken zijn inclusief en geschikt voor alle leeftijden . Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
67
6.2
Typologiën landschap en ecologie
Vanuit de geschetste huidige context en de visie voor de leefomgeving van Rivium zijn 3 hoofdelementen te onderscheiden: Groenblauwe hoofdverbindingen en kerngebieden. Groene nevenverbindingen Fijnmazig netwerk stadsnatuur Deze worden hieronder nader uitgewerkt. 6.2.1 Groenblauwe hoofdverbindingen en kerngebieden Het Rivium wordt omgeven door een robuuste groenblauwe structuur die de ecologische hoofdverbinding vormt. Hiernaast liggen de kerngebieden Park Kralingse Veer en het AWZIterrein. De ecologische hoofdverbindingen sluiten aan op het regionale netwerk. Hoofdverbinding noordzijde Rivium Aan noordzijde van het Rivium liggen groene taluds met watergangen langs de AVR (tussen A16 en Oostlaan) met een onderbreking bij de groene entree van het Rivium (Rivium Boulevard).
Legenda
Te versterken fijnmazig stadsnatuur (grond- en vliegsoorten) Te versterken nevenverbinding Te versterken hoofdverbinding Groene binnengebieden Kerngebieden
Hoofdverbinding oostzijde Rivium Aan oostzijde ligt de groenblauwe zone tussen Oostlaan en het park Kralingse Veer. Deze zone
Hoofdverbinding Nevenverbindingen Fijnmazige netwerk stadsnatuur Faunapassages
Ecologische kaart van het Rivium; de binnenhoven en de daken zijn onderdeel van het groene en ecologische netwerk. 68
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
Veer park
Oostlaa n
Rivium boulevard
Kerngebieden
AWZI
n
Hoofdverbinding westzijde Rivium Aan de westzijde liggen twee hoofdverbindingen. De eerste hoofdverbinding loopt van de Nieuwe Maas tot aan de AVR, tussen A16 en AWZIterrein en wordt in de lengte doorsneden door het Toepad en het Rivium Quadrant. De tweede hoofdverbinding loopt vanaf de Rivium Promenade, tussen AWZI en de Westlaan tot aan de Rivium 1e straat, waar de hoofdverbinding afbuigt langs het Riviumpad. De bestaande boomgroepen, struikvegetatie, natuurlijke graslanden en natuurlijke oevers van deze hoofdverbindingen worden versterkt en uitgebreid om de natuurwaarde te vergroten.
Kralingse
laa
Voor de groenblauwe hoofdverbindingen gelden de volgende principes: • De lange zichtlijnen langs de Oostlaan, Westlaan en het Toepad worden versterkt door middel van begeleidende boom- en groenstructuren. • De historische veenverkavelingsstructuur aan de oostkant blijft zichtbaar. • Het unieke hoogteverschil tussen Rivium en Kralingse Veer blijft behouden. • Het historische rivierdijkenlandschap aan de Schaardijk blijft herkenbaar en zichtbaar. • Habitattypen en natuurwaarden worden versterkt of toegevoegd zoals getijdennatuur, bloemrijk grasland, gelaagd struweel, natuurlijke oevervegetatie. • Infrastructurele barrières worden aangepakt middels faunapassages voor grondgebonden soorten en (groene) hop-overs voor vliegende soorten. • De zone langs de Schaardijk wordt ingericht als schakel in het Bijenlandschap ZuidHolland. • Nieuwe bomen, meerlaagse beplanting en
st We
Hoofdverbinding zuidzijde Rivium Aan de zuidzijde ligt de secundaire waterkering de Schaardijk die door middel van een komgebied verbonden is met de primaire waterkering, de Rivium Promenade. De bestaande natuurwaarde van rivieroevers en dijktaluds langs de Nieuwe Maas en het komgebied worden versterkt.
Abraham van Rijckevorselweg
ad
Naast de hoofdverbindingen liggen twee kerngebieden waar op een groter oppervlak waardevolle natuurwaarden aanwezig zijn. Aan de oostzijde ligt Park Kralingse Veer. Aan de westzijde ligt het AWZI-terrein met bloemrijke graslanden.
p Toe
loopt van de AVR tot aan de Schaardijk met een onderbreking bij de Rivium Promenade. De natuurlijke ruigtes en de watergangen met natuurlijke oevers van deze hoofdverbinding hebben belangrijke natuurwaarde.
de
ena
rom
P ium
Riv
dijk aar
Sch
De
la
Hol
l sse
e IJ
ch nds
Landschappelijke visiekaart Rivium Legenda
Talud/ dijkstructuur Waardevolle bomenstructuur Zichtas/ landschapsas Waardevol groen rondom Rivium Historisch verkavelingsstructuur
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
69
• •
•
•
zaadmengsels zijn inheems, met passend ecologisch beheer. Bestaande boomstructuren blijven behouden en groeiplaatsen worden geoptimaliseerd. De hoofdverbindingen vormen de schakel tussen regionale ecologische structuren en het natuurnetwerk binnen Rivium. De wandel- en fietsroutes worden vleermuisvriendelijk verlicht en begeleid door eerste orde boomstructuren voor voldoende beschaduwing. De recreatieve routes langs de hoofdverbindingen worden gekoppeld aan sport- en spelfaciliteiten van groter formaat, zoals die onder de A16.
6.2.2 Groene nevenverbindingen De bebouwde omgeving van Rivium heeft verschillende groene nevenverbindingen. Deze groene nevenverbindingen zorgen ervoor dat de groenblauwe hoofdverbindingen en het fijnmazige netwerk stadsnatuur op elkaar aansluiten. De volgende gebiedsdelen zijn hier onderdeel van: Zuidzijde Rivium
De Rivium Promenade en de verbinding met de Schaardijk door het komgebied. De natuurwaarden van bloemrijke bermen en watergang langs de Rivium Promenade worden behouden en versterkt. Middengebied Rivium In het Riviumpark wordt rondom de bestaande bomenrij een groen stadspark gerealiseerd met een afwisseling van bomen, meerlaagse beplanting en grasvelden. Op het Marktplein wordt de bestaande bomenrij aangevuld met extra bomen en onderbeplanting. Noordzijde Rivium De natuurlijke oevers van de watergang in het Quadrant worden versterkt. De groene zone ten noorden van de eerste Riviumstraat, langs de Shuttlebaan en Blok 1, wordt robuust gemaakt en aangesloten op de groenblauwe hoofdverbinding aan de noordzijde. De Rivium entreezone tussen Blok 1 en Blok 2 wordt robuust groen ingericht om het Marktplein en de groenblauwe hoofdverbinding aan de noordzijde met elkaar te verbinden. Voor de groene nevenverbindingen gelden de
70
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
volgende principes: • De lange zichtlijn vanaf de groene entree over Marktplein en Rivium Park richting Nieuwe Maas wordt versterkt. • Boomrijen en groenstructuren zijn afgestemd op de doelsoorten van stadsnatuur • Barrièrewerking door infrastructuur wordt verzacht of infrastructuur wordt afgeschermd voor grondgebonden soorten • Zoveel als mogelijk worden voor bomen en meerlaagse beplanting inheemse soorten gebruikt • Er is aandacht voor natuurwaarde bij beheer van het groen • Ommetjes langs de nevenverbinding zijn gericht op wandelaars. • Er zijn voldoende ontmoetingsplekken met afwisseling in zon en schaduw • Klein formaat sport- en speeltoestellen, speelaanleidingen en speelveldjes worden gekoppeld aan de ommetjes.
6.2.3 Fijnmazig netwerk stadsnatuur Het fijnmazig netwerk stadsnatuur brengt natuur in Rivium tot aan de voordeur. Het fijnmazig netwerk omvat de verbinding van de groene buitenruimte en binnengebieden met het groen aan gevels en op daken. De volgende gebiedsdelen zijn hier onderdeel van: Dynamische stadsstraten De dynamische stadsstraten worden ingericht met ruimte voor brede trottoirs en boomrijen in ruime groenvakken met wadi’s voor infiltratie van regenwater. Langs de gevels zorgen de Delftse stoepen voor extra groen in het straatbeeld en langs gevels. Hierdoor worden de doelsoorten van stadsnatuur binnen het fijnmazig netwerk ondersteund. Groene binnengebieden Binnen de bouwblokken worden groene binnengebieden gerealiseerd. Deze liggen op maaiveld of boven maaiveld en staan in verbinding met een ecologische hoofd- of nevenverbinding. Hierdoor kunnen ook deze ruimtes bijdragen aan het fijnmazige netwerk stadsnatuur. De binnengebieden vervullen een belangrijke functie voor de doelsoorten van stadsnatuur en hun leefomgeving in gevels en op daken.
Voor het fijnmazig netwerk stadnatuur gelden de volgende principes: • De bomen en wadi’s met groene inrichting worden aan de noordzijde van de stadsstraten ingepast; • Boomrijen en groenstructuren zijn afgestemd op de doelsoorten van stadsnatuur. • Barrièrewerking door infrastructuur wordt verzacht; • De binnengebieden zijn ook voor grondgebonden soorten bereikbaar. • De binnengebieden hebben een groen karakter met tweede (stamomtrek van 30-60 cm) en derde orde (stamomtrek van <30 cm) bomen. • Zoveel als mogelijk worden voor bomen en meerlaagse beplanting inheemse soorten gebruikt. • Er is aandacht voor natuurwaarde bij beheer van het groen. • De binnengebieden vervullen een belangrijke rol als ontmoetingsplek, hebben kleine speelaanleidingen en zijn onder voorwaarde openbaar toegankelijk.
De Meelfabriek garden in Leiden, LOLA landscape (foto: Piet Oudolf) Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
71
6.3
Openbare ruimte
Algemeen gebiedsbreed De buitenruimte is een belangrijk onderdeel van het (be)leven in het Rivium, een essentieel deel van de ‘stad op ooghoogte’ en de drager van de levendigheid van een wijk. In het verlengde van de bovenstaande visie gelden de volgende principes: • De buitenruimte bestaat uit fijne openbare plekken met veel groen. Het gebied is stevig ingericht, maar kan ook makkelijk voor verschillende activiteiten worden gebruikt. Er is een netwerk van straten, pleinen en parken waar mensen prettig kunnen lopen, fietsen of verblijven. Het geheel heeft een groene, uitnodigende uitstraling voor zowel bewoners als bezoekers. • De buitenruimte is klimaat- en weerbestendig, groen en herkenbaar. Inrichting en beheer zijn natuurinclusief (uitwerking bouwgebonden in hoofdstuk 11) en in evenwicht met waarden als beleving, veiligheid, volksgezondheid en alle weertypen (regen, wind en volle zon – uitwerking hoofdstuk 9). • Uitgangspunt is om zoveel mogelijk bestaande bomen te behouden. • Het groen en het water in de buitenruimte vormt de basis voor een natuurnetwerk met bestaande en nieuwe onderdelen, dat loopt tot Het Fashion Festival in Montreal, Canada. Ook in het Rivium is straks ruimte voor evenementen (foto: Sebastien Roy).
72
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
•
•
•
• •
in alle straten, blokken en de voordeur. In het verlengde van de visie op het ecologische netwerk die een gelaagdheid heeft die rekening houdt met beschermde en doelsoorten, hun habitats en biotopen. Uit nader onderzoek moet blijken welke doelsoorten in samenhang het beste bijdragen aan het ecologische netwerk. Resultaten hiervan dienen ingepast te worden in de plannen. De brede groene oostrand van het Rivium wordt mede ingericht als gradiënt van biotopen en als natuurverbinding richting rivier, dijk en park, middels de ontwikkeling van meer bloemrijk gras, enige ruigte en waar mogelijk ecologische oevers. Groen in de aanliggende straten en blokken sluit hierop aan. Het stedelijke gebied van Rivium vraagt een integraal waterplan i.c.m. waterhuishoudingsplannen voor de individuele bouwplannen. De ruimte voor waterberging wordt zodanig gerealiseerd dat de publieke buitenruimte zo veel mogelijk beschikbaar blijft voor gebruik en groen. De rivier wordt beter beleefbaar gemaakt aan de rivieroever en vanaf het Maasplein; Binnen Marktplein, Rivium Park en/of Maasplein worden mogelijk bijzondere waterelementen als attractieve punten
•
•
•
•
•
toegevoegd. In lijn met de visie op recreatie worden nieuwe wandel- of sportrondes worden in en rond Rivium mogelijk gemaakt. In de uitwerking wordt gewerkt naar goede balans tussen recreatie en bescherming van ecologische waarden. Binnen het netwerk van paden, plein, park en straten worden sportrondes zichtbaar gemaakt via route-aanduidingen. Waar relevant wordt aangesloten op regionale of gemeentelijke sportroutes. Aan het netwerk van paden worden zitmogelijkheden, beweegaanleidingen en waar nodig passende verlichting toegevoegd. Marktplein, Riviumpark, Maasplein en de waterkant krijgen eigen kenmerkende materialen als het gaat om verlichting, straatmeubilair, boomroosters e.d. met referenties aan het stoere karakter van Rivium. Binnen de overige delen van de (Capelse) openbare buitenruimte van Rivium wordt aangesloten op de materialisering van de woonwijken in overig Capelle. Door de ambities binnen de gebiedsontwikkeling zal er een beheerinspanning nodig zijn die verder gaat dan het huidige gemeentelijk beheerniveau. De gemeente zal in afstemming met het huidige parkmanagement een nieuwe takenpakket en
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
73
Legenda
Overgangszone rondom Marktplein (klein gebakken material) Halfverharde pleinruimte (shared space voetgangers en fietsers samen) Shared space voor fietsers en voetgangers in halfverharding Trottoir Delftse stoep (1,0 m) Groene pockets (langs gevels, in Delftse stoep) Fietspad (4m breed) Autoweg (klinkers) Parkshuttle baan (asfalt) Fietssuggestiestrook Voormalige autoweg (nieuwe bestrating gewenst) Bestaande bomen (verschillende soorten) Nieuwe bomen (verschillende soorten) Urban Grove (heesterbeplanting) Groene vlakken (intensief gemaaid, evt. met zitranden) Ontspanningsweide (gras) Hagen Parkbeplanting (extensief gemaaid) Binnenhoven Water Paviljoen/speelplek/shuttle halte Skatepark Sporten spel plek Parkpaviljoen Parkeren deelscooters (zone) Fietsnietjes (voor 20% van bezoekers) Fietsbrug Voetgangersbrug Huidige parkeerplaatsen Gebouwentree voetganger Entree parkeergarage bouwblok Veiligheidszone waterleiding Nader te onderzoek gebied
Impressie schetsontwerp inrichting openbare ruimte
Indicatieve fietszone Reservering speciaal transport
74
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
beheerniveau nader afstemmen.
aangrenzende gebouwen. Op het Marktplein geldt: voetgangerszone – fietsers toegestaan.
• •
6.4 •
Entreegebied Noord
Om aan te sluiten bij de diversiteit van de transformatie van het gebied bestaat de openbare ruimte uit verschillende deelgebieden. Deze deelgebieden zijn als volgt; het Marktplein en Rivium 1e Straat Oost; het Riviumpark en Entree zuid; Rivium 1e Straat West en Entree Noord; de dynamische stadsstraten; Oostlaan; Westlaan.
Rivium 1e straat Oost
Rivium 1e straat West
Rivium 2e straat
Rivium 2e straat
Marktplein Riviumpark Rivium 4e straat
pad Toe
E
uid
dZ
bie
ege
e ntr
aas
eM nd
Marktplein Het Marktplein vormt het hart van de wijk en is een aaneengesloten, levendige publieke ruimte met een shared space voor voetgangers en fietsers die er vrij over kunnen bewegen. De ruimte sluit goed aan op de plinten van de
l aa
• In het plan zijn de aansluitingen met de omgeving meegenomen, maar andere deelgebieden zijn geen onderdeel van de principes openbare ruimte.
Zaa
De openbare ruimte in het gebiedsdeel Waterfront, zaal aan de Maas en Toepad worden nog uitgewerkt in een later stadium.
Kralingse Veer park
In gebruik fungeert de halte voor de ParkShuttle als ontvangst- en informatieruimte voor Rivium en heeft de vorm van een paviljoen. Daarnaast wordt de ruimte geprogrammeerd met sportplekken die flexibel zijn in gebruik, geschikt voor intensieve benutting, aantrekkelijk in vormgeving. Er is daarnaast ruimte voor tijdelijke sport- en speelplekken, zoals voor beachvolleybal of schaatsen. Het Marktplein is onderdeel van een herkenbare sportroute door geheel Rivium;
an
Oostla
Rivium 3e straat
n
laa
st We
• • • • • • • •
Gebiedsdelen
Maasplein
Legenda
Maasplein Marktplein Riviumpark Dynamische stadsstraten
Tot slot wordt de levendige ruimte geactiveerd door aantrekkelijke plinten en een fijnmazig netwerk van entrees naar de binnengebieden van de blokken. Deze entrees zijn aantrekkelijk, uitnodigend en kennen een fraai aanzicht vanaf de openbare ruimte en dienen er goed op aan te sluiten. De principes voor dit deelgebied zijn als volgt: • Langs de gevels van het Marktplein liggen vrije vlakken van 3 tot 9 meter breed die herkenbaar zijn door een eigen bestratingsmateriaal (kleine elementen, gebakken is optie) en die worden mee- ontworpen met de gevellijnen. Deze randzones steken op enkele plaatsen het
Lanen
Gebiedsdelen voor de inrichting openbare ruimte Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
75
•
•
•
•
•
Marktplein over. In de randzone is op diverse plekken ruimte voor commerciële en openbare zitplekken; Het gebied tussen de randzones wordt uitgevoerd in een halfverharding waar je over kunt wandelen, fietsen, en waar de hulpdiensten over kunnen rijden; Groen beslaat circa een kwart van het plein. De bomen worden aangevuld met groenvlakken met zitranden en bloemrijk gras, vaste planten en nieuwe bomen. Bij de invulling daarvan wordt mede gelet op de bijdrage aan biodiversiteit en afgestemd op doelsoorten uit smp en potentieonderzoek; Het Marktplein wordt geactiveerd met communities door de realisatie van paviljoens en sportplekken; Op het Marktplein wordt niet geparkeerd door auto’s, fietsen en deelfietsen. Hiervoor is ruimte gereserveerd in de blokken en dynamische stadsstraten; Het deel van de Rivium 2e Straat op het Marktplein wordt zo ontworpen dat hier een veilige verkeerssituatie ontstaat waarbij, indien juridisch mogelijk, de voorkeur is dat de voetgangers en fietsers op het Marktplein voorrang hebben.
Chiswick Park, Chiswick, UK (foto: the Chiswick Herald)
City Square, Melbourne, Australië, door Gehl Architects (foto: Fernanda Britto)
San Pedro Street, San Jose, USA (foto: San Jose MOMENT)
La Samaritaine piazza, Parijs, Frankrijk (foto: Karolina Samborska)
Marktplein - Verschillende functies en activiteiten, ruimte voor groene verblijfsruimtes en sport. 76
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
Profiel Marktplein noord ter hoogte van de ParkShuttle halte (A-A)
Profiel Marktplein zuid (B-B)
Blok 4
A
B
Blok 6 Blok 8
Horeca Entree paviljoen Hulpdienst
Sportplek
Sportplek
Sportplek
Paviljoen Café
Marktplein noord
Houten speelpaviljoen Shuttle halte
A
Supermarkt Blok 3
B Blok 5
Blok 7
Uitsnede Marktplein: het hart van de wijk bestaand uit een aaneengesloten, levendige publieke ruimte met ruimte voor ontmoeting, sport en spel.
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
77
Rivium 1e Straat Oost De Rivium 1e Straat Oost is een autovrije straat en vormt het verlengde van het Marktplein. Het westelijk deel kenmerkt zich als een Urban Grove, een groene verblijfsruimte met heesters/bomen. Deze ruimte vormt de groene entree voor het Marktplein. Het oostelijke gedeelte van de straat heeft het karakter van een dynamische stadsstraat met waar passend de kenmerkende Delftse stoep. De Rivium 1e Straat verbindt het Rivium met Kralingse Veer door een (nieuwe) fietsbrug met een hoogteligging en richting in lijn met het fietspad op de Rivium 1e Straat west. Dit kan gecombineerd worden met nieuwe hellingbaan richting Kralingseveer en zal verder worden uitgewerkt in overleg met de gemeente Rotterdam en het HHSK.
De principes voor dit deelgebied zijn als volgt: • Het Marktplein loopt door op de Rivium 1e Straat Oost tot en met de beoogde trappen richting het binnenhof van blok 2. Dit deel van de buitenruimte krijgt een opbouw vergelijkbaar met het Marktplein; • Een terras, ter plaatse van de sunspot (zie p.94), is gewenst aan de noordzijde langs de gevel van blok 2 die onderdeel is van het Marktplein; • Vanwege de onderliggende hoofdwaterleiding wordt gebruik gemaakt van bomen en beplanting met een oppervlakkig wortelgestel; • Het fietspad over de Rivium 1e Straat oost is 4 meter breed en buigt lichtelijk af richting het plein, zodat het Marktplein wordt aangeraakt en blok 2 en de Rivium 1e Straat oost meer betrokken worden bij het hart van het plangebied.
Broad Street Downtown, Atlanta, USA (bron: rescue.earth)
Urban grove - aangename, groene, stedelijke verblijfsruimte Pitt Street Mall, Sydney, Australië, door Tony Caro Architecture (foto: Collin Kelley) 78
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
Profiel westzijde Rivium 1e Straat-oost, Urban groove als verlengde van het Marktplein (C-C)
Profiel oostzijde Rivium 1e Straat, dynamische fietsverbinding met de omgeving (D-D)
Deelscooters
Blok 2
School
D
Entree Paviljoen
C Rivium 1e Straat
Urban Grove
Langzaam verkeersbrug naar Kralingseveer
Rivium 1e Straat
Voorzorgs zone (waterleiding)
D Marktplein
C Blok 4
Uitsnede Rivium 1e Straat oost: verlengde Marktplein en dynamische verbinding met de omgeving
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
79
Riviumpark en Entree zuid Ten zuiden van het Marktplein wordt het Riviumpark gerealiseerd. Dit park heeft een groen karakter en is bedoeld als een groene ontmoetingsruimte en parkomgeving binnen het Rivium. Het park wordt ingeleid op het Marktplein, iets ten noorden van de Rivium 3e Straat, zodat je op een natuurlijke manier het park ingetrokken wordt. Centraal door de parkruimte meandert een pad die nadrukkelijk geen snelle hoofdfietsroute is. Op dit pad kunnen mensen wandelen, joggen, rustig fietsen terwijl ze door het groen bewegen. Profiel Riviumpark (E-E)
Het Riviumpark omvat een parkpaviljoen, een speelplek voor kinderen en een ruime ontspanningsweide die fungeert als flexibel te gebruiken open ruimte in het park (bijvoorbeeld voor kleinschalige evenementen). Dit geeft invulling aan het park als verblijfsplek. De halte voor de ParkShuttle aan het einde van het Riviumpark is een herkenbaar element in de vorm van een paviljoen en fungeert als ontvangstruimte. De parkruimte loopt over in de entree aan de zuidzijde van Rivium. Hier ligt de focus op verplaatsen in plaats van verblijven. Deze heeft het karakter van een groene laan waar zoveel mogelijk bestaande bomen behouden blijven. Het gedeelde fiets- en voetpad komt uit bij de Rivium Promenade, waar er een brede
Blok 10
Blok 8
E Speelplek
Marktplein
Overgangszone Marktplein
Blok 5
Parkpaviljoen
F Ontspanningsweide
Shared space fietsers en voetgangers
Riviumpark
E Blok 7
Entreegebied Zuid
Trottoir 5m
F
Blok 9
Uitsnede Rivium park en Entree zuid: groene oase in de hoogstedelijke omgeving in synergie met het Marktplein
80
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
en haakse oversteek komt voor voetgangers en fietsers richting het Maasplein en het Waterfront. Dit verkeersknooppunt dient nader onderzocht te worden om hier een veilige situatie te krijgen. Ook de ‘landing’ van deze oversteek en de contouren van het weefsel van de ontwikkeling aan het Waterfront dienen nog nader gespecificeerd te worden. Hierbij is de route een leidend principe voor het vormen van dit weefsel en verbindt op de laagdrempelige wijze de Boulevard met het Waterfront. De principes voor dit deelgebied zijn als volgt: • Het Riviumpark is voor circa drie kwart groen. Door het toevoegen van nieuwe eerste orde inheemse bomen worden deze minimaal verdubbeld, in verschillende soorten die bloeien in verschillende seizoenen. Het verdere groen bestaat uit gazon, bloemrijk gras en vaste biodiverse beplanting; • Het gedeelde fiets -en voetpad is een shared space van 5,5 meter breed, bij voorkeur uitgevoerd in gebonden halfverharding om aan te sluiten bij het zachte karakter van het park; • Op deze shared space geldt: voetgangerszone, langzaam fietsen toegestaan. Deze route wordt doorgetrokken langs het trottoir aan de oostzijde van de Entree zuid; • Hiernaast zijn er minimaal 3 voetpaden in gebonden halfverharding die het park
Harvard Yard, Harvard, USA, door MVVA (foto: Michael Van
Plek voor activiteiten, Market Square Park, Houston, USA, door
Valkenburgh Associates Inc)
Marketsquarepark events (foto: Marc Longoria)
Maliebaan, Utrecht, Nederland, door West8 (foto: Jan Buteijn)
Remisepark, Kopenhagen, Denemarken, door BOGL(foto: COAST STUDIO)
In het Rivium krijgen fietsers en voetgangers de ruimte. Er wordt ingezet op een stevig groen karakter. Hierboven een enkele voorbeelden ter inspriratie. Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
81
•
•
•
•
82
doorkruisen; Langs beide gevels ligt een 5 meter breed trottoir, uitgevoerd in trottoirtegels. Er is geen nadrukkelijke Delftse stoep aanwezig zoals in de dynamische stadsstraten het geval is. Het is voorstelbaar dat in samenhang met de programmering een overgangszone mogelijk gemaakt wordt. Deze zal bij de principes voor de Rivium Parkblokken moeten worden gedefinieerd; Het Riviumpark bevat een parkpaviljoen, een speelplek voor kinderen en een ruime ontspanningsweide; Het deel van de Rivium 3e en 4e Straat binnen het Riviumpark worden zo ontworpen dat hier een veilige situatie ontstaat waarbij, indien juridisch mogelijk, de voorkeur is dat de voetgangers en fietsers vanuit het Riviumpark voorrang hebben; De Entree Zuid omvat drie rijen bomen langs de paden en wegen om het straatbeeld te
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
Profiel Entreegebied Zuid (F-F)
•
vergroenen. De westelijke rij nieuwe bomen komt in boomvakken in het trottoir en de oostelijke rij nieuwe bomen komt in een groenstrook langs het gedeelde fiets-en voetpad; Op de Rivium Promenade wordt een berm in het profiel toegevoegd, waardoor fietsers en voetgangers tijdens de oversteek op comfortabele en veilig wijze kunnen
oversteken. Hierbij is het streven de berm zo groen mogelijk in te richten. Paviljoens Paviljoens zijn de activatoren van het Marktplein en Riviumpark. Deze plekken stimuleren ontmoeting in de openbare ruimte en geven een
plek aan subculturen, seizoensgebonden functies of pop-up functies. Aanvullend aan de plinten dragen de functies bij aan de gewenste sfeer en programmering op en aan het plein, entree noord en park. De paviljoens kunnen ook tijdelijk zijn en zorgen voor placemaking van het gebied. Bij voorkeur zijn de paviljoens kleinschalig, met een laag investeringsniveau, maar met een grote sociale impact. De paviljoens worden door of via de gemeente gerealiseerd. De gemeente ziet erop toe dat de invulling van de paviljoens leidt tot een verdere verrijking van de programmering in Rivium in samenspraak met de plintencoördinator. De principes voor de paviljoens zijn als volgt: • De paviljoens hebben een footprint of overspanning van ca. 50-150 vierkante meter en zijn niet hoger dan 12 meter; • Paviljoens zijn transparant, alzijdig en open van karakter en van structuur; • Het bouwwerk springt in het oog door kleur, vormgeving en/of materiaalgebruik; • Daarnaast nodigt het uit tot interactie en is multifunctioneel, maar kan daarbij tegelijkertijd een kunstuiting zijn.
Taksim paviljoen, Turkije, door IND [Inter.National.Design]
Osthang, Darmstadt, Germany, door Thomas Rustemeyer (foto:
(foto: Hacer Bozkurt)
Kristof Lemp)
Portsoken Pavilion, London, UK, door Make Architects (foto:
Tucson Audubon’s Paton Center, Patagonia, USA, door DUST
Martina Ferrera)
(foto: ESTO/Jeff Goldberg)
Inspiratie voor paviljoens op het Marktplein; in het Riviumpark en Entree noord zijn herkenningspunten en activatoren van de ruimtes, ondersteunen de placemaking en nodigen uit tot eigenaarschap. Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
83
Dynamische stadsstraten Haaks op het Marktplein en het Rivium park zijn de dynamische stadsstraten, hierbij gaat het specifiek om de Rivium 2e, 3e en 4e straat. De dynamische stadsstraten zijn straten waar verschillend gebruik samen komt vol reuring en dynamiek. Het accent ligt op de menselijke maat en de ruimte voor voetgangers, fietsen en groen, een aantrekkelijke en zachte overgang naar (het gebruik in) de gebouwplinten, naast plek voor de shuttle en/of autoverplaatsingen. De principes voor dit deelgebied zijn als volgt: • De dynamische stadsstraten omvatten aan één zijde een bomenrij, waarbij de bomen zoveel mogelijk zijn geplaatst in 2 meter brede groenvakken. De groenvakken bevatten gevarieerde beplanting met ook ecologische betekenis; • Om een speelser straatbeeld en ruimte voor de groen pockets te krijgen is het wenselijk op een aantal plekken delen van de gevel maximaal 1m terug te laten springen. Dit biedt ruimte voor meer groen en natuur, met bijv. bomen om het straatbeeld nog verder te vergroenen. Het minimale oppervlak van een groene pocket is 2,5 meter bij 2,5 meter; • De straten kennen aan beide zijden een trottoir, waarvan er één minimaal 5 meter
Dynamische stadsstraat met ParkShuttle baan (G-G)
Blok 3
Groene inrichting voor de dynamische stadsstraat (H-H)
G
Blok 4
Rivium 2e straat oost
Shuttlebaan Rivium 2e straat west
H
G Blok 6 Blok 5 Speelplek
Uitsnede Rivium park en Entree zuid: groene oase in de hoogstedelijke omgeving in synergie met het Marktplein
84
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
H
•
• •
•
•
breed is. Daarbuiten zijn er aan de trottoirs zones gereserveerd voor fietsnietjes en het stallen van publieke deelscooters (voor maximaal 20% van het fietsparkeren van bezoekers). Deze kunnen op twee manieren worden ingepast: tegen de groenvakken aan of tussen de groenvakken; Langs de gevels van de bebouwing bevindt zich een 1,0 meter brede Delftse stoep die een sterke relatie hebben met de achterliggende bebouwingen functie; Op de dynamische stadsstraten is de maximumsnelheid 30 kilometer per uur. De ParkShuttlebaan is uitgevoerd in asfalt. De rijbanen van de Dynamische stadsstraen zijn uitgevoerd in straatstenen/ klinkers. In de straten zijn geen parkeerplaatsen voor auto's De dynamische stadsstraten zijn eenrichtingsverkeer voor het autoverkeer. Fietsverkeer kan wel in twee richtingen rijden. Tegenovergestelde fietsers worden gefaciliteerd door een volwaardige fietsstrook in tegenovergestelde richting van het autoverkeer; Op de kruising van het Marktplein en de Rivium 2e Straat loopt het materiaal van het Marktplein deels door, zodat duidelijk is dat auto's het plein oversteken. Fietsstroken op dynamische stadsstraten worden aangelegd in klinkers, met een ander legverband, officiële fietslogo's en langsmarkering.
Gebouwen hebben een afwisselend karakter; Strijp S, Ingenieur Kalffstraat, Eindhoven, Nederland, door Inbo (foto: Sebastian van Damme)
Groene stadsstraat, Naka Dori Street, Tokyo, Japan (foto:
CPO Amstelwijck, Amsterdam, door BLAUW Architecten (foto:
RoYuMi)
BLAUW people driven architecture) Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
85
Rivium 1e Straat west en Entree noord De Rivium 1e Straat en de entree noord vormen de centrale entree van het Rivium aan de noordzijde en het zwaartepunt in de verkeersstromen voor de auto en fiets. In de lengte wordt zoveel mogelijk een eenduidig profiel toegepast, t.b.v. een helder beeld. Het autoverkeer wordt via deze route begeleid westwaarts. Rivium 1e Straat west heeft voor afslaand/inkomend autoverkeer opstelstroken bij de Westlaan voor de toegang(en) tot Blok 1 en de toegang van Blok 3. Om het profiel te verzachten worden de terreindelen tussen de bebouwing en rijbaan ingevuld als groene bermen. De rooilijn van Blok 1 ligt aan de zuidzijde meer terug zodat aan het Rivium 1e straat een breed groen profiel met openbaar pad mogelijk gemaakt kan worden op particulier terrein. Inzet is om dit pad in overleg met de grondeigenaren (stapsgewijs) te realiseren. Aan de west- en oostzijde van de Rivium Boulevard noord komt in de openbare ruimte een trottoir. De noordelijke entree van het gebied wordt gemarkeerd middels een bijzonder entreepaviljoen met ruimte voor een kleinschalige horeca of detailhandelsfunctie en sluit aan bij de ambities en inrichting zoals beschreven staat bij het onderdeel Marktplein.
86
Beeldkwaliteitsplan+ Rivium - Capelle aan den IJssel
De principes voor dit deelgebied zijn als volgt: • Rivium Boulevard Noord en Rivium 1e Straat west vormen een gebiedsontsluitingsweg, met een separaat fietspad van (minimaal) 4 m breed aan de oostzijde respectievelijk zuidzijde van de weg; • De wegen worden zoveel mogelijk vormgegeven als een groene dreef, met bomen in de tussenbermen en in de - van bebouwing vrij te houden - strook van 10 meter breed aan de noordzijde van Rivium 1e Straat west; • Voor de afslag naar de expeditiestraat vanaf de Rivium 1ste straat is er een opstelruimte voor auto's tussen de weg en het fietspad van 5 meter. Over de verdere lengte van de weg wordt deze maat benut voor een doorlopende berm; • Aan de zuidzijde van Rivium 1e Straat west komt een stoep van 5 meter breed zonder Delftse stoep vanwege het andere karakter dan de Dynamische stadsstraten. Aan de oostzijde van de Rivium Boulevard komt er een breed trottoir dat aansluit op het Marktplein; • Er komt één oversteekplek met ruime afmetingen en een opstelplek in de middenberm voor voetgangers bij Blok