Jaarverslag en jaarrekening 2023r.pdf

54

Algemeen ontwikkeling inkoop Jeugdzorg Onderstaande taakvelden hebben betrekking op de regionale inkoop van zorg voor de Jeugd. De uitgaven zijn verantwoord op basis van de prognose die Amersfoort voor de regio samenstelt en die ook basis zijn voor het afgeven van een verklaring door de accountant van Amersfoort. We zien dat de zorgkosten opnieuw fors zijn gestegen. De prognose komt nu uit op afgerond € 8,9 miljoen, waarvan bijna € 4,3 miljoen voor de Breed Spectrum Aanbieders. Ten opzichte van de raming een nadeel van € 830.000,-. ▪ Jeugdhulp begeleiding Dit taakveld bevat de uitgaven PGB jeugd (voordeel € 20.000,-) en de percelen inkoop ambulante begeleiding jeugd (nadeel € 48.000,-), meedoen en zelfredzaamheid (voordeel € 20.000,-), dyslexie (nadeel € 9.000,-). ▪ Jeugdhulp behandeling Dit taakveld bevat de percelen inkoop bovenregionale taken, ambulante dagbehandeling jeugd (nadeel € 44.000,-) en een deel van de BSA (nadeel € 241.000,-). ▪ Jeugdhulp dagbesteding Dit taakveld bevat de percelen dagactiviteiten jeugd (voordeel € 7.000,-) en een deel van de BSA (nadeel € 74.000,-). ▪ Jeugdhulp zonder verblijf overig Dit taakveld bevat de percelen inkoop ADHD ziekenhuiszorg (nadeel € 20.000,-), vervoer GGZ jeugd (nadeel € 84.000,-) en de opstartkosten voor de nieuwe zorgaanbieder MetMaya (nadeel € 193.000,-).

De opstartkosten waren wel geraamd in het totale budget voor de BSA, maar niet specifiek op dit taakveld. ▪ Pleegzorg Dit taakveld geeft een positief resultaat (€ 79.000,-), omdat in het kader van het woonplaatsbeginsel de kosten bij een andere gemeente in rekening zijn gebracht. ▪ Gezinsgericht Dit taakveld bevat de percelen inkoop jeugd Gezond opgroeien (nadeel € 39.000,-), gezond zijn (nadeel € 26.000,-) en een deel van de BSA (nadeel € 159.000,-). ▪ Jeugdhulp crisis/LTA/GGA-verblijf Dit taakveld bevat de percelen inkoop Landelijk transitiearrangement (nadeel € 88.000,-) en een deel van de BSA (nadeel € 35.000,-). ▪ Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Op dit taakveld zijn de kosten verantwoord voor de dak- en thuislozenopvang. Er zijn minder kosten (€ 33.000,-) verantwoord dan geraamd (claim op het rekeningresultaat). ▪ Jeugdbescherming Dit taakveld bevat het perceel inkoop Samen Veilig thuis jeugd. Op basis van de prognose wordt een voordelig effect verwacht van € 105.000,-).

55

56

1.7 Volksgezondheid en milieu (Taakveld Volksgezondheid valt onder de commissie Samenleving, portefeuillehouder P. van Asselt. De taakvelden Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen en crematoria horen bij de commissie Ruimte, portefeuillehouder W. de Jong. Begraafbeleid valt onder de commissie Bestuur en Financiën, portefeuillehouder M. van de Groep.)

Taakveld Volksgezondheid Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Activiteiten JOGG ‘gezonde jeugd, gezonde toekomst’ Er is uitvoering gegeven aan het plan van aanpak JOGG. Eind 2023 is de JOGG overeenkomst met drie jaar verlengd. Tijdens activiteiten of evenementen voor kinderen die georganiseerd werden vanuit de gemeente en NBSS (bijv. Buitenspeeldag, kom van de bank af, Koningsspelen, sportdagen Sportifun) wordt water gedronken en fruit en groente gegeten. Dit onder het mom ‘practice what you preach’. Het stimuleren van gezonde kantines bij sportverenigingen is een onderdeel van JOGG. Tijdens het eerste Sportcafé van het Sportplatform heeft de JOGG-Teamfit Coach de mogelijkheden tot het realiseren van een gezonde(re) kantine toegelicht. Het gaat hier om een gezond en verantwoord aanbod op het menu naast de bekende drankjes en snacks. De Teamfit coach komt op verzoek bij verenigingen langs en geeft advies en begeleiding in een uitbreiding van het assortiment van de kantine. ▪ Gezond en Actief Leven Akkoord Landelijk is het Gezond en Actief Leven Akkoord gesloten. In het akkoord is afgesproken hoe preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. Voor de uitvoering van de afspraken uit het GALA is, samen met het Sportakkoord ll, van 2023 - 2026 budget beschikbaar voor gemeenten via een Brede Specifieke Uitkering.

De gemeente heeft samen met de GGDrU een plan opgesteld voor de komende drie jaar om daarmee bij te dragen aan gezonde en vitale bewoners en een sterke sociale basis. In 2023 is ingezet op alle 15 thema’s uit het GALA en zijn onder andere beschikkingen verleend voor de Kookgroep, het opzetten van beweeginterventies in het kader van valpreventie, Kansrijke Start, Welzijn op Recept, volwassenfonds Sport en Cultuur en Samen op de Bank. ▪ Lokaal Preventieakkoord Er is uitvoering gegeven aan het Lokaal Preventieakkoord. Hierin zijn ambities en acties opgenomen die gericht zijn op het terugdringen van overgewicht, roken, alcohol- en drugsgebruik in de gemeente. Allerlei activiteiten zijn georganiseerd in de Nationale Sportweek, de Nationale beweegweek voor ouderen en in de Vitaliteitsweek, in april is de beweegchallenge ‘Bunschoten zit niet stil in april’ geweest en er is ingezet op de campagnes ‘zien drinken doet drinken’, Stoptober, IkPas en Wereld Niet Roken Dag. ▪ Preventie middelengebruik In het actieplan ‘Laat ze niet verzuipen’ zijn drie speerpunten opgenomen: meer inzicht krijgen in het middelengebruik onder jongeren in de gemeente; alternatieve activiteiten aanbieden/ontmoetingsplek creëren en ouderbetrokkenheid vergroten. Hieraan is uitvoering gegeven.

Jellinek, De Boei, GGDrU en Waypoint hebben meerdere activiteiten uitgevoerd, waaronder Sport, Eat & Fun, ondersteuning bij het programma Helder op School of Gezonde School, themabijeenkomsten voor naasten van verslaafden, training Sterk Ernaast, online ouderavonden en het opzetten en ondersteunen van het Oudercomité. Ook zijn de resultaten van het Antenne-onderzoek Middelengebruik en het rioolwateronderzoek naar drugs gepresenteerd. Aan De Boei en Jellinek is subsidie verleend voor activiteiten gericht op preventie middelengebruik. Waypoint heeft subsidie ontvangen voor het continueren van het buddyproject en de pilot dagbesteding.

57

▪ Gezonde School Vanuit de GGDrU is ingezet op de intensivering van het certificaat Gezonde School bij basisscholen. Een Gezonde School is een school die structureel aandacht besteedt aan het verbeteren van de gezondheid van leerlingen en medewerkers. De Bavinckschool, Groen van Prinstererschool en ’t Sterrenlicht hebben het vignet Welbevinden, ’t Kruisrak heeft de vignetten Roken en Alcohol, Bewegen en Sporten en Voeding en het Oostwende College heeft het vignet Roken en Alcohol. ▪ Volwassenen Zie voor het bevorderen van sport en bewegen bij volwassenen het Taakveld Sportbeleid en activering.

Indicatoren Volksgezondheid Indicator % Scholen met vignet “Gezonde school” of certificaat “Welbevinden” of “Roken en Alcohol” % jeugdigen dat aan de beweegnorm voldoet % volwassenen en senioren dat aan de beweegnorm voldoet % kinderen (10-11 jaar) met overgewicht % volwassenen en senioren met overgewicht % jeugdigen dat de afgelopen maand alcohol heeft gedronken % drugsgebruik wiet/ hasj 18% harddrugsgebruik 19+

Bron

Werkelijk 2023

Streefwaarde 2023

GGD Monitor

55

75

GGD Monitor

46

45

GGD Monitor

47

70 / 80

GGD Monitor

12

10

GGD Monitor

49 / 38

47,0 / 66,2

GGD Monitor

35

28

GGD Monitor GGD Monitor

1,9 -

<1,0 7

Toelichting indicatoren Vignet Gezonde School Zes scholen hebben een vignet. Daarnaast zijn er meer scholen die aan de criteria voor het vignet voldoen, maar deze (nog) niet aanvragen. De Gezondheidsmonitor Jeugd wordt vierjaarlijks uitgevoerd door de GGDrU. Over 2023 zijn er geen gegevens bekend. Uit de laatste monitor (2021) blijkt dat 46% van de jeugdigen aan de beweegnorm voldoet en 35% van de jeugdigen afgelopen maand alcohol heeft gedronken. Percentage volwassenen en senioren dat aan de beweegnorm voldoet Het verschil tussen het percentage werkelijk 2023 en streefwaarde 2023 heeft te maken met de wijziging van de richtlijn. In 2016 was de nieuwe richtlijn nog niet bekend. Op de oude beweegnorm is de streefwaarde 2023 gebaseerd, terwijl het werkelijke percentage is gebaseerd op de nieuwe richtlijn. De oude waarde van 2016 is herrekend in de nieuwe richtlijn. Dan kom je op 53% uit voor 2016. Percentage harddrugsgebruik 19+ In de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Senioren wordt dit niet uitgevraagd en bij de monitor Jongvolwassenen hebben minder dan 10 mensen de vraag beantwoord, waardoor er geen percentage is opgenomen. Daarnaast is de streefwaarde gebaseerd op cijfers uit 2017. Toen had 8% ooit harddrugs gebruikt, daarom is toen de streefwaarde op 7% gezet.

Taakveld Riolering Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ ▪ ▪

In de Schildersbuurt is gestart met de werkzaamheden aan de rioolvervanging en de daarbij behorende klimaat maatregelen. Er zijn met uitzondering van de Schildersbuurt geen grootschalige vervangingen/renovaties uitgevoerd. Punt van aandacht blijft de meer en meer geconstateerde kapotte inlaten op het hoofdriool. Vervanging is kostbaar door de diepteligging van het riool en het daaraan gekoppelde 58

▪

▪

graafwerk om bij de inlaat te komen. Het graafwerk tekent zich later weer af in het straatwerk, omdat de verdichting van het zand niet maximaal kan plaatsvinden. Opnieuw aanbrengen van de bestrating geeft dan weer een extra kostenpost. Gevolg van deze defecten is meestal een verstopping van de huisaansluiting waardoor bewoners huishoudelijk afvalwater niet meer kunnen lozen. Herstel van het defect en het ontstoppen van de huisaansluiting zorgen voor oplopende kosten. Een oorzaak van het ontstaan van deze defecten moet gezocht worden in de richting van de kwaliteit en de ouderdom van de toegepaste materialen. De rioolhoofdgemalen hebben hun periodiek (kwartaal) onderhoud gehad. Geconstateerd is dat de pompen in deze gemalen het zwaar te verduren hebben. Onder andere het gebruik van schoonmaakdoekjes die niet oplossen in water zorgen voor vastlopende pompen en gemalen die in storing staan. Gevolgen kunnen aanzienlijk zijn door wateroverlast in woningen/bedrijfsruimten en overstortend rioolwater op watergangen. Het steeds vaker oplossen van deze storingen zorgt voor toename van de onderhoudskosten. In het kader van risico gestuurd beheer volgens het GWRP zijn er geen grote rioolinspecties uitgevoerd.

Taakveld Afval Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪

▪

Eind 2023 heeft een evaluatie plaatsgevonden van het systeem nascheiding. Hieruit kwam een aantal verbeterpunten naar voren, onder andere over de GFT inzameling en het aanbiedstation. Om de kwaliteit van het GFT te verbeteren zijn de minicontainers meerdere keren gecontroleerd en bleven vervuilde containers staan. Ook zijn sorteeranalyses uitgevoerd om gerichter te communiceren. Zo wordt er veel restafval en tuinafval in vuilniszakken aangetroffen. De communicatie is hierop aangepast, waardoor de groep ‘licht vervuild’ kleiner is geworden. De groep ‘zwaar vervuild’ is gelijk gebleven, dat vraagt om een andere aanpak (handhaving). Het bouw- en sloopafval is opnieuw aanbesteed. De stromen zijn inbesteed bij ROVA. Doordat we kunnen meeliften op grootschalige contracten worden veel kosten bespaard.

Taakveld Milieubeheer Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bodem In 2023 is voor diverse ruimtelijke ontwikkelingen en grondtransacties de bodemkwaliteit beoordeeld. Daarnaast is in 2023 de overgang naar de Omgevingswet voorbereid: met de Omgevingswet nemen de gemeenten nagenoeg alle bodemtaken van de provincie over. ▪ Integrale handhaving In 2023 is het geactualiseerde beleid op het taakveld VTH toegepast. Daarbij is gewerkt aan verbeteringen in de monitoring op het gebied van toezicht en handhaving. Ten behoeve van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging (bouwen) is er beleid toegevoegd aan het huidige beleid. ▪ Energie en duurzaamheid Energietransitie beleid In samenwerking met de Regio Amersfoort is verder gewerkt aan de uitvoering van de RES. Om het benutten van (grote) daken voor zonne-energie te stimuleren zijn twee duurzaamheidsadviseurs voor bedrijven ingehuurd. In juni was er een bijeenkomst waarbij bedrijven zijn geïnformeerd over duurzaamheidsmaatregelen, netcongestie en overheidsbeleid. Naar aanleiding van de opgehaalde informatie is een verkenning met bedrijven gestart om te kijken of zij kunnen samenwerken in de vorm van een Energiehub. In een Energiehub wordt energie uitgewisseld, zodat bedrijven verder kunnen verduurzamen (en eventueel uitbreiden) én daarbij netcongestie tegengaan.

De gemeente heeft hier in samenwerking met de Provincie een ondersteunde rol. Om te komen tot een aardgasvrij Bunschoten in 2050 is naar aanleiding van de Transitievisie Warmte onderzoek gedaan naar restwarmte als alternatieve warmtebron. Uit het onderzoek blijkt dat er voor twee buurten in Bunschoten potentie is, maar dat er ook nog veel onzekerheden zijn. De coalitie heeft

59

aangegeven toe te willen werken naar een geïsoleerde gebouwde omgeving in 2035. Hiervoor is in 2023 gestart met een gemeente breed isolatieprogramma, met aandacht voor verschillende doelgroepen. Soorten Management Plan In 2023 heeft de gemeente een partij geselecteerd om een SMP op te laten stellen. Een SMP is benodigd om de gemeentelijke doelstelling van een geïsoleerde gebouwde omgeving in 2035 te bewerkstellen en particulieren te ontzorgen. Het isoleren van spouwmuren of daken mag volgens de Wet natuurbescherming niet zonder een ecologisch onderzoek. Omdat het te kostbaar en tijdrovend is voor particulieren om bij elke maatregel zelf een ecologisch onderzoek uit te laten voeren, stelt de provincie Utrecht aan de gemeenten als voorwaarde om een (Pre-) SMP te laten opstellen. Doormiddel van het SMP kan de provincie Utrecht de ontheffing op de Wet natuurbescherming verlenen aan de gemeente. Vloerisolatie actie In 2023 is de eerste isolatieactie van de gemeente gestart. In oktober vond er een online informatiebijeenkomst over de vloerisolatie actie plaats. De vloerisolatieactie is samen met andere duurzame acties gepromoot op de zaterdagmarkt met de kraam ‘Duurzaam Bunschoten’. Energiebesparende maatregelen energiearmoede Huishoudens die energietoeslag hebben ontvangen, kunnen sinds de zomer van 2022 een gratis energiebespaarbox ophalen bij het gemeentehuis.

Via de Bijzondere Bijstand stimuleerden we daarnaast de aanschaf van energiezuinige huishoudelijke apparaten met een extra geldbijdrage voor witgoed met een duurzaam energielabel. Er is veel samengewerkt met verschillende organisaties zoals De Boei, de woningcorporaties en uitvoeringsorganisatie BBS. Verduurzamen van bestaande woningen en inzet energiecoaches Er zijn acht vrijwillige energiecoaches. Er zijn voor de energiecoaches ook verdiepende trainingen geweest over energiecontracten, energiezuinige energie-installaties, klimaatbestendig wonen en overheidsbeleid. Zo zijn de energiecoaches geïnformeerd over de Transitievisie Warmte van de gemeente, energiearmoede acties en de vloerisolatieactie. De energiecoaches zijn ook opgeleid hoe inwoners met lage inkomens en een hoge energierekening te adviseren in het kader van energiearmoede. Ook de energiecoaches stonden op de markt om inwoners te adviseren. Duurzaamheidslening Woningeigenaren konden voor het verduurzamen van de woning gebruik maken van de Duurzaamheidslening. Door de hoge energieprijzen hebben veel bewoners hier gebruik van gemaakt. Maatschappelijke organisaties en VvE’s kunnen nog steeds de Stimuleringslening aanvragen voor het verduurzamen van hun gebouwen en complexen. Laadpalen In 2023 zijn er vier laadpalen bijgeplaatst.

Dit aantal ligt lager dan eerdere jaren door capaciteitsproblemen bij Stedin, waardoor vertraging in het proces is ontstaan. Het totaal komt op 32 laadpalen. Bunschoten maakt via MRA-E deel uit van een aanbesteding voor snelladers. Van de drie aangedragen locaties lijkt er één kansrijk.

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ ▪ ▪

De noordoostelijk gelegen grafheuvel 1 op begraafplaats De Akker is ingericht. Daarbij is de geplande uitbreiding afgerond. Het plantwerk is grotendeels uitgevoerd. Op de nieuwe asfaltpaden moet nog een oppervlakbehandeling van split aangebracht worden. Bij begraafplaats Memento Mori is op de oudere asfaltpaden een oppervlakbehandeling van split aangebracht. De paden liggen er weer netjes bij en hebben de komende jaren geen wegonderhoud nodig. Naar aanleiding van de motie ‘Begraven voor onbepaalde tijd’ is een opiniërend advies bij de voorgelegd. Het advies is niet overgenomen en toegezegd is om een aanvullend advies. In 2024 zal het aanvullend advies worden gepresenteerd.

60

Verbonden partijen Volksgezondheid en milieu Gemeentelijke GezondheidsDienst regio Utrecht De GGDrU beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de gemeenten in het werkgebied. Zij doet dit door de risico’s voor gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van de inwoners te bevorderen. Ook als er incidenten uitbreken in de regio zorgt de GGDrU voor snelle hulpverlening, in samenwerking met de VRU. Afvalverwijdering Utrecht De AVU werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. N.V. ROVA Holding De ROVA zamelt de huishoudelijke afvalstoffen in in de gemeente Bunschoten. Regionale Uitvoeringsdienst In 2023 heeft de RUD de milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving weer voor de gemeente uitgevoerd. Er is gewerkt volgens de vastgestelde Dienstverleningsovereenkomst en bijbehorende outputfinanciering. In 2023 zijn er weer energiecontroles uitgevoerd en zijn er toezichts- en handhavingsprojecten bij diverse bedrijven uitgevoerd. Ook dit jaar zijn er weer milieuklachten via de milieuklachtenlijn binnengekomen. Dit betroffen vooral klachten op het gebied van geur en geluid.

Daarnaast zijn er diverse juridische zaken behandeld via de rechtbank en de commissie bezwaarschriften. In 2023 is gewerkt aan de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. Zo is de mandatering geregeld en zijn diverse procesafspraken gemaakt. Vitens N.V. Vitens N.V. heeft als missie een duurzame, efficiënte en effectieve watervoorziening binnen het voorzieningsgebied van de aangesloten bedrijven, voor de verschillende deelmarkten en doeleinden van waterverbruik, volgens de hoogste standaards op het gebied van kwaliteit, gezondheid en beschikbaarheid, gebaseerd op een integraal beheerde en duurzaam ingerichte waterketen.

Indicator Volksgezondheid en milieu Indicator

Eenheid

Bron

Bunschoten 2021 37

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

KG per inwoner

CBS

%

Rijkswaterstaat 14,6 Klimaatmonitor

Nederland 2021 164 33,1

61

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Baten

Saldo

(Bedragen x € 1,-)

Raming Realisatie Raming na wijz. 2023 2023 2023 Afwijking Incidenteel 1.243.533 1.012.132 1.253.584 10.051 16.000 1.744.801 1.642.971 1.818.003 73.202 0 2.862.525 2.983.632 2.984.210 121.685 0 966.122 918.702 1.570.702 604.580 0 397.467 433.049 430.517 33.050 0

Totaal lasten

7.214.449 6.990.486 8.057.016

842.568

16.000

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

153.635 0 152.487 1.828.188 1.663.000 1.752.000 2.856.737 2.858.430 2.887.430 216.148 25.000 673.500 421.068 418.000 418.000

-1.148 -76.188 30.693 457.352 -3.068

0 0 0 0 0

Totaal baten

5.475.776 4.964.430 5.883.417

407.641

0

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

1.089.898 1.012.132 1.101.097 -83.387 -20.029 66.003 5.788 125.202 96.780 749.974 893.702 897.202 -23.601 15.049 12.517

11.199 149.390 90.992 147.228 36.118

16.000 0 0 0 0

Totaal saldo

1.738.672 2.026.056 2.173.599

434.927

16.000

Kosten per inwoner

76,87

90,75

97,36

20,49

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met € 148.000,- nadelig, waarvan € 55.000,- kostendekkende tarieven ten laste van reserves. Volksgezondheid, brede SPUK (€ 152.000,-, zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-), bijdrage GGDrU (€ 52.000,-), huurverhoging consultatiebureau (€ 16.000,-), resttaak kansrijke start (€ 18.000,), cao ontwikkeling taakveld (€ 3.000,-). Riolering, aanpassing lasten volgens het rioolplan (€ 110.000,-), subsidie groene daken, stimuleringsregeling etc. (€ 65.000,-) en hogere baten (€ 89.000,-). Afval, Bijstelling dividend (€ 24.000,- nadelig), hogere inkomst afvalstoffenheffing (€ 53.000,-). Milieubeheer, middelen uitvoering klimaatakkoord (€ 365.000,- zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-), SPUK Lokale aanpak isolatie (€ 284.000,-, zowel inkomst als uitgaaf, per saldo € 0,-), cao ontwikkeling (€ 9.000,-) en correctie klompenpad (€ 5.000,- naar taakveld 5.7).

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 843.000,- lager dan de raming na wijzigingen en de baten € 408.000,- lager. Per saldo een voordeel van € 435.000,-. Dit programma wordt op de taakvelden Riolering, Afval en Begraafplaatsen gekenmerkt door activiteiten waarvoor kostendekkende tarieven in rekening worden gebracht. De exploitatiesaldi van deze kostendekkende activiteiten worden in de daarvoor ingestelde egalisatiereserves gestort als er sprake is van een overschot of onttrokken als er sprake is van een tekort. Een overzicht van de activiteiten is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Het verschil tussen de begrote en werkelijke stortingen of onttrekkingen aan deze reserves (totaal € 477.000,-) veroorzaakt een voordelig saldo op dit programma.

62

▪ Volksgezondheid Op dit taakveld is een voordelig saldo van € 11.000,- ontstaan, veroorzaakt door lagere salarissen (€ 9.000,-), hogere bijdrage GGDrU (€ 16.000,-), per saldo hogere overige inkomsten (€ 14.000,-, voornamelijk SPUK IZA) en lagere overige kosten (€ 4.000,-). ▪ Milieubeheer Het voordelige saldo op dit taakveld van € 147.000,- wordt veroorzaakt door lagere kosten hondenpoepbeleid en ongediertebestrijding (€ 15.000,-), lagere kosten milieubeheer (€ 35.000,-), lagere bijdrage RUD (€ 112.000,-) en per saldo overige nadelen (€ 15.000,-).

63

64

1.8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (Commissie Ruimte, portefeuillehouders R.J. Beukers en W. de Jong)

Taakveld Ruimte en leefomgeving Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Omgevingswet 2023 stond, nadat de wet diverse malen werd uitgesteld, voor een groot deel in het teken van de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. Er is veel werk verzet om de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 goed te laten te verlopen. Zo heeft de gemeenteraad de nodige besluiten genomen met betrekking tot de Omgevingswet, waaronder het vaststellen van de Omgevingsvisie Bunschoten 2040 en diverse verordeningen, zoals de erfgoedverordening en de legesverordening. In 2023 is de overstap gemaakt naar het nieuwe ICT VTH-systeem. Op deze manier is een jaar gewerkt met het nieuwe programma ruim voordat de Omgevingswet daadwerkelijk in werking treedt. Ook is een handreiking opgesteld voor het wijzigen van het omgevingsplan voor nieuwe initiatieven. ▪ Snippergroen In 2023 zijn snippergroenaanvragen beoordeeld volgens het geldende snippergroenbeleid.

Taakveld Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Ontwikkeling Rengerswetering In 2023 is ondanks de ontwikkelingen in de bouwwereld doorgewerkt om de woonwijk Rengerswetering te realiseren. Onderstaand worden per plandeel de bereikte resultaten toegelicht. Noordelijke Kampen (eiland drie) Er is een tweetal bruggen aangelegd tussen het derde en het vierde wooneiland. De derde brug is geproduceerd. De plaatsing van deze brug heeft nog niet plaatsgevonden, omdat de realisatie samenhangt met een stuwconstructie en inlaatverbinding ter plaatste van deze brug. Hiervoor is in 2023 een en ander in nauw overleg met het waterschap verder uitgewerkt, zodat deze voorzieningen in 2024 gerealiseerd kunnen worden. Zuiderland (eiland vier) Afgelopen jaar is er hard doorgebouwd op dit centrale parkeiland van Rengerswetering. Veel kopers die in afwachting waren van hun nieuwe woning, kregen de sleutel van hun eengezinswoning of appartement. Met name de starters kwamen aan bod bij de oplevering van de 16 startersappartementen en de 14 rug–aan–rugwoningen. Ook zijn er 27 eengezinswoningen opgeleverd. Een bijzonder moment was de opening van de nieuwe supermarkt. In het najaar zijn ook 54 sociale huurappartementen boven de supermarkt opgeleverd met daarin de 22 woonzorgappartementen. Alle woningen zijn toegewezen aan mensen uit Bunschoten.

In totaal zijn er 111 woningen in Rengerswetering opgeleverd, verreweg het hoogste aantal dat in jaren is gezien. In 2023 is er ook gebouwd aan de 22 appartementen en het IKC waarvan het hoogste punt inmiddels is bereikt. Rondom de opgeleverde bebouwing is ook zoveel mogelijk de openbare ruimte aangelegd en of zijn er tijdelijke voorzieningen getroffen om opgeleverde woningen te kunnen bereiken tijdens de bouw van de andere woningen. Daarnaast is een deel van het park aangeplant en ingericht. Zodoende heeft het eiland steeds meer vorm gekregen.

65

De Zuidelijke Hoven (eiland 5) Gezien de voortgang van eiland vier is in 2023 doorgewerkt aan de voorbereiding van het volgende wooneiland (nummer vijf). In nauw overleg met de betrokken ontwikkelaars is er een stedenbouwkundig- en beeldambitieplan opgesteld dat inspeelt op de woningmarkt. Naast een plan is er ook een grondexploitatie opgesteld op basis waarvan de gemeenteraad heeft besloten om het krediet ter beschikking te stellen dat nodig is voor de realisatie van dit eiland. Ook zijn de contracten getekend en zijn de projectontwikkelaars gestart met de ontwikkeling van de eerste 157 woningen die op dit eiland zijn geprojecteerd. Tegelijkertijd is gewerkt aan de voorbereiding voor het bouwrijp maken en is de aanbestedingsprocedure doorlopen. Zodoende zijn er grote stappen gemaakt in de voorbereidingen en is de verwachting dat de verkoop van de eerste woningen in het eerste kwartaal van 2024 kan starten. ▪ Herontwikkeling Oostsingel In 2023 is de gerechtelijke procedure vervolgd die het gevolg was van de bezwaren tegen de vergunning die was verleend voor de bouw van 54 woningen op het voormalige terrein van Amerongen Sierbestrating aan de Oostsingel.

Ondanks de zorgvuldige voorbereiding en zeer grote hoeveelheid aan milieukundige onderzoeken die door deskundigen waren opgesteld, heeft de bestuursrechter geoordeeld dat de onderbouwing nog niet voldoende was om aan te tonen dat er sprake was van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Met de initiatiefnemers is afgesproken dat zij, in overleg met de belanghebbende bezwaarmaker, opnieuw onderzoek gaan doen. De bestuursrechter heeft namelijk ook bepaald dat deze bezwaarmaker daar medewerking aan moet verlenen. ▪ Logiesgebouwen arbeidsmigranten Er wordt al geruime tijd gewerkt aan de voorbereidingen van het logiesgebouw voor arbeidsmigranten ter plaatse van de Celsiusweg 7-9. De vergunning hiervoor was al onherroepelijk geworden. In 2023 is er een wijzigingsplan ingediend dat voorziet in hetzelfde aantal eenheden, maar hierbinnen zijn nu ook meer (eigen) keuken- en sanitaire voorzieningen ondergebracht. Ook dit plan is vergund waarna we in afwachting zijn van de start bouw. Ondertussen is na positieve besluitvorming door de gemeenteraad ook een vergunning verleend voor de verbouw van het kantorencomplex aan de Amersfoortseweg 13 naar een logiesgebouw. Deze verbouwing is gestart. ▪ De Kronkels-Zuid In november 2022 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan en exploitatieplan vastgesteld. In 2023 zijn er diverse beroepen ingediend.

Daarop is als gemeente een verweerschrift ingediend. Wanneer de zaak behandeld wordt is op dit moment nog onbekend. In december 2023 is een ontwerpbestemmingsplan ter inzage gelegd om enkele zaken uit het bestemmingsplan te verduidelijken. Dit heeft voornamelijk te maken met het hanteren van enkele definities en het beeldkwaliteitsplan. De gesprekken met de grondeigenaren om te komen tot verwerving dan wel zelfrealisatie zijn ook in 2023 verder actief opgepakt. ▪ Tiny Houses Samen met woningstichting G&O is verder gewerkt aan de plannen voor de realisatie van een aantal Tiny Houses in combinatie met grondgebonden woningen. Op de beoogde locatie achter de woningen aan de Frits de Zwerver zijn de plannen verder uitgewerkt en hebben voorbereidende onderzoeken plaatsgevonden. De woningstichting heeft na een aanbesteding een tweetal bouwers geselecteerd om het project daadwerkelijk te gaan realiseren. In 2023 is een omgevingsvergunning verleend voor de realisatie van de Tiny Houses. Daartegen is door omwonenden bezwaar gemaakt, waarop besloten is de vergunning in te trekken. Daarop is in de tweede helft van 2023 gewerkt aan het opstellen van een ruimtelijke onderbouwing, waarbij ook op de bezwaargronden wordt ingegaan. Eind 2023 is opnieuw een aanvraag omgevingsvergunning voor de Tiny Houses en de 15 grondgebonden woningen ingediend.

▪ Kerkstraat 7 (d’ Ouwe Sjool) Voor dit gemeentelijk monument is een bouwhistorisch onderzoek afgerond in januari 2023. Daarna heeft de architect de bevindingen verwerkt in een ontwerp dat is afgestemd met de Monumentencommissie. In april is dit ontwerp toegelicht aan de buurt en overige geïnteresseerden. Op 5 juli 2023 is de Omgevingsvergunning verleend. In augustus 2023 is begonnen met de sloop van diverse onderdelen van het gebouw en in oktober is gestart met de daadwerkelijke renovatie. De renovatietermijn is verlengd tot 31 december 2024. Voor deze datum moet de renovatie zijn afgerond.

66

▪ Ontwikkeling gebouwen Rabobank / Lidl De vastgoedeigenaren van deze gebouwen willen de huidige supermarkt vergroten met daarboven in twee lagen appartementen en een stallingsgarage onder de begane grond. Er is onderzocht of tegelijk meer parkeervoorzieningen ondergronds kunnen worden gemaakt op het Visrokersplein. De raad heeft besloten hiervoor geen voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. De eigenaren zijn verdergegaan met de uitwerking van hun oorspronkelijke plannen. De vastgoedeigenaren hebben in december 2023 een samenwerkingsovereenkomst getekend. Direct daarna is een aanvraag ingediend voor een Omgevingsvergunning. Naast de uitbreiding van de Lidl is het de bedoeling dat er 31 (koop)appartementen gerealiseerd worden. ▪ Uitbreiding Eemdijk-Oost Begin 2023 is er met de ontwikkelaar overeengekomen dat het aantal woningen wordt verhoogd van 64 naar 72. Deze verhoging van het aantal woningen wordt opgelost binnen de bouwvlakken, zoals ze in het voorontwerpbestemmingsplan zijn opgenomen. Het bestemmingsplan is op 2 november 2023 door de gemeenteraad vastgesteld en heeft vanaf 21 december 2023 ter inzage gelegen. Op het moment van schrijven is onduidelijk of dit heeft geleid tot beroepschriften. ▪ Abel Tasmastraat 6 woningen De initiatiefnemer heeft de woningen in de verkoop gedaan.

Tot op heden zijn de woningen nog niet (voldoende) verkocht, waardoor er nog geen start is gemaakt met de bouw. ▪ Uitbreiding AH Anton van der Horstlaan In 2023 is de vergunning voor de uitbreiding van de Albert Heijn verleend. In november/december 2023 is gestart met de ontmanteling en sloop van het tankstation. ▪ Verbouw Van Amerongenschool De Omgevingsvergunning is op 5 oktober 2023 verleend. Deze is inmiddels onherroepelijk geworden. Door de veranderde marktomstandigheden staat de haalbaarheid onder druk. Om het project te versnellen is een subsidie aangevraagd en verleend door het rijk (Startbouwimpuls). In overleg met de ontwikkelaar wordt dit ingezet. Daarbij is het de bedoeling dat in 2024 gestart wordt met de verbouwing waardoor er 17 appartementen gerealiseerd worden. ▪ Herontwikkeling school Vivaldiweg De gemeenteraad heeft eind juni 2023 een motie aangenomen m.b.t. maximalisatie van de financiële opbrengsten met de juiste balans en snelheid waarbij ingezet moet worden op de realisatie van woningbouw. In de zomer van 2023 is er een massastudie uitgevoerd door een stedenbouwkundig bureau om te beoordelen wat maximaal realiseerbaar is op deze locatie. De planontwikkeling zal een verder vervolg krijgen in 2024. ▪ Bouwinitiatief Ongerweges aan de Kuyperstraat Het initiatief van Stichting Woonvormen Ongerweges is een sociaal maatschappelijk initiatief.

De combinaties tussen wonen en zorg wordt een steeds belangrijker thema en zal ook in de gemeentelijke woonvisie een prominente plek gaan krijgen. Ongerweges heeft op de locatie van de Woelige Hoek een kans gekregen om hun toekomstplannen op deze locatie te laten landen. Ongerweges heeft een bewonersbijeenkomst georganiseerd. Tijdens de bijeenkomst zijn door veel mensen hun zorgen geuit. Ongerweges heeft na deze bewonersbijeenkomst ook diverse bewoners individueel gesproken over hun zorgen. Zij nemen de zorgen serieus en bezien in hoeverre zij tegemoet kunnen komen aan de bezwaren die zijn geuit. De uitkomst hiervan zullen zij in 2024 opnieuw presenteren aan de gemeente en de omgeving. ▪ Hotel Spakenburg In 2022 heeft de raad ingestemd met een herziening van het bestemmingsplan Randmeer-Westdijk om een hotellocatie mogelijk te maken bij recreatiepark ’t Kleine Zeetje. Eind 2023 is overeenstemming bereikt met de Welstandscommissie over een meer traditioneel ontwerp, passend in het gebied. Ook is overeenstemming over de benodigde parkeerplaatsen en inrichting van het openbaar gebied waarbij de pier vrij toegankelijk blijft. De ontwikkelaar heeft een aanvraag voor een Omgevingsvergunning ingediend.

67

Taakveld Wonen en bouwen Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bouwresultaten De voorraad woningen is aan het eind van het jaar toegenomen met 119 woningen, waarmee de eindstand uitkomt op 8.944 woningen (stand 1-1-2024). Er zijn 119 nieuwbouwwoningen opgeleverd, één niet-woning is getransformeerd tot een woning, er zijn twee woningen afgesplitst en er zijn drie woningen onttrokken (gesloopt, samenvoeging of overige onttrekking). Het nettoresultaat voor 2023 is daarmee 119. De 119 gerealiseerde nieuwbouw en transformatie in 2023 manifesteert zich voornamelijk in de nieuwbouwwijk Rengerswetering (111). Overig resultaat verspreid over de gemeente. Er zijn dit jaar 54 sociale huurwoningen opgeleverd (waarvan 22 sociale huur zorgwoningen voor ‘s Heerenloo), geen midden-huurwoningen en zes dure huurwoningen. Daarnaast zijn er 33 koopwoningen in de betaalbare/middeldure sector tot € 355.000,- opgeleverd, 20 dure koopwoningen boven € 355.000,- tot € 450.000,- en negen dure koopwoningen boven € 450.000,-. Gesloopt zijn drie koopwoningen in de dure koopsector boven € 450.000,-. Het nettoresultaat betreft 72 appartementen en 47 grondgebonden woningen. ▪ Woonvisie 2020 - 2025 Het jaar 2023 is het vierde jaar van de woondeal, waarbij in vijf jaar tijd 645 nieuwbouwwoningen moeten worden gerealiseerd. Dat is 129 woningen per jaar.

Deze woningen zijn als volgt verdeeld: 150 sociale huur (50 grondgebonden en 100 appartementen), 50 middenhuur appartementen, 445 koop (335 grondgebonden en 110 appartementen). Het streven daarbij is om 50% nieuwbouw te bouwen in sociale huur, middenhuur en koopwoningen t/m de jaarlijks vastgestelde betaalbaarheidsgrens. Voor het jaar 2023 is dat € 355.000,-. Dit sluit aan op de uitgangspunten van de Provinciale Omgevingsvisie en biedt veel kansen voor starters. Daarnaast is het in verband met de vergrijzing belangrijk om voldoende nul-treden appartementen en nul-treden grondgebonden woningen te bouwen voor senioren om de doorstroming te bevorderen. Uiteraard moet er ook voldoende gebouwd worden voor gezinnen en andere doelgroepen. ▪ Woondeal De gemiddeld jaarlijkse ambitie uit de woonvisie 2020-2025 met 129 nieuwbouwwoningen per jaar, is met de afgesproken ambitie uit de regionale woondeal regio Amersfoort vanaf het jaar 2021 verhoogd tot 155 nieuwbouwwoningen per jaar (versnelling van 20%). Nieuwbouw en transformatie 2023

Huur Sociale huur Zorgappartementen sociale huur Ontmoetingsplek sociale huur Midden huur Dure huur

Aantal Starter of doorstromer totaal Starters DoorOnbekend Stromers en overig

< 28 jaar

Leeftijdscategorie 28 – > Onbekend 55 55 jaar jaar

32 20 2 0 6

7 0 0 0 3

25 19 0 0 2

0 1 2 0 1

12 0 0 0 2

10 14 0 0 3

10 5 0 0 0

0 1 2 0 1

Totaal Koop Goedkoop t/m € 250.000,Betaalbaar t/m € 355.000 Dure koop t/m € 450.000 Dure koop boven € 450.000 Sloop

60

10

46

4

14

27

15

4

0 33 20 9 -3

0 29 17 1 0

0 4 3 7 0

0 0 0 1 -3

0 18 7 0 0

0 14 13 9 0

0 1 0 0 0

0 0 0 0 -3

Totaal Totaal

59 119

47 57

14 60

-2 2

25 39

36 63

1 16

-3 1

68

Toelichting jaarresultaat 2023: ▪ Sociale huur is tot en met € 808,06 per maand. ▪ Midden huur is van € 808,07 tot en met € 1.000,- per maand. ▪ Dure huur is boven € 1.000,- per maand. ▪ Leeftijdscategorie wordt bepaald aan de hand van de oudste bewoner bij koop of huur. ▪ Leeftijdscategorie onbekend is onder andere nog geen bewoning/anders. Totaal aantal woningen sociale- en midden huur en betaalbare koop is 73% van de 119 nieuwbouwwoningen. Over de jaren 2020 tot en met 2023 gemiddeld 48%. Uitgangspunt woonvisie en POVI is 50%. In de woonvisie is opgenomen over een periode van vijf jaar, 275 appartementen en 370 grondgebonden woningen. De verwachting is dat in 2024 de resterende aantallen niet geheel worden gerealiseerd. Dit wordt strak gemonitord en twee keer per jaar bijgesteld aan de hand van de Provinciale planmonitor wonen. ▪ Resultaat in relatie tot de woonvisie Er is in 2023 nog steeds een “tegenwind” scenario in een complexe woningmarkt. Daarbij zorgen een aantal factoren ervoor dat het aantal opgeleverde woningen nieuwbouw niet optimaal aansluit uit de ambitie uit de woondeal en/of het coalitieakkoord. Dit ondanks dat er pogingen zijn ondernomen door het college en de organisatie om te versnellen. De grootste uitdagingen daarbij voor de gemeente zijn: o De hogere betaalbaarheidsambitie vanaf het jaar 2025 (eis 2/3 betaalbaar en minimaal 30% sociale huur).

Nu al op voorbereiden qua programmering nieuwe nieuwbouwplannen. o Daarnaast het vinden van voldoende grondlocaties om sociaal maatschappelijk te kunnen programmeren. Het jaar 2023 lijkt in dat opzicht overigens juist een zeer goed resultaat te geven voor deze programmering. Echter wat daarbij niet in beeld komt is dat een aantal andere nieuwbouwplannen zijn vertraagd vanwege lopende bezwaar- en beroepsprocedures, waardoor dit in feite een ander jaarresultaat oplevert dan in eerste instantie was voorzien. o Andere knelpunten zijn landelijk: netcongestie, hoge inflatie en daarmee bouw- en personeelskosten bouwers, hoge hypotheekrente en de vele (aangekondigde) veranderende wetgeving op het vlak van wonen zorgt ervoor dat ontwikkelaars terughoudend reageren voor nieuwe bouwplannen (met name in de particuliere huursector). Voor middenhuur en/of sociale huur specifiek voor de middeninkomens hebben we dan ook hard de corporaties nodig. Gelet op het “tegenwind” scenario wordt het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen in 2023 met 119 als een redelijk goed resultaat gezien. Qua sociaal maatschappelijk programmering is het zelfs een zeer positief jaar, met veel oplevering van betaalbare koop en sociale huur. Opvallend is daarbij wel dat de meeste nieuwbouw in 2023 heeft plaatsgevonden in Rengerswetering en dat er slechts minimaal in andere wijken nieuwbouw is opgeleverd.

Met dit jaarresultaat liggen we wel weer goed op koers op de betaalbaarheidsuitdaging van 50% uit de woondeal te realiseren (48%) voor de periode 2020-2024, echter de versnellingsuitdaging van 20% (b)lijkt niet te lukken. Het achterblijven van die versnelling uit de woondeal blijkt overigens een landelijk probleem te zijn en hiervoor is nog geen oplossing. ▪

Cumulatief resultaat

Streven woonvisie 2020 – 2025 Inclusief ambitie versnelling 20% woondeal Werkelijk behaald resultaat

2020 129 111

2021 258 284 274

2022 387 439 391

2023 516 594 510

2024 645 749

▪ Prestatieafspraken 2022 – 2025 In 2023 is er vooral ambtelijk (twee keer) en bestuurlijk (één keer) overleg gepleegd om de voortgang van nieuwbouw en andere prestatieafspraken te bewaken. Daarnaast, heeft als uitvloeisel hiervan, twee keer een extra afstemmingsoverleg plaatsgevonden tussen de gemeente en woningcorporatie G&O voor een betere procesafstemming inzake: o Taakstelling statushouders vluchtelingenwerk o Preventie en schuldhulpverlening voor inwoners met huurschulden

69

o

Het opstarten van een casusoverleg en het regelen van een beleidsregel Wet aanpak woonoverlast Bunschoten, en het regelen van een convenant huisvesting maatschappelijke doelgroepen. Een aantal van deze zaken lopen nog door in 2024 en worden in beginsel structureel ingeregeld. ▪ Algemeen beeld woningzoekenden voor een sociale huurwoning In het jaar 2023 zijn er 115 sociale huurwoningen (opnieuw) beschikbaar gekomen voor woningzoekenden. Het gaat hier om 54 nieuwbouwwoningen (vierde eiland Rengerswetering) en 61 bestaande woningen, die beschikbaar komen door het vertrek van een vorige huurder, waardoor die woningen konden worden toegewezen aan een nieuwe huurder. De 115 woningen zijn als volgt toegekend aan verschillende doelgroepen: o 13 woningen voor statushouders met een verblijfsvergunning o 18 woningen voor urgente inwoners uit Bunschoten die vanuit een overmacht situatie met spoed een sociale huurwoning nodig hebben o 23 seniorenwoningen naar 65-plussers, meestal met een zorgindicatie o vier jongerenwoningen naar 28-minners (drie keer) en 23-minners (één keer); o 57 woningen voor reguliere woningzoekenden. Een nadere duiding hoe alle sociale huurwoningen zijn verdeeld, wordt aan de hand van de jaarrapportage van Woningnet Eemvallei 2023 te zijner tijd aan de raad gerapporteerd.

▪ Resultaat Woonruimtecommissie – urgente woningzoekenden Er zijn 30 mensen op het spreekuur van de Woonruimtecommissie geweest, waarbij aan 17 mensen daadwerkelijk urgentie is verleend. Daarnaast zijn er ook twee medische urgenties toegekend. De situaties variëren van één tot wel vier personen. Er wordt in het voortraject al een ‘strenge’ selectie gemaakt. Mensen die zeker niet in aanmerking komen voor urgentie worden niet uitgenodigd voor het spreekuur. Dat wordt duidelijk aan hen uitgelegd. In vergelijking met 2022 zijn er zeven mensen méér op het spreekuur geweest en aan drie mensen méér urgentie verleend. Aan ruim 50% van de mensen die op het spreekuur komen wordt urgentie verleend. Dit betekent ook dat bijna de helft wordt afgewezen. Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat in het voortraject ook weer niet te streng wordt beoordeeld. Dit zou ook niet goed zijn, want op deze manier wordt gewaarborgd dat mensen die recht hebben op urgentie, deze ook daadwerkelijk krijgen. Er zijn aan 18 mensen die urgentie hadden, woningen toegewezen in 2023. De gemiddelde wachttijd is ruim 10 maanden. Dat laatste is op hetzelfde niveau als in 2022. In vergelijking met 2022 is 2023 een beter jaar geweest voor het toewijzen van woningen. In 2023 is aan 18 urgenten een woning toegewezen, in 2022 waren dat er slechts 9.

De nieuwe sociale huurappartementen boven de supermarkt in Rengerswetering hebben voor deze stijging gezorgd. De doorstroming is daardoor - tijdelijk - wat beter op gang gekomen. De toewijzing van de nieuwe sociale huurappartementen vond in eerste instantie plaats aan doorstromers, dus aan mensen die al in een sociale woning zaten, waardoor de doorstroming op gang kwam. De daardoor vrijgekomen woningen zijn voor een deel toegewezen aan urgenten. Eindstand per 31-12-2023 was dat er 19 urgente situaties op de lijst staan. Vorig jaar was dat nog 17 en de jaren daarvoor 15 en 13. We zien daarmee dat het steeds lastiger wordt om deze doelgroep voldoende en tijdig te voorzien van passende sociale huurwoningen, ondanks extra inspanningen. ▪ Huisvesten asielzoekers Het jaar 2023 kenmerkte zich landelijk als een crisisjaar voor het vinden van voldoende huisvestingsmogelijkheden voor asielzoekers in asielzoekerscentra van het COA. Het betreft hier de fase voorafgaand aan het verzoek om status als erkend asielzoeker. Zowel bij het huisvesten van asielzoekers en statushouders (asielzoekers met een verblijfsstatus) veroorzaakte dit extra druk. De problematiek werd daarbij op een gegeven moment opgewaardeerd tot een veiligheidsvraagstuk, waardoor het nog meer een spoedkarakter kreeg om op te lossen.

Na veel discussie in het jaar 2023 is door de Tweede kamer besloten om de spreidingswet in te voeren, waardoor iedere gemeente er een lokale taak bij krijgt om een aantal asielzoekers op te

70

vangen. Dit wetsvoorstel is door de Eerste kamer geratificeerd per 1-2-2024. De provincie Utrecht en de gemeenten bereiden momenteel een bod voor om aan deze nieuwe taakstelling te kunnen voldoen. Dit traject zal in de loop van 2024 vorm krijgen met een bod aan het Rijk namens provincie en gemeenten in Utrecht. Het tijdspad hiervoor is: 1 november 2024 bod + eind van het jaar 2024 keuze door het Rijk (i.o.m. COA) + concrete uitwerking keuzes 1e helft 2025. ▪ Huisvesten statushouders In 2023 was de taakstelling voor het huisvesten van statushouders fors hoger dan voorgaande jaren. Er zijn dit jaar 41 statushouders (vluchtelingen met een verblijfsstatus) gehuisvest, verdeeld over dertien sociale huurwoningen. Daarnaast zijn er negen statushouders die al gekoppeld zijn aan een sociale huurwoning met een verwachte opleveringsdatum begin van het jaar 2024 onder druk van het Rijk en middels de HAR-regeling tijdelijk gehuisvest in een hotel in de regio Amersfoort. Er is daarmee niet geheel voldaan aan de taakstelling van dit jaar, waardoor eind 2023 een achterstand resteert van zestien nog te huisvesten personen. Dit resultaat (een achterstand van 16 personen) geeft overigens een vertekend beeld want, de personen die voorlopig zijn ondergebracht in een hotel moeten in januari/februari 2024 nog definitief worden gehuisvest in een sociale huurwoning in de gemeente.

Wel is door deze maatregel versneld gestart met het integratietraject voor deze personen in de gemeenschap. Ook worden vier minderjarige asielzoekers in diezelfde periode gehuisvest in een sociale huurwoning met 24-uurs begeleiding vanwege hun minderjarige status. Naar het huisvesten van een aantal alleenreizenden loopt nog een onderzoek of deze tijdelijk kunnen worden ondergebracht in een doorstroomlocatie voor een jaar (of langer) in afwachting van nareizigers, waarna deze definitief kunnen worden gehuisvest in een sociale huurwoning. De provincie Utrecht houdt daarmee haar toezichtniveau op deze wettelijke gemeentelijke taak op niveau 2, waarbij er enige malen per jaar een ambtelijk overleg plaatsvindt om de voortgang van huisvesting van deze doelgroep te bespreken. Gewaarschuwd wordt echter wel voor opschaling naar een bestuurlijk toezichtstatus door de provincie medio 2024, met versnelde escalatie naar een hoger toezichtniveau als er geen substantiële versnelling in het huisvesten van deze doelgroep wordt gerealiseerd het komende jaar. Die inhaalslag realiseren en ook de taakstelling in 2024 (25 personen in de 1e helft van 2024; 2e helft 2024 wellicht een vergelijkbaar aantal), stelt de gemeente het komende jaar weer voor een flinke uitdaging en zonder nieuwbouw sociale huur met doorstroomwoningen is de kans dat we dit volledig kunnen realiseren weinig kansrijk.

Een en ander kan ook nadelig uitpakken voor andere doelgroepen die op zoek zijn naar een passende sociale huurwoning. We hebben het dan over urgente woningzoekenden en ook onze jeugd. ▪ Huisvesten Oekraïense vluchtelingen In de gemeente Bunschoten worden voor het huisvesten van Oekraïense vluchtelingen twee gemeentelijke opvanglocaties ingezet (één woning en één school met woonunits op schoolterrein) en 8 particuliere opvanglocaties in Bunschoten. De opvang in Eemdijk is eind 2023 gestopt. ▪ Huisvesten arbeidsmigranten In 2021 is er een omgevingsvergunning verleend voor het oprichten van een logiesgebouw aan de Celsiusweg 7-9 waarin 74 (en op piekmomenten 96) arbeidsmigranten gehuisvest kunnen worden. In 2023 is er een gewijzigde omgevingsvergunning verleend waarbij de indeling van het pand geoptimaliseerd is. Gelet op de complexiteit van het bouwplan en het feit dat projecten stagneren door een tekort aan arbeid en materiaal, zal het logiesgebouw niet op korte termijn beschikbaar zijn. Er blijft overigens veel onzekerheid of initiatiefnemers daadwerkelijk tot realisatie van het pand over zullen gaan. Het pand “Coolstay”, Amersfoortseweg 16, is vanaf maart 2018, door middel van een tijdelijke omgevingsvergunning, in gebruik genomen. Het is inmiddels gebleken dat daar op een relatief comfortabele veilige manier gewoond kan worden.

Er is 24/7 toezicht aanwezig en tot op heden zijn er vanuit de omgeving geen meldingen van overlast bekend. Initiatiefnemer heeft in 2022 een verzoek ingediend om ook het naastgelegen pand aan de Amersfoortseweg 14 te transformeren naar een logiesgebouw voor arbeidsmigranten. In 2023 is een tijdelijke omgevingsvergunning verleend voor het verbouwen van het pand ten behoeve van een logiesgebouw voor het huisvesten van 66 arbeidsmigranten. Het is de verwachting dat het pand in februari 2024 in gebruik zal worden genomen.

71

Verbonden partijen Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing MooiSticht programma MooiSticht heeft door de specifieke gemeentelijke taak als verlengd lokaal bestuur één herkenbaar programma Welstands- en monumentenadvisering. De doelstelling van de stichting is de zorg voor de instandhouding en bevordering van het bouwkundig schoon, de welstandszorg, het landschaps- en stedenschoon, waaronder de monumentenzorg en erfgoed en ook de zorg voor de ruimtelijke kwaliteit in zijn algemeenheid in de deelnemende gemeenten. Uitgangspunt is steeds het optimaal bedienen van de besturen van de aangesloten gemeenten.

Indicatoren Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Indicator

Eenheid

Nederland 2023 368 9,3 (2022)

% Euro

Bunschoten 2023 CBS 420 Basisregistratie 8,6 (2022) adressen en gebouwen CBS 72,7 COELO 806

Euro

COELO

942

Gemiddelde WOZ-waarde 1.000 euro Nieuwgebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen Demografische druk Woonlasten eenpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron

835

70,3 860

72

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal lasten Baten

Saldo

(Bedragen x € 1,-)

Realisatie 2023 352.978

Raming 2023 348.172

Raming na wijz. 2023 Afwijking Incidenteel 607.672 254.694 0

1.881.565 984.791

1.531.810 2.249.516 1.056.948 1.061.648

367.951 76.857

-957.000 0

3.219.334

2.936.930 3.918.836

699.502

-957.000

2.357.697

30.197

-36.518

29.000

Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

66.715 2.838.686 773.076

1.531.810 2.249.516 645.055 645.055

-589.170 -128.021

0 0

Totaal baten

3.678.476

4.534.562 2.924.768

-753.708

29.000

Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

286.263 -2.009.525

577.475

291.212

-29.000

-957.121 211.716

0 416.593

957.121 204.878

-957.000 0

Totaal saldo

-459.142 -1.597.632

994.068 1.453.210

-986.000

Kosten per inwoner

-20,30

0 411.893

-71,56

44,53

64,83

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met € 2.592.000,- nadelig. Ruimte en leefomgeving, cao ontwikkeling (€ 10.000,-), loonkostenverdeling (€ 100.000,-), doorschuif opbrengst vrijgekomen schoollocaties (€ 2.328.000,-), middelen omgevingswet (€ 150.000,-). Totaal € 2.587.000,- nadelig.

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 700.000,- lager dan de raming na wijzigingen en de baten € 754.000,- hoger. Per saldo een voordeel van € 1.453.000,-. ▪ Ruimte en leefomgeving Het voordelig saldo op dit taakveld van € 291.000,- wordt veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten en inhuur (€ 122.000,- voordeel), lagere kosten omgevingswet (€ 131.000,-, claim op het rekeningresultaat), hogere inkomst verkoop overige gronden (€ 29.000,-), lagere kosten structuur en bestemmingsplannen (€ 16.000,-, claim op het rekeningresultaat) en per saldo hogere overige kosten en hogere inkomsten (€ 7.000,- nadeel). ▪ Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De grondexploitatie (exclusief bedrijventerreinen, deze zijn opgenomen onder het programma Economie) sluit met een voordeel van € 957.000,- ten opzichte van de raming na wijzigingen. Dit wordt veroorzaakt door een toevoeging aan de voorziening verlieslatende complexen (€ 46.000,-, Zuidelijke Hoven) en door winstnemingen van in totaal € 1.003.000,- (€ 412.000,- Noordelijke Kampen en € 591.000,- Zuiderland).

73

▪ Wonen en bouwen Het voordelige saldo op dit taakveld van € 205.000,- wordt veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten en inhuur (€ 41.000,- voordeel), lagere kapitaallasten (€ 28.000,-), lagere kosten welstandsadviezen (€ 10.000,-), hogere inkomsten leges omgevingsvergunningen (€ 130.000,-) en per saldo hogere overige kosten (€ 4.000,-).

74

6.066.000 0 44.000 0 0 0 -707.000 16.000 -986.000 4.433.000

104.958 186.304 90.372 87.253 79.478 15.740 434.927 1.453.210 2.107.122

2.060.807 3.183.024 377.455 2.186.247 4.857.638 18.676.221 2.173.599 994.068 0

1.966.307 3.171.599 366.887 2.199.486 4.836.137 15.002.760 2.026.056 -1.597.632 -4.702

1.955.849 2.996.720 287.083 2.098.994 4.778.160

-459.142 -2.107.122

645.152 137.609 794.237 926.313 6.080.157 18.660.481 1.738.672

9.400

5.475.776 3.678.476 70.844.311

1.965.249 3.641.872 424.692 2.893.231 5.704.472 24.740.638 7.214.449 3.219.334 68.737.189

Veiligheid

Verkeer, vervoer en waterstaat

Economie

Onderwijs

Sport, cultuur en recreatie

Volksgezondheid en milieu

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Subtotaal programma's

Sociaal domein

Bestuur en ondersteuning

-345.120

Incidenteel

-34.509.059

Saldo

Afwijking

53.097.190 -34.163.939 -27.976.302

Raming na wijz. 2023 Saldo

18.933.251

(Bedragen x € 1,-) Realisatie 2023 Raming 2023 Saldo Saldo Baten Lasten

1.9 Recapitulatie totalen programma’s Onderstaand is een recapitulatie van de totalen per programma opgenomen.

75

76

DEEL 1: Jaarverslag

2. PARAGRAFEN

77

78

2.1 Lokale heffingen (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf lokale heffingen is opgenomen in artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat tenminste de geraamde inkomsten, het beleid ten aanzien van de lokale heffingen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Inleiding De belastingparagraaf behorende bij de begroting 2023 is op basis van deze uitgangspunten opgesteld. Bij de jaarrekening 2023 vindt aansluiting plaats bij deze opzet. De geraamde inkomsten worden daarbij aangevuld met tussentijdse aanpassingen en de definitief gerealiseerde inkomsten. Ook wordt in deze belastingparagraaf tot uitdrukking gebracht of het beoogde beleid is gerealiseerd. Hierdoor kan de raad van de gemeente Bunschoten de in de begroting verwoorde uitgangspunten beter toetsen aan de behaalde resultaten. Gemeenschappelijk Belastingkantoor Locosensus Tricijn Het GBLT voert voor de gemeente de meeste belastingtaken uit. Hierna wordt nader geduid welke taken het GBLT uitvoert en welke taken nog bij de gemeente liggen. De geraamde en gerealiseerde inkomsten Belastingen en rechten

Primitieve begroting 2023

Belastingen: Onroerendezaakbelastingen (GBLT) Roerende ruimte belastingen (gem.) Forensenbelasting (GBLT) Precariobelasting (GBLT)

€ € € €

4.816.000,5.000,7.000,67.000,-

€ € € €

4.781.500,5.000,6.000,73.000,-

Totaal belastingen

€

4.895.000,-

€

4.865.500,-

Rechten: Afvalstoffenheffing (GBLT) Rioolheffing (GBLT) Begrafenisrechten (gem.) Marktgelden (GBLT + gem. ) Ov. Ink. Markt - water/stroomverbruik (gem.) Afdracht promotiegelden markt (gem.) Havengelden (GBLT) Secretarieleges en leges burgerzaken (gem.)

€ € € € € € € €

2.452.000,1.663.000,418.000,60.000,16.000,- 8.500,107.000,282.000,-

€ € € € € € € €

2.523.500,1.768.000,421.000,58.000,16.000,- 7.000,106.000,309.000,-

€ € € € €

- 95.000,616.000,22.000,- 21.000,5.511.500,10.406.500,-

€ € € € € €

- 105.500,746.000,22.000,- 19.500,5.837.500,10.703.000,-

Afdracht Rijksleges (gem.) Leges omgevingsvergunning (gem.) BIZ bijdrage Haarbrug-Noord (GBLT) Afdracht BIZ bijdrage Haarbrug-Noord (gem.) Totaal rechten Totaal belastingen en rechten

€

Jaarrekening 2023

79

Analyse belastingen 2023 ▪ De totaal behaalde opbrengst OZB komt iets lager uit ten opzichte van het begrote bedrag. Een tegenvallend resultaat van - € 34.500,-. Dit heeft vooral te maken met de grote hoeveelheid WOZ-bezwaren die in 2023 zijn ingediend, waarvan ongeveer 1/3 is gehonoreerd. ▪ De opbrengst precariobelastingen sluit af met een bedrag van € 7.000,- aan meeropbrengsten. Daarvan komt ongeveer € 2.500,- voort uit het voorgaande jaren. De werkelijke opbrengst 2023 ligt daarna nog steeds op een plus van € 4.500,-. ▪ De overige belastingen geven geen aanleiding tot het maken van een nadere analyse. Analyse rechten 2023 ▪ De opbrengst afvalstoffenheffing ligt € 71.500,- hoger dan begroot. Op begrotingsbasis is iets te voorzichtig begroot. De areaaltoename van woningen ligt hoger en er is ook minder leegstand dan voorzien. Ook is er minder kwijtschelding verleend dan begroot. ▪ De opbrengst rioolheffing ligt € 105.000,- hoger dan begroot. Dit komt deels door een toename van meer woningen dan begroot en minder leegstand gedurende het jaar. Ook is er minder kwijtschelding verleend dan begroot. Voor de niet-woningen geldt fors meer afgevoerd afvalwater. Dat was vorig jaar ook al het geval, waardoor het erop lijkt dat dit een structurele toename is. ▪ Leges burgerzaken (inclusief afdrachten) vertoont een voordeel van € 16.500,-.

Dit hangt vooral samen met de verstrekking van meer rij- en reisdocumenten dan begroot en ook meer huwelijksleges. ▪ De leges omgevingsvergunning (bouwleges) vertonen een positief resultaat van € 130.000,-. De meeropbrengst komt door een aantal grote projecten.

Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen Belastingpolitiek Bij het opstellen van de ramingen van de inkomsten uit belastingen, bestemmingsheffingen en rechten voor de gemeentelijke begroting 2023 is uitgegaan van een tariefswijziging gekoppeld aan het verwachte inflatiepercentage voor 2023 van 7,90%. Alleen voor veerboottarieven geldt dat deze niet verhoogd zijn, omdat ze al op een relatief hoog niveau zitten. WOZ Jaarlijks wordt er een nieuwe herwaarderingsronde Wet WOZ uitgevoerd. Dit heeft de wetgever bepaald, zodat de WOZ waarderingen actueel zijn en voor meerdere toepassingen gebruikt kunnen worden. De nieuwe herwaarderingen met peildatum 1 januari 2022 gelden voor het belastingjaar 2023. Deze waarderingen gelden ook voor het woningwaarderingsstelsel, het puntensysteem dat de maximale huurprijs van huurwoningen bepaalt. Hierdoor hebben huurders weer een belang bij deze waardering, wat leidt tot meer beschikkingen. De gemiddelde waardestijging voor woningen bedraagt +13,24% en de gemiddelde waardestijging voor de niet-woningen bedraagt +2,40%. Deze gemiddelde waardestijging van woningen en van nietwoningen, voortkomend uit de jaarlijkse herwaarderingen Wet WOZ, worden gecompenseerd door bijstelling van de tarieven onroerendezaakbelastingen. Een herwaardering levert de gemeente dan ook geen geld op bij waardestijgingen en kost de gemeente geen geld bij waardedalingen.

Naast dit herwaarderingseffect kan de gemeente overigens wel tariefmaatregelen nemen die daarvan los staan. Over het algemeen vindt inflatiecorrectie plaats over de tarieven. Beleidsadvisering belastingen 2023 Naast de reguliere tarief voorstellen belastingen en rechten is er ook een nieuwe opzet gemaakt van de Legesverordening Bunschoten 2024 vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1-1-2024 en daaraan gekoppeld de Wet kwaliteitsborging. Bij dat laatste gaat het toezichtniveau voor woningen in de categorie 1 (grondgebonden) over van de gemeente naar de ontwikkelaar en/of bouwer. Voor verbouwingen volgt de inwerkingtreding een half jaar later (1-7-2024). Bij die nieuwe opzet heeft ook een kostendekkingsonderzoek voor hoofdstuk 2 (Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet) plaatsgevonden met herijking van tarieven voor bestaande en nieuwe dienstverlening welke vallen onder de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. Daarnaast heeft er besluitvorming plaatsgevonden, waarmee de gemeente Ommen met instemming van alle deelnemers is toegevoegd aan de gemeenschappelijke regeling van GBLT. Tenslotte is er een aankondiging gemaakt dat drie andere gemeenten ook willen aansluiten. Daar wordt het komende jaar naar toegewerkt. Het betreffen de gemeenten Veenendaal, Renswoude en Woudenberg. 80