Versie 1.2 Jaarverslag en jaarrekening 2025 definitief

Taakvelden Jeugdbescherming en Jeugdreclassering Wat hebben we bereikt / gedaan? Het actieonderzoek door onder andere het instituut voor Publieke Waarden dat in 2024 is begonnen is afgerond. In 2025 heeft er een aanbesteding plaatsgevonden. Door het specifieke karakter van de aanbesteding is deze, zoals verwacht, gegund aan dezelfde partijen. Wel hebben er ook namens Bunschoten intensieve gesprekken plaats gevonden over de samenwerkingsafspraken.

Indicatoren Sociaal Domein De indicatoren uit het beleidskader sociaal domein worden in de nieuwsbrief sociaal domein en bij de evaluatie van het beleidskader gepubliceerd.

Verbonden partijen Sociaal Domein Samenwerking Sociaal domein Baarn, Bunschoten en Soest Deze gemeenschappelijke regeling heeft ten doel de kwetsbaarheid van de eigen organisatie te reduceren, de efficiency te verhogen en de output- en proceskwaliteit te verhogen bij de uitvoering van specifieke taken op het gebied van het Sociaal domein. Naast werk en inkomen is ook de zorgadministratie, uitvoering van de Wet Inburgering 2021 en het werkgeverschap van Sociaal Team

54

daar belegd. Het jaar 2025 heeft in het teken gestaan van de voorbereiding naar een nieuwe gemeenschappelijke regeling die per 1 januari 2026 van start gaat onder de naam Eemkracht. Het Regionaal Sociaal Werkvoorzieningsschap Amersfoort en omgeving (RWA/ Amfors Holding B.V.) De gemeenschappelijke regeling RWA voert voor Bunschoten de Wet sociale werkvoorziening uit. De Wsw regelde tot 2015 dat mensen met een arbeidsbeperking beschermd aan het werk kunnen. Deze mensen met een Wsw-indicatie zijn in dienst van de RWA. Amfors Holding B.V. is namens RWA belast met de uitvoering van de Wsw. De medewerkers werken in de verschillende bedrijven (businessunits), zoals Eemfors en Cleanfors.

Indicatoren Sociaal Domein Indicator

Eenheid

Bron

Banen

Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar

Landelijk informatiesysteem arbeidsplaatsen CBS - jeugd 1 (2023)

Jongeren met een delict voor % van alle jongeren de rechter van 12-21 jaar Kinderen in uitkeringsgezin % van alle kinderen tot 18 jaar Netto arbeidsparticipatie % Werkloze jongeren

% van alle jongeren van 16-22 jaar Personen met een Aantal per 10.000 bijstandsuitkering inwoners 18 jaar en ouder Lopende reAantal per 10.000 integratievoorzieningen inwoners 15-64 jaar Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met % van alle jongeren jeugdbescherming tot 18 jaar Jongeren met % van alle jongeren jeugdreclassering van 12-23 jaar Cliënten met een Aantal per 10.000 maatwerkarrangement WMO inwoners *

CBS - jeugd

Bunschoten 2024 898,2

2

Nederland 2024 850,2 1 (2023) 6

CBS 78,5 (2025) arbeidsdeelname CBS - jeugd 1

73,2 (2025)

CBS participatiewet

114,6 (2025)

281,2 (2025)

CBS participatiewet CBS - jeugd

96,7

203,1

14

14

CBS - jeugd

1,4

1,0

CBS - jeugd

Geen data*

0,4

Monitor Sociaal Domein

600 (2025)

660 (2025)

2

* Dit cijfer wordt weergegeven als geheim om het risico op onthulling van individuen voorkomen.

55

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Realisatie 2025 4.401.018 2.034.389 6.063.011 1.092.104 460.745 630.770 2.154.101 970.029 445.464

Raming 2025 2.901.905 1.657.013 4.817.221 1.033.734 403.995 545.977 1.762.587 716.583 361.428

Raming na wijz. 2025 Afwijking Incidenteel 4.325.006 -76.012 -77.000 1.971.401 -62.988 0 6.292.415 229.404 0 1.093.734 1.630 0 477.995 17.250 0 545.977 -84.793 0 1.987.587 -166.514 0 679.583 -290.446 0 361.428 -84.036 0

293.456 4.214.509 4.349.801 372.947 86.803 182.510 30.234 1.174.783 148.264 106.022

259.084 4.678.086 3.108.474 436.006 97.548 71.405 30.506 647.386 161.407 108.062

294.084 4.120.019 4.464.094 327.677 97.548 186.405 30.506 1.172.162 161.407 108.062

628 -94.490 114.293 -45.270 10.745 3.895 272 -2.621 13.143 2.040

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Totaal lasten

29.210.961 23.798.407 28.697.090

-513.871

-77.000

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijk hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB Wmo PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Jeugdbescherming Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd

2.346.005 31.804 3.897.667 0 0 207.365 0 0 0

366.398 0 3.461.147 0 0 268.180 0 0 0

1.887.887 0 4.318.341 0 0 168.180 0 0 0

-458.118 -31.804 420.674 0 0 -39.185 0 0 0

281.000 0

0 8.379 379.968

0 0 380.000 0 0 0 0 0 0 0

0 -8.379 32 0 0 0 0 0 0 0

0

0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Totaal baten

6.871.189

4.095.725

6.754.408

-116.781

281.000

Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijk hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB Wmo PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Jeugdbescherming Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd

Baten

(Bedragen x € 1,-)

0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0

56

Saldo Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijk hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB Wmo PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Jeugdbescherming Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd Totaal saldo Kosten per inwoner

Realisatie 2025 2.055.013 2.002.585 2.165.343 1.092.104 460.745 423.405 2.154.101 970.029 445.464

Raming 2025 2.535.507 1.657.013 1.356.074 1.033.734 403.995 277.797 1.762.587 716.583 361.428

Raming na wijz. 2025 Afwijking Incidenteel 2.437.119 382.106 -358.000 1.971.401 -31.184 0 1.974.074 -191.269 0 1.093.734 1.630 0 477.995 17.250 0 377.797 -45.608 0 1.987.587 -166.514 0 679.583 -290.446 0 361.428 -84.036 0

293.456 4.206.131 3.969.833 372.947 86.803 182.510 30.234 1.174.783 148.264 106.022

259.084 4.678.086 3.108.474 436.006 97.548 71.405 30.506 647.386 161.407 108.062

294.084 4.120.019 4.084.094 327.677 97.548 186.405 30.506 1.172.162 161.407 108.062

628 -86.112 114.261 -45.270 10.745 3.895 272 -2.621 13.143 2.040

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

22.339.772 19.702.682 21.942.682

-397.090

-358.000

975,58

862,98

961,09

-14,49

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met afgerond € 2,2 miljoen nadelig. Dit betreft de taakvelden Samenkracht en burgerparticipatie verlaging (€ 100.000,-). Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (sociaal team) verhoging € 300.000,-. Inkomensregelingen, arbeidsparticipatie, WSW beschut werk (€ 0,8 miljoen), Wmo totaal (€ 300.000,-) en Jeugd totaal (€ 0,9 miljoen).

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 514.000,- hoger dan de raming na wijzigingen en de baten € 117.000,- hoger. Per saldo een nadeel van € 397.000,-. Onderstaand de analyse op hoofdlijnen per taakveld. ▪ Samenkracht en burgerparticipatie Op dit taakveld zijn de lasten per saldo € 382.000,- lager dan de raming. De belangrijkste oorzaken zijn: opvang Oekraïners voordeel € 93.000,- (in verband met lagere vergoeding is het resultaat veel lager dan vorig jaar), per saldo lagere lasten HAR tijdelijke huisvesting statushouders (€ 264.000,-), per saldo hogere lasten inburgering € 97.000,-, lagere kosten Wmo beleid en voorzieningen (€ 133.000,-) doordat eerst de SPUK-gelden IZA/Gala zijn ingezet. Overige kleinere mutaties nadeel € 11.000,-. ▪ Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Het nadeel (€ 31.000,-) op dit taakveld heeft betrekking op de kosten van het sociaal team. Dit nadeel is ontstaan doordat er extra inhuur nodig was voor opvang ziekte en zwangerschapsverlof. ▪ Inkomensregelingen Dit taakveld laat een nadelig resultaat zien van € 191.000,-. Dit wordt veroorzaakt door per saldo hogere uitgaven bijstandsuitkeringen Participatiewet (€ 219.000,-), lagere lasten uitkeringen Bbz (€ 15.000,-), Bijzondere bijstand lagere lasten (€ 90.000,-), Schuldhulpverlening hogere lasten (€ 70.000,-). Overige kleine posten nadeel (€ 7.000,-).

Verder zijn op dit taakveld de lasten en baten verantwoord van de specifieke uitkeringen energiearmoede en nationaal isolatieprogramma. 57

De uitgaven op deze onderdelen zijn respectievelijk € 218.000,- en € 209.000,- lager en dit komt aan de batenkant tot lagere specifieke uitkeringen tot uitdrukking. Dit verloopt budgettair neutraal. ▪ Arbeidsparticipatie De netto lasten op dit taakveld zijn per saldo € 17.000,- lager dan geraamd. Dit komt voornamelijk tot uitdrukking op de post begeleiding vergunninghouders. ▪ Hulpmiddelen en diensten (WMO) Op dit taakveld (nadeel € 47.000,-) worden de uitgaven verantwoord voor de woningaanpassingen. Vervoer en rolstoelen (nadeel per saldo € 67.000,-) en de eigen bijdrage (voordeel € 27.000,-). Overige kleine mutaties (nadeel € 7.000,-). ▪ Huishoudelijke hulp (WMO) Na de bijstelling van de raming resteert er nog een nadeel op de post huishoudelijke hulp (€ 167.000,-). De bezuiniging op de post huishoudelijke hulp mantelzorg is gerealiseerd. De stijging is vooral het effect van tariefaanpassing en toename aanvragen. Algemeen ontwikkeling inkoop WMO Onderstaande taakvelden hebben betrekking op de regionale inkoop van zorg voor de Wmo. De uitgaven zijn verantwoord op basis van de prognose vierde kwartaal die gemeente Amersfoort voor de regio samenstelt. We zien dat de zorgkosten voor de Wmo voor het eerst een sterkere stijging laten zien. Ten opzichte van de raming een nadeel van afgerond € 374.000,-. Onderstaand de belangrijkste afwijkingen voor de Wmo op taakveldniveau.

▪ Begeleiding (WMO) Per saldo een nadeel op dit taakveld van € 290.000,-. Dit nadeel is volledig het effect van het perceel inkoop ambulante begeleiding volwassenen. De stijging werd pas laat in het jaar zichtbaar in de prognoses en is een trendbreuk met eerdere jaren ▪ Dagbesteding (WMO) Dit taakveld bevat de percelen dagactiviteiten volwassenen (nadeel € 84.000,-). Hier eenzelfde beeld als bij het vorige taakveld. Algemeen ontwikkeling inkoop Jeugdzorg Onderstaande taakvelden hebben betrekking op de regionale inkoop van zorg voor de Jeugd. De uitgaven zijn verantwoord op basis van de prognose vierde kwartaal die gemeente Amersfoort voor de regio samenstelt. We zien dat de zorgkosten opnieuw zijn gestegen. De prognose komt nu uit op afgerond € 10,1 miljoen, waarvan bijna € 8,0 miljoen voor de nieuwe zorgaanbieder MetMaya. Onderdeel van het budget MetMaya zijn ook de zogenaamde meerzorgkosten die uitkomen op een bedrag van € 1,1 miljoen. Ten opzichte van vorig jaar een stijging met ruim € 300.000,-. In de schriftelijke mededeling van oktober 2025 bent u geïnformeerd over de stijging van de kosten jeugdzorg. Door de taakgerichte bekostiging zijn de uitgaven niet meer één-op-één te linken aan de raming met de taakvelden binnen dit programma.

▪ Jeugdhulp ambulant regionaal Dit taakveld bevat de percelen inkoop ambulante begeleiding jeugd, meedoen en zelfredzaamheid, dyslexie (nadeel € 61.000,-) en een voordelig effect op onderdeel MetMaya ambulante jeugdhulp begeleiding (voordeel € 136.000,-). Op dit taakveld is ook de stelpost bezuiniging geraamd van € 96.000,- die niet is gerealiseerd, ambulante behandeling nadeel van € 23.000,- en dagbehandeling een nadeel van € 17.000,-. Voor de percelen ADHD ziekenhuiszorg en vervoer GGZ jeugd een nadeel van € 33.000,-. Overige mutaties € 8.000,- voordeel. Per saldo een nadelig effect van € 86.000,-. ▪ Jeugdhulp met verblijf regionaal Dit taakveld geeft per saldo een voordeel van € 114.000,- bevat een deel van MetMaya (voordeel € 139.000,-) en het perceel gezond opgroeien (nadeel € 25.000,-). ▪ Jeugdhulp met verblijf landelijk Dit taakveld bevat de percelen Landelijk transitiearrangement (nadeel € 28.000,-) en een deel van MetMaya (nadeel € 17.000,-). Totaal een nadeel van € 45.000,-.

58

1.7 Volksgezondheid en milieu (Taakveld Volksgezondheid valt onder de commissie Samenleving, portefeuillehouder A. van de Groep. De taakvelden Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen en crematoria horen bij de commissie Ruimte, portefeuillehouder W. de Jong. Begraafbeleid valt onder de commissie Bestuur en Financiën, portefeuillehouder J.L. Geurts.)

Taakveld Volksgezondheid Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) Er is verdere uitvoering gegeven aan het GALA en het IZA. Er is voortgebouwd op de in eerdere jaren ingezette aanpak. De focus lag op het continueren en borgen van interventies binnen alle 15 GALA thema’s. Samen met partners zijn bestaande projecten verder uitgevoerd, waaronder valpreventie, Kansrijke Start, Welzijn op Recept, het Volwassenfonds Sport en Cultuur en activiteiten ter versterking van de sociale basis. ▪ Plan van aanpak preventie middelengebruik Er is uitvoering gegeven aan het door het college vastgestelde ‘Plan van aanpak preventie middelengebruik onder jongeren 2025 – 2030’. De focus lag op vier pijlers: vroegsignalering en ondersteuning, het creëren van een gezonde sociale omgeving, voorlichting en educatie en regelgeving en handhaving. Jongeren en ouders zijn geïnformeerd over de risico’s van alcohol, tabak, vapes en drugs via campagnes, ouderavonden en schoolprogramma’s. Professionals zijn ondersteund bij het signaleren van risicovol middelengebruik en jongeren konden met beginnende problematiek passende begeleiding krijgen via Moti-4 gesprekken. ▪ JOGG en gezonde kantines TeamFit (onderdeel van JOGG) heeft sportverenigingen ondersteund bij het creëren van een gezonde omgeving door advies en begeleiding te bieden.

Handbalvereniging HVBS is de eerste vereniging in de gemeente met een gezonde sportkantine. Daarnaast heeft de JOGG-regisseur verschillende activiteiten uitgevoerd zoals de Hollandse Nieuwe-actie in samenwerking met de Spakenburgse Vishandels Vereniging en een waterdrink- challenge van zeven dagen.

Indicatoren Volksgezondheid De indicatoren uit het beleidskader sociaal domein worden in de nieuwsbrief sociaal domein en bij de evaluatie van het beleidskader gepubliceerd.

Taakveld Riolering Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Projecten De werkzaamheden aan de rioolvervanging en de daarbij behorende klimaatmaatregelen in de Schildersbuurt en het aanvullende werk aan de Nijkerkerweg zijn volledig afgerond en opgeleverd. ▪ Vuilwater- en hemelwaterriool In de rioolbuizen in de Cornelis Houtmanstraat, de Schoolstraat en Poststraat is een kunststof kous aangebracht. Dit proces, ook wel relinen genoemd, zorgt voor een structurele renovatie van de bestaande leidingen. Door deze maatregel wordt de levensduur van de gerenoveerde rioolbuizen met meerdere decennia verlengd en wordt de kans op lekkages en constructieve gebreken aanzienlijk verkleind. ▪ Inlaten op het hoofdriool De eerste rioolreinigings- en inspectieronde is uitgevoerd, waarbij circa 11 km aan vuilwaterriool is gereinigd en geïnspecteerd. Op basis van de inspectie zijn diverse actiepunten vastgesteld, welke zijn afgerond dan wel momenteel in uitvoering zijn. De inspectie heeft geen cruciale of urgente knelpunten aan het licht gebracht, waarmee de technische staat van het geïnspecteerde deel van het systeem als voldoende kan worden beschouwd. 59

▪ Hoofdgemalen Het contract voor de renovatie, het beheer en het onderhoud van de gemalen is succesvol aanbesteed en gegund. Hiervoor is een raamovereenkomst gesloten met één partij voor de periode 2026 – 2028, met een optie tot verlenging van twee jaar. Hiermee kan het contract uiterlijk doorlopen tot en met 2030. Het onderzoek voor Afvalwatertransportsysteem Kronkels-Zuid is uitgevoerd en afgerond. Hiermee is nieuw inzicht verkregen hoe het nieuwe bedrijventerrein van Kronkels-Zuid kan worden aangesloten op het huidige en toekomstige afvalwatertransportsysteem. ▪ Klimaatadaptatie De subsidieregeling voor groene daken is in 2025 ongewijzigd voortgezet. Het aantal aanvragen blijft echter laag. Daarom overweegt de gemeente de regeling te herzien en waar nodig aan te passen of het subsidiebedrag te verhogen. In 2025 is in meerdere wijken onnodige verharding verwijderd. In Koenraadswetering gebeurde dit gelijktijdig met de Buurtaanpak van Stedin, waarbij rond bestaande bomen bestrating is weggehaald. Langs de Bachlaan is bij het herstraten overtollige verharding vervangen door groen.

Ook het zuidelijke fietspad langs de Bikkersweg ter hoogte van de Wilde Zwaan is verwijderd en omgevormd tot een groene, voetgangersvriendelijke zone waar regenwater weer kan infiltreren De regionale stresstesten voor hevige neerslag, droogte, hitte, en overstromingen zijn geactualiseerd in regio-verband door Vallei & Veluwe Klimaatbestendig.

Taakveld Afval Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪

▪

In 2025 is ingezet op het verder verbeteren van de kwaliteit van gft. Net als in voorgaande jaren zijn de minicontainers gecontroleerd door de voorlopers van ROVA. Daarnaast is door ROVA onderzocht of AI kan helpen met het herkennen van vervuilde containers. Een aantal weken lang werd met een speciaal voertuig met camera’s in Bunschoten gereden. De kringloopwinkel in Bunschoten sloot halverwege 2025 haar deuren. Met de kringloop is gezocht naar alternatieven, zoals een inzamelpunt op het aanbiedstation en een betere ophaalservice aan huis.

Taakveld Milieubeheer Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bodem In 2025 is voor diverse ruimtelijke ontwikkelingen en grondtransacties de bodemkwaliteit beoordeeld. Daarnaast is in 2025 een aantal beleidsregels op het gebied van bodem overgenomen van de provincie. Zo is er voldoende duidelijkheid over uit te voeren saneringen. ▪ RUD In 2025 heeft de RUD de milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving weer voor ons uitgevoerd. Er is gewerkt conform het vastgestelde DVO, waarbij er vanwege de onduidelijkheden vanwege het werken met de Omgevingswet niet afgerekend is met een variabele bijdrage. In 2025 zijn er weer energiecontroles uitgevoerd en zijn er toezichts- en handhavingsprojecten bij diverse bedrijven uitgevoerd. Ook dit jaar zijn er weer milieuklachten via de milieuklachtenlijn binnengekomen. Dit betroffen vooral klachten op het gebied van geur en geluid. Daarnaast zijn er diverse juridische zaken behandeld via de rechtbank en de commissie bezwaarschriften. De vergunningverleners en toezichthouders werken aan een schoon milieu, natuurbehoud en een veilige leefomgeving. ▪ Integrale handhaving In 2025 is verder gewerkt om het proces van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het fysieke domein vast te leggen en te borgen.

Daarbij is gewerkt aan verbeteringen in de monitoring op het gebied van toezicht en handhaving en zijn doelstellingen geformuleerd.

60

▪ Energie en duurzaamheid CDOKE-regeling Vanuit het Rijk zijn er gelden beschikbaar gesteld voor het inhuren van extra capaciteit en expertise op het gebied van duurzaamheid. Deze tijdelijke CDOKE-gelden zijn in 2025 grotendeels besteed aan de inhuur van personeel. o Vanaf 2027 gelden nieuwe eisen voor de monitoring van circulariteit. Er is een adviseur ingehuurd die op basis van gesprekken met collega’s een stappenplan heeft gemaakt hoe de gemeente Bunschoten vanaf 2027 aan de nieuwe richtlijnen kan voldoen. o Ook is er een adviseur ingehuurd die werkt aan een communicatiestrategie voor plannen en projecten die de komende jaren gaan spelen rondom duurzaamheid. Er is gewerkt aan samenhang en structuur, zodat inwoners en bedrijven goed weten wat er speelt en op basis daarvan duurzame stappen kunnen zetten. Regionale energietransitie In samenwerking met de Regio Amersfoort is verder gewerkt aan de uitvoering van de Regionale Energie Strategie. Hierin wordt gewerkt aan doelstellingen voor 2030 voor de opwekking van grootschalige duurzame elektriciteit in de vorm van zonne-energie en windenergie en het in beeld brengen van regionale duurzame warmtebronnen. Bunschoten zet zich in voor zoveel mogelijk grootschalige zonne-energie op daken/ bebouwing. Daarnaast onderzoekt en verkent de gemeente mogelijkheden naar grootschalige zonne-energie op restgronden.

Verduurzaming bedrijventerreinen In 2025 heeft de gemeente de inhuur van de twee lokale beleidsadviseurs doorgezet. Er zijn meerdere bijeenkomsten georganiseerd met geïnteresseerde grootverbruikers op het bedrijventerrein de Zuidwenk. Daarnaast zijn er bezoeken aan de grootverbruikers op de andere bedrijventerreinen geweest om te onderzoeken waar de pijnpunten rondom netcongestie liggen. Bedrijven zijn geïnformeerd over duurzaamheidsmaatregelen, netcongestie en overheidsbeleid. Het traject vanuit de provincie voor een mogelijke energiehub is in 2025 afgerond. Hoewel er (nog) niks fysieks gerealiseerd is, hebben de bedrijven aangegeven het traject en de inzichten waardevol te vinden en dit wordt dan ook doorgezet door de gemeente en waar kan de provincie. Warmtenetten In 2025 zijn daarnaast de gesprekken over een warmtenet op basis van restwarmte tussen twee bedrijven geweest waarbij de gemeente aanhaakte, door het afvallen van één van deze bedrijven is er gekeken of het restwarmte project op een andere manier een doorstart kan maken. Hiervoor zijn verkennende gespreken met de gemeentewerf geweest om de mogelijkheden in kaart te brengen. Isolatieprogramma Vanuit het Isolatieprogramma Bunschoten is in 2025 ingezet op de verduurzaming van monumenten. In samenwerking met Duurzaam Bouwloket zijn spreekuren georganiseerd voor monumenteneigenaren, er zijn 23 gesprekken gevoerd.

Een mogelijk vervolg hierop is het ontwikkelen van een folder en het aanbieden van maatwerkadviezen. EDC De gemeente Bunschoten is aangesloten bij het EDC, een samenwerking tussen de provincie en 25 gemeenten gericht op het verduurzamen van particuliere woningen. Binnen het EDC kan deelgenomen worden aan verschillende programma’s, waaronder het MCO en Energieloket. MCO Het MCO-programma helpt gemeenten om zoveel mogelijk particulieren woningen met slechte energieprestaties te verduurzamen. Dit met de NIP-gelden die de gemeente van het Rijk heeft ontvangen. Er zijn subsidies voor huishoudens met energiearmoede en woningen met een WOZwaarde tot € 482.000,- (peildatum januari 2022) en twee of meer niet of slecht geïsoleerde bouwdelen. In 2025 werden er meer dan 180 isolatiemaatregelen uitgevoerd. Na een faillissement dit najaar heeft Winst uit je woning een doorstart kunnen maken en kan blijvend worden ingezet op het verduurzamen van de particuliere woningvoorraad. Energieloket Na jaren van samenwerking met Duurzaam Bouwloket is de gemeente aangesloten bij energieloket

61

dat door het EDC is gebouwd: Energiepunt.nl. Het platform ontzorgt gemeenten en ondersteunt inwoners bij het verduurzamen van de woning. SMP In 2025 heeft de geselecteerde partij de ecologische data verwerkt en het SMP voor de bebouwde kom in de gemeente opgesteld. Een SMP is benodigd om de gemeentelijke doelstelling van een geïsoleerde gebouwde omgeving in 2035 te bewerkstellen en particulieren te ontzorgen. Binnen de omgevingswet (onderdeel natuur) is het verboden om verblijfplaatsen van vogels of vleermuizen te beschadigen, te vernielen of deze soort te doden. Er is naartoe gewerkt om de ontheffing op dit gebied van de omgevingswet bij de provincie in te dienen. Daarnaast zijn er verschillende vleermuisverblijven in de gemeente geplaats in samenwerking met inwoners en de woningbouwcorporatie G&O. Verduurzamen van bestaande woningen en inzet energiecoaches In 2025 waren acht vrijwillige energiecoaches actief. Een energiecoach geeft een gratis energieadvies bij een inwoner thuis over hoe de woning te verduurzamen en hoe energie én geld te besparen. Meer dan 100 aanmeldingen voor energieadviezen zijn in 2025 via de gemeentewebsite binnengekomen. De energieadviezen worden zeer positief beoordeeld, met een gemiddelde score van 8,0 uit de enquête.

Om inwoners meer inzicht te geven in de mogelijke kostenbesparing is in 2025 gestart met het maken van rapportages via de online omgeving Mijn Duurzame Woning. Nieuwe folders zijn ontwikkelt, waaronder ‘Wat & Waar in mijn woning verduurzamen’, die standaard ook aan nieuwe inwoners worden verstrekt. Sinds 2025 is Bunschoten ook aangesloten bij de Duurzame Huizen Route, via deze website kunnen inwoners ‘gluren bij de buren’ en ervaringen delen hoe duurzame maatregelen zijn uitgevoerd. De opleidingen, instrumenten en communicatiematerialen voor de coaches zijn gefinancierd vanuit gemeentelijk budget ‘Verduurzaming Woningen’, de provinciale subsidie ‘Energietransitie’ en rijksgelden ‘CDOKE’. Op basis van de Rijksgelden Energiearmoede is ook dit jaar de energiezuinige witgoedregeling van Bunschoten gefinancierd. Duurzaamheidslening Ook in 2025 konden woningeigenaren weer gebruik maken van de duurzaamheidslening om het verduurzamen van hun woning te financieren. Het is te zien dat de duurzaamheidslening nog goed gebruikt wordt, maar de aantallen wel aflopen en andere maatregelen, zoals een thuisbatterij, populairder worden. Maatschappelijke organisaties en Verenigingen van Eigenaren kunnen nog steeds de Stimuleringslening aanvragen voor het verduurzamen van hun gebouwen en complexen. Laadpalen In 2025 zijn er twaalf laadpalen bijgeplaatst. Het totaal komt op vijftig laadpalen.

Daarmee is de doelstelling die in het herziene laadpalenbeleid werd gesteld gehaald. De voorbereidingen voor een snellader bij de Kronkels-Zuid lopen nog steeds, daarnaast wordt de reguliere laadpaal op het Visrokersplein vervangen door een snellader.

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ ▪ ▪

In 2025 heeft de raad besloten dat ‘begraven voor onbepaalde tijd’ per 1 januari 2026 wordt ingevoerd. Op begraafplaats Memento Mori is in het eerste en derde kwartaal geruimd. De werkzaamheden in het eerste kwartaal betroffen uitgestelde werkzaamheden uit het jaar ervoor. Met het afronden van deze ruimingen kan in 2026 worden gestart met de herinrichting en de aanleg van drainage in deelgebied 3. De voorbereidingen hiervoor zijn in gang gezet.

62

Verbonden partijen Volksgezondheid en milieu Gemeentelijke GezondheidsDienst regio Utrecht De GGDrU beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de gemeenten in het werkgebied. Zij doet dit door de risico’s voor gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van de inwoners te bevorderen. Ook als er incidenten uitbreken in de regio zorgt de GGDrU voor snelle hulpverlening, in samenwerking met de VRU. Afvalverwijdering Utrecht De AVU werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. N.V. ROVA Holding De ROVA zamelt in de gemeente Bunschoten de huishoudelijke afvalstoffen in. Regionale Uitvoeringsdienst In 2025 heeft de RUD de milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving weer voor ons uitgevoerd. Er is gewerkt conform de vastgestelde Dienstverleningsovereenkomst, waarbij er vanwege de onduidelijkheden vanwege het werken met de Omgevingswet niet afgerekend is met een variabele bijdrage. In 2025 zijn er weer energiecontroles uitgevoerd en zijn er toezichts- en handhavingsprojecten bij diverse bedrijven uitgevoerd. Ook dit jaar zijn er weer milieuklachten via de milieuklachtenlijn binnengekomen. Dit betroffen vooral klachten op het gebied van geur en geluid.

Daarnaast zijn er diverse juridische zaken behandeld via de rechtbank en de commissie bezwaarschriften. In 2025 zijn alle voorbereidingen getroffen om op 1 januari 2026 te starten met de nieuwe ODU. Dit is een samenvoeging van omgevingsdiensten RUD en ODRU. Zo is een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling aangegaan en zijn organisatorische, juridische en financiële stappen genomen. Vitens N.V. Vitens N.V. heeft als missie een duurzame, efficiënte en effectieve watervoorziening binnen het voorzieningsgebied van de aangesloten bedrijven, voor de verschillende deelmarkten en doeleinden van waterverbruik, volgens de hoogste standaards op het gebied van kwaliteit, gezondheid en beschikbaarheid, gebaseerd op een integraal beheerde en duurzaam ingerichte waterketen.

Indicator Volksgezondheid en milieu Indicator

Eenheid

Bron

KG per inwoner

CBS

Bunschoten 2024 170

Nederland 2024 148

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

%

Rijkswaterstaat 20,7 (2023) Klimaatmonitor

40 (2023)

63

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

(Bedragen x € 1,-)

Raming na wijz. 2025 Afwijking 1.490.172 93.114 2.022.248 -79.167 3.241.867 -41.353 3.917.799 2.596.746 496.610 -64.776

Incidenteel 0 0 0 0 0

8.664.132 8.596.287 11.168.696 2.504.564

0

Realisatie 2025 Lasten Volksgezondheid 1.397.058 Riolering 2.101.415 Afval 3.283.220 Milieubeheer 1.321.053 Begraafplaatsen en crematoria 561.386 Totaal lasten Baten

Saldo

Raming 2025 1.454.536 2.022.248 3.179.044 1.443.849 496.610

Volksgezondheid 127.856 135.052 Riolering 2.101.415 1.938.000 Afval 3.283.270 3.205.867 Milieubeheer 383.301 392.944 Begraafplaatsen en crematoria 560.126 473.216

140.688 12.832 2.022.248 -79.167 3.241.867 -41.403 2.887.894 2.504.593 496.610 -63.516

0 0 0 0 0

Totaal baten

8.789.307 2.333.338

0

Volksgezondheid 1.269.202 1.319.484 Riolering 0 84.248 Afval -50 -26.823 Milieubeheer 937.752 1.050.905 Begraafplaatsen en crematoria 1.260 23.394

1.349.484 0 0 1.029.905 0

80.282 0 50 92.153 -1.260

0 0 0 0 0

Totaal saldo

2.379.389

171.226

0

104,22

7,79

Kosten per inwoner

6.455.969 6.145.079

2.208.163 2.451.208 96,43

107,36

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met € 72.000,- voordelig.Volksgezondheid, Meld- en adviespunt bezorgd stijging meldingen (€ 30.000,- nadelig). Riolering, Correctie van reserve naar voorziening (€ 84.000,-). Afval, Correctie van reserve naar voorziening (€ 27.000,-). Milieubeheer, Begrotingswijziging RUD (€ 21.000,- voordelig), SPUK CDOKE (€ 829.000,-) zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-, SPUK Lokale aanpak isolatie (€ 1.665.000,-, zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-).

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 2.505.000,- lager dan de raming na wijzigingen en de baten € 2.333.000,- lager. Per saldo een voordeel van € 171.000,-. Dit programma wordt op de taakvelden Riolering, Afval en Begraafplaatsen gekenmerkt door activiteiten waarvoor kostendekkende tarieven in rekening worden gebracht. De exploitatiesaldi van deze kostendekkende activiteiten worden in de daarvoor ingestelde voorziening (van derden verkregen middelen met specifiek bestedingsdoel) gedoteerd als er sprake is van een overschot of onttrokken als er sprake is van een tekort. Een overzicht van de activiteiten is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. ▪ Volksgezondheid Op dit taakveld is een voordelig saldo van € 80.000,- ontstaan, vooral door lagere bijdragen aan GGDrU (€ 53.000,-), lagere salarissen (€ 12.000,-), lagere uitvoeringskosten (€ 20.000,-), lagere 64

inkomsten en uitgaven vanuit de Brede SPUK (€ 18.000,- per saldo € 0,-), hogere inkomsten en uitgaven vanuit IZA (€ 6.000,-, per saldo € 0,-) en overige hogere uitgaven (€ 4.000,-). ▪ Milieubeheer Het voordelige saldo op dit taakveld van € 92.000,- is vooral het effect van lagere uitgaven en inkomsten vanuit SPUK CDOKE (€ 1.023.000,-, per saldo € 0,-), lagere inkomsten en uitgaven vanuit SPUK Lokale aanpak isolatie (€ 1.514.000,-, per saldo € 0,-), een lagere bijdrage RUD (€ 53.000,-), lagere kosten milieubeheer (€ 20.000,-) en hogere inkomsten milieubeheer (€ 33.000,-), hogere salarislasten (€ 33.000,-), per saldo overige voordelen (€ 19.000,-).

65

66

1.8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (Commissie Ruimte, portefeuillehouders W.P. van der Es en W. de Jong)

Taakveld Ruimte en leefomgeving Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Omgevingswet Het jaar 2025 betrof het tweede jaar dat we gewerkt hebben met de nieuwe Omgevingswet. De vergunningverlening onder de Omgevingswet verloopt volgens plan. Dat betekent niet dat we er daarmee zijn. Ook na twee jaar zijn sommige zaken nog nieuw en niet altijd even duidelijk geregeld vanuit de wetgever. Daarnaast is er gewerkt aan het omgevingsplan en het creëren van een goede inhoudelijke en technische basis. Dit leidt tot een ontwerp dat in 2026 ter inzage gelegd kan worden. ▪ Snippergroen In 2025 zijn snippergroenaanvragen beoordeeld volgens het geldende snippergroenbeleid.

Taakveld Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Ontwikkeling Rengerswetering Onderstaand worden per plandeel de bereikte resultaten toegelicht. Zuiderland (eiland 4) Afgelopen jaar zijn de puntjes op de i gezet op het centrale parkeiland van Rengerswetering. De laatste (vrijstaande) woning is opgeleverd. In de openbare ruimte is het laatste groen (bomen en beplanting) aangeplant. Daarnaast zijn in het parkdeel speelvoorzieningen geplaatst en uitstroomvoorzieningen gemaakt. Ook is met Waterschap Vallei & Veluwe overeenstemming bereikt over de uitvoeringstekeningen voor de overvaarbare stuwconstructies. De Zuidelijke Hoven (eiland 5) In 2025 zijn grote stappen gemaakt in de realisatie van het 5e eiland. Er is flink doorgebouwd aan de eerste fase waarin 159 woningen zijn opgeleverd. Na een succesvolle verkoop is ook gestart met de bouw van fase 2, bestaande uit 46 woningen. Ook fase 3, bestaande uit 29 woningen is in verkoop gebracht. In aansluiting op de oplevering van de eerste woningen is gestart met de aanleg van de aangrenzende openbare ruimte. Tevens is de aanleg van de bruggen nader uitgewerkt door de uitvoerende partij en is een start gemaakt met de realisatie. De Hoven Midden (eiland 6) Gelet op de voorspoedige ontwikkeling van eiland 5, is de planvorming en uitwerking van eiland 6 afgerond.

Het stedenbouwkundige- en beeldambitieplan is vastgesteld en de bouwplanontwikkeling van de eerste fase bestaande uit 88 woningen is in gang gezet. Ook zijn er kaders opgesteld voor de uitgifte van een aantal kavels waarop particulieren zelf een woning kunnen gaan bouwen. Verder zijn de benodigde natuurvergunningen aangevraagd en verkregen. Er zijn mitigerende maatregelen getroffen en het leefgebied van diverse soorten is gecompenseerd. Parallel hieraan is het bouwrijp maken van het eiland voorbereid en aanbesteed gericht op de start in 2026. ▪ Herontwikkeling Oostsingel Het expertteam woningbouw van de Rijksdienst heeft geadviseerd om gebruik te maken van de nieuwe mogelijkheden die de Omgevingswet biedt. Zo heeft de gemeente nu meer beleidsvrijheid om bijvoorbeeld geurnormen vast te stellen (het zogenaamde mengpaneel). In 2025 heeft de gemeente een verkenning gedaan om lokaal geurbeleid op te stellen aan de hand van een nieuwe landelijke handreiking. Omdat die verkenning liet zien dat dit mogelijk kansen biedt om tot een oplossing te

67

komen is er opdracht verstrekt aan een gespecialiseerd bureau om dit beleid op te stellen voor de Zuidwenk. De Provincie blijft hierbij betrokken en draagt hier ook aan bij. ▪ Tiny Houses Na de participatie met de omwonenden is de omgevingsvergunning voor het plan door G&O aangevraagd. Er is beroep aangetekend tegen het plan. In december heeft de rechtbank uitspraak gedaan en het plan kan doorgang vinden. Als er geen hoger beroep wordt ingediend is de omgevingsvergunning op 3 februari 2026 onherroepelijk. Op dit moment wordt uitgezocht wat de vertraging en gestegen (bouw)kosten betekend voor de financiering van het plan. Daarna kan worden gewerkt richting uitvoering. ▪ Ontwikkeling gebouwen Rabobank / Lidl De omgevingsvergunning is definitief. De voorbereiding is gestart door de initiatiefnemer. Hierbij is veelvuldig overleg gevoerd met de nutspartijen om de diverse kabels en leidingen inclusief voorzieningen aan te passen. Ook is de voorbereiding gestart om de aangrenzende openbare ruimte, riolering en wegen, aan te passen voor en na de bouwfase. ▪ Uitbreiding Eemdijk-Oost In juni 2025 vond de zitting bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State plaats. De uitspraak wordt afgewacht. ▪ Abel Tasmanstraat 6 woningen In 2025 zijn de woningen afgebouwd en opgeleverd. De aangrenzende openbare ruimte is aangepast aan de nieuwe overeengekomen situatie.

▪ Verbouw (Klaas) van Amerongenschool De omvorming van de voormalige school naar 17 woningen is afgerond en opgeleverd. Er is na aanpassing van de diverse nutsvoorzieningen (gas, elektra, water en data) van en naar de nieuwe woningen toe een start gemaakt om het aangrenzende gebied, Klaas van Amerongenhof, aan te passen aan de nieuwe gebruiksfunctie. ▪ Hotel Spakenburg Na het toeristische seizoen is gestart met de bouw van het hotel en restaurant aan recreatiepark ’t Kleine Zeetje. Er is parallel aan de bouw gestart met de voorbereidingen om het openbare gebied aan te passen aan de nieuwe functie. Hierbij hebben diverse afstemmingsoverleggen plaatsgevonden met Waterschap Vallei en Veluwe en de nutspartijen. ▪ Herontwikkeling school Vivaldiweg G&O gaat op deze locatie zo’n 40 woningen bouwen: ongeveer 30 sociale huurappartementen en 10 (koop)eensgezinswoningen. G&O heeft in overleg met de gemeente in 2025 meerdere informatieavonden georganiseerd. Tijdens de laatste informatieavond op 1 juli 2025 is een voorlopig ontwerp gepresenteerd. Op basis van dit voorlopige ontwerp heeft G&O eind 2025 een uitvraag onder aannemers gedaan om na te gaan of het beoogde ontwerp ook financieel gerealiseerd kan worden. ▪ Herontwikkeling school Jan van Riebeeckstraat 27 De co-creatiewerkgroep Bunschoten heeft een woonconcept voor ouderenhuisvesting eind 2024 aan het college aangeboden.

Zij hebben het college gevraagd dit woonconcept te ondersteunen en een passend vervolg te geven voor realisatie. In het Omgevingsprogramma Wonen 2025-2029 is aangegeven dat er een toename is van de vraag naar nultrede en zorggeschikte woningen. Om die reden heeft het college toegezegd de mogelijkheden voor realisatie van deze vorm van huisvesting te onderzoeken bij de herontwikkeling van de locatie van de voormalige schoollocatie Het Talent aan de Jan van Riebeeckstraat. In 2025 is ambtelijke gestart met het opstellen van een concept plan van aanpak. ▪ Bouwinitiatief Ongerweges Kuyperstraat In 2025 heeft de initiatiefnemer een vergunning aangevraagd. Dit zal conform de anterieure overeenkomst via een uitgebreide procedure in behandeling worden genomen.

68

▪ Ontwikkeling Bovenduist en ontsluitingsweg In 2025 vond uitvoerig overleg plaats tussen de gemeenten Bunschoten en Amersfoort, Provincie Utrecht en Rijkswaterstaat over de aansluiting van de nieuwe ontsluitingsweg op de A1/N199. De gemeenteraad van Bunschoten heeft op 30 oktober 2025 ingestemd met een aanpassing van het tracé ter hoogte van de aansluiting op de N199/A1. Het tracé is beperkt aangepast om het verkeer veiliger en beter te laten doorrijden. De bocht van de afrit wordt ruimer, zodat automobilisten beter zicht en meer tijd hebben om veilig de snelweg te verlaten. Nu dit besluit is genomen kan Amersfoort verder werken aan het vervolg van het ontwerp en de aanbesteding. Voor de gemeente is bij de nadere uitwerking de aansluiting op de N199, de ongelijkvloerse verbinding met de Zevenhuizerstraat en de inpassing in het landschap van groot belang. Bij het ontwerp wordt ook het vrijliggende fietspad langs de ontsluitingsweg meegenomen. ▪ TenneT TenneT is op zoek naar een locatie voor een nieuw 150 kV hoogspanningsstation. Dit nieuwe station moet via ondergrondse kabels stroom naar drie nieuwe nog te bouwen stations van Stedin en Liander en aan het bestaande elektriciteitsnetwerk brengen. In 2025 hebben wij als gemeente deelgenomen aan bestuurlijke en ambtelijke gesprekken om tot een locatie in de regio te komen.

Echter in 2025 heeft de Provincie Utrecht besloten de bevoegd gezag rol over te nemen van de gemeente en is TenneT eind 2025 het participatietraject gestart voor een locatie in Bunschoten oostelijk van bedrijventerrein Haarbrug.

Taakveld Wonen en bouwen Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bouwresultaten De voorraad woningen is aan het eind van het jaar toegenomen met 192 woningen (175 nieuwbouw,16 transformatie, twee splitsing, -1 samenvoeging, 0 sloop), waarmee de eindstand uitkomt op 9.174 woningen (stand 31-12-2025). De gerealiseerde nieuwbouw en transformatie in 2025 manifesteert zich voornamelijk in de nieuwbouwwijk Rengerswetering (161) en de wijk Bunschoten (27). Het overige resultaat (vijf nieuwbouw en -1 samenvoeging) is verspreid over de gemeente. Er zijn dit jaar 83 sociale huurwoningen opgeleverd, waarvan één sociale huurwoning is ingezet als ontmoetingsplek voor de wijk die beheert wordt door De Boei. Er zijn geen midden-huurwoningen en geen dure (particuliere) huurwoningen opgeleverd. Daarnaast zijn er 46 koopwoningen in de betaalbare sector tot € 405.000,- opgeleverd, 37 middeldure koopwoningen boven € 405.000,- tot € 505.000,- en 27 dure koopwoningen boven € 505.000,-. Geen sloop dit jaar, wel één samenvoeging. Het nettoresultaat betreft 100 appartementen en 93 grondgebonden eengezinswoningen en één grondgebonden eengezinswoning samengevoegd. Van de 83 sociale huurwoningen zijn er 43 aan doorstromers toegewezen en 39 aan starters en één als ontmoetingsplek voor de wijk. Van de 192 huur- en koopwoningen zijn alle leeftijdscategorieën in enige mate aan bod gekomen.

Het percentage betaalbaar (sociale huur, midden huur en betaalbare koop) komt in 2025 uit op 67% en ligt daarmee gelijk aan de ambitie die vanaf het jaar 2025 geldt om 67% betaalbaar te realiseren zoals afgesproken in de woondeal Regio Amersfoort. Dit sluit tevens aan op de uitgangspunten van de aanstaande Wet versterking regie op de volkshuisvesting. Het resultaat voor betaalbaar is overigens ieder jaar zeer afhankelijk van wat er wordt opgeleverd qua nieuwbouw en transformatie. Het percentage sociale huur is dit jaar 43% wat boven het uitgangspunt van minimaal 30% ligt en ook als eis geldt vanuit deze nieuwe wetgeving. Daarbij wel opgemerkt dat voor de nieuwbouw sociale huur veelal het ene jaar meer sociale huur nieuwbouw wordt opgeleverd en het volgende jaar wat minder. Hoewel dit jaar een zeer goed resultaat betrof qua nieuwbouw en transformatie, blijft het zorgelijk dat verschillende projecten vertraging oplopen vanwege bezwaar- en beroepsprocedures, vertraging doordat ervoor is gekozen om locaties nog te blijven gebruiken voor andere doeleinden en/of niet doorpakken of staken van projecten door initiatiefnemers.

69

Nieuwbouw en transformatie 2025 Huur Sociale huur Zorgappartementen sociale huur Ontmoetingsplek sociale huur Midden huur Dure huur Totaal Koop Betaalbaar t/m € 405.000,Middel duur t/m € 505.000,Dure koop boven € 505.000 Sloop/samenvoeging

Aantal totaal

Starter of doorstromer Starters DoorOnbekend stromers en overig

< 28 jaar

Leeftijdscategorie 28 – > 55 Onbekend 55 jaar jaar

82 0 1 0 0

39 0 0 0 0

43 0 0 0 0

0 0 1 0 0

12 0 0 0 0

36 0 0 0 0

28 0 0 0 0

6 0 1 0 0

83

39

43

1

12

36

28

7

46 37 27 -1

10 6 2 0

20 10 7 0

4 12 2 0

12 9 16 -1

109 192

18 30

37 73

18 46

36 43

Totaal Totaal

Toelichting jaarresultaat 2025: ▪ Sociale huur is tot en met € 900,07 per maand. ▪ Midden huur is van € 900,08 tot en met € 1.184,83 per maand. ▪ Dure huur is boven € 1.184,83 per maand. ▪ Leeftijdscategorie wordt bepaald aan de hand van de oudste bewoner bij koop of huur. ▪ Leeftijdscategorie onbekend is onder andere nog geen bewoning/anders. ▪ Omgevingsprogramma wonen 2025-2029 en Woondeal Op 7 mei 2025 is de raad via de commissie Ruimte geïnformeerd dat het college het nieuwe omgevingsprogramma wonen 2025-2029 met uitvoeringsagenda definitief heeft vastgesteld op 8 april 2025. Dit na een intensief participatietraject, waarin ook de raad is meegenomen. Dit heeft geresulteerd in een gedragen omgevingsprogramma wonen met uitvoeringsprogramma. De essentie van het omgevingsprogramma wonen 2025-2029 met uitvoeringsagenda behelst: o Nieuwbouwwoningen: In vijf jaar tijd 775 nieuwbouwwoningen realiseren, waarvan de eerste twee jaren richting 200 woningen opleveren (uitgangspunt uit het coalitieakkoord 2022-2026); o Meer kans voor jongeren en starters op de woningmarkt: Bij het programmeren van nieuwbouwwoningen als uitgangspunt nemen om minimaal 30% sociale huur en 67% betaalbaar (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop tot € 405.000,- norm 2025) te bouwen. Resteert maximaal 33% voor de middeldure en dure koopwoningen. E.e.a.

conform de afspraken uit de woondeals en de aanstaande Wet versterking regie op de Volkshuisvesting. Deze programmering moet ertoe bijdragen dat jongeren en starters meer kans maken op een passende huurwoning en/of betaalbare koopwoning; o Sterk inzetten op de vergrijzingsopgave met minimaal 50% nultredenwoningen. Nultredenwoningen/appartementen, die overigens geschikt zijn voor alle doelgroepen waaronder ook de minder mobiele inwoners en mensen met een (functie)beperking. Een meer specifieke taak ligt er voor het bouwen van 145 levensloopbestendige (geclusterde) woningen voor senioren en 60 zorggeschikte woningen voor ouderen die zorg behoeven. Voor verschillende aandachtsgroepen regionaal een “fair share” verdeling uitwerken; o Duurzaamheid: Sterk inzetten op een isoleringsprogramma voor de bestaande bouw. Gasloos bouwen is voor nieuwbouw al enige jaren de gangbare praktijk. Het transformeren van bestaande bouw naar gasloos is ook een aandachtspunt. Met name bij grootschalige renovatietrajecten wordt vanuit maatwerk bekeken wat mogelijk en haalbaar is.

70

Uitvoeringsagenda De uitvoeringsagenda kent een veelheid aan acties vanuit vier invalshoeken: o Toekomstbestendig wonen; o Versterkende nieuwbouw; o Wonen, zorg en welzijn; o Een thuis voor iedereen. Verschillende acties uit de uitvoeringsagenda zijn inmiddels opgepakt en onderzocht of er wordt gewerkt vanuit de insteek die volgt uit de actiepunten uit de uitvoeringsagenda. Bij enige uitvoeringsacties bent u als raad hierover geïnformeerd of bij betrokken, zoals: o Raadsmemo 1225107 van 22 juni 2025: Termijn bijzondere verkoopbepalingen nieuwe woningen: de termijn van vijf jaar voor een zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding blijft na de uitwerking van verschillende overwegingen gehandhaafd op vijf jaar; o Opiniërend commissiestuk 1227872 van 19 november 2025 Sociaal Vereveningsfonds: Dit onderzoek heeft plaatsgevonden en is met een presentatie toegelicht in de commissievergadering Ruimte. Tijdens deze presentatie bleek dat er onvoldoende politiek draagvlak is voor deze maatregel. Woondeal 2022-2030 Het omgevingsprogramma wonen 2025-2029 sluit naadloos aan bij de bestaande woondeal regio Amersfoort met het Rijk. Wel is het de verwachting dat de woondeal op korte termijn wordt verlengd tot en met het jaar 2036. De reden hiervoor is het regionale en ook landelijke tragere verloop voor het realiseren van voldoende nieuwbouw van woningen.

Er zijn daarbij meerdere redenen waarom het lastig is om de woningbouw te versnellen. Bij de bouwparagraaf is dit al enigszins toegelicht voor de lokale situatie. Coalitieakkoord In 2022 is in het coalitieakkoord 2022-2026 een ambitie opgenomen om te versnellen tot 200 nieuwbouwwoningen per jaar. Dat is tot nog toe niet volledig gelukt, hoewel we het jaar 2025 aardig in de richting komen met 192 woningen. Tegenwind Een aantal tegenwindfactoren spelen al langere tijd voor de woningmarkt, die de haalbaarheid van de verschillende versnellingsambities onder druk zetten. Aan die situatie is nog weinig veranderd, hoewel er wel op verschillende niveaus hard wordt gewerkt aan de ambitie om meer en sneller te bouwen. Voor de gemeente Bunschoten zijn de belangrijkste tegenwindfactoren: meer bezwaar/beroep en een lange wachttijd bij de Raad van State. De veelheid aan regelgeving maakt menig bouwplan lastig uitvoerbaar of levert vertraging op (o.a. ecologie - bescherming van de haas door regelgeving provincie Utrecht). Resultaat Voor het jaar 2025 geldt er een goed netto resultaat woningbouw met 192 woningen. Het jaar 2025 is het eerste jaar van de nieuwe cyclus en we voldoen op meerdere manieren aan de gewenste woningbouwprogrammering, zowel kwantitatief als kwalitatief. Uitgangspunt 155 woningen Minimaal 30% sociale huur

Minimaal 67% betaalbaar (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) Minimaal 50% appartementen/nultredenwoningen

Realisatie 192 woningen 43% sociale huur, wel de met de duiding dat met een tweejaarscyclus veelal een goed jaar en een minder goed jaar is qua hoeveelheid oplevering nieuwbouw sociale huur 67% betaalbaar 53% appartementen/nultredenwoningen

71

Meerjarenresultaat omgevingsprogramma wonen 2025-2029 aantallen Jaarresultaat nieuwbouw woningen

2025

Streven omgevingsprogramma wonen 2025 tot 2029 cumulatief Werkelijk behaald resultaat 2025 t/m 2029 cumulatief

155

2026

2027

2028

2029

310

465

620

755

192

192

▪ Omgevingswet De Omgevingswet en de daaraan gekoppelde WKB (nieuwbouw woningen gevolgklasse 1) zijn inmiddels ruim twee jaar van kracht. De inwerkingtreding WKB voor verbouwingen woningen zou naar verwachting in 2025 in werking treden, maar dit is uitgesteld. De eerste jaren hebben duidelijk gemaakt dat de uitvoering van de Omgevingswet aanzienlijk arbeidsintensief is. Of dit gevolgen heeft voor de legesheffing, wordt beoordeeld in de evaluatie die twee jaar na de inwerkingtreding van de wet plaatsvindt. ▪ Prestatieafspraken Prestatieafspraken 2022-2026 Op verzoek van woningcorporatie G&O zijn de prestatieafspraken 2022-2025 verlengd tot 2026. Dit vanwege de wisseling van de bestuurder in het najaar van 2025. Het college heeft hiermee ingestemd, met de aantekening dat tijdens de bestuurlijke overleggen nog steeds maatwerk prestatieafspraken mogelijk zijn. Er loopt een ambtelijke verkenning om de prestatieafspraken te verbreden vanuit de uitvoeringsagenda van het omgevingsprogramma wonen met de invalshoeken wonen, zorg, welzijn én een thuis voor iedereen. Woningverdeling Daarnaast bestaat er een maandelijks ambtelijk afstemmingsoverleg tussen de gemeente en woningcorporatie G&O over de verdeling van de vrijkomende sociale huurwoningen na vertrek van de vorige huurder. De noodzaak hiertoe is ontstaan vanwege de schaarste naar dit type woningen.

De goedkopere sociale huurwoningen (tot de wettelijk bepaalde aftoppingsgrens; norm 2025 = maximaal € 731,93 maandhuur) worden verdeeld tussen statushouders, urgenten en reguliere woningzoekenden met als uitgangspunt 1/3 per doelgroep. De wat duurdere sociale huurwoningen (norm 2024 = maximaal € 900,07) zijn vooral voor de reguliere woningzoekenden vanwege het “passend toewijzen”. Het betreft hier een wettelijke verdeelopgaaf voor corporaties, opgelegd vanuit Rijkswetgeving en gebaseerd op de hoogte van het inkomen van de potentiële huurder in combinatie met de huishoudensamenstelling. Een aantal van deze wat duurdere sociale huurwoningen worden op basis van een toegankelijkheidskwalificatie specifiek bestemd voor senioren (65+). Zorgwoningen die beschikbaar komen via Woningnet Eemvallei worden over het algemeen met een voorrangskwalificatie CIZ-WMO zorg geadverteerd, gecombineerd met 65+. Deze woningen kennen een toekenningsprocedure via een afzonderlijke zorgbeoordeling. Nieuwe Huisvestingsverordening en fair share verdeelopgaaf aandachtgroepen regio Amersfoort De raad heeft op 10 juli 2025 een nieuwe Huisvestingsverordening gemeente Bunschoten 2025-2029 vastgesteld.

Een nieuwe regionale afgestemde verordening regio Amersfoort met nog slechts een beperkt aantal lokale afwijkingen en tevens met de mogelijkheid om 50% van de sociale huurwoningen met een voorkeursbepaling te kunnen toewijzen aan eigen inwoners. o 50% sociale huurwoningen van corporaties kunnen toewijzen aan eigen inwoners; o Geen lotingsmodel; o Een lokale doorstroomstrategie. o Meer specifiek: o Een definitie voor de lokale woonruimtecommissie is opgevoerd met hun taakomschrijving; o Daaraan gekoppeld het benoemen van een hulplijn voor de woonruimtecommissie voor medische urgenties die worden aangevraagd via het zorgloket en medischsociale urgenties met de inzet van een externe sociaal-medisch specialist (geen huisarts); o Zorgwoningen en zorggeschikte woningen (Talmastraat en Op de Ree) vallen niet onder de reikwijdte van de nieuwe Huisvestingsverordening. Deze woningen worden verdeeld via een zorgplatform tussen zorg- en wooncentrum De Haven,

72

o

corporatie G&O en de gemeente Bunschoten, waarin wordt afgestemd welke oudere met benodigde zorg een woning krijgt toegewezen; Urgente woningzoekenden mogen geen passende sociale huurwoning weigeren. Doen ze dat wel dan verliezen ze hun urgentiestatus.

De nieuwe verordening speelt daarbij nadrukkelijk in op de “fair share” verdeelopgaaf van wettelijke aandachtsgroepen en ouderen, die voortkomt uit de aanstaande Wet versterken regie op de volkshuisvesting. Er zijn intensieve gesprekken gaande met gemeenten van de regio Amersfoort om dit goed te regelen. De uitdaging om hiervoor voldoende (passende) sociale huurwoningen beschikbaar te krijgen wordt daarbij nog lastiger dan het nu al is. Uw raad is hierover op 19 november 2025 met een schriftelijke mededeling in de commissie Ruimte hierover geïnformeerd, 1226935 Regionale afspraken huisvesting aandachtsgroepen en ouderen. ▪ Algemene beeld woningzoekenden voor een sociale huurwoning In het jaar 2025 zijn er 167 sociale huurwoningen (opnieuw) beschikbaar gekomen voor woningzoekenden. Het gaat hier dit jaar om 82 nieuwbouwwoningen en 85 bestaande woningen, die beschikbaar komen door het vertrek van een vorige huurder, waardoor die woningen konden worden toegewezen aan een nieuwe huurder.

De 167 woningen zijn toegekend aan verschillende doelgroepen als volgt: o 13 woningen voor statushouders met een verblijfsvergunning; o 13 woningen voor urgente inwoners uit Bunschoten die vanuit een overmacht situatie met spoed een sociale huurwoning nodig hebben; o Negen woningen voor senioren (65-plussers), waarvan drie met een zorgindicatie; o 21 (nieuwbouw)woningen voor senioren (55-plussers); o 21 (nieuwbouw)woningen voor lage middeninkomens; o Negen woningen voor jongeren (28-minners negen keer en 23-minners nul keer); o 81 woningen voor reguliere woningzoekenden, waarvan 40 nieuwbouw op eiland 5 Rengerswetering. Naast het hiervoor beschreven resultaat is één sociale huurwoning nieuwbouw op het vijfde eiland Rengerswetering ingezet als een ontmoetingsruimte / huiskamer voor de buurt (Rengershof), welke wordt beheerd door welzijnsorganisatie De Boei. In deze paragraaf bouwen en wonen komt u de begrippen senioren 55 plus en senioren 65 plus tegen. Senioren 55 plus wordt vooral gebruikt voor nieuwbouw woningen. Senioren 65 plus bij bestaande sociale huurwoningen die na vertrek van een vorige huurder weer beschikbaar komen en geadverteerd worden via Woningnet Eemvallei.

Het adverteren en toewijzen van sociale huurwoningen op Woningnet Eemvallei met de kwalificatie maatschappelijke en economische (kern)binding gemeente Bunschoten is voor maximaal 50% mogelijk gedurende de periode 2025-2029. Basis hiervoor is de nieuwe Huisvestingsverordening Bunschoten 2025-2029, die medio 2025 door de raad is vastgesteld. In het jaar 2025 is 77 keer deze kernbinding toegepast/toegewezen bij nieuwbouw en 13 keer vanwege het huisvesten van lokale urgenten in bestaande bouw, in totaal 90 keer. Gelet op het totaal van 167 is dat 54%. De overschrijding met +4% wordt volgend jaar gecompenseerd door minder te adverteren met kernbinding. Het huisvesten van statushouders valt hier overigens niet onder. Ook sociale huurwoningen die worden geadverteerd zonder kernbinding kunnen worden toegewezen aan inwoners uit Bunschoten als ze voldoende inschrijftijd hebben opgebouwd. Dat komt in de praktijk vaak voor. We gebruiken kernbinding vooral bij nieuwbouw, omdat dan een groot aantal sociale huurwoningen gelijktijdig wordt geadverteerd en beschikbaar komt. ▪ Resultaat Woonruimtecommissie - urgente woningzoekenden Er zijn 30 mensen op het spreekuur van de Woonruimtecommissie geweest, waarbij aan 18 mensen daadwerkelijk urgentie is verleend. Deze cijfers zijn te vergelijken met 2023 en 2024. Er wordt in het voortraject nog altijd een ‘strenge’ selectie gemaakt.

Mensen die zeker niet in aanmerking komen voor urgentie worden niet uitgenodigd voor het spreekuur. Dat wordt duidelijk aan hen uitgelegd. Er zijn slechts in 13 urgente situaties woningen toegewezen in 2025. Totaal zijn hiermee 26 inwoners gehuisvest. Daarbij was de gemiddelde wachttijd iets meer dan acht maanden. Daarbij een belangrijke kanttekening: er zijn grote verschillen in wachttijd. Voor kleinere woningen (appartementen) is de wachttijd 4-8 maanden. Voor eengezinswoningen soms tot wel 20 maanden. Het gaat dus slechts om 13 woningen die zijn toegewezen, waarbij het in de meerderheid om kleine 73

woningen ging. Anders zou de gemiddelde wachttijd nog een stuk hoger zijn. Eengezinswoningen “met een passende huur” zijn echt een probleem. Vandaar ook dat we eind van het jaar op een totaal aan 26 urgenten zitten. Dat is nog nooit zo hoog geweest en vereist extra inspanningen om die wachtlijst omlaag te krijgen. ▪ Huisvesten asielzoekers Op 1 februari 2024 is de Spreidingswet in werking getreden waarbij iedere gemeente een wettelijke taak heeft gekregen in het opvangen van asielzoekers. Voor Bunschoten betekent dit een (nieuwe) taakstelling voor het opvangen van 137 asielzoekers, waarvan negen minderjarige asielzoekers. Gemeenten in de Provincie Utrecht bespreken samen met de provincie in de Provinciale Regietafels hoe zij invulling willen geven aan deze opgave die door de provincie gemonitord wordt. De verwachting is dat de Spreidingswet voorlopig blijft bestaan, dit in tegenstelling tot eerdere geluiden vanuit de landelijke politiek. De provincie heeft aangekondigd dat er een nieuwe ronde volgt om alsnog aan deze taakstelling te voldoen, waarbij vooral die gemeenten aan zet zijn die nog niet (voldoende) geleverd hebben. Daartoe behoort ook de gemeente Bunschoten omdat er nog geen opgave binnen de gemeente is gerealiseerd. De provincie Utrecht heeft ook een interbestuurlijke toezichtstaak om dit te monitoren.

Verschil asielzoeker en statushouder Het verschil is dat een asielzoeker bescherming zoekt en een procedure doorloopt, terwijl een statushouder een asielzoeker is die een (tijdelijke) verblijfsvergunning heeft gekregen en officieel erkend is als vluchteling, waardoor deze mag integreren en recht heeft op huisvesting. Een statushouder is dus een asielzoeker die de asielprocedure succesvol heeft afgerond. ▪ Huisvesten statushouders In 2025 zijn er 36 statushouders gehuisvest in 13 sociale huurwoningen. Daarbij is op de achterstand van de taakstelling slechts beperkt ingelopen. De achterstand in de taakstelling was op 1 januari 2025 nog 16 personen en de achterstand per 31 december 2025 is 13 personen. De provincie Utrecht heeft een interbestuurlijke toezichtstaak om dit te monitoren. Zij handhaven het toezichtniveau voor onze gemeente op niveau 2, wat een ambtelijk toezichtniveau is. Daarbij blijft het toezicht beperkt tot een halfjaarlijks voortgangsgesprek tussen de provincie en de gemeente, samen met een afvaardiging van het COA (centrale opvang asielzoekers). ▪ Huisvesten Oekraïense oorlogsvluchtelingen Sinds de start van de oorlog in Oekraïne op 22 januari 2022 is er een nieuwe groep vluchtelingen in Nederland bij gekomen. Deze vluchtelingen hebben recht op huisvesting, zorg, onderwijs en mogen aan het werk.

Ze vallen onder de Richtlijn tijdelijke bescherming van de Europese Unie die vooralsnog geldt tot 4 maart 2027. Met deze richtlijn kunnen Oekraïense vluchtelingen zonder een formele vluchtelingenprocedure worden gehuisvest en ook werken in Nederland. In Bunschoten hebben de meeste Oekraïense vluchtelingen inmiddels werk. In de gemeente Bunschoten worden voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen twee gemeentelijke opvanglocaties, te weten één woning (tot eind 2025) en één voormalige school met units op het terrein ingezet. Totaal zijn er 80 opvangplaatsen, namelijk 74 opvangplaatsen in/bij Calvijnschool en zes opvangplaatsen op de Bisschopsweg. Eind 2024 is de taakstelling verhoogd naar 91 personen. We zijn voornemens om deze verhoogde taakstelling te realiseren met nieuwe units in twee bouwlagen op het voormalige schoolplein van de Calvijnschool. ▪ Huisvesten arbeidsmigranten Werkgevers hebben in Nederland een verantwoordelijkheid voor het huisvesten van arbeidsmigranten, maar gemeenten zijn verantwoordelijk voor toezicht en handhaving op deze huisvesting en de registratie van personen. Gemeenten moeten ervoor zorgen dat de huisvesting van arbeidsmigranten voldoet aan wet- en regelgeving en dat de leefomstandigheden veilig en acceptabel zijn.