Jaarverslag en jaarrekening 2024 - definitief.pdf

2

* Dit cijfer wordt weergegeven als geheim om het risico op onthulling van individuen voorkomen.

55

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschutwerk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGA-verblijf Gesloten plaatsing Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Totaal lasten

(Bedragen x € 1,-)

Realisatie 2024 4.630.082 1.728.202 5.349.781 1.126.360 455.907 575.823 1.941.024 792.534 355.718

Raming 2024 2.896.312 1.550.902 4.464.221 1.182.763 340.995 545.977 1.457.680 794.648 397.936

Raming na wijz. 2024 Afwijking Incidenteel 5.015.735 385.653 -409.000 1.668.078 -60.124 0 5.638.587 288.806 1.198.763 72.403 0 357.457 -98.450 0 490.977 -84.846 0 1.932.680 -8.344 0 772.148 -20.386 0 358.360 2.642 0

320.093 2.009.848 1.977.253 979.722 350.143 577.718 1.409.227 0

294.912 874.571 3.285.774 799.454 345.500 0 1.356.863 0

303.489 2.085.571 1.927.774 994.454 372.500 580.000 1.364.363 0

-16.604 75.723 -49.479 14.732 22.357 2.282 -44.864 0

0 0 0 0 223.000 0 0 0

0 431.551 880.921 17.859

0 446.490 0 33.750

0 421.490 831.500 38.750

0 -10.061 -49.421 20.891

0 0 0 0

7.159 1.051.559 0

0 717.136 0

32.000 790.136 0

24.841 -261.423 0

0 62.000 0

26.968.483 21.785.884 27.174.812

206.329

-124.000

56

Baten Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschutwerk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGA-verblijf Gesloten plaatsing Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Totaal baten

Realisatie 2024 2.434.843 22.753 3.671.778 0 71.492 171.470 0 0 0

Raming 2024 366.595 0 3.278.000 0 0 132.680 0 0 0

Raming na wijz. 2024 2.239.518 0 4.116.200 0 0 172.680 0 0 0

Afwijkin g -195.325 -22.753 444.422 0 -71.492 1.210 0 0 0

0 99.545 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0

0 -99.545 0 0 0 0 0 0

0 99.000 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

6.471.881

3.777.275

6.528.398

56.517

204.000

Incidenteel 105.000 0 0 0 0 0 0 0

57

Saldo Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschutwerk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGA-verblijf Gesloten plaatsing Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Totaal saldo Kosten per inwoner

Realisatie 2024 2.195.239 1.705.449 1.678.004 1.126.360 384.415 404.353 1.941.024 792.534 355.718

Raming 2024 2.529.717 1.550.902 1.186.221 1.182.763 340.995 413.297 1.457.680 794.648 397.936

Raming na wijz. 2024 Afwijking Incidenteel 2.776.217 580.978 -514.000 1.668.078 -37.371 0 1.522.387 -155.617 0 1.198.763 72.403 0 357.457 -26.958 0 318.297 -86.056 0 1.932.680 -8.344 0 772.148 -20.386 0 358.360 2.642 0

320.093 1.910.303 1.977.253 979.722 350.143 577.718 1.409.227 0

294.912 874.571 3.285.774 799.454 345.500 0 1.356.863 0

303.489 2.085.571 1.927.774 994.454 372.500 580.000 1.364.363 0

-16.604 175.268 -49.479 14.732 22.357 2.282 -44.864 0

0 -99.000 0 0 223.000 0 0 0

0 431.551 880.921 17.859

0 446.490 0 33.750

0 421.490 831.500 38.750

0 -10.061 -49.421 20.891

0 0 0 0

7.159 1.051.559 0

0 717.136 0

32.000 790.136 0

24.841 -261.423 0

0 62.000 0

20.496.602 18.008.609 20.646.414

149.812

-328.000

903,33

795,75

912,31

8,97

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met afgerond € 2,6 miljoen nadelig. Dit betreft de taakvelden Samenkracht en burgerparticipatie (€ 0,2 miljoen) Inkomensregelingen, arbeidsparticipatie (BBS € 0,5 miljoen), Wmo totaal (€ 0,4 miljoen) en Jeugd totaal (€ 1,5 miljoen).

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 206.000,- lager dan de raming na wijzigingen en de baten € 57.000,- lager. Per saldo een voordeel van € 149.000,-. Onderstaand de analyse op hoofdlijnen per taakveld. ▪ Samenkracht en burgerparticipatie Op dit taakveld zijn de lasten per saldo € 580.000,- lager dan de raming. De belangrijkste oorzaken zijn Opvang Oekraïners € 450.000,- lagere uitgaven € 360.000,- en hogere Rijksbijdrage (€ 90.000,miljoen), per saldo lagere lasten HAR tijdelijke huisvesting statushouders (€ 60.000,-), lagere loonkosten (€ 60.000,-), lagere kosten sociale basisinfrastructuur, mantelzorg en sociaal medische indicatie (€ 40.000,-) doordat eerst de SPUK-gelden IZA/Gala zijn ingezet. Lagere subsidie relatietherapie (€ 10.000,-) en maatschappelijk werk (€ 18.000,-) en overige ontwikkelingen € 12.000,-. De lasten van de inburgering zijn per saldo € 70.000,- hoger. Dit is voornamelijk het effect van hogere uitvoeringskosten die niet via de specifieke uitkering worden bekostigd, maar waarvoor compensatie in gemeentefonds wordt ontvangen.

58

▪ Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Het nadeel (€ 37.000,-) op dit taakveld heeft betrekking op de kosten van het sociaal team. Dit nadeel is ontstaan doordat er extra inhuur nodig was voor opvang ziekte en zwangerschapsverlof. ▪ Inkomensregelingen Dit taakveld laat een nadelig resultaat zien van € 156.000,-. Dit wordt veroorzaakt door per saldo hogere uitgaven € 61.000,- BBZ en bijzondere bijstand (€ 15.000,-). Een ander effect is de per saldo verhoging van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken met € 65.000,- en hogere uitgaven uitvoeringskosten sociale zaken € 15.000,-. Verder zijn op dit taakveld de lasten en baten verantwoord van de specifieke uitkeringen energiearmoede en nationaal isolatieprogramma. De uitgaven op deze onderdelen zijn respectievelijk € 228.000,- en € 272.000,- lager en dit komt aan de batenkant tot lagere specifieke uitkeringen tot uitdrukking. Dit verloopt budgettair neutraal. ▪ WSW en beschutwerk Het voordeel dat op dit taakveld naar voren komt (€ 72.000,-) is gebaseerd op de uitkomst van de jaarrekening 2024 van RWA/Amfors. ▪ Arbeidsparticipatie De netto lasten op dit taakveld zijn per saldo € 27.000,- hoger dan geraamd. Tegenover de hoger uitgaven van € 98.000,- staat een bijdrage vanuit de specifieke uitkering inburgering van € 71.000,-.

▪ Maatwerkvoorzieningen (WMO) Op dit taakveld worden de uitgaven verantwoord voor de woningaanpassingen (nadeel € 15.000,-), de vervoersvoorzieningen (€ 33.000,- o.a. reparatie, onderhoud en overige diensten) en de rolstoelen (€ 37.000,-). ▪ Hulp bij het huishouden (WMO) Na de bijstelling van de raming resteert er nog een gering nadeel op de post huishoudelijke hulp (€ 8.000,-). Algemeen ontwikkeling inkoop WMO Onderstaande taakvelden hebben betrekking op de regionale inkoop van zorg voor de Wmo. De uitgaven zijn verantwoord op basis van de prognose vierde kwartaal die gemeente Amersfoort voor de regio samenstelt en die ook basis zijn voor het afgeven van een verklaring door de accountant van Amersfoort. We zien dat de zorgkosten voor de Wmo op een redelijk stabiel niveau blijven van € 1.160.000,--. Ten opzichte van de raming een gering nadeel van afgerond € 8.000,-. Onderstaand de belangrijkste afwijkingen voor de Wmo op taakvelniveau. ▪ Begeleiding (WMO) Dit taakveld bevat de uitgaven PGB volwassenen (voordeel € 16.000,-) en de percelen inkoop ambulante begeleiding volwassenen (nadeel € 36.000,-), Per saldo een nadeel van € 20.000,-. ▪ Dagbesteding (WMO) Dit taakveld bevat de percelen dagactiviteiten Volwassenen (voordeel € 3.000,-).

▪ Overige maatwerkarrangementen (WMO) Onder dit taakveld vallen de uitgaven voor de bijdrage aan de gemeente Amersfoort voor uitvoering van de taken in het kader van inkoop jeugd en Wmo (voordeel € 7.000,-) en de uitvoering zorgadministratie door BBS. Doordat er in 2024 nog meer betalingen voor de zogenaamde p*q percelen door BBS zijn uitgevoerd is het nog niet gelukt de geraamde bezuiniging door te realiseren. Een nadeel op dit onderdeel van € 23.000,-. Algemeen ontwikkeling inkoop Jeugdzorg Onderstaande taakvelden hebben betrekking op de regionale inkoop van zorg voor de Jeugd. De uitgaven zijn verantwoord op basis van de prognose vierde kwartaal die Amersfoort voor de regio samenstelt en die ook basis zijn voor het afgeven van een verklaring door de accountant van Amersfoort. We zien dat de zorgkosten opnieuw zijn gestegen. De prognose komt nu uit op afgerond € 9,5 miljoen, waarvan bijna € 6,5 miljoen voor de nieuwe zorgaanbieder MetMaya. Ten opzichte van de raming een nadeel op het totaal van de kosten jeugdzorg van € 200.000,-. MetMaya heeft niet tijdig 59

een controleverklaring kunnen afgeven. Dit betekent een onduidelijkheid in onze rechtmatigheidsverantwoording ten aanzien van de bestedingen bij MetMaya. Ten aanzien van de getrouwheid is er door middel van de controleverklaring van gemeente Amersfoort wel een goedkeurend oordeel verstrekt. Dit verschil kan grotendeels worden verklaard door de hoger prognose van de kosten Samen Veilig thuis Midden Nederland. In de prognose vierde kwartaal kwam deze overschrijding voor het eerst in beeld. Een algemene opmerking bij de ramingen op de verschillende taakvelden is dat doordat er met MetMaya een taakgerichte bekostiging is afgesproken is dat niet meer helemaal één-op-één te linken met de raming aan de taakvelden binnen dit programma. In het kader van de Taskforce jeugd is een verzoek om subsidie ingediend vanuit de regionale specifieke uitkering Ben middelen. Als een gemeente met bovenmatige zorgkosten wordt geconfronteerd kan op deze regeling een beroep worden gedaan. In ons geval gaat het om een aanvraag van in totaal afgerond € 281.000,-. Dit is nog niet in de jaarrekening verwerkt, omdat er ten tijde van het opstellen nog geen besluit lag of en in welke maten onze aanvraag wordt gehonoreerd.

▪ Jeugdhulp begeleiding Dit taakveld bevat de uitgaven PGB jeugd (voordeel € 24.000,-) en de percelen inkoop ambulante begeleiding jeugd, meedoen en zelfredzaamheid , dyslexie (nadeel € 14.000,-) en een deel MetMaya ambulante jeugdhulp begeleiding (voordeel € 65.000,-). Aan de batenkant is nog een incidentele inkomst (€ 100.000,-) verantwoord voor doorberekende kosten andere gemeente uit voorgaande jaren. Per saldo een voordelig effect van € 175.000,-. ▪ Jeugdhulp behandeling Dit taakveld bevat de percelen inkoop bovenregionale taken (nadeel € 10.000,-), ambulante dagbehandeling jeugd (nadeel € 40.000,-) en een deel van MetMaya. ▪ Jeugdhulp dagbesteding Dit taakveld bevat de percelen dagbehandeling jeugd (voordeel € 15.000,-) en een deel van MetMaya. ▪ Jeugdhulp zonder verblijf overig Dit taakveld bevat de percelen inkoop ADHD ziekenhuiszorg (voordeel € 13.000,-), vervoer GGZ jeugd (voordeel € 49.000,-) en de opstartkosten voor de nieuwe zorgaanbieder MetMaya (nadeel € 40.000,-). ▪ Pleegzorg Dit taakveld geeft de lasten weer van pleegzorg die nagenoeg in lijn zijn met de raming. ▪ Gezinsgericht Dit taakveld bevat de percelen inkoop jeugd Gezond opgroeien, gezond zijn en een deel van MetMaya (nadeel € 45.000,-). ▪ Jeugdhulp crisis/LTA/GGA-verblijf Dit taakveld bevat de percelen inkoop Landelijk transitiearrangement (nadeel € 10.000,-) en een deel van MetMaya.

▪ Gesloten plaatsing (WMO) De uitgaven op dit taakveld zijn onderdeel van de specialistische jeugdhulp door MetMaya. De uitgaven zijn € 49.000,- hoger dan de raming. ▪ Beschermd wonen (WMO) Op dit taakveld zijn minder uitgaven verantwoord dan geraamd (€ 20.000,-). ▪ Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Op dit taakveld zijn de kosten verantwoord voor de dak- en thuislozenopvang. Er zijn minder kosten (€ 25.000,-) verantwoord dan geraamd (claim op het rekeningresultaat).

60

▪ Jeugdbescherming Dit taakveld bevat het perceel inkoop Samen Veilig thuis jeugd. Op basis van de prognose wordt een nadelig effect verwacht van € 200.000,-. Daarnaast moest nog een nadelig effect worden verwerkt van de afrekening 2023 van € 62.000,-.

61

62

1.7 Volksgezondheid en milieu (Taakveld Volksgezondheid valt onder de commissie Samenleving, portefeuillehouder P. van Asselt. De taakvelden Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen en crematoria horen bij de commissie Ruimte, portefeuillehouder W. de Jong. Begraafbeleid valt onder de commissie Bestuur en Financiën, portefeuillehouder J.L. Geurts.)

Taakveld Volksgezondheid Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) We hebben verdere invulling gegeven aan het GALA, waarbij we intensief hebben gewerkt aan alle 15 thema’s uit het akkoord. In samenwerking met diverse partijen zijn interventies en projecten opgezet, zoals valpreventieve beweeginterventies, Kansrijke Start, Welzijn op Recept, en het volwassenfonds Sport en Cultuur en projecten gericht op het versterken van de sociale basis. ▪ Actieplan preventie alcohol en drugsgebruik Er is uitvoering gegeven aan het actieplan 'Laat ze niet verzuipen', waarbij de speerpunten zijn voortgezet en verder ontwikkeld. De focus lag op het aanbieden van alternatieve activiteiten en het versterken van ouderbetrokkenheid. Jellinek, De Boei, GGDrU en Waypoint hebben diverse activiteiten uitgevoerd. Zo is er elke twee maanden Sport, Eat & Fun georganiseerd voor jongeren van 12 tot 18 jaar. Daarnaast organiseerde De Boei in samenwerking met De Bron op zaterdagavonden activiteiten voor jongeren. Er zijn themabijeenkomsten gehouden voor naasten van verslaafden, de training Sterk Ernaast is aangeboden en het oudercomité heeft een online ouderavond over middelengebruik georganiseerd. Ook werd een bijeenkomst georganiseerd voor zorgprofessionals over het signaleren van middelengebruik en de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden.

In juni werd een raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd, waar waardevolle input van de gemeenteraad is opgehaald voor het verder vormgeven van het preventiebeleid rondom alcohol- en drugsgebruik. ▪ Preventieakkoord Bunschoten In 2024 hebben we verschillende initiatieven uitgevoerd in het kader van het Preventieakkoord Bunschoten, waaronder de campagnes ‘Safe bij de Bel’ en ‘Ommetje’. De campagne 'Safe bij de Bel' leidde tot 17% meer kinderen die dagelijks lopend of op de fiets naar school gingen, en de ‘Ommetje’campagne trekt ieder jaar meer deelnemers. In totaal deden in drie jaar 597 inwoners in 72 teams mee. Daarnaast werden rookvrije zones gerealiseerd, zoals rookvrije speeltuinen, en werd actief ingezet op preventiecampagnes rondom roken en alcoholgebruik, zoals Stoptober, Zien drinken doet drinken en IkPas. Ook werd aandacht besteed aan beweegstimulering in samenwerking met het Sportplatform, met onder andere de activiteiten tijdens de Nationale Sportweek, Nationale Beweegweek voor Ouderen, en de Vitaliteitsweek, om zowel jongeren als ouderen te stimuleren een gezonde en actieve levensstijl te hanteren. ▪ Gezonde kantines Vanuit TeamFit dat onderdeel is van JOGG, is ingezet op het stimuleren van gezonde sportkantines.

De TeamFit Coach is op verzoek bij verenigingen langs geweest en heeft advies en begeleiding gegeven in een uitbreiding van het assortiment van de kantine. Verdere stimulering, advisering en begeleiding voor scholen volgens de Gezonde School-aanpak Vanuit de GGDrU is ingezet op de intensivering van het certificaat Gezonde School bij basisscholen en het voortgezet onderwijs. Een Gezonde School is een school die structureel aandacht besteedt aan het verbeteren van de gezondheid van leerlingen en medewerkers. Van de basisscholen hebben ▪

63

De Bavinckschool en ’t Sterrenlicht het certificaat Welbevinden en ’t Kruisrak het certificaat Voeding. Het Oostwende College heeft de certificaten Welvinden en Roken, alcohol en drugs preventie.

Indicatoren Volksgezondheid De indicatoren uit het beleidskader sociaal domein worden in de nieuwsbrief sociaal domein en bij de evaluatie van het beleidskader gepubliceerd.

Taakveld Riolering Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Projecten De werkzaamheden aan de rioolvervanging en de daarbij behorende klimaat maatregelen in de Schildersbuurt en de Nijkerkerweg zijn vrijwel geheel afgerond. Er zijn met uitzondering van de Schildersbuurt geen grootschalige vervangingen/renovaties uitgevoerd. ▪ Vuilwater- en hemelwaterriool Er zijn een aantal plekken waar het riool of de betreffende rioolinspectieputten zijn hersteld. Een voorbeeld hiervan is de put op de Huijgenlaan. In 2024 zijn twee aanbestedingen opgestart voor twee verschillende raamovereenkomsten; één van deze betreft het reinigen en inspecteren van het hoofdriool, het ander betreft het relinen (toepassen van een kunststof kous) van het hoofdriool. ▪ Inlaten op het hoofdriool Punt van aandacht blijft de oplopende constatering aan kapotte inlaten op het hoofdriool. Vervanging is kostbaar door de diepteligging van het riool en het daaraan gekoppelde graafwerk om bij de inlaat te komen. Het graafwerk tekent zich later weer af in het straatwerk, omdat de verdichting van het zand niet maximaal kan plaatsvinden. Opnieuw aanbrengen van de bestrating geeft dan weer een extra kostenpost. Gevolg van deze defecten is meestal een verstopping van de huisaansluiting waardoor bewoners huishoudelijk afvalwater niet meer kunnen lozen.

Herstel van het defect en het ontstoppen van de huisaansluiting zorgen voor oplopende kosten. Een oorzaak van het ontstaan van deze defecten moet gezocht worden in de richting van de kwaliteit en de ouderdom van de toegepaste materialen. ▪ Reiniging en inspectie hoofdriolen Er zijn een aantal plaatsen gereinigd en geïnspecteerd onder het mom van risico gestuurd beheer. Eemdijk en de Veenestraat ondervinden enige problemen met het hoofdriool en zijn derhalve gereinigd en geïnspecteerd. Opvolgende acties volgen in 2025. Om een accurate indicatie te krijgen van de staat van het hoofdriool, en vanwege het feit dat sommige strengen al langere tijd niet geïnspecteerd en gereinigd zijn, is besloten om vanaf 2025 tot en met 2028 een grote ronde aan reinigen en inspecteren te maken. ▪ Hoofdgemalen De rioolhoofdgemalen hebben hun periodiek (kwartaal) onderhoud gehad. Geconstateerd is dat de pompen in deze gemalen het zwaar te verduren hebben. Onder andere het gebruik van schoonmaakdoekjes die niet oplossen in water zorgen voor vastlopende pompen en gemalen die in storing staan. Gevolgen kunnen aanzienlijk zijn door wateroverlast in woningen/bedrijfsruimten en overstortend rioolwater op watergangen. Het steeds vaker oplossen van deze storingen zorgt voor toename van de onderhoudskosten.

De aanbesteding voor het onderhoud van de rioolgemalen heeft plaatsgevonden, echter is deze aanbesteding reeds ingetrokken wegens een discrepantieverschil bij de inschrijvers, wat het niet mogelijk heeft gemaakt het werk daadwerkelijk aan te besteden. Deze aanbesteding is heropgestart en zal in 2025 opnieuw, met de nodige aanpassingen, worden aanbesteed. ▪ Klimaatadaptatie De groene daken subsidieregeling heeft doorgelopen zonder aanpassingen. Aandachtspunt is wel de geringe hoeveelheid aanvragen. In 2025 is het voorstel om nogmaals wat extra aandacht te schenken vanuit communicatieoogpunt op de subsidie.

64

Taakveld Afval Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪

▪

In 2024 is ingezet op het verder verbeteren van de kwaliteit van GFT. De minicontainers zijn meerdere keren gecontroleerd door voorlopers van ROVA. Vervuilde containers worden gemarkeerd met een kaart en de betreffende huishoudens hebben een waarschuwingsbrief ontvangen. Uit de resultaten blijkt dat de groep ‘licht vervuild’ afneemt, de groep ‘sterk vervuild’ blijkt lastiger te bereiken. Dit vraagt om een andere aanpak (handhaving). Het contract met de kringloop liep af. In samenwerking met ROVA is een nieuw contract afgesloten.

Taakveld Milieubeheer Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bodem In 2024 is voor diverse ruimtelijke ontwikkelingen en grondtransacties de bodemkwaliteit beoordeeld. Daarnaast was 2024 het eerste jaar onder de Omgevingswet en daarmee het eerste jaar dat de gemeente het grootste deel van de provinciale bodemtaken overgenomen heeft. ▪ Integrale handhaving In 2024 is het geactualiseerde beleid op het taakveld VTH toegepast. Daarbij is gewerkt aan verbeteringen in onze monitoring op het gebied van toezicht en handhaving. Ten behoeve van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging (bouwen) is er beleid toegevoegd aan het huidige beleid. ▪ Energie en duurzaamheid Energietransitie beleid In samenwerking met de Regio Amersfoort is verder gewerkt aan de uitvoering van de Regionale Energie Strategie. Hierin wordt gewerkt aan doelstellingen voor 2030 voor de opwekking van grootschalige duurzame elektriciteit in de vorm van zonne-energie en windenergie en het in beeld brengen van regionale duurzame warmtebronnen. Het lokale afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit is in 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit traject is langlopend, In 2024 heeft de gemeente (wederom) in een ondersteunende rol van de provincie samengewerkt om te bepalen waar de kansen liggen voor duurzaam en energie.

Hierbij zijn twee duurzaamheidsadviseurs ingezet om verder met lokale bedrijven te verkennen waar kansen liggen om te verduurzamen en slimmer energie in te zetten in relatie tot de netcongestie. In 2024 is in het kader van de intentieovereenkomst OERA1 van 2023 samen met Rijkswaterstaat, andere gemeenten uit de regio en de provincie verder gewerkt om de potentie van grootschalige zonne-energie langs de A1 nader te onderzoeken. Om te komen tot een aardgasvrij Bunschoten in 2050 is in 2024 gestart met een verkennend onderzoek naar de mogelijkheid van een warmtenet met industriële restwarmte in samenwerking met diverse partners. De coalitie heeft aangegeven toe te willen werken naar een geïsoleerde gebouwde omgeving in 2035. Begin 2024 is het Isolatieprogramma Bunschoten vastgesteld, met een activiteitenprogramma voor de jaren 2024 tot en met 2027. Vanuit het programma en de ontvangen rijksgelden (tweede tranche Nationale Isolatie Programma-gelden) zijn nieuwe isolatieacties voorbereid. Ook is een maatwerkaanpak voor monumenten voorbereid. Zowel de isolatieacties als de monumentenaanpak starten in 2025. Soorten Management Plan (SMP) In 2024 heeft de gemeente het veldonderzoek uitgevoerd om een SMP op te laten stellen. Een SMP is benodigd om de gemeentelijke doelstelling van een geïsoleerde gebouwde omgeving in 2035 te bewerkstellen en particulieren te ontzorgen.

Volgens de Wet natuurbescherming is het verboden om verblijfplaatsen van vogels of vleermuizen te beschadigen, te vernielen of deze soort te doden. Het 65

isoleren van spouwmuren of daken mag volgens de Wet natuurbescherming niet zonder een ecologisch onderzoek. Omdat het te kostbaar en tijdrovend is voor particulieren om bij elke maatregel zelf een ecologisch onderzoek uit te laten voeren, stelt de provincie Utrecht aan de gemeenten als voorwaarde om een (Pre-) SMP te laten opstellen. Vloerisolatie actie In 2024 konden inwoners gebruik maken van een subsidie voor vloerisolatie. Huishoudens die energietoeslag hadden ontvangen en inwoners met een woning met een slecht energielabel en een WOZ-waarde onder het gemiddelde van de gemeente (€ 409.000,-) kwamen hiervoor in aanmerking. De vloerisolatie actie is gefinancierd vanuit rijksgelden (eerste tranche Nationaal Isolatie Programmagelden) en een provinciale subsidie (gericht op huishoudens in energiearmoede vanuit de Energietransitie). Energiebesparende maatregelen energiearmoede Huishoudens die energietoeslag hebben ontvangen, konden van zomer 2022 tot en met 2024 een gratis energiebespaarbox ophalen. Via de Bijzondere Bijstand is daarnaast de aanschaf van energiezuinige huishoudelijke apparaten gestimuleerd met een extra geldbijdrage voor witgoed met een duurzaam energielabel. Deze witgoedregeling is in 2024 verlengd tot en met 2027. Verduurzamen van bestaande woningen en inzet energiecoaches In 2024 waren acht vrijwillige energiecoaches uit de gemeente actief.

De energiecoaches hebben gedurende het jaar in diverse trainingen en gratis adviezen de inwoners informatie gegeven over kleine energiebesparende maatregelen, isoleren, ventileren en duurzame energie in de bestaande koop- en huurwoningen. Duurzaamheidslening Woningeigenaren kunnen voor het verduurzamen van de woning gebruik maken van de Duurzaamheidslening. Door de hoge energieprijzen hebben veel bewoners hier gebruik van gemaakt. Maatschappelijke organisaties en VvE’s kunnen nog steeds de Stimuleringslening aanvragen voor het verduurzamen van hun gebouwen en complexen. Laadpalen In 2024 zijn er zeven laadpalen bijgeplaatst. Het proces van aanvraag tot realisatie duurt nog steeds lang door vertraging vanuit Stedin, maar doordat er meer exploitanten zijn wordt er wel meer doorgepakt. Het totaal komt op 39 laadpalen. Bunschoten maakt via MRA-E deel uit van een aanbesteding voor snelladers. De voorbereidingen om een snellaadlocatie te ontwikkelen bij De Kronkels lopen.

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ ▪

In 2024 is de motie ‘Begraven voor onbepaalde tijd’ opnieuw besproken in de commissie Bestuur en financiën. Hieruit is naar voren gekomen dat er aanvullend onderzoek nodig is op de gestelde vragen vanuit de commissie en dit wordt in maart 2025 opnieuw voorgelegd. In 2024 zou gestart worden met het ruimen van graven bij begraafplaats Memento Mori. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door derden. In verband met het uitlopen van de planning, wordt er begin 2025 gestart met het ruimen.

Verbonden partijen Volksgezondheid en milieu Gemeentelijke GezondheidsDienst regio Utrecht De GGDrU beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de gemeenten in het werkgebied. Zij doet dit door de risico’s voor gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van de inwoners te bevorderen. Ook als er incidenten uitbreken in de regio zorgt de GGDrU voor snelle hulpverlening, in samenwerking met de VRU. Afvalverwijdering Utrecht De AVU werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. 66

N.V. ROVA Holding De ROVA zamelt in de gemeente Bunschoten de huishoudelijke afvalstoffen in. Regionale Uitvoeringsdienst In 2024 heeft de RUD de milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving weer voor ons uitgevoerd. Er is gewerkt conform de vastgestelde Dienstverleningsovereenkomst, waarbij er vanwege de onduidelijkheden vanwege het werken met de Omgevingswet niet afgerekend is met een variabele bijdrage. In 2024 zijn er weer energiecontroles uitgevoerd en zijn er toezichts- en handhavingsprojecten bij diverse bedrijven uitgevoerd. Ook dit jaar zijn er weer milieuklachten via de milieuklachtenlijn binnengekomen. Dit betroffen vooral klachten op het gebied van geur en geluid. Daarnaast zijn er diverse juridische zaken behandeld via de rechtbank en de commissie bezwaarschriften. In 2024 is de eerste fase doorlopen van de voorbereiding op de voorgenomen start van de provinciebrede omgevingsdienst ODU. Vitens N.V. Vitens N.V. heeft als missie een duurzame, efficiënte en effectieve watervoorziening binnen het voorzieningsgebied van de aangesloten bedrijven, voor de verschillende deelmarkten en doeleinden van waterverbruik, volgens de hoogste standaards op het gebied van kwaliteit, gezondheid en beschikbaarheid, gebaseerd op een integraal beheerde en duurzaam ingerichte waterketen.

Indicator Volksgezondheid en milieu Indicator

Eenheid

Bron

KG per inwoner

CBS

Bunschoten 2023 155

Nederland 2023 150

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

%

Rijkswaterstaat 19,6 (2022) Klimaatmonitor

40,9 (2022)

67

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Baten

Saldo

(Bedragen x € 1,-)

Realisatie 2024 1.361.610 1.980.696 3.172.170 1.369.635 505.375

Raming 2024 1.291.413 1.927.136 3.061.364 1.386.017 513.478

Raming na wijz. 2024 Afwijking Incidenteel 1.327.595 -34.015 0 1.939.136 -41.560 0 3.088.464 -83.706 0 2.363.217 993.582 0 513.478 8.103 0

Totaal lasten

8.389.487 8.179.408 9.231.890

842.403

0

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

156.807 135.052 154.314 1.974.841 1.888.000 1.905.500 3.172.170 3.070.461 3.130.767 445.243 414.443 1.391.643 504.104 444.752 444.752

-2.493 -69.341 -41.403 946.400 -59.352

0 0 0 0 0

Totaal baten

6.253.165 5.952.708 7.026.976

773.811

0

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

1.204.803 1.156.361 1.173.281 5.856 39.136 33.636 0 -9.097 -42.303 924.392 971.574 971.574 1.271 68.726 68.726

-31.522 27.780 -42.303 47.182 67.455

0 0 0 0 0

Totaal saldo

2.136.321 2.226.700 2.204.914

68.593

0

Kosten per inwoner

94,15

98,39

97,43

3,28

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met € 22.000,- voordelig. Volksgezondheid, SPUK valpreventie (€ 13.000,-, zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-), hogere bijdrage GGDrU (€ 23.000,- nadelig). Riolering, hogere baten rioolheffing (€ 18.000,-), hogere bijdrage Platform Water (€ 12.000,- nadelig). Afval, bijstelling dividend (€ 61.000,- voordelig), hogere kosten Elektronische sluitsystemen aanbiedstation (€ 16.000,-), hogere kosten door lachgascilinders (€11.000,-) Milieubeheer, middelen uitvoering klimaatakkoord (€ 673.000,-) zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-), SPUK Lokale aanpak isolatie (€ 254.000,-, zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-), subsidie soortenmanagementplan (€ 50.000,- zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-).

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 842.000,- lager dan de raming na wijzigingen en de baten € 774.000,- lager. Per saldo een voordeel van € 69.000,-. Dit programma wordt op de taakvelden Riolering, Afval en Begraafplaatsen gekenmerkt door activiteiten waarvoor kostendekkende tarieven in rekening worden gebracht. De exploitatiesaldi van deze kostendekkende activiteiten worden in de daarvoor ingestelde voorziening (van derden verkregen middelen met specifiek bestedingsdoel) gedoteerd als er sprake is van een overschot of onttrokken als er sprake is van een tekort. Een overzicht van de activiteiten is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.

68

▪ Volksgezondheid Op dit taakveld is een nadelig saldo van € 32.000,- ontstaan, vooral door hogere bijdragen aan GGDrU (€ 26.000,-) en hogere salarissen (€ 8.000,-). ▪ Milieubeheer Het voordelige saldo op dit taakveld van € 47.000,- is vooral het effect van een lagere bijdrage RUD (€ 82.000,-), lagere kosten milieubeheer (€ 41.000,-), lagere lasten hondenpoepbeleid en ongediertebestrijding (€ 14.000,-), hogere salarislasten (€ 32.000,-), hogere lasten opruimen gemeentelijk depot (€ 35.000,-), per saldo overige nadelen (€ 26.000,-).

69

70

1.8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (Commissie Ruimte, portefeuillehouders W.P. van der Es en W. de Jong)

Taakveld Ruimte en leefomgeving Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Omgevingswet Het jaar 2024 betrof het eerste jaar dat er gewerkt is met de nieuwe Omgevingswet. Gelet op de goede voorbereiding is dit zonder noemenswaardige problemen verlopen. De vergunningverlening onder de Omgevingswet verloopt volgens plan. Dat betekent niet dat we er daarmee zijn. Het omgevingsplan voor de hele gemeente moet immers nog worden opgesteld. Dit dient uiterlijk in 2031 te zijn afgerond. Daarom is in 2024 gewerkt aan een startnotitie en een nota van uitgangspunten voor het opstellen van een omgevingsplan voor de Kern. In de eerste helft van 2025 verwachten wij hier concreet vervolg aan te geven. Tevens zijn in 2024 de eerste voorbereidingen getroffen voor een wijziging van het omgevingsplan voor een particulier initiatief ten aanzien van Ruimte voor Ruimte. Dit zal ook in de eerste helft van 2025 zijn vervolg krijgen. ▪ Snippergroen In 2024 zijn snippergroenaanvragen beoordeeld volgens het geldende snippergroenbeleid.

Taakveld Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Ontwikkeling Rengerswetering Onderstaand worden per plandeel de bereikte resultaten toegelicht. Noordelijke Kampen (eiland drie) In 2024 zijn de brugverbindingen tussen het 3e en 4e eiland gemaakt in samenhang met de stuwconstructie en inlaatverbindingen. Zuiderland (eiland vier) Afgelopen jaar is het centrale parkeiland van Rengerswetering afgebouwd. De laatste 22 koopappartementen zijn opgeleverd. Ook het Integraal Kindcentrum is afgebouwd en in gebruik genomen. Rondom de opgeleverde bebouwing kon nu ook de openbare ruimte definitief worden aangelegd en afgemaakt. Door de aanleg van alle voet- en fietsverbindingen is de bereikbaarheid voor alle weggebruikers gerealiseerd en verbeterd. Daarnaast zijn er nog een groot aantal parkeerplaatsen aangelegd. Ook het park is verder aangeplant en ingericht en er zijn diverse speelvoorzieningen geplaatst. In 2025 wordt de laatste (vrijstaande) woning opgeleverd en zullen de puntjes op de i worden gezet. De Zuidelijke Hoven (eiland 5) In 2024 zijn er grote stappen gemaakt in de realisatie van het 5e eiland. In de eerste helft van het jaar is het complete eiland bouwrijp gemaakt met inbegrip van de aanleg van alle ondergrondse nutsvoorzieningen.

In vertrouwen dat dit werk tijdig zou zijn afgerond, zijn de vergunningen aangevraagd voor 83 sociale huurappartementen en 76 koopwoningen waaronder 30 starterswoningen en 10 seniorenwoningen. Na een succesvolle verkoop is daags na afronding van het bouwrijp maken, medio 2024 direct gestart met de bouw van de woningen. De verwachting is dan de eerste woningen het voorjaar van 2025 worden opgeleverd. Daarom zijn in 2024 ook de bestekken voor het woonrijpmaken en de bruggen in voorbereiding genomen en zijn de aanbestedingsprocedures hiervoor doorlopen.

71

De Hoven Midden (eiland 6) Gelet op de voorspoedige ontwikkeling van eiland 5, is de planvorming en uitwerking van eiland 6 opgepakt en hopen we in het stedenbouw- en beeldambitieplan in het eerste kwartaal van 2025 vast te stellen. Ook zijn de noodzakelijke (technische) onderzoeken uitgevoerd of in gang gezet. Dit alles in voorbereiding op de bouwplanontwikkeling en de voorbereiding van het bouwrijp maken. De voortgang en realisatie van dit eiland hangt echter sterk af van onzekere factoren, zoals de tijdige aanleg van de nutsvoorzieningen (door derden), het verkrijgen van natuurvergunningen, dreigende netcongestie etc. ▪ Herontwikkeling Oostsingel In 2024 is contact gezocht met het versnellingsteam van de provincie Utrecht. Met een vertegenwoordiging van het expertteam woningbouw van de Rijksdienst is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om het project een vervolg te geven. De initiatiefnemers zijn hier nauw bij betrokken en er wordt ook overleg gevoerd met de belanghebbende bezwaarmaker. ▪ Tiny Houses In 2024 is de aanvraag omgevingsvergunning behandeld en is in samenwerking met de woningstichting G&O gewerkt aan de ruimtelijke onderbouwing. De besluitvorming is voorbereid en de raad heeft een ontwerp verklaring van geen bedenkingen afgegeven.

Mede gelet op reacties uit de omgeving heeft het eerder gevoerde participatietraject een vervolg gekregen door het voeren van overleg gevoerd met omwonenden. ▪ Ontwikkeling gebouwen Rabobank / Lidl De vastgoedeigenaren van deze gebouwen willen de huidige supermarkt vergroten met daarboven in twee lagen 31 appartementen en een stallingsgarage onder de begane grond. De vastgoedeigenaren hebben in december 2023 een samenwerkingsovereenkomst getekend. Direct daarna is eind 2023 een aanvraag ingediend voor een Omgevingsvergunning. In 2024 is de ruimtelijke onderbouwing diverse keren aangescherpt en een anterieure overeenkomst voorbereid. Het college heeft op 17 december 2024 besloten in principe medewerking te verlenen aan de gevraagde Omgevingsvergunning en in te stemmen met de anterieure overeenkomst. Dit onder voorwaarde dat de raad een verklaring van geen bedenkingen afgeeft. ▪ Uitbreiding Eemdijk-Oost Er zijn in 2024 twee beroepschriften ingediend tegen het bestemmingsplan Eemdijk-Oost. Er is nog geen zittingsdatum bekend. ▪ Abel Tasmastraat 6 woningen De initiatiefnemer is in 2024 gestart met de bouw van woningen. ▪ Uitbreiding Albert Heijn Anton van der Horstlaan In 2023 is een overeenkomst gesloten tussen Albert Heijn en gemeente. Ook is de vergunning voor de uitbreiding van de Albert Heijn verleend.

Na de sloop van het tankstation is het Albert Heijn-gebouw uitgebreid en het gebied opnieuw ingericht. De werkzaamheden zijn eind 2024 afgerond. ▪ Verbouw K. van Amerongenschool In dit voormalig schoolgebouw worden 17 appartementen gerealiseerd. In mei 2024 is gestart met de verkoop. Gelijktijdig is ook begonnen met de verbouwing. Er zijn inmiddels 16 appartementen verkocht. Oplevering wordt verwacht in 2025. ▪ Hotel Spakenburg Op 9 oktober 2024 is de Omgevingsvergunning voor het hotel verleend. De ontwikkelaar wil de bestaande units aan de oostzijde van de stallingsloods van jachthaven Nieuwboer upgraden en daarbovenop een extra laag realiseren voor uitbreiding van de bestaande functies en vergaderruimte. Deze plannen passen in het Omgevingsplan. De parkeerbalans en vervolgens ook de inrichtingsschets is hierop aangepast. Met de ontwikkelaar is overeenstemming bereikt over een overeenkomst van ruiling. Hierin is de optimalisatie van de grondposities geregeld en de bijdrage van de ontwikkelaar in de aanlegkosten van een nieuw parkeerterrein voor 109 plaatsen, waarvan 66 plaatsen openbaar toegankelijk zijn.

72

▪ Herontwikkeling school Vivaldiweg Het huidige schoolgebouw is inmiddels gesloopt. In december 2024 is een intentieovereenkomst met G&O ondertekend. In samenwerking met G&O wordt de voormalige schoollocatie ontwikkeld naar woningbouw. In oktober 2024 heeft een eerste omwonendenbijeenkomst plaatsgevonden. Tijdens deze avond zijn opmerkingen, suggesties en ideeën opgehaald. In januari 2025 is een tweede bewonersavond waar twee varianten voor invulling van het gebied aan de omwonenden wordt voorgelegd. Daarna zal in opdracht van G&O diverse onderzoeken/rapportages uitgevoerd moeten worden ten behoeve van een te doorlopen planologische procedure die naar verwachting in 2025 zal starten. ▪ Bouwinitiatief Ongerweges Kuyperstraat Het initiatief van Stichting Woonvormen Ongerweges is een sociaal maatschappelijk initiatief dat we als gemeente toejuichen. De combinaties tussen wonen en zorg wordt een steeds belangrijker thema en zal ook in de gemeentelijke woonvisie een prominente plek gaan krijgen. Ongerweges heeft op de locatie van de Woelige Hoek door de huidige eigenaren een kans gekregen om hun toekomstplannen op deze locatie te laten landen. In 2023 heeft Ongerweges een bewonersbijeenkomst georganiseerd. Tijdens de bijeenkomst zijn door veel mensen hun zorgen geuit. Ongerweges heeft na deze bewonersbijeenkomst ook diverse bewoners individueel gesproken over hun zorgen.

In 2024 hebben zij bekeken in hoeverre zij tegemoet kunnen komen aan de bezwaren die zijn geuit. Daarnaast zijn in opdracht van Ongerweges diverse onderzoeken uitgevoerd ten behoeve van een te doorlopen planologische procedure die naar verwachting in 2025 zal starten. ▪ Ontwikkeling Bovenduist en ontsluitingsweg In 2024 heeft de gemeente Amersfoort een start gemaakt de nadere uitwerking van de ontwikkeling Bovenduist waarbij zij diverse participatiemomenten hebben georganiseerd. Daarbij zijn wij als gemeente Bunschoten nadrukkelijk bij aangehaakt. Ook de Zevenhuizerstraat is door de gemeente Amersfoort aangehaakt. Verder heeft Amersfoort in 2024 gewerkt aan een schetsontwerp voor de ontsluitingsweg die begin 2025 gereed zal zijn. Belangrijke aandachtspunten voor Bunschoten zijn de onderdoorgang met de Zevenhuizerstraat en de aansluiting op de N199, zoals ook is opgenomen in de Bestuursovereenkomst.

Taakveld Wonen en bouwen Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bouwresultaten De voorraad woningen is aan het eind van het jaar toegenomen met 38 woningen (44 nieuwbouw en transformatie en zes sloop), waarmee de eindstand uitkomt op 8.982 woningen (stand 1-1-2025). Er zijn 39 nieuwbouwwoningen opgeleverd en twee niet-woningen zijn getransformeerd tot vijf woningen, er zijn geen woningen afgesplitst en zijn er zes woningen onttrokken (gesloopt, samenvoeging of overige onttrekking). Het nettoresultaat voor 2024 is daarmee 38. De 38 gerealiseerde nieuwbouw en transformatie in 2024 manifesteert zich voornamelijk in de nieuwbouwwijk Rengerswetering (22) en de wijk Spakenburg (15). Het overige resultaat is verspreid over de gemeente. Er zijn dit jaar geen sociale huurwoningen opgeleverd, wel 11 midden-huurwoningen en geen dure (particuliere) huurwoningen. Daarnaast zijn er 25 koopwoningen in de betaalbare sector tot € 390.000,- opgeleverd, twee middeldure koopwoningen boven € 390.000,- tot € 490.000,- en zes dure koopwoningen boven € 490.000,-. Zes sloop dit jaar. Het nettoresultaat betreft 37 appartementen en zeven grondgebonden woningen nieuwbouw en zes grondgebonden woningen gesloopt. Van de 11 midden huur woningen zijn er acht aan doorstromers toegewezen en drie aan starters.

Van de 33 koopwoningen zijn er 24 door doorstromers gekocht, zes door starters en drie (op dit moment nog) onbekend. Het percentage betaalbaar (sociale huur, midden huur en betaalbare koop) komt in 2024 uit op 82% en ligt daarmee flink hoger dan de ambitie van 50% betaalbaar, zoals afgesproken in de woondeals 2022-2030 in het Provinciale omgevingsvisie. Het resultaat voor betaalbaar is overigens ieder jaar zeer afhankelijk van wat er wordt opgeleverd qua nieuwbouw en transformatie. Het is dit jaar een opvallend tegenvallend jaar qua nieuwbouwresultaten. De redenen hiervoor zijn divers: de vele bezwaren en beroepsprocedures, vertraging doordat ervoor is gekozen om locaties 73

voorlopig nog te blijven gebruiken voor andere doeleinden, niet doorpakken of staken van het project door initiatiefnemers. We hebben het hier opgeteld over bouwplannen voor ruim 200 woningen die vertraging oplopen en bouwplannen voor een kleine 50 woningen die vooralsnog niet doorgaan. Nieuwbouw en transformatie 2024 Huur Sociale huur Zorgappartementen sociale huur Ontmoetingsplek sociale huur Midden huur Dure huur

Aantal Starter of doorstromer totaal Starters DoorOnbekend Stromers en overig

< 28 jaar

Leeftijdscategorie 28 – > Onbekend 55 55 jaar jaar

0 0 0 11 0

0 0 0 3 0

0 0 0 8 0

0 0 0 0 0

0 0 0 1 0

0 0 0 10 0

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

Totaal Koop Goedkoop t/m € 290.000,Betaalbaar t/m € 390.000,Middel duur t/m € 490.000,Dure koop boven € 490.000 Sloop

11

3

8

0

1

10

0

0

0 25 2 6 -6

0 5 0 1 0

0 17 2 5 0

0 3 0 0 0

0 3 0 0 0

0 4 1 6 0

0 15 1 0 0

0 3 0 0 -6

Totaal Totaal

27 38

6 9

24 32

3 3

3 4

11 21

16 16

-3 -3

Toelichting jaarresultaat 2024: ▪ Sociale huur is tot en met € 879,66 per maand. ▪ Midden huur is van € 879,67 tot en met € 1.123,13 per maand. ▪ Dure huur is boven € 1.123,13 per maand. ▪ Leeftijdscategorie wordt bepaald aan de hand van de oudste bewoner bij koop of huur. ▪ Leeftijdscategorie onbekend is onder andere nog geen bewoning/anders. Wat ook een rol speelt is dat er veel veranderende wetgeving recentelijk in werking is getreden (of in de nabije toekomst van kracht wordt) voor bouwregelgeving en/of het verdienmodel van bouwers, ontwikkelaars en investeerders. Onder andere de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging met gevolgen voor het toezichtsysteem nieuwbouw woningen (gevolgklasse 1) en de legesheffing van gemeenten. Voor de particuliere huursector heeft de Wet goed verhuurderschap, de Wet betaalbare huur (het bestaande puntensysteem voor sociale huur is uitgebreid naar middenhuur en hiermee wordt de maximale hoogte van de huurprijs bepaald), de Wet vaste huurcontracten en de landelijke belastingwetgeving voor box 3 grote impact. Ook de Wet versterken regie op de volkshuisvesting komt eraan (de laatste inschatting van de datum inwerkingtreding is 1-7-2025), met een meer strakke sturing op het gewenste woningbouwprogramma (minimaal 30% sociale huur en 2/3 betaalbaar) door het Ministerie van VRO.

Al deze aanstaande en/of inmiddels gerealiseerde veranderingen in wet- en regelgeving grijpen in op het verdienmodel voor bouwers, ontwikkelaars en investeerders. Daartegenover staat dat er voor huurders een betere bescherming is gerealiseerd om misbruik te voorkomen. De gemeente heeft daarin met een handhavende taak ook een rol gekregen. ▪ Woonvisie 2020-2025 Het jaar 2024 is het vijfde afsluitende jaar van de woondeal, waarbij in vijf jaar tijd 645 nieuwbouwwoningen moeten worden gerealiseerd. Dat is 129 woningen per jaar. Deze woningen zijn verdeeld als volgt: 150 sociale huur (50 grondgebonden en 100 appartementen), 50 middenhuur appartementen, 445 koop (335 grondgebonden en 110 appartementen). Het streven daarbij is om 50% nieuwbouw te bouwen in sociale huur, middenhuur en koopwoningen t/m de jaarlijks vastgestelde betaalbaarheidsgrens. Voor het jaar 2024 is dat € 390.000,-. Dit sluit aan op de uitgangspunten van de Provinciale Omgevingsvisie en biedt veel kansen voor starters. Daarnaast is het in verband met de vergrijzing belangrijk om voldoende nul-treden appartementen en nul-treden grondgebonden woningen te bouwen voor senioren om de doorstroming te bevorderen. Uiteraard moet er ook voldoende gebouwd worden voor gezinnen en andere doelgroepen.

74

▪ Woondeal De gemiddeld jaarlijkse ambitie uit de woonvisie 2020-2025 met 129 nieuwbouwwoningen per jaar, is met de afgesproken ambitie uit de regionale woondeal regio Amersfoort vanaf het jaar 2021 verhoogd tot 154 nieuwbouwwoningen per jaar (versnelling van 20%. ▪ Resultaat Voor de gemeente Bunschoten zijn belangrijke tegenwindfactoren: veel bezwaar/beroep en een trage rechtsgang bij de Raad van State. De veelheid aan regelgeving maakt menig bouwplan onhaalbaar of levert vertraging op (o.a. ecologie - bescherming van de haas door regelgeving provincie Utrecht). Helaas is de gemeentelijke ambitie met deze tegenwindfactoren niet volledig waargemaakt, waarbij het jaar 2024 in negatieve zin hieraan bijdraagt. Met 548 nieuwbouwwoningen in vijf jaar tijd zitten we op een gemiddelde van 110 woningen per jaar. Over de gehele periode 2020 tot en met 2024 ligt het percentage betaalbaar gemiddeld wel op 53%. Dit kwaliteitsresultaat sluit daarmee wel aan op de lokale, regionale, provinciale en landelijk afgesproken ambities voor de geldende periode. ▪

Cumulatief resultaat

Streven woonvisie 2020 – 2025 Inclusief ambitie versnelling 20% woondeal Werkelijk behaald resultaat

2020 129 111

2021 258 284 274

2022 387 439 391

2023 516 594 510

2024 645 745 548

▪ Prestatieafspraken 2022 - 2025 Woningcorporatie G&O is het meest actief in Bunschoten. Dat blijkt ook uit hun grote bijdrage aan het nieuwbouwprogramma sociale huurwoningen van de gemeente Bunschoten. Woningcorporatie Omthuis was slechts incidenteel actief en heeft na hun fusie met woningcorporatie Leusden in 2023, vanaf het jaar 2024 definitief hun focus gelegd op de gemeente Baarn en de gemeente Leusden. Gevolg was dat ook huurdersraad Eemland niet langer deelneemt aan de overleggen. HGO blijft als belangenbehartiger van de huurders in de gemeente Bunschoten wel actief deelnemen. In 2024 is er ambtelijk (één keer) en bestuurlijk (één keer) overleg gepleegd om de voortgang van nieuwbouw en andere prestatieafspraken te bewaken. Belangrijk resultaat was dat een convenant Huisvesting Maatschappelijke Doelgroepen gereed was en toegepast kan worden. Verder een praktische afspraak na goedkeuring van het college, dat het jaarlijkse verplichte bod van de corporatie achterwege kan blijven, omdat er al meerjaren-prestatieafspraken zijn. Verder is afgesproken dat nieuwe prestatieafspraken ambtelijk of bestuurlijk tijdens een prestatieafsprakenoverleg kunnen worden ingebracht. Alleen bestuurlijk kan een nieuwe prestatieafspraak worden geaccordeerd.

Daarnaast is er een maandelijks ambtelijk afstemmingsoverleg ontstaan tussen de gemeente en woningcorporatie G&O over de verdeling van de vrijkomende sociale huurwoningen na vertrek van de vorige huurder. De noodzaak hiertoe is ontstaan vanwege de schaarste naar dit type woningen. De goedkopere sociale huurwoningen (tot de wettelijk bepaalde aftoppingsgrens maximaal € 697,07 maandhuur) worden verdeeld tussen statushouders, urgenten en reguliere woningzoekenden met als uitgangspunt 1/3 per doelgroep. De wat duurdere sociale huurwoningen (maximaal € 879,66) zijn vooral voor de reguliere woningzoekenden vanwege het “passend toewijzen”. Het betreft hier een wettelijke verdeelopgaaf voor corporaties, opgelegd vanuit Rijkswetgeving en gebaseerd op de hoogte van het inkomen van de potentiële huurder in combinatie met de huishoudensamenstelling. Een aantal van deze wat duurdere sociale huurwoningen worden op basis van een toegankelijkheidskwalificatie specifiek bestemd voor senioren. Zorgwoningen die beschikbaar komen via Woningnet Eemvallei worden over het algemeen met een voorrangskwalificatie CIZ-WMO zorg geadverteerd, gecombineerd met 65+. Deze woningen kennen een toekenningsprocedure via een afzonderlijke zorgbeoordeling. Naast de prestatieafspraak overleggen is ook deelgenomen aan een door de woningcorporatie G&O georganiseerde bijeenkomst.

Een overleg op verzoek van de raad van commissarissen van G&O om beter kennis te kunnen maken met gemeenten waarin zij actief zijn.

75

Uitkomst van die bijeenkomst zijn: o Een gezamenlijke opgave: bouwen, bouwen, bouwen o De uitdagingen zijn groot en divers o Gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor beleid en uitvoering o Hard nodig: kennisdelen, elkaar uitdagen en vooral samen optrekken Een hele positieve bijeenkomst en voor herhaling vatbaar was de unanieme conclusie. ▪ Algemene beeld woningzoekenden voor een sociale huurwoning In het jaar 2024 zijn er 77 sociale huurwoningen (opnieuw) beschikbaar gekomen voor woningzoekenden. Het gaat hier dit jaar om 77 bestaande woningen, die beschikbaar komen door het vertrek van een vorige huurder, waardoor die woningen konden worden toegewezen aan een nieuwe huurder. De 77 woningen zijn toegekend aan verschillende doelgroepen als volgt: o 15 woningen voor statushouders met een verblijfsvergunning o 19 woningen voor urgente inwoners uit Bunschoten die vanuit een overmacht situatie met spoed een sociale huurwoning nodig hebben o 22 seniorenwoningen naar 65-plussers, waarvan 14 keer met een zorgindicatie o Eén jongerenwoningen naar 28-minners o 20 woningen voor reguliere woningzoekenden Een nadere duiding hoe alle sociale huurwoningen zijn verdeeld, wordt aan de hand van de jaarrapportage van Woningnet Eemvallei 2024 te zijner tijd aan de raad gerapporteerd.

▪ Resultaat Woonruimtecommissie - urgente woningzoekenden Er zijn 30 mensen op het spreekuur van de Woonruimtecommissie geweest (exact hetzelfde aantal als vorig jaar), waarbij aan 20 mensen daadwerkelijk urgentie is verleend. Er zijn iets meer urgenties verleend in 2024, te weten 20. In 2023 was dit nog 17. Er wordt in het voortraject nog altijd een ‘strenge’ selectie gemaakt. Mensen die zeker niet in aanmerking komen voor urgentie worden niet uitgenodigd voor het spreekuur. Dat wordt duidelijk aan hen uitgelegd. Er zijn aan 19 mensen die urgentie hadden, woningen toegewezen in 2024. De gemiddelde wachttijd is precies zeven maanden. Dat laatste is zelfs een daling ten opzichte van 2023, toen de wachttijd ruim 10 maanden was. Eindstand per 31 december 2024 was dat er 18 mensen met urgentie op de lijst staan. Dat is vergelijkbaar met vorig jaar. ▪ Huisvesten asielzoekers Het jaar 2024 kenmerkte zich landelijk als een crisisjaar voor het vinden van voldoende opvangplekken voor asielzoekers in asielzoekerscentra van het COA. Het betreft hier de fase voorafgaand aan het verzoek om status als erkend asielzoeker. Het opvangen van asielzoekers en statushouders (asielzoekers met een verblijfsstatus) veroorzaakte extra druk. Op 1 februari 2024 is de Spreidingswet vastgesteld waarbij iedere gemeente een wettelijke taak kreeg in het opvangen van asielzoekers.

Voor Bunschoten betekent dit een (nieuwe) taakstelling voor het opvangen van 137 asielzoekers, waarvan negen minderjarige asielzoekers. Gemeenten in de Provincie Utrecht hebben met de provincie in de Provinciale Regietafels besproken hoe zij invulling wilden geven aan de provinciale opgave. Op 1 november 2024 heeft de Provincie Utrecht een formeel bod gedaan aan de Minister. Dit is gedaan nadat iedere gemeente bij de Provincie Utrecht een bod heeft gedaan om asielzoekers op te vangen. Met de verdeelbesluiten die de minister eind 2024 nam is bekend geworden dat vijf gemeenten in de Provincie Utrecht voldoen aan hun taakstelling en een aantal deels. De gemeente Bunschoten en nog enige andere gemeenten in de provincie bleken nog niet instaat om met een concreet bod te komen, omdat de verkenning naar één of meer geschikte locaties nog niet tot een concreet resultaat heeft geleid. De Minister heeft het bod geaccepteerd met de oproep aan de gemeenten die hun taakstellende opgave nog niet hebben kunnen realiseren, om dit alsnog te regelen. Deze gemeenten krijgen een half jaar extra tijd om dit alsnog te realiseren. De Minister roept daarbij op om op basis van de huidige wetgeving een inspanning te leveren en niet te anticiperen op een mogelijk intrekking van de Spreidingswet. Dat laatste is een optie die door de regeringscoalitie momenteel wordt verkend.

76

▪ Huisvesten statushouders In 2024 was net als in 2023 de taakstelling voor het huisvesten van statushouders fors hoger dan de voorgaande jaren. Er zijn dit jaar 48 statushouders (vluchtelingen met een verblijfsstatus) gehuisvest, verdeeld over vijftien sociale huurwoningen. De taakstelling in de eerste helft van 2024 heeft geleid tot een verder opgelopen achterstand met 22 personen. De taakstelling van de tweede helft 2024 van 22 personen is vervolgens wel gerealiseerd en een deel van de achterstand (zes personen) uit de taakstelling eerste helft 2024 (en eerder) is alsnog ingelopen, waarna nog een achterstand resteert van 16 personen. Daarmee blijft het interbestuurlijk toezicht niveau van de provincie Utrecht op niveau twee. Dat impliceert een halfjaarlijks ambtelijk afstemmingsoverleg met de provincie Utrecht en het COA. Verdere opschaling is op dit moment niet aan de orde. ▪ Huisvesten Oekraïense oorlogsvluchtelingen In de gemeente Bunschoten worden voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen twee gemeentelijke opvanglocaties, te weten één woning en één voormalige school met units op het terrein ingezet. ▪ Huisvesten arbeidsmigranten Nu er twee centrale locaties zijn voor het huisvesten van arbeidsmigranten is het moment gekomen om te gaan handhaven. Een plan van aanpak is hiertoe begin 2025 besproken in de raadscommissie Bestuur en Financiën.

Het Plan van Aanpak, waarin beschreven staat hoe deze taak uitgevoerd wordt, is vastgesteld door het college. In het eerste kwartaal 2025 zullen de woningen, waar (vermoedelijk) personen buiten het verband van een huishouden, gehuisvest worden, door onze toezichthouders gecontroleerd worden. Op basis van de bevindingen zal er wel/niet tot handhavendoptreden worden overgegaan.

Verbonden partijen Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing MooiSticht programma MooiSticht heeft door de specifieke gemeentelijke taak als verlengd lokaal bestuur één herkenbaar programma Welstands- en monumentenadvisering. De doelstelling van de stichting is de zorg voor de instandhouding en bevordering van het bouwkundig schoon, de welstandszorg, het landschaps- en stedenschoon, waaronder de monumentenzorg en erfgoed en ook de zorg voor de ruimtelijke kwaliteit in zijn algemeenheid in de deelnemende gemeenten. Uitgangspunt is steeds het optimaal bedienen van de besturen van de aangesloten gemeenten.

Indicatoren Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Indicator

Eenheid

Nederland 2024 379 9,1 (2023)

% Euro

Bunschoten 2024 CBS 438 Basisregistratie 13,4 (2023) adressen en gebouwen CBS 72,8 COELO 916 (2025)

Euro

COELO

1050 (2025)

Gemiddelde WOZ-waarde 1.000 euro Nieuwgebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen Demografische druk Woonlasten eenpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron

949 (2025)

70,4 957 (2025)

77

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Realisatie 2024 421.273

Raming 2024 424.680

Raming na wijz. 2024 692.680

8.142.500 1.188.002

3.064.648 1.249.051

7.466.379 1.219.051

-676.121 31.049

-562.000 0

Totaal lasten

9.751.776

4.738.379

9.378.110

-373.666

-562.000

Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

1.161.775

3.009.630

1.082.630

-79.145

74.000

8.704.857 2.073.293

3.064.648 646.915

7.466.379 -1.238.478 1.546.915 -526.378

0 0

Totaal baten

11.939.924

6.721.193 10.095.924 -1.844.000

74.000

Lasten Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

Baten

Saldo

(Bedragen x € 1,-)

Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal saldo

Kosten per inwoner

Afwijking Incidenteel 271.407 0

-740.501 -2.584.950

-389.950

350.551

-74.000

-562.357 -885.290

0 602.136

0 -327.864

562.357 557.426

-562.000 0

-2.188.149 -1.982.814

-717.814

1.470.335

-636.000

-31,72

64,72

-96,44

-88,00

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met € 1.265.000,- nadelig. Ruimte en leefomgeving, advieskosten ruimtelijke ontwikkeling (€ 16.000,- nadelig), implementatie omgevingswet (€ 252.000,- nadelig), doorschuif opbrengst vrijgekomen schoollocaties (€ 2.327.000,nadelig) en verkoop huurwoning (€ 400.000,- voordelig). Totaal € 2.195.000,- nadelig. Wonen en bouwen, lagere salarislasten (€ 50.000,-), hogere kosten Welstand (€ 10.000,-), hoger kosten bouwtoezicht (€ 10.000,-), hogere legesinkomsten omgevingsvergunningen (€ 900.000,-). Totaal € 930.000,- voordelig.

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 374.000,- hoger dan de raming na wijzigingen en de baten € 1.844.000,- hoger. Per saldo een voordeel van € 1.470.000,-. ▪ Ruimte en leefomgeving Het voordelig saldo op dit taakveld van € 351.000,- is het effect van lagere kosten omgevingswet (€ 244.000,-), lagere advieskosten (€ 21.000,-), hogere inkomst verkoop overige gronden (€ 74.000,-) en per saldo lagere overige kosten en hogere opbrengsten (€ 12.000,- voordelig). ▪ Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De grondexploitatie (exclusief bedrijventerreinen, deze zijn opgenomen onder het programma Economie) sluit met een voordeel van € 562.000,- ten opzichte van de raming na wijzigingen. Dit wordt veroorzaakt door een vrijval voorziening verlieslatende complexen (€ 46.000,-, Zuidelijke Hoven) en door tussentijdse winstneming (€ 516.000,- Zuiderland).

78

▪ Wonen en bouwen Het voordelige saldo op dit taakveld van € 557.000,- is het effect van lagere kapitaallasten (€ 8.000,-), ontwikkeling salarislasten (€ 19.000,- voordelig) en hogere opbrengst leges omgevingsvergunningen (€ 531.000,-). Dit laatste is mede het effect van een wijziging van verantwoording van de binnengekomen aanvragen. Van de aanvragen die aan het einde van een jaar zijn binnengekomen moet de opbrengst ook in dat jaar worden verantwoord.

79

80

0 55.000 0 0 0 -328.000 0 -636.000 -6.626.000

86.147 219.885 45.029 30.650 255.745 149.812 68.593 1.470.335 1.410.307