Programmabegroting 2023 - 2026.pdf

67

68

2.7 Volksgezondheid en milieu (Taakveld Volksgezondheid valt onder de commissie Samenleving, portefeuillehouder P. van Asselt. De taakvelden Riolering, Afval, en Begraafplaatsen en crematoria horen bij de commissie Ruimte, portefeuillehouder W. de Jong. Begraafbeleid behoort bij M. van de Groep.)

Omschrijving programma (missie) De gemeente heeft oog voor de gezondheid van haar inwoners, iedereen moet optimale kansen op gezondheid hebben en de gezondheidsverschillen moeten kleiner worden. Daarnaast streeft de gemeente naar een duurzame en leefbare gemeente. Het programma bestaat uit de volgende taakvelden: ▪ Volksgezondheid ▪ Riolering ▪ Afval ▪ Milieubeheer ▪ Begraafplaatsen en crematoria

Context en achtergrond Volksgezondheid Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen. De ruimte die gemeenten hebben om eigen gezondheidsbeleid te voeren, wordt bepaald door wettelijke en financiële kaders. De Wet Publieke Gezondheid is het belangrijkste wettelijke kader. Op basis van deze wet is de gemeente verantwoordelijk voor publieke gezondheidszorg. Publieke gezondheidszorg richt zich op de zorg voor de gezondheid van de hele samenleving en voor risicogroepen. Het is de taak om de gezondheid van de inwoners te beschermen, te bewaken en te bevorderen. Daarmee vult het de reguliere zorg aan, die vooral gericht is op genezing en verzorging van individuele patiënten op het moment dat hun gezondheid al geschaad is. Een groot gedeelte van de taken op het gebied van gezondheid is wettelijk vastgelegd, met weinig beleidsvrijheid voor de gemeente. De GGD is daarbij de belangrijkste uitvoerder. Het betreft de volgende taken: ▪ gezondheidsbevordering algemeen ▪ jeugdgezondheidszorg ▪ preventieve ouderengezondheidszorg ▪ infectieziektebestrijding Naast de Wpg heeft de gemeente ook te maken met de landelijke nota gezondheidsbeleid. De landelijke speerpunten bieden aangrijpingspunten voor gemeenten om effectiever beleid te voeren.

Tot slot heeft de gemeente te maken met het Nationaal preventieakkoord. Voor de komende jaren wordt vanuit dit akkoord ingezet op de thema’s roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Dit zijn de thema’s die leiden tot een groot gezondheidsverlies en die een hoge ziektelast veroorzaken. Naast de wettelijke taken waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, ligt de focus op overgewicht en problematisch middelengebruik onder jeugdigen. De gemeente zet vooral in op preventie, zodat mensen gezond kunnen blijven en daarmee gezondheidsproblemen voor kunnen zijn. Verder wordt de integraliteit tussen verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente gestimuleerd. Daarbij wordt vooral verbinding gezocht met het sociaal domein, maar ook met veiligheid en ruimtelijke ordening (Omgevingswet).

69

Riolering, Afval en Milieubeheer De gemeente vergunt bedrijfsvestigingen en bewaakt de milieubelasting door bedrijven, zorgt voor gescheiden inzameling van huishoudelijk afval, streeft naar energiebesparing, stimuleert waar mogelijk duurzaam bouwen, houdt een goede riolering in stand en geeft voorlichting aan burgers en bedrijven. Voor de uitvoering van het beleid maakt de gemeente gebruik van aanwezige wet- en regelgeving waaronder de Wet milieubeheer. Daarnaast komt vanuit het Klimaatakkoord een aantal verplichtingen op de gemeente af, dit maakt deel uit van de landelijke energietransitie. Begraafplaatsen en crematoria Gemeente Bunschoten bezit twee begraafplaatsen en geen crematoria. Memento Mori is de oudste begraafplaats die in 1908 in gebruik is genomen. Een deel van deze begraafplaats is aangewezen als monument. De begraafplaats de Akker is in 2005 in gebruik genomen. Deze begraafplaats is gelegen aan de rand van de polder en heeft een moderne en parkachtige uitstraling. Naast reguliere graven is een ruimte voor islamitische graven, een urnenkelder en een ruimte om as uit te strooien na een crematie.

Kaderstellende beleidsnota’s ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Coalitieakkoord 2022 - 2026 ‘Bouwen aan de toekomst’ Integraal beleidskader Sociaal domein 2019 – 2022 (verlenging 203) Lokaal Preventieakkoord 2021 Actieplan preventie alcohol en drugs onder jongeren 2022 – 2025 Gemeentelijk Water en Riolering Plan (GWRP) 2022 – 2026 Baggerplan Bunschoten 2013 - 2023 Beheerplan Oeververdediging en Frontmuren 2016 – 2030 Verbreed Basis Rioleringsplan 2019 Plan van Aanpak diffuse bronnen 2007 Quick Scan Wateroverlast Bunschoten Spakenburg oktober 2007 Parapluplan ‘Samen naar een duurzame afvalwaterketen’ 2014 Baggerbeheerplan 2013 - 2023 Afvalstoffenverordening gemeente Bunschoten DVO ROVA gemeente Bunschoten Nota Integrale handhaving 2017 - 2020 DVO RUD gemeente Bunschoten Begraafplaats beheerplan gemeente Bunschoten 2015 – 2025 Nota Bodembeheer (inclusief bodemkwaliteitskaarten en PFAS) Transitievisie Warmte Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit RES 1.0

Taakveld Volksgezondheid Wat willen we bereiken? ▪ ▪

Afname van het aantal inwoners met overgewicht. Afname van het aantal jeugdigen met problematisch alcoholgebruik.

Wat gaan we er voor doen? ▪ ▪

▪ ▪ ▪

Uitvoering geven aan het actieplan preventie alcohol en drugs onder jongeren, waaronder het vergroten van bewustwording onder ouders van de gevaren van alcoholgebruik bij hun minderjarige kinderen. Uitvoering geven aan het Lokaal Preventieakkoord Bunschoten waarbij wordt ingezet op een ‘rookvrije generatie’, het verminderen van roken onder zwangeren, het tegengaan van alcoholen drugsgebruik onder jongeren en volwassenen en het stimuleren van gezond eten en bewegen onder jongeren en volwassenen. Uitvoeren rioolwateronderzoek opiaten. Stimuleren van gezonde kantines/ clubhuizen bij sportverenigingen. Verdere stimulering, advisering en begeleiding voor scholen volgens de Gezonde Schoolaanpak.

Zie voor het bevorderen van sport en bewegen het Taakveld Sportbeleid en activering (blz. 51) 70

Indicatoren Volksgezondheid Indicator % Scholen met vignet “Gezonde school” of certificaat “Welbevinden” of “Roken en Alcohol” % jeugdigen dat aan de beweegnorm voldoet % volwassenen en senioren dat aan de beweegnorm voldoet % kinderen (10-11 jr) met overgewicht % volwassenen en senioren met overgewicht % jeugdigen dat de afgelopen maand alcohol heeft gedronken % drugsgebruik wiet/ hasj 18% harddrugsgebruik 19+

Bron

Werkelijk 2021

Streefwaarde 2023

GGD Monitor

55

75

GGD Monitor

43

45

GGD Monitor

Niet bekend

70 / 80

GGD Monitor GGD Monitor

14 48

10 47,0 / 66,2

GGD Monitor

41

28

GGD Monitor GGD Monitor

Niet bekend 1,3

<1,0 7

Toelichting indicatoren Om op zorgvuldige wijze het nieuwe beleidsplan voor te kunnen bereiden is meer tijd nodig. Vandaar dat is besloten om het beleidskader Sociaal Domein 2019 – 2022 met een jaar (2023) ongewijzigd te verlengen. Dit betekent dat de indicatoren ook met een jaar (2023) worden verlengd. Vignet Gezonde School: zes scholen hebben een vignet. Daarnaast zijn er meer scholen die aan alle criteria van het vignet voldoen, maar deze (nog) niet aanvragen. De Gezondheidsmonitor Jeugd wordt vierjaarlijks uitgevoerd door de GGDrU. Over 2021 zijn er geen gegevens bekend. Uit de laatste monitor blijkt dat 43% van de jeugdigen aan de beweegnorm voldoet en 41% van de jeugdigen afgelopen maand alcohol heeft gedronken. Vanwege een fout in het systeem van het uitvoerende onderzoeksbureau bij de dataverzameling van de Gezondheidsmonitor volwassenen en senioren in 2020 is het niet mogelijk om gegevens over bewegen en sporten te presenteren. Minder dan 30 jongeren hebben de vraag over drugsgebruik wiet/hasj in de Gezondheidsmonitor Jeugd beantwoord en/of minder dan vijf jongeren hebben de afgelopen vier weken gebruikt. Daarom zijn er geen gegevens bekend.

Taakveld Riolering Wat willen we bereiken? ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Een optimaal functionerend rioleringsstelsel. Het rioolstelsel is voor zover mogelijk klimaat adaptief ingericht. Dat wil zeggen dat bij vervanging rekening is gehouden met klimaatontwikkelingen. De riool hoofdgemalen zijn veilig en schoon, voldoen aan de huidige wettelijke eisen en functioneren optimaal. Voor de gemeentelijke rioolleidingen op particulier terrein zijn zakelijke rechten gevestigd. Doelmatig rioolbeheer vindt plaats, zoals in het door de gemeenteraad vastgestelde GWRP 2022 – 2026 is aangegeven. Bewoners zijn zich bewust van het gebruik van de riolering. Bewoners zijn meer betrokken bij het klimaat adaptief inrichten van de openbare ruimte in de gemeente en de particuliere terreinen.

Wat gaan we er voor doen? ▪ ▪

De hoofdriolen worden volgens de methode van risico gestuurd beheer, gereinigd en geïnspecteerd. Hierbij worden de relatief jonge minder belangrijke rioolstrengen minder vaak geïnspecteerd ten opzichte van de oudere rioolstrengen met een transportfunctie. In een aantal straten wordt de riolering vervangen. De rioolgemalen worden periodiek onderhouden. Dit vindt voor een klein deel in eigen beheer plaats en voor het overige deel worden onderhoudspartijen ingezet.

71

▪ ▪ ▪ ▪

In overleg met de bewoners en belanghebbenden van de Schilderbuurt wordt invulling gegeven aan een klimaat adaptieve inrichting van de wijk. Met niveaumeters het vulgedrag in het rioolstelsel onderzoeken om nog meer inzicht te krijgen in het functioneren van het stelsel. Met dit inzicht stuurt de gemeente op afvalwaterstromen. Hierdoor worden overstorten vanuit het riool op oppervlaktewater voorkomen. Met het waterschap Vallei en Veluwe en het Platform Water Vallei en Eem samenwerken om de waterketen zo optimaal mogelijk in te richten. Bewoners informeren over het juiste gebruik van de riolering en het bewust maken van de verandering van het klimaat en de invloed daarvan op de leefomgeving.

Taakveld Afval Wat willen we bereiken? ▪ ▪

Een schone gemeente en een functionele grondstoffen- en restafvalinzameling. Op effectieve en efficiënte wijze continueren van het systeem van nascheiding.

Wat gaan we er voor doen? ▪ ▪ ▪ ▪

Het evalueren van het ingevoerde systeem van nascheiding en de eventuele verbeterpunten invoeren. Het in kaart brengen van en het verminderen van het Grof Huishoudelijk Afval. Samen met de AVU en ROVA werken aan het terugdringen van afval en het bevorderen van het hergebruik van grondstoffen. De uitkomsten van het raadsbesluit “aanbiedstation” worden uitgewerkt, mede in relatie tot nascheiding en het project om het Grof Huishoudelijk Afval te verminderen.

Taakveld Milieubeheer Wat willen we bereiken? ▪

Het behouden en zo mogelijk verbeteren van een duurzame leefomgevingskwaliteit in Bunschoten, waarbij de milieutaken op adequaat niveau zijn. Om de milieudoelstellingen te bereiken kunnen onder andere juridische (regelgeving, convenanten) en economische (subsidie/belasting) middelen ingezet worden. De gemeente werkt lokaal en in regieverband aan de energietransitie, daarbij is participatie van groot belang. De mogelijkheden voor het verbeteren van een duurzame leefomgevingskwaliteit worden gezocht aan de hand van twee centrale vragen: o Hoe moet de Bunschotense ruimte, bedrijvigheid, samenleving en overheidsorganisatie zich vanuit een ‘duurzaamheids- en leefbaarheidsbril’ ontwikkelen? o Welke bijdrage kunnen de Bunschotense gebieden, bedrijven, burgers en overheidsorganen leveren aan het realiseren van een duurzame leefomgevingskwaliteit?

Wat gaan we er voor doen? ▪ ▪ ▪

▪ ▪ ▪ ▪

Met betrokken partijen invulling geven aan actuele onderwerpen op het gebied van leefbaarheid, zoals afvalinzameling en -scheiding, het besparen van energie in en het isoleren van de gebouwde omgeving en het opwekken van duurzame energie. Integraliteit met betrekking tot het onderwerp klimaatadaptatie verder vormgeven. Voorbereiden op de komst van de Omgevingswet, te weten: o Implementatie op het gebied van milieu en duurzaamheid o Voorbereiding met RUD o Overdracht bodemtaken van provincie naar gemeente Inpassing van de Wet bodembescherming in de toekomstige Omgevingswet volgen, waardoor taken van provincie naar gemeente schuiven. Integraal samenwerken met handhavers in de gemeentelijke organisatie en daarbuiten (bijvoorbeeld het Waterschap in het discrepantieproject), vanuit het vastgestelde Actualisatie Integrale Handhavingsbeleid. De informatieplicht energiebesparing implementeren door voorlichting richting bedrijven en het overdragen van het toezicht aan de RUD. Vanuit de RES werkt de gemeente onder andere aan het stimuleren van zonnepanelen op bedrijfsdaken en het onderzoeken van de mogelijkheden voor aquathermie. 72

▪ ▪

Vanuit de Transitievisie Warmte en het lokale afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit worden een isolatiecampagne vormgeven en wordt de potentie van alternatieve warmtebronnen als restwarmte onderzocht. Woningeigenaren en huurders vanuit het project Duurzaam Bunschoten aanzetten tot het treffen van energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld door de inzet van energiecoaches en het onder de aandacht brengen van het Duurzaam Bouwloket.

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? ▪

Nette begraafplaatsen en begrafenissen, waarbij orde, respect, rust en netheid de belangrijkste uitgangspunten zijn.

Wat gaan we er voor doen? ▪ ▪ ▪

Uitvoering geven aan het reguliere begraafbeleid. Het beheren en onderhouden van de begraafplaatsen op een hoog onderhoudsniveau. Uit het onderzoek langere grafrust volgt dat de huidige tarieven niet kostendekkend zijn. De komende periode zal gekeken worden naar het gewenste onderhoudsniveau, passende beheermaatregelen en de bijbehorende kosten. Op basis daarvan volgt een advies voor het eventueel aanpassen van de tarieven.

Verbonden partijen Volksgezondheid en milieu Gemeentelijke GezondheidsDienst regio Utrecht De GGDrU beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de gemeenten in het werkgebied. Zij doet dit door de risico’s voor gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van de inwoners te bevorderen. Ook als er incidenten uitbreken in de regio zorgt de GGDrU voor snelle hulpverlening, in samenwerking met de VRU. Afvalverwijdering Utrecht De AVU werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. Regionale uitvoeringsdienst Utrecht De RUD Utrecht voert vergunningverlenings-, handhavings- en adviestaken uit voor de provincie Utrecht en 11 andere gemeenten waaronder Bunschoten. De manier waarop de RUD en haar opdrachtgevers samenwerken en de verdeling van taken en bevoegdheden zijn vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling. De vergunningverleners en toezichthouders werken aan een schoon milieu, natuurbehoud en een veilige leefomgeving. N.V. ROVA Holding De ROVA zamelt de huishoudelijke afvalstoffen in, in de gemeente Bunschoten. Vitens N.V.

Vitens NV heeft als missie een duurzame, efficiënte en effectieve watervoorziening binnen het voorzieningsgebied van de aangesloten bedrijven, voor de verschillende deelmarkten en doeleinden van waterverbruik, volgens de hoogste standaards op het gebied van kwaliteit, gezondheid en beschikbaarheid, gebaseerd op een integraal beheerde en duurzaam ingerichte waterketen.

Indicatoren Volksgezondheid en milieu Indicator

Eenheid

Bron

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

KG per inwoner

CBS

%

Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

Bunschoten 2020 43

Nederland 2020 170

19,3

26,9

73

Wat mag het kosten? Programma Volksgezondheid en milieu (bedragen x € 1.000,-) Rekening 2021

Raming 2022

Raming 2023

Meerjarenraming 2024 2025 2026

Lasten programmaonderdeel Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

961 1.507 2.612 712 390

950 1.673 2.773 894 393

1.012 1.643 2.984 919 433

987 1.564 2.983 918 434

987 1.528 2.980 901 434

987 1.502 2.946 895 434

Totaal lasten

6.182

6.682

6.990

6.885

6.830

6.765

Baten programmaonderdeel Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

60 1.542 2.808 49 448

0 1.544 2.626 25 387

0 1.663 2.858 25 418

0 1.663 2.898 25 418

0 1.663 2.938 25 418

0 1.663 2.978 25 418

Totaal baten

4.907

4.582

4.964

5.004

5.044

5.084

Saldo programmaonderdeel Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

901 -34 -197 663 -58

950 129 147 869 6

1.012 -20 125 894 15

987 -99 84 893 16

987 -135 41 876 16

987 -161 -32 870 16

Totaal saldo

1.274

2.100

2.026

1.881

1.786

1.680

2023

2024

2025

Investeringen (Bedragen x €1,-) Drukunits

2026

-

-

-

-

Afsluiten duikers

16.500

16.500

16.500

16.500

Vervanging actualisering gemeentelijk Rioleringsplan

25.000

-

-

-

Vervanging actualisering basis Rioleringsplan

22.500

-

-

-

Vervanging/renovatie riolering 2022 e.v.

-

528.700

393.000

469.000

Riolering verbeteringen

-

-

33.000

-

Vervangen gemalen

-

-

-

85.500

197.000

-

-

-

Vervangen gereedschappen voor begraafplaatsen

-

31.842

-

-

Ruimen en herbegraven Memento Mori 2017-2021

-

-

-

-

261.000

577.042

442.500

571.000

Aanleg 4e grafheuvel begraafplaats De Akker

Totaal

74

Toelichting De meerjarenbegroting 2023 van de GGD is de basis voor de raming van het taakveld Volksgezondheid. De raming op taakveld Riolering heeft voornamelijk betrekking op de investeringen vanuit het gemeentelijk rioleringsplan. In de berekening van de tarieven rioolheffing is alleen gerekend met inflatie. De extra lasten op taakveld Afval zijn gebaseerd op de begrotingen van de AVU en die van de ROVA. De stijging van de baten is het effect van aanpassen van de tarieven afvalstoffenheffing met inflatie en een hogere oud papierprijs. De lasten op taakveld Milieubeheer hebben, naast de eigen formatie, voornamelijk betrekking op de meerjarenbegroting van de RUD. De mutaties in de baten en lasten op het taakveld Begraafplaatsen en crematoria zijn vooral een effect van inflatie. Toegezegd is dat bij de kadernota 2024 gekeken zal worden naar de mate van kostendekkenheid van de tarieven begraafrecht. Daarbij wordt ook gekeken naar de mate van onderhoud van de begraafplaatsen. De voor- en nadelige saldi van afval, riolering en begraven worden verrekend met de betreffende egalisatiereserves. Een meer uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.

75

76

2.8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (Commissie Ruimte, portefeuillehouders W. de Jong en R. Beukers)

Omschrijving programma (missie) De gemeente Bunschoten kenmerkt zich als een ‘eiland in de groene zee’. Ingezet wordt op het behoud van het open landschap rondom Bunschoten. Bunschoten wil voldoende ruimte houden voor opvang van de eigen bevolking en de ontwikkeling van de plaatselijke werkgelegenheid. Gestreefd wordt naar handhaving en versterking van de bestaande kenmerken en kwaliteiten: kleinschaligheid, cultuurhistorie, rust en natuur en de ligging aan het water. Het beleid streeft naar een zodanige inrichting van de gemeente dat voldoende ruimte bestaat voor wonen, werken en voorzieningen. Samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties wordt er gewerkt aan een vitale gemeente, waar het aantrekkelijk is om in te wonen, werken en recreëren. Bij deze inspanningen wordt nadrukkelijker samengewerkt op regionaal niveau, onder andere met regio Amersfoort, regio Foodvalley en de provincie Utrecht, voor de gemeente overschrijdende uitdagingen (strategische agenda regio Amersfoort, regionale energiestrategie, regio woondeal met het Rijk, regionale programmering wonen, POVI, Ontwikkelbeeld 2030-2040, meer verbinden woonen zorgthema’s etc). Het programma bestaat uit de volgende taakvelden: ▪ Ruimte en leefomgeving ▪ Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) ▪ Wonen en bouwen

Context en achtergrond Ruimte en leefomgeving De rijksoverheid werkt sinds een geruim aantal jaar aan een wetgevingstraject dat grote gevolgen heeft voor de wetgeving en werkwijze binnen het omgevingsrecht (bouwen, ruimtelijke ordening, milieu, water, erfgoed, natuur en infrastructuur). De nieuwe Omgevingswet, welke inmiddels door de Tweede en Eerste Kamer is vastgesteld, moet een groot aantal bestaande wetten en uitvoeringsregelingen (AMvB’s en ministeriële regelingen) gaan vervangen. Inmiddels is duidelijk geworden dat de wet opnieuw later in werking zal treden, naar verwachting op 1 januari 2023. Het heeft organisatiebreed gevolgen voor de wijze van werken. In navolging op de afgelopen jaren wordt in 2023 verder gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet in de organisatie. Activiteiten om voor te bereiden op de inwerkingtreding zijn onder meer het volgen van opleidingen, zodat gemeente Bunschoten volgens de vereisten van de nieuwe wet kan vergunnen, het oefenen met de nieuwe manier van werken en participatietrajecten, het werken aan de kerninstrumenten, zoals de nieuwe omgevingsvisie en het omgevingsplan en de inzet op het automatiseringstraject (Digitale Stelsel Omgevingswet). De gemeenteraad wordt op een passende manier geïnformeerd en betrokken bij dit implementatietraject. Grondexploitatie Voor dit taakveld gelden enkele algemene beleidsuitgangspunten.

Ten behoeve van de uitgangspunten wordt aan diverse woningbouwprojecten (mee)gewerkt. Vanuit deze projecten worden woningen toegevoegd waarmee het inwoneraantal kan worden verhoogd. Door in de projecten te participeren en voorwaarden te stellen aan het woningbouwprogramma wordt voorzien in passende woonruimte voor de doelgroepen van het vastgestelde volkshuisvestingsbeleid. In regionaal verband wordt gewerkt vanuit de vastgestelde Regionale ruimtelijke visie Regio Amersfoort.

77

Wonen Nieuwe woonvisie 2020 – 2025 Bij de opzet van woonvisie 2020 – 2025 is als uitgangspunt genomen de PRIMOS 2020 kengetallen over de verwachte bevolkingsgroei. Zo moeten er gedurende vijf jaren zo’n 650 woningen, voor tien jaren 1.200 woningen en voor twintig jaren 1.900 woningen voor eigen behoefte worden gebouwd. Daarbij is een accentverlegging nodig qua nieuwbouw met meer nul-treden-woningen (appartementen en grondgebonden patiowoningen en bungalows) om de groeiende groep senioren beter te kunnen bedienen en de doorstroming van inwoners naar geschikte woningen te bevorderen. Ook dient dit type woningen naast de koopsector meer in de huursector gerealiseerd te worden. Verder vallen teveel mensen tussen wal en schip en moet de gemeente meer bouwen voor deze groep in de sociale huur, de middenhuur en de sociale en middeldure koop (tot aan de NHG-grens). Voor senioren en specifieke doelgroepen Vanwege deze deels veranderde nieuwbouwopgave omarmt de gemeente naast de klassieke nieuwbouw-methoden ook de meer creatieve nieuwbouwconcepten, zoals Knarhofjes, gespikkeld wonen, Tiny Houses en/of micro-wonen voor de verschillende doelgroepen. Voor starters en middeninkomens Voor starters worden meer kansen gecreëerd, waarbij de inzet is om voor 50% nieuwbouw te realiseren in het segment sociale huur, middenhuur en sociale koop tot aan de NHG.

Ook mensen met een middeninkomen moeten hierdoor beter bediend worden. Naast de gemeente gaat ook de provincie hier nadrukkelijk op sturen op basis van regionale programmering voor Wonen als onderdeel van de POVI. Uitgangspunt is daarbij ook 50%*, maar vanuit de nieuwbouwagenda van het nieuwe ministerie voor Volkshuisvesting en ruimtelijke Ordening wordt inmiddels zelfs 66,67% nagestreefd. Of deze aangescherpte rijksambitie voor onze regio haalbaar wordt geacht, wordt middels een aanpassing van de woondeal regio Amersfoort met het Rijk in de loop van 2022/2023 duidelijk. * voor 2020 en 2021 is gemiddeld 40% sociale huur en goedkope tot middeldure koop (tot NHGgrens) gerealiseerd. De realisatie van meer sociale huur en goedkope tot middeldure koop moet de komende jaren omhoog om aan de eigen, regionale en rijks-uitgangspunten te kunnen voldoen. Woondeal regio Amersfoort met het Rijk Met deze woondeal wordt een versnelling van de woningbouw nagestreefd in de regio met gemiddeld 40%. De woondeal betreft een meerjarig contract tot uiterlijk 2030. Daarnaast worden lokale knelpunten aangekaart c.q. aangepakt welke aansluiten op deze versnelling. Specifiek voor Bunschoten is afgesproken dat we een versnelling van de nieuwbouwopgave van 20% nastreven Oplevering nieuwbouw en/of transformatie tussen 129 en 155 woningen per jaar. In 2022 is deze versnelling gerealiseerd.

Inmiddels is deze ambitie met het nieuwe coalitieakkoord “Bouwen aan de toekomst” 2022-2026 bijgesteld naar 200 nieuwbouwwoningen per jaar (een versnelling van ruim 55% ten opzichte van de oorspronkelijke ambitie uit de woonvisie). Het betreft hier overigens de eigen lokale ambitie, welke formeel losstaat van de ambitie uit de woondeal. De woondeal wordt in het jaar 2022/2023 aangepast vanwege de nieuwe en aangescherpte ambities vanuit het Rijk met de wens/eis van 66,67% goedkope tot middeldure koop en 30% sociale huur in iedere gemeente. Regionaal programmeren wonen & werken Het regionaal programmeren is in 2021 ingevoerd in de regio Amersfoort voor zowel wonen als voor werken. Het betreft een adaptief programma, welke jaarlijks kan worden aangepast. Specifiek voor wonen, moet dit leiden tot een versnelling en meer flexibiliteit in het programmeren van nieuwbouw in de gemeenten. Omgekeerd is er ook meer regionale afstemming wat er precies wordt gebouwd. Daarbij zal bijvoorbeeld ook worden bewaakt of de doelstelling voor meer starterswoningen (sociale huur, middenhuur, sociale koop) voor maximaal 50% (of wellicht 66,67%) ook regionaal gerealiseerd kan worden. De planmonitor van de Provincie wordt hiertoe nog nader omgevormd om naast de kwantitatieve gegevens ook meer kwalitatieve gegevens te monitoren.

78

Huisvestingsverordening Eind 2021 is de nieuwe Huisvestingsverordening Bunschoten 2022-2025 vastgesteld door de raad. Naast woonruimteverdeelregels voor sociale huurwoningen is ook de ambitie uitgesproken om 80 sociale huurwoningen extra te realiseren (totaal 230). Tijdens behandeling van het raadsvoorstel is door het college aangeboden en door de raad gevraagd om een onderzoek naar aanvullende maatregelen woonbeleid, o.a. Opkoopbescherming en/of zelfbewoningsplicht + maximeren regels om nieuwbouwwoningen optimaal toe te kunnen wijzen aan de eigen inwoners en starters. Een resultaat van het onderzoek is voorzien in de tweede helft van het jaar 2022, waarna uitwerking van de gewenste maatregelen volgt in 2022 en 2023. Prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties De prestatieafspraken 2017-2021 met de Stichting woningcorporatie Het Gooi en Omstreken en huurdersorganisatie Het Gooi en Omstreken lopen af en in het jaar 2022 worden nieuwe prestatieafspraken 2022-2025 integraal opgezet met beide corporaties en huurdersorganisaties. Woningcorporatie Eemland wonen en huurdersraad Eemland sluiten dan aan. In het 3 e kwartaal van 2022 worden de nieuwe prestatieafspraken vastgesteld en ondertekend, waarna deze ambtelijke en bestuurlijk worden uitgevoerd en gemonitord. Indien wenselijk worden nieuwe afspraken gemaakt.

Daartoe bestaat jaarlijks de optie, met als vertrekpunt het jaarlijkse bod (activiteitenplan) van de corporaties aan de gemeente Bunschoten. Bouwen In de Wabo, hoofdstuk 7 van het Besluit omgevingsrecht en hoofdstuk 10 van de Ministeriele regeling omgevingsrecht zijn de kwaliteitseisen voor handhaving opgenomen. Hierin wordt voorgeschreven dat het handhavingsbeleid jaarlijks in een uitvoeringsprogramma moet worden uitgewerkt. Daarin staat waaraan de beschikbare capaciteit wordt besteed. Deze verdeling is gebaseerd op wettelijke vereisten, het lokale handhavingsbeleid en de risicoanalyse die jaarlijks wordt uitgevoerd. De verantwoording hiervan gebeurt door middel van een jaarlijkse evaluatie en bijstelling van de beleidsen uitvoeringscyclus (De big-8-cyclus). Er komt in 2023 een nieuwe opzet inzake VTH. Het uitgangspunt voor het bepalen van de hoogte van de leges is dat de leges kostendekkend moeten zijn. De leges van de omgevingsvergunning vormen de belangrijkste inkomstenpost voor wat betreft de opbrengst van leges. Het promillage van de bouwleges wordt jaarlijks door de raad vastgesteld. Met de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet per 1 januari 2023 treedt ook de Wet Kwaliteitsborging in werking.

Deze wet zorgt ervoor dat het bouwtechnische toezicht op de reguliere nieuwbouwwoningen - vallend onder de categorie gevolgklasse 1 - overgaat van de gemeente naar de particuliere sector. De bouwers/ontwikkelaars moeten hiertoe een particulier toetsorgaan inhuren om de kwaliteit van de nieuwbouw van dit type woningen te borgen. Dit heeft ook impact voor de leges voor de omgevingsvergunningen, welke met circa 30% zullen afnemen. Eind 2022 wordt een nieuwe legesverordening Bunschoten 2023 ter vaststelling voorgelegd aan de raad, waarin deze uitgangspunten zijn verwerkt.

Kaderstellende beleidsnota’s ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Coalitieakkoord 2022 - 2026 ‘Bouwen aan de toekomst’ Toekomstvisie 2025 ‘Gemeente Bunschoten zijn we samen!’ Omgevingsvisie 2040 Interim Omgevingsverordening Provincie Utrecht 2021 Omgevingsvisie Provincie Utrecht 2021 Regionale Ruimtelijke Structuurvisie Masterplan Rengerswetering 2007 Stedenbouwkundig plan Rengerswetering eiland 4 2020 Ontwikkelingsvisie Kuststrook - Oost 2005 Woonvisie Bunschoten 2020 – 2025 Huisvestingsverordening 2022 – 2025 Prestatieafspraken wonen in de gemeente Bunschoten 2022 – 2025 Bouwbesluit Welstandsnota gemeente Bunschoten 2017 Bouwverordening Bestemmingsplannen 79

Taakveld Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Werken conform de omgevingswet. De doelstellingen realiseren uit de toekomstvisie 2025 wat betreft het werkveld ruimtelijke ordening en de Structuurvisie Bunschoten en de nieuwe Omgevingsvisie 2040. Het raamwerk omgevingsplan vaststellen. Het raamwerk per gebied of thema vertalen in een nieuw omgevingsplan. Regievoering op de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Bunschoten. Uitbreiding van de kern Eemdijk. Streven naar het behoud van de kernkwaliteiten van het buitengebied, waarbij de agrariërs worden gestimuleerd mee te denken over de bijdrage die zij kunnen leveren aan het realiseren van maatschappelijke doelen. Er wordt agrariërs ondersteuning gegeven bij gesprekken tussen diverse partijen om agrarische mogelijkheden en/of nevenactiviteiten te onderzoeken.

Wat gaan we er voor doen? ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Verder werken aan het raamwerk en de kerninstrumenten van de nieuwe omgevingswet (omgevingsvisie en omgevingsplan). Volgen van verdiepingscursussen en ervaring opdoen met het werken volgens de nieuwe omgevingswet. Ervaring opdoen met het Digitale Stelsel Omgevingswet. Uitvoering geven aan het masterplan Rengerswetering, door het opstellen van verkavelingsplannen en uitwerkingsplannen. Uitvoering geven aan diverse projecten zoals Tiny Houses, Oostsingel/Garnalenweg (voormaling Van Amerongenterrein), de uitgifte van de schoollocaties en andere inbreidingslocaties. Waar nodig faciliterend optreden bij de overige in het uitvoeringsprogramma opgenomen (woningbouw)projecten. Toetsing en begeleiding en advisering over ruimtelijke plannen. Toepassen van het vastgestelde grondbeleid. Daar waar actief grondbeleid wordt gevoerd gebruik maken van de instrumenten uit de Wet voorkeursrecht gemeenten en de Onteigeningswet. De overige plannen procedureel en projectmatig begeleiden (onder meer vergunningverlening en contractvorming met betrekking tot kostenverhaal en dergelijke). De plannen met betrekking tot uitbreiding van Eemdijk zorgvuldig procedureel begeleiden en faciliteren.

Taakveld Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) Binnen de gemeente is een aantal projecten in uitvoering die betrekking hebben op de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Het gaat zowel om enkele grote ruimtelijke uitbreidingsplannen (woningbouw en bedrijfsterrein) als om enkele kleinere in ontwikkeling te nemen inbreidingslocaties. ▪ Rengerswetering Eén van de meest omvangrijke woningbouwprojecten in Bunschoten betreft Rengerswetering. In navolging op de eerste drie eilanden wordt in 2023 het vierde centrale eiland “Het Zuiderland” gerealiseerd. Daarnaast wordt de planvorming van de eilanden 5, 6 en 7 vervolgd en gestart met de eerste uitwerking. Samengevat zien de belangrijkste activiteiten voor 2023 er als volgt uit: Eiland vier (Zuiderland) ▪ In 2023 zal volop worden doorgebouwd aan de woningen en de supermarkt. ▪ Starten met de bouw van de nieuwe school. ▪ Op basis van het vastgestelde stedenbouwkundig plan en bijbehorend beeldkwaliteitsplan wordt het woonrijp maken gefaseerd uitgevoerd.

80

Eiland vijf, zes en zeven ▪ In aansluiting op het vierde eiland wordt een voorlopig stedenbouwkundig plan voor de eilanden 5, 6 en 7 vastgesteld en wordt dit plan per fase uitgewerkt. ▪ Op basis daarvan wordt voortvarend gestart met de planuitwerking en voorbereiding van het bouwrijp maken en de bouwplanontwikkeling (door derden). ▪ Plan Oostsingel In samenwerking met de initiatiefnemers zal worden gewerkt aan de voorbereiding en realisatie van het plan Oostsingel op en rondom het voormalige terrein van Amerongen Sierbestrating. Het plan bestaat uit ongeveer zes twee onder een kapwoningen en ongeveer 49 appartementen. Tegen de verleende vergunning loopt een beroepsprocedure. ▪ Project Tiny Houses Samen met woningstichting ’t Gooi en omstreken wordt gewerkt aan de plannen voor de realisatie van 16 Tiny Houses binnen de gemeente. Hiertoe is tussen beide partijen een intentieovereenkomst ondertekend. De beoogde locatie voor deze woningen is de groenstrook achter de woningen aan de Frits de Zwerver, waar ter financiering van dit project ook 15 grondgebonden woningen worden gerealiseerd. De planning is dat de Tiny Houses in 2023 worden geplaatst. ▪ Kerkstraat De gemeente is in overleg over de restauratie van d’ Ouwe Sjool. Het streven is dat de restauratie in september 2023 klaar is.

▪ Uitbreiding Eemdijk-Oost In 2022 is opnieuw een planologische procedure voor de uitbreiding van Eemdijk-Oost gestart. Dit door middel van het ter inzage leggen van het voorontwerpbestemmingsplan. De inbreng van het vooroverleg en eventuele zienswijzen wordt waar nodig verwerkt in een ontwerpbestemmingsplan. Na onherroepelijkheid van het bestemmingsplan zal de initiatiefnemer starten met de realisatie van het bouwplan. ▪ Diverse inbreidingslocaties Verspreid door de gemeente wordt nog met initiatiefnemers gewerkt aan enkele inbreidingslocaties waar woningen of appartementen (in een bestaande woning) gerealiseerd kunnen worden. Mogelijk dat een enkel initiatief in 2023 in uitvoering kan worden genomen.

Taakveld Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? ▪ ▪

▪ ▪

▪

Voldoende woonmogelijkheden voor eigen inwoners, zowel in de huur- als de koopsector (specifiek voor starters en ouderen, maar ook voor bijzondere doelgroepen als mensen met een zorgbehoefte en met beperkingen). Een rechtvaardige en evenwichtige woonruimteverdeling, dat wil zeggen meer kansen voor groepen die aangewezen zijn op betaalbare huisvesting, zowel in de huursector (woningzoekenden die niet kunnen kopen, urgenten en bijzondere doelgroepen) als in de koopsector (starters en oudere doorstromers/senioren). Bouwen volgens de woonvisie vooral voor de eigen inwoners, maar ook deels voor de regionale behoefte. Gezien de verscheidenheid in behoefte wordt gestreefd naar differentiatie in de bouw van woningen in Rengerswetering. Er moet evenwicht zijn tussen goedkope en duurdere woningen, ruime en minder ruime woningen, sociale en middenhuur woningen en de koopsector. Wel wordt gekeken of er nog meer een accent gelegd kan worden op de realisatie van woningen voor starters, met inachtneming van de motie “bouwen, bouwen, bouwen”. Naast Rengerswetering meer inbreidingslocaties voor een betere spreiding. Dit geldt vooral voor de sociale woningbouw, waarbij kansen met eigen grondposities goed worden benut. Voor ouderen moeten vooral geschikte locaties gevonden worden nabij voorzieningen.

Het vinden van voldoende geschikte locaties voor nieuwbouwwoningen voor de verschillende doelgroepen wordt nog een hele uitdaging voor de gemeente, corporaties en overige initiatiefnemers.

81

Wat gaan we er voor doen? ▪

▪ ▪

▪ ▪

De nieuwe woonvisie 2020-2025 vormt met inachtneming van de woondeal 2021-2030 regio Amersfoort met het Rijk en het coalitieakkoord Bouwen aan de toekomst 2022-2026 het vertrekpunt voor diverse acties zoals hiervoor geschetst en ook voor de monitoringsresultaten, die u jaarlijks terugziet in de jaarrekening. Oppakken van initiatieven van (lokale) inwoners, ontwikkelaars en beleggers om te komen tot nieuwbouw en transformatie van niet-woningen tot woningen. Meer dan voorheen zal daarbij het accent op de betaalbaarheid van koopwoningen moeten liggen. De nieuwe Huisvestingsverordening 2022-2025, welke nu specifiek is gericht op de schaarste aan sociale huurwoningen. Wellicht volgt er in 2022/2023 nog een passage over opkoopbescherming voor goedkope/middeldure koopwoningen, mocht uit nader onderzoek blijken dat dit juridisch en beleidsmatig onderbouwd kan worden. Nieuwe prestatieafspraken Bunschoten 2022-2025 met woningcorporaties en huurdersbelangenorganisaties. Een verdiepingsslag maken met de provinciale Planmonitor woningen - meer kwaliteitscriteria (o.a. duurzaamheid, betaalbaarheid) naast de kwantiteitscriteria (aantallen woningen).

Verbonden partijen Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing MooiSticht programma MooiSticht heeft door de specifieke gemeentelijke taak als verlengd lokaal bestuur één herkenbaar programma Welstands- en monumentenadvisering. De doelstelling van de stichting is de zorg voor de instandhouding en bevordering van het bouwkundig schoon, de welstandszorg, het landschaps- en stedenschoon, waaronder de monumentenzorg en ook de zorg voor de ruimtelijke kwaliteit in zijn algemeenheid in de deelnemende gemeenten. Uitgangspunt is steeds het optimaal bedienen van de besturen van de aangesloten gemeenten.

Indicatoren Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ-waarde woningen

1.000 euro

Nieuwbouwwoningen

Aantal per 1.000 woningen

Demografische druk

%

Bron

Bunschoten 2022 CBS - Statistiek 340 (2021) Waarde Onroerende Zaken ABF-systeem 17,9 (2021) Woningvoorraad CBS - Statistiek 72,8 Bevolking COELO 749

Woonlasten Euro éénpersoonshuishouden Woonlasten Euro COELO meerpersoonshuishouden * De woonlasten over 2022 Nederland zijn (nog) niet bekend.

776

Nederland 2022 290 (2021)

8,9 (2021) 70,3 733 (2021)* 810 (2021)*

82

Wat mag het kosten? Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (bedragen x € 1.000,-) Rekening Raming Raming 2021 2022 2023

Meerjarenraming 2024 2025 2026

Lasten programmaonderdeel Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

382

422

348

356

356

356

7.952 918

6.399 1.022

1.532 1.057

127 1.016

7.891 1.022

5.403 1.017

Totaal lasten

9.253

7.843

2.937

1.499

9.269

6.775

Baten programmaonderdeel Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

503

875

2.358

1.655

30

30

9.851 1.033

6.399 597

1.532 645

127 645

7.891 645

5.550 645

Totaal baten

11.387

7.871

4.535

2.427

8.566

6.225

Saldo programmaonderdeel Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

-120

-453

-2.010

-1.300

325

325

-1.899 -114

0 425

0 412

0 371

0 377

-147 372

Totaal saldo

-2.134

-28

-1.598

-928

702

550

Investeringen (Bedragen x €1,-)

2023

2024

2025

2026

Software digitaal stelsel omgevingswet

-

58.000

-

-

Woonvisie 2025 - 2030

-

50.000

-

-

Totaal

-

108.000

-

-

Toelichting De raming van het taakveld Grondexploitatie is gebaseerd op de meerjarenprognose grondexploitatie, zoals opgenomen in de paragraaf Grondbeleid. De geraamde baten op het onderdeel Ruimte en leefomgeving voor 2023 en 2024 hebben betrekking op potentiële opbrengsten vrijkomende schoollocaties. De baten op het taakveld Wonen en bouwen is de geraamde opbrengst leges omgevingsvergunningen.

83

84

3. PARAGRAFEN

85

86

3.1 Lokale heffingen (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf lokale heffingen is opgenomen in artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat tenminste de geraamde inkomsten, het beleid ten aanzien van de lokale heffingen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Begroting versus jaarrekening De belastingparagraaf in deze begroting is zo vormgegeven dat de uitwerking van de belastingparagraaf in de jaarrekening straks zoveel mogelijk overeenkomt. Dit is bevorderlijk voor de controlerende taak van de raad en verschaft een zo goed mogelijk inzicht. De verplichte onderdelen in deze paragraaf is uitgebreid met een “kostendekkingsoverzicht voor de verschillende leges en rechten”. Dit verschaft extra inzicht aan de raad hoe op begrotingsbasis omgegaan wordt met het kostendekkingsuitgangspunt en hoe dit zich straks vertaald in de jaarrekening. Bij het overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen is slechts het algemene kader geschetst van de verschillende heffingen die geheven worden in deze gemeente.

In de belastingparagraaf voor de jaarrekening worden deze heffingen ook nader voorzien van kengetallen, resultaten en een nadere analyse van de behaalde opbrengsten in relatie tot de begrote bedragen. Egalisatiereserves De egalisatiereserves vormen een essentieel onderdeel van de kostendekking van de verschillende rechten. Egalisatiereserves hebben als voornaamste doel om grote tariefschommelingen te voorkomen. Ook kan een reserve worden opgebouwd om toekomstige vervangingsinvesteringen uit te bekostigen. Over de gewenste bandbreedte van deze reserves zijn nadere uitgangspunten geformuleerd. Aan de hand van deze uitgangspunten kan aan de hand van de stand van de egalisatiereserves worden bepaald hoe omgegaan moet worden met eventuele (extra) tariefmaatregelen om in een bepaalde termijn weer binnen de afgesproken bandbreedte te opereren. Dit kan zowel een verlaging als een verhoging van tarieven betreffen. Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus / Tricijn (GBLT) Het GBLT te Zwolle voert de verschillende heffingen, inningen en de Wet Waardering Onroerende Zaken voor de gemeente Bunschoten uit. Een gemeentelijke regiefunctionaris bewaakt de financiële afspraken en prestatieafspraken in overleg met de belastingsamenwerking en zorgt ook voor de relevante informatie-uitwisseling.

De gecombineerde aanslag gemeentelijke belastingen wordt bij deze samenwerking gebundeld met verschillende waterschapheffingen, waardoor er een optimaal heffings- en inningsproces ontstaat. Burgers en bedrijven worden door GBLT hierover geïnformeerd. Enige (veelal incidentele) heffingen voert de gemeente zelf nog uit. Het betreffen de roerende ruimtebelasting, leges, begrafenisrechten en incidentele marktgelden.

87

Belastingen en rechten

Primitieve begroting 2023

Belastingen: Onroerendezaakbelastingen (GBLT) Roerende-ruimtebelastingen (gemeente) Forensenbelasting (GBLT) Precariobelasting, algemeen (GBLT)

€ € € €

4.816.000,00 5.000,00 7.000,00 67.000,00

Bestemmingsheffingen: Rioolheffing (GBLT) Afvalstoffenheffing (GBLT) BIZ bijdrage Haarbrug Noord (GBLT) Afdracht BIZ bijdrage Haarburg Noord (gemeente)

€ € € €

1.663.000,00 2.452.000,00 22.000,00 -21.000,00

Rechten: Begrafenisrechten (gemeente) Marktgelden (GBLT heffingen jaarplaatsen, gemeente incidenteel) Overige inkomsten markt - water/stroomverbruik (gemeente) Afdracht promotiegelden markt (gemeente) Havengelden (GBLT heffingen jaarligplaatsen) Leges algemene dienstverlening/burgerzaken (gemeente) Afdracht Rijksleges (gemeente) Leges omgevingsvergunning/bouwen (gemeente) Totaalopbrengst belastingen en rechten

€ € € € € € € € € €

418.000,00 60.000,00 16.000,00 -8.500,00 107.000,00 282.000,00 -95.000,00 616.000,00 10.406.500,00

Na afronding van het dienstjaar wordt, in de belastingparagraaf behorende bij de jaarrekening 2023, een nadere analyse gegeven van de behaalde opbrengsten in relatie tot de begrote opbrengsten.

Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen De gemeentelijke inkomsten bestaan slechts voor een beperkt deel uit eigen belastinginkomsten (belastingen en rechten). Het overgrote deel van de gemeentelijke inkomsten wordt gevormd door de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en door specifieke uitkeringen van de Rijksoverheid. De overige inkomsten van gemeenten zijn afkomstig uit onder andere bouwgrondexploitatie, beleggingen, huren, pacht, nutsbedrijven, handel en industrie. Waarom zijn de eigen belastinginkomsten dan toch zo belangrijk? ▪ Door op lokaal niveau (de gemeenteraad) de afweging te maken welke voorzieningen tot stand worden gebracht en welke belastingheffing daarvoor nodig is, wordt een optimale democratische afweging gemaakt; ▪ Daarnaast kunnen eigen (belasting)inkomsten noodzakelijk zijn om de onvolkomenheden in de verdeling van de gelden uit het Gemeentefonds te kunnen opvangen; ▪ In toenemende mate worden ook de taken van de Rijksoverheid overgedragen aan gemeenten. Bij de overdracht van de bijbehorende financiële middelen gaat het Rijk er in veel gevallen vanuit dat gemeenten de overgedragen taken efficiënter uit kunnen voeren dan het Rijk, zodat men op voorhand een zogenaamde efficiencykorting toepast op de bij de taak behorende geldstroom.

Ook de kosten voor het opzetten van nieuwe taken wordt veelal niet, of slechts gedeeltelijk, door het Rijk gedragen. Een eigen lokaal belastinggebied is voor de lokale politiek dan een pré. In de Gemeentewet is bepaald welke belastingen een gemeente mag heffen. Het is de gemeenteraad die besluit tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van een belasting door het vaststellen van een belastingverordening.

88

Bij de eigen belastinginkomsten van gemeenten kan onderscheid worden gemaakt tussen een tweetal vormen: ▪ belastingen die dienen om kosten te verhalen op diegenen die deze kosten veroorzaken (leges en rechten); ▪ belastingen die dienen om inkomsten te genereren die vrij besteedbaar zijn en waarbij geen relatie wordt gelegd met gemaakte of te maken kosten (verschillende belastingen, waaronder de onroerendezaakbelastingen). Beleid en verordeningen De redactionele en technische wijzigingen van de belasting- en rechtenverordeningen 2023 worden in een afzonderlijk raadsvoorstel aangeboden. De relevante verordeningen zijn (voor zover relevant) vooraf tekstueel afgestemd met het GBLT. Hierin worden ook de in deze paragraaf vermelde tariefbepalingen verwerkt. In het kort worden nu al enige (toekomstige) beleidsmatige wijzigingen in deze paragraaf van de programmabegroting toegelicht. Tarievenbeleid Bij het opstellen van de ramingen van de inkomsten uit belastingen, bestemmingsheffingen en rechten voor de gemeentelijke begroting 2023 wordt uitgegaan van een gemiddelde tariefswijziging. Daarbij is als algemeen uitgangspunt een verwacht inflatiepercentage voor 2023 gehanteerd van 7,90%.

Onroerendezaakbelastingen De gemiddelde waardestijging/-daling van woningen en van niet-woningen voortkomend uit de jaarlijkse herwaarderingen Wet WOZ worden gecompenseerd door bijstelling van de tarieven onroerendezaakbelastingen. Een herwaardering levert de gemeente in beginsel dan ook geen extra geld op. Naast dit herwaarderingseffect kan de gemeente overigens wel tariefmaatregelen nemen die daarvan los staan. Over het algemeen vindt inflatiecorrectie plaats over de tarieven. Coalitieakkoord In het coalitieakkoord “Bouwen aan de toekomst” 2022-2026 wordt nagestreefd om de gemeentelijke woonlasten zo laag mogelijk te houden en tot de goedkoopste gemeenten van Nederland te blijven behoren. Landelijke besluiten waarop de gemeente zelf geen invloed heeft, denk hierbij aan een herijking van het Gemeentefonds, kunnen ons echter dwingen tot een aanpassing van deze uitgangspunten. De gemeentelijke tarieven voor leges en rechten blijven kostendekkend. De hondenbelasting blijft afgeschaft. Belastingen ▪ Onroerendezaakbelastingen: o verhoging van het tarief eigenarenbelasting woningen met 7,90%; o verhoging van de tarieven eigenaren- en gebruikersbelasting niet-woningen met 7,90%; ▪ Roerende-ruimtebelastingen: verhoging van de tarieven met 7,90%; ▪ Forensenbelasting: verhoging van de tarieven met 7,90%; ▪ Precariobelasting: verhoging van de tarieven met 7,90%.

Bestemmingsheffing ▪ Brede rioolheffing: verhoging van de bestaande tarieven met 7,90%; ▪ Afvalstoffenheffing: verhoging van de bestaande tarieven met 7,90%; ▪ BIZ Haarbrug Noord: de tarieven zijn vastgesteld voor een periode van vijf jaar (2022 - 2026) en kunnen tussentijds niet worden aangepast. Overige rechten ▪ Begrafenisrechten: verhoging van de tarieven met 7,90%; ▪ Marktgelden: verhoging van de tarieven met 7,90%; ▪ Havengelden vaste ligplaatshouders: verhoging van de tarieven met 7,90%; ▪ Veerpontgelden de Eem: geen verhoging, de tarieven zijn al fors; ▪ Leges, verdeeld over drie clusters van samenhangende dienstverlening: o Algemene dienstverlening: verhoging van de tarieven met 7,90%; o Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning: 7,90%. o Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn: verhoging van de tarieven met 7,90%.

89

WAARDERINGSKAMER Dit instituut controleert of gemeenten of belastingsamenwerkingsverbanden zoals de GBLT, de Wet waardering onroerende zaken goed uitvoeren. Verder houden zij toezicht op de uitvoering van de Basisregistratie waardering onroerende zaken. De Waarderingskamer heeft in 2018 geconstateerd dat de GBLT deze taken in voldoende mate uitvoert. In 2019 heeft GBLT de score ‘goed’ ontvangen van de Waarderingskamer. Meer informatie is beschikbaar op de site van de Waarderingskamer.

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Wet Waardering Onroerende Zaken De Wet WOZ verplicht gemeenten om jaarlijks een nieuwe taxatie vast te stellen voor alle panden. Met een jaarlijkse herwaardering (taxatie) zijn de waardesprongen minder groot en benaderen meer de actuele waarde, mede omdat de waardepeildatum dichter bij het belastingjaar ligt. In 2023 ontvangt iedere hoofdbewoner van een object een WOZ-waardering wanneer hij/zij op 1 januari 2023 eigenaar is van een woning (of woning in aanbouw of grondkavel) en/of eigenaar of gebruiker is van een niet-woning (bedrijf, ander soort object, in aanbouw of grondkavel). De WOZ-waarde wordt gebruikt om de hoogte van verschillende belastingen te berekenen, zoals de onroerendezaakbelastingen (gemeenten), het eigen-woningforfait inkomstenbelasting, de vennootschapsbelasting, de schenkbelasting en erfbelasting (Rijksbelastingdienst) en de waterschapsheffing ‘omslag gebouwd’ (waterschappen). De WOZ-waarde wordt ook gebruikt voor afschrijvingen van bedrijfsgebouwen en wordt ook gebruikt voor het vaststellen van de huurprijs van een huurwoning. Waardering met methodiek netto gebruiksoppervlakte De WOZ waardering vindt plaats op basis van bruto inhoud naar het waarderen op basis van netto gebruiksoppervlakte.

Deze methodiek sluit goed aan op de taxatie- en makelaarsbranche waar het begrip netto gebruiksoppervlakte veel wordt gebruikt. Tevens sluiten de basisregistratie WOZ en BAG (adressen en gebouwen) hierdoor goed op elkaar aan. Het gaat hierbij overigens om de waardering van woningen. De niet-woningen (verhuurbaar vloeroppervlakte en bruto oppervlakte) vallen hierbuiten. Belastingen ▪ Onroerendezaakbelastingen: dit is veruit de belangrijkste belasting qua inkomsten voor de gemeente. De onroerendezaakbelastingen zijn objectieve en zakelijke belastingen, waarbij de vastgestelde WOZ-waardering van de onroerende zaak het uitgangspunt is. Er zijn drie onroerendezaakbelastingen: □ een belasting geheven van eigenaren van woningen; □ een belasting geheven van eigenaren van niet-woningen; □ een belasting geheven van gebruikers van niet-woningen. ▪ Forensenbelasting: deze belasting kan worden geheven van natuurlijke personen die niet in de gemeente wonen, maar die wel meer dan 90 dagen per jaar verblijf houden of die daar meer dan 90 dagen per jaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Vooral recreatiewoningen worden in deze heffing betrokken. ▪ Precariobelasting: deze belasting kan worden geheven voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond.

Met voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond wordt bedoeld grond in eigendom van de gemeente die strekt tot algemeen nut en waar eenieder belang bij kan hebben zoals parken, openbare wegen, pleinen etc. Bij de heffing van precariobelasting kan gedacht worden aan terrassen, standplaatsen, uitstallingen, circussen, reclameborden etc. Bestemmingsheffingen ▪ Rioolheffing: middels deze heffing wordt een directe belasting geheven ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan: □ de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater; □ de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. 90

▪

▪

De belasting wordt geheven van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd en van gebruikers van percelen waarvoor hemelwater en/of grondwater wordt afgevoerd. Gelden alleen die laatste twee rubrieken, dan is het belang hiervoor beperkter en geldt daarom een goedkoper tarief. Afvalstoffenheffing: Op basis van de Wet Milieubeheer hebben gemeenten de wettelijke taak om zorg te dragen voor de verwijdering van afvalstoffen die afkomstig zijn van particuliere huishoudens. Hiervoor wordt afvalstoffenheffing in rekening gebracht als lokale belasting aan alle huisaansluitingen binnen de gemeente. BIZ bijdrage: de gemeenteraad kan onder de naam BIZ-bijdrage een heffing instellen op binnen een bepaald gebied in de gemeente (BI-zone) gelegen onroerende zaken, die niet in hoofdzaak tot woning dienen. De BIZ-bijdrage is een belasting die de kosten moet bestrijden, die verbonden zijn aan activiteiten die zijn gericht op het bevorderen van leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit of economisch belang in (relatie tot) de openbare ruimte van de BI-zone. De BIZ- bijdrage wordt geheven van een selectie van de gebruikers en/of eigenaren van de niet-woningen gelegen in de BI-zone (bijdrageplichtigen). De selectie komt tot stand op grond van een in de heffingsverordening te bepalen objectieve definitie.

Als peilmoment geldt de situatie bij het begin van het kalenderjaar. In de verordening kan worden bepaald dat bij onroerende zaken die niet in gebruik zijn, de BIZ-bijdrage voor de ontbrekende gebruiker wordt geheven van de eigenaar.

Rechten: ▪ Begrafenisrechten: deze rechten worden geheven voor het begraven van een overledene op de gemeentelijke begraafplaatsen Memento Mori of De Akker. De aanvrager van deze dienst is belastingplichtig. Overigens vervullen begrafenisondernemers vaak een ondersteunende rol in zowel de begeleiding van de begrafenis als de financiële afwikkeling ervan; ▪ Marktgelden: deze rechten worden geheven ter zake van het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten, bestaande uit het ter beschikking stellen van een standplaats voor het uitoefenen van de markthandel en daarmee verband houdende handelingen en/of gebruik van verstrekte hulpmiddelen. Het marktgeld wordt geheven van degene, die op de markt een standplaats inneemt. ▪ Havengelden: dit recht wordt geheven voor het met een vaartuig ligplaats nemen of het voor anker gaan in de gemeentelijke haven. Belastingplichtig is de schipper, de reder, de eigenaar van het vaartuig, degene aan wie het vaartuig in gebruik is gegeven of degene die als vertegenwoordiger van één van dezen optreedt. ▪ Leges: deze worden geheven voor gemeentelijke dienstverlening in de vorm van met name administratieve diensten, zoals het behandelen van aanvragen voor vergunningen en ontheffingen, het geven van inlichtingen, het verstrekken van afschriften, het afgeven van verklaringen, paspoorten, rijbewijzen etc.

Belastingplichtig is de aanvrager van de dienst dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend.

Aanduiding van de lokale lastendruk Lokale lastendruk Met de hiervoor genoemde tariefmaatregelen 2023 voor de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt een toename van de gemiddelde lastendruk voorzien van 7,90% voor de gemiddelde burger van Bunschoten in een meerpersoonshuishouden. Dit geldt voor eigenaren van woningen. Voor huurders geldt ook een stijging van 7,90%, aangezien de afvalstoffenheffing en rioolheffing met eenzelfde percentage is verhoogd. Nadrukkelijk wordt gesproken over gemiddelde lastendruk, omdat de effecten in incidentele gevallen afhankelijk zijn van de woningwaarde, de gezinssituatie en of men beschikt over een eigen woning of niet. Aan het eind van deze paragraaf is een overzicht toegevoegd van de ontwikkeling van de lokale lastendruk vanaf 2019 tot en met 2023 (periode van vijf jaar). Hierin is de lokale lastendruk voor genoemde heffingen nader uitgewerkt.

91

Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid van de gemeente is vastgelegd in de kwijtscheldingsregeling van de gemeente Bunschoten. Hierin is opgenomen dat kwijtschelding voor de volgende gemeentelijke belastingen en rechten mogelijk is: ▪ onroerendezaakbelastingen: eigenarenbelasting voor woningen; ▪ belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten: eigenarenbelasting voor woningen; ▪ afvalstoffenheffing: het vastrecht eenpersoons- of meerpersoonshuishouden; ▪ rioolheffing: gebruikersbelasting voor woningen. Algemeen Bij het verlenen van kwijtschelding wordt voor de kosten van bestaan uitgegaan van 100% van de genormeerde bijstandsuitkeringen. Alleen in geval van pensioengerechtigden wordt hiervan sinds het jaar 2013 vanaf geweken door als norm te nemen 100% AOW met een deel van de tegemoetkoming koopkracht oudere belastingplichtigen. Aanleiding voor deze afwijking is de Wet geleidelijke afbouw van de dubbele heffingskorting, waardoor pensioengerechtigden in een nadeliger positie zouden komen te verkeren voor hun lokale kwijtscheldingsmogelijkheden. De raad heeft op deze tekortkoming in de wetgeving geanticipeerd door haar lokale kwijtscheldingsregeling hiervoor aan te passen. Verder heeft de raad kwijtschelding van privé belastingschulden van ondernemers mogelijk gemaakt. Het betreft voornamelijk de categorie ZZP-ers.

GBLT GBLT voert vanaf 2016 deze kwijtscheldingstaak voor de gemeente Bunschoten uit met de door de raad van de gemeente Bunschoten geformuleerde beleidsuitgangspunten.

Kostendekkingsoverzicht voor de verschillende leges en rechten De raad heeft als algemeen uitgangspunt dat alle leges en rechten kostendekkend moeten zijn. Dit houdt in dat 100% kostendekking op begrotingsbasis wordt nagestreefd, waarbij dit niet geldt voor de individuele dienstverlening, maar voor het totaalpakket van het in een verordening (en/of titel) opgenomen diensten. Totaaloverzicht kostendekking leges en rechten 2022 en 2023 Heffingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Begraafrechten Marktgelden Leges algemene dienstverlening (titel 1 Legesverordening) Leges omgevingsvergunning (titel 2 Legesverordening) Leges vallend onder Europese Dienstenrichtlijn (titel 3 Legesverordening)

Begroting 2022 100% 100% 100% 100% 68% 89% 100%

Begroting 2023 100% 100% 100% 100% 69% 88% 100%

92

Afvalstoffenheffing Voorgesteld wordt de tarieven voor 2023 te verhogen met 7,90% inflatie. Bedragen in € x 1,Kosten afval Mutatie egalisatiereserve Aandeel straatvegen/papierbakken Afvalstoffenheffing ▪ vastrecht ▪ variabel recht/Diftar Btw component Opbrengst oud papier/ kunststof/glas/zwerfafval/oud ijzer Verrekening groen/veegafval Dividend ROVA Totaal

Begroting 2022 Lasten Baten 2.474.502 145.937 45.000

Begroting 2023 Lasten Baten 2.714.632 125.202 45.000

2.266.000

2.452.000

224.000

2.743.502

224.000 211.565 40.000 80.000 2.743.502

2.983.632

286.430 40.000 80.000 2.983.632

Toelichting: De stijging van de kosten voor afvalverwerking zijn gebaseerd op de begrotingen van de AVU en de ROVA. Aan de andere kant neemt de opbrengst afvalstoffenheffing ook toe door aanpassing met inflatiepercentage en door een hogere opbrengst oud papier. Per saldo wordt er nog steeds een bedrag onttrokken aan de egalisatiereserve. Dit is mede het gevolg van achterwege laten van een extra stijging boven inflatie omdat de reguliere inflatie al hoog is. Rioolheffing Voorgesteld wordt de tarieven voor 2023 te verhogen met 7,90% inflatie. Bedragen in € x 1,Kosten riolering Aandeel baggeren grachten etc. Btw-component Mutatie reserve riolering, afschrijving basisvoorziening Rioolheffing Totaal